Zöfaf Kiçäse

(yumoreska)
Nihayät, üzeneñ utız sigezençe yäşen tutırgan közne Ğadelcan da öylände. Öylänä almıyça tilmerep ozak yörde biçara. Häm menä, Allanıñ rähmäte belän, Kazandagı tulay toraklarnıñ bersendä yäşäp yatuçı, kiyäügä çıga almıy kalgan Gölkäbirä belän tanıştırdılar üzen. Gölkäbirä, Ğadelcannar avılınnan äle yaña gına 9 nçı klassnı beterep, PTUga kitkän ber kız bala belän ber bülmädä yäşilär ide. Şul kızga iyärep, bäräñge alışırga kaytkaç tanışıp kaldı Ğadelcan bulaçak hatını belän. Döresen genä äytkändä, “gıyşık-mıyşık” digän närsäneñ “g” härefe dä yuk ide inde alar arasında. Tik ikese dä yalgızlıktan tuyıp, tämam garık bulganga, ozakka suzmıy gına nikah ukıtırga buldılar.

Menä bügen nikahlı da buldılar inde. Mulla babay üzeneñ eşlären beterep, ukıp, sädakaların alıp kitkännän soñ Ğadelcan eçke ber tantana belän, aşıga-aşıga munça yagarga çıgıp kitte. Döres, iske inde Ğadelcannıñ munçası, elek üzenä genä yarıy ide äle. İnde menä bolay tormışlar da tügäräklänep kitkäç, äle yañasın da salıp kuyar, allahı boyırsa! Kulınnan eş kilä anıñ üzeneñ.

Küp itep, kızu itep yaktı Ğadelcan munçanı. Böten çiläklärgä, lägännärgä su tutırıp betergännän soñ, bik möhim eş eşlägän kıyafättä öyenä kerde. Yäş käläş äle yaña gına samavırnı yañartıp kuygan ide. Kara-karşı utırıp, bügen kiç berençe tapkır bergäläşep keräse munçadan oyalıp, ber-bersenä karamıy gına çep-çi tirgä batkançı küp itep, ozaklap çäy eçtelär. Ğadelcannıñ yöräge munça vakıtı yakınlaşkan sayın, kükräk çitlegen bärep çıgarday bulıp, yarsıp-yarsıp tibä ide. Hätta kıp-kızıl bulıp zuraygan kolakları da yöräk klapannarı kudırgan kannı ütkärep ölgerä almıyçan tirbälep-tirbälep toralar ide. Ä Gölkäbiräneñ üz häle häl. Uyın eş tügel bit ul, kırık yäşeñne tutırıp kilgändä, gomereñdä berençe tapkır ir keşe belän munça kerüe! Gölkäbirä biçara inde häzer ük işeteler-işetelmäs kenä şıñşıy başlagan ide. Hätta ike tapkır yalgış kına tälinkäsendäge çäyen dä tügep cibärde mesken...

Äkrenläp kenä karañgı da töşte. Ğadelcan, kerosin fonaren kabızıp, munçanı karap kaytırga çıgıp kitte. Oy! Ayakları inde häzer ük tıñlamıy başladılar Ğadelcannıñ. Bolay bulsa, munçaga kergänçe ük häle kalmayaçak. “Nık kına aşarga kiräk bulır!” – dip uylap kuydı ul. Annan soñ üzen-üze kulga alırga tırışıp. “Kübälägem” köyen sızgırınırga totındı. Tä-äk, munça ölgerep tä citkän ikän inde. Suları şau kaynar. Ğadelcan bik ozaklap, aşıkmıyçan gına munça seberkese peşerde. Annan soñ kızgan taş östenä romaşka suı sipte, fonaren täräzä yanındagı eskämiyägä kuyıp, munçadan çıgıp kitte. Munça belän mäc kilgän arada onıtılıp torgan ikän tege häyersez uylar, uramga çıgu belän, tagın şul tatlı uylarga çumdı. Ğadelcannıñ yañadan sulış aluları avıraydı, küz aldına tizdän bulaçak hällär kilä başladı. Öygä kaytıp citkäç tä äle ozak kına işektän kermiçä, üzaldına yılmaep tordı. İnde tuña başlagaç kına isenä kilep işekne açtı. Gölkäbirä tämam karavat çitenä ük sıyınıp, bötenläy keçeräyep kalgan ide.

– Munça äzer, – dide Ğadelcan, gomerdä dä çıkmagan ällä nindi yämsez, karlıkkan tavış belän. Gölkäbirä “babaçı”dan kurıkkan bäläkäy malay kebek tagın da nıgrak postı. Annan soñ näzek kenä tavış belän suzıp yılap cibärde. Ğadelcan nişlärgä belmiçä idän urtasında basıp tora ide.

– Yarar, citte inde siña, bala-çaga bulma, – dide ul haman da şul uk yämsez tavışı belän. – Mä, menä, sölgene al da, bara tor...

Gölkäbirä belägenä asılgan sölgene idän buylap söyräp, ava-tünä atlap, işek yañaklarına totına-totına öyaldına çıgıp kitte. Gölkäbirä çıgıp kitkäç, Ğadelcan östäl artına utırıp tagın küp itep çäy eçte, tügäräk kileş peşergän altı yomırka aşadı. Häm, nihayät, üzen-üze kulga alıp, kaltırangan ayaklarına bastı.

– Ya, hodayım, üzeñä tapşardım inde, – dide ul, kul arkası belän tirlägän mañgayın sörtep. Annarı, ni öçender, bar köçenä kizänep östäl kırıyına suktı da aşıgıp işektän çıgıp kitte.

Munça täräzäsennän sıyık kına bulıp ut yaktısı töşep tora ide. Häzer... menä häzer kergäç... uf, üläm!.. Ber-ike minuttan nilär bulasın uylap, Ğadelcannıñ tagın yöräge kotırına başladı. Kap-karañgı munça çolanına kergäç, üzeneñ kilep citkänlegen sizderep, suzıp kına tamak kırıp aldı. Uf! Tüzep bulmıy!.. Menä kayçan ikän anıñ iñ avır vakıtı! Ğadelcan kaltırana-kaltırana külmäk töymälären ıçkındıra başladı. Barmakka eläkmilär genä bit kahär sukkırları. Ähä, berse ıçkındı bugay. Kalgannarı kaya soñ inde monıñ?! İ-ey-h! Ğadelcannıñ kötärlek täqate kalmagan ide. Kaysıdır kinoda kürgän anarhist matros kebek kükrägendäge külmäkne ike yakka ayırdı. Külmäk belän berrättän eçtän kigän maykası da umırılıp töşkän ide. “Yarar, çurt s nim, – dide ul eçtän genä. – Yañanı alırbız”. Tik inde çalbar belän alay kılanırga yaramıy ide. Äle munçadan soñ kiyenep tä çıgası bar bit. Teşläre şakıldagannı işettermäs öçen askı irenen teşläde dä, çalbar kayışın ıçkındıra başladı. “Ber töymäse buldı... ikäü... Ehe, kotıldık ikän... Salırgamı, yukmı? Salırga! – dide Ğadelcan üzenä-üze. – Gölkäbirä ällä kayçan çişenep betergänder inde... ul da bötenesen salgandır. Tik tezenä qadär töşergäç, üze dä añlamıyça, närsädänder oyalıp, kire kütärep kuydı. Oy, Alla! Tukta, bolay yaramıy bit. Bala-çaga tügel bit inde ul oyalıp torırga! Ul tiz genä trusıyın österäp töşerde dä kayadır karañgıga tomırdı. Menä buldı! İnde Ğadelcan da äzer. Häzer böten batırlıknı cıyıp eçkä keräse genä kaldı. Ğadelcannıñ göcläp başı şaulıy başladı. Ul ike kulı belän munça büränäsenä söyälde dä borını belän öç-dürt tapkır tirän itep sulış aldı. Annan soñ bärelä-sugıla täbänäk munça işegennän eçkä uzdı. Läkin berniçä säğatkä suzılgan nerv kiyerenkelege üzeneken itkän ide. Ğadelcannıñ küz alları karañgılanıp kitte, häm ul, añın cuyıp, läükä astına barıp töşte...

Bu vakıtta Gölkäbirä äle haman da munçaga barırga kurkıp, öyaldındagı çarşau artında şıñşıp tora ide...