Şiğırlär - Flyora Tarhanova

Yalgız öy 

Öyebezne sagınıp kaytkan idem –
İstäleklär kabat yañardı.
Sagışlardan moñsu küñelemä
Üzäk özgeç hislär taraldı.

Öygä iltä torgan böten yulnı
Kümep kitkän äni sagışı.
Baskan sayın işetelep kuydı
Ätiyemneñ garmun tavışı.

Ütkänemä ürelep karar öçen
Min kütärdem häter çitlären.
Üsmer çaknıñ küz karaşın toyıp,
Siskänüdän ällä nişlädem.

İnde yalgız kalgan öyebezgä
Kerep bulmıy ikän kapkadan.
Täräz aşa eçkä karıym, disäm,
Alarnı da pärdä kaplagan.

Bezneñ ezlär yatkan şuşı öydä
Cıyılışkan uzgan yıllarım.
Tüzalmadım, täräz kapkaçına
Başım kuyıp üksep yıladım.

Küptän yalgız kalgan öyebezgä
Kerep bulmıy ikän kapkadan.
Ber tutırıp karap kalıym, disäm,
Küzläremne pärdä kaplagan.

Betep bara tatar avılı1
Tugan avılıma kerep kiläm –
Küñelemä yattı moñlı köy.
Tik moñnarım küçte ärnülärgä –
Avıl tulı nursız yalgız öy.

Cirgä señep bargan bu öylärneñ
Gölläre yuk täräz töbendä.
Yoldızlar da hätta cemeldämi
Moñsız kalgan avıl tönendä.

Cimerelep yatkan här nigezne
Tuzan itä yazmış davılı.
Bäğırlärne kisä şomlı uylar –
Betep bara tatar avılı.

Betep bara avıl, betep bara,
İseme kalır, bälki, tellärdä...
Distälägän bala urınına
Cillär uynıy yalgız öylärdä.

Nigez

"Tatar dip tanımıylar bit,
şuña kiselä tamır..."
(kayberäülär avızınnan)

Millät ruhı bügen şaktıy tarkau –
Keşese az iman tergezgän.
Bik kübese tel häm il yugalttı,
Tamırların özep nigezdän.

Üzägenä balta çabu belän,
Señde alar başka halıkka.
Üz milläten hätta tübänsetep,
Yaraklaştı çit ber kalıpka.

Tanımıylar, diyep, kurkası yuk –
Gorur bulıp kalsak, tanırlar.
Nigez tamırıña ütep kara –
Bik tirändä bezneñ tamırlar.

Şul tamırlar çiksez kiñleklärgä
Ürlägändä meñgä uralıp,
Tarihlarda şahit bulıp kalgan
İdel, Çulman, Ukay, Uralı...

Bar da alar bezneñ töp nigezdä –
Belmägännär belep torsınnar!
Katlam-katlam yatkan şul cirlärgä
Milli cannar nigez korsınnar.

Cir taşlanıp, nigez cimerelsä,
Alar belän tel dä kitäçäk.
Cire, tele betkän här millätne
Cir hucaları kol itäçäk.

Baba ciren miras itep alıp,
Kolı bulıyk tik ber Allanıñ.
Teläsä kemgä kuşılıp, räncettermik
Tamırdagı törkilär kanın.

Nıgıtmasak borıngıdan kilgän,
Bäğırlärgä totaş tamırnı,
Nigez korıtıp, telen "özep" atkan
Mañkort halık yäşäp kalırmı?

Hiç yugalmas böyek tatar halkı,
Däräcäsen belep yäşnäsä,
Nigezenä bäyläp tamırların,
Cir hucası bulıp yäşäsä!

Urazay

Näsel tamırları Urazayga barıp
totaşkan şäheslär isemennän
Kaytıp kiläm, diyep häbär saldım
Sıypap ütkän yazgı cillärgä.
Urau yullar mine iltep kuydı
Babalarım yatkan cirlärgä.

Urazaynıñ tözek uramnarın
Yaşel hätfä ülän kaplagan.
Borıngıda kalgan kan-kardäşlär
Şul uramnar buylap atlagan.

Mäñgelekkä küçkän babamnarnıñ
Şäülälären hätta kürämen,
Çönki alar ruhı señep kalgan
İzge cirgä basıp kilämen.

Urazaynıñ mäçetenä kerep,
Ruhlarına doga yulladım.
Kaber taşlarına başım iyep,
Tarih kaytavazın tıñladım.

Näselemneñ tirän tamırları
Beregep kalgan şuşı tufrakka.
Hatirälär salgan ezdän yördem –
Şul ez tartkan ikän bu yakka.

Ellar buyı cıygan sagışımnı
Urazayga kaytıp tarattım.
Gasırlardan kilgän halkı belän
Näsel yädkärlären yañarttım.

Salagış

Koyaşlı yaz alıp kilde
Salagış digän cirgä.
Bu qadärle maturlıknı
Kürgän yuk ide ber dä.

Uramnarın ike yaklap
Almagaçlar bizägän.
Huş isle şau çäçkäläre
Nur balkıta yözlärdän.

Äy Salagış, Salagış!
Üz ittem min bu yaknı:
Böten maturlıgı belän
Küñlemä kerep yattı.

Çiksez güzällekkä kümgän
Yam-yaşel bäpkä ülän.
Kiç kergäç, kapka töbendä
Gäpläşä kürşe-külän.

Avılı matur, halkı tırış,
Balaları bigräk tä:
Akıl östi, belem cıya
Yöz yıllık zur mäktäptä.

Äy Salagış, Salagış!
Küñelne bastı sagış:
Kabattan oçraşularnı
Nasıyp itärme yazmış?

Kiyek kazlar kayta

Kiyek kazlar kayta illärenä,
Kıygaçlanıp safka tezelep:
Köz kitkändä yöräk-bäğırläre
Kala här yıl şunda özelep.

Kañgıldaşıp kayta kır kazları,
Tavışları – bähet avazı.
Adaştırmıy hätta urau yullar:
Üzenä tarta ilneñ havası.

Kaysı kayta, kaysı yatıp kala
Mäñgelekkä çit-yat cirlärdä.
Üz tufragın sagınuın kayçak
Kütäralmıy äle irlär dä.

Aşıga-aşıga kayta kır kazları
Tugan ciren, külen sagınıp.
Can sıkravı bulgan üz ilenä
Hätta kazlar yäşi tabınıp.

Kiyek kazlar kayta törkem-törkem...

Millät bäyräme

İksez-çiksez bolgar cirlärendä
Mäcüsilek torgan zamanda
Saban tuyın bäyräm itkän halık.
Gasırlardan küçkän şuşı bäyräm
Dävam itä äle haman da.

İr-egetlär, hätta üsmer kızlar
Köç sınaşkan här yaz cıyılıp.
Bu bäyrämgä kilgän ber keşe dä
Utırmagan kara koyılıp.

Sikerep çıgıp mäydan urtasına
Bil alışkan olı-keçese.
Ciñä algan bu köräştä barı
Batırlarnıñ da iñ köçlese.

Sabantuy bit bäyge genä tügel,
Millätemne bergä tuplauçı.
Bäyräm köndä milli gorurlıktan
Här yöräkkä tama meñ tamçı.

Menä tagın bergä cıyılıştık
Köç sınaşır öçen bäygedä.
Tatarlarnıñ milli cıyınnarı
Şaulap, görläp ütä äle dä!

Bolgar cire

Bolgar cire – elgärlärneñ cire:
Cannar gına tügel, tamır bäyle
Alar ruhı iñgän cir belän.
Äledän-äle yaular ütkän sayın
Bolgar tufragınıñ här uçması
Sugarılgan kan häm tir belän.

Tatarlarnıñ bügengese totaş
Bakıydagı ugız, kıpçakka...
Kolak salsam tınıp, min alarnıñ
Niçä katlam aşa sıktauların
İşetkändäy bulam kayçakta.

Sıktıy alar ciren yugaltkanga,
Kılıçınnan ütkäç başkanıñ.
Iñgıraşa taptap kitkän sayın
Kümelep yatkan kaber taşların,
İlen yaklap çapkan yaugirlärneñ
Garasatta salgan başların.

Härabägä kalgan şähri Bolgar
Ütkännärne onıttırmas öçen
Varisların cıya barıber.
Borıngılar korgan hör däülätne,
Küz aldına kiterep, het uylarda
Torgızsınnar diyep tagı ber.

Bolgar cire – ata-baba cire:
Şunda bezne meñ dä yöz yıl elek
Çın möselman itkän ber Hoda.
Härber yauda kitkän şähitlärneñ
Ruhlarına barıp citsen ide
İzge cirdä kılgan här doga.

Yörägem tulı yara

Bar närsäneñ räte kitte –
Bu dönya kaya bara?
Cirgä iñgän zatsızlıktan
Yörägem tulı yara.

Yakın dus, kayçak tugannıñ
Hösettän yöze kara.
İmannıñ, denneñ kimüe
Yöräkkä sıza yara.

Millionlagan üksez bala
Hak yuldan çıgıp bara.
Alarnıñ yazmışı sala
Yöräkkä tirän yara.

Üz milläten sanga sukmıy,
Halkım çitläşep bara.
Şuña canım sıkravınnan
Yörägem tulı yara.

Tormışnı caylap barırga,
Millätne saklap kalırga,
Üksezne yulga salırga,
Meñ yaradan arınırga
Kem yärdäm itä ala?

Soraular cavapsız kala –
Bu dönya kaya bara?
Ädäp küperläre yana –
Yörägem tulı yara.

Säydäş moñı

Sarı sagış bili küñelemne,
Säydäş köyen, cırın işetsäm –
Millät ruhı iñgän hämmäbezgä
Anıñ moñı señde bişektän.

Ul köylärne ğasır dävamında
Orkestr häm bayan gına tügel,
Küñel kılları da uynadı.
Moñga susau bezneñ yöräklärdä –
Millät canı aña tuymadı.

Kızıl Bayrak – cır häm moñ çişmäse,
Säydäş moñın şunda tabası.
Tatar eze yatkan härber cirdä
Salih Säydäş, Sara moñnarında
Üssen ide millät balası.

Kannarına yäştän señep kalsa,
Bu çişmäne alar korıtmas.
Barı şul çak milli sagışlarnı,
Milli hislär, milli yazmışlarnı,
Millät moñın halkım onıtmas!

Click or select a word or words to search the definition