Sensatsiyä Çıganagı

(yumoreska)
İstä-sanda yugında, «Kümäk cır» gazetası redaktorı Gali Väliyeç redaktsiyäneñ hokuk saklau organnarı belän elemtä bülegen citäkläüçe Salihovnı kabinetına çakırıp aldı.

- Ya, nindi ğadättän tış vakıygalar belän söyenderäseñ bezne?- dip başladı süzen redaktor.

Gazetanıñ soñgı sannarında ukuçını älläni şakkatırırlık mäqalälär basılmagan ide. Redaktornıñ şuña «namek» yasavı inde bu. Mäskäü gazetaları gına ul NLOlar, «Kar keşeläre» turında sensatsiyäle mäqalälär yazıp yatalar. Ä «Kümäk cır» gazetası taratıla torgan keçkenä rayonga NLOnıñ yöz yılga ber märtäbä dä yalgışıp ta töşkäne yuk häm tagın ber yöz yıl töşmäs tä äle. «Kar keşese»neñ dä adaşıp ta kilep çıkkanı yuk bu tirägä. Şulay bulgaç, närsä yazasıñ?! Böten karap torgan sensatsiyä çıganagı - şul militsiyä svodkası inde. Talau, üterü, köçläü... Ä halıkka änä şundıy «ostrıy syucet»lar kiräk tä. Yaratalar andıynı ukuçılar. Islangan käräkä balıgınnan uha peşerergä öyrätä torgan kiñäşlär, bronhitnı halık meditsinası yärdämendä dävalau ısulları pıçagımamı alarga?! Yaz sin çäçlär ürä torırlık ber cinayät turında. Öteren dä kaldırmıyça ukıp çıgaçaklar.

Soñgı vakıtlarda militsiyä svodkası vakıygalarga bigräk yarlı buldı şul. Ällä cinayätçelär bik akıllılanıp kittelär, ällä hokuk sakçıları bik uyau. Şuña kürä:

- Svodkada şakkatarlık berni dä yuk bit,- diyüdän uza almadı Salihov.

Anıñ bu cavabı redaktornı kanäğatländermäde küräseñ:

- Niçek inde yuk?! Salihov, sin üzeñ yugarı belemle curnalist inde. Täcribäñ dä az tügel. Nucäli, här sanga ukuçınıñ huşın alırday berär material birep bara almıysıñ? Yugıysä, podpiska vakıtı. Bolay bulsa, yartı ukuçıbıznı yugaltabız bit,- dide ul kaşların cıyırıp.

- Soñ, Gali Väliyeç, het kıçkırıp yıla, şakkatırlık berni dä yuk. Sovhoz basuınnan käbestä urlauçı malaylarnı totkannar, änä. Viläsäpidlärenä öçär baş käbestä küçäne töyäp kaytıp kilälär ikän...

- Tukta äle, Salihov, häzer käbestä küçäne belän genä halıknı gacäpländerep bulmıy. Berär sallırak cinayät kiräk, añlıysıñmı?

- Añlavın añlıym da bit. Tik bulmagannı barmaktan suırıp yaza almıym bit, Gali Väliyeç.

- Bulmagannı, dip... , - şunda kinät redaktornıñ küzläre oçkınlanıp kitte. - Karale, Salihov, sineñ berär keşegä üçeñ bardır, bälki?- dide ul serle genä.

- Sez närsä, Gali Väliyeç?! Yağni mäsälän, ni dimäkçe bulasız?

- Bulmagan sensatsiyäne kötep yatarga kiräk tügel, Salihov. Yuk ikän, anı oyıştırırga kiräk. Killerlar turında yazganıñ yuk bugay äle? Yuk şul! Menä digän material bulaçak. Ber rättän üçeñ dä alına, gazetaga sensatsiyä dä bula. Ezeñne yäşerä belergä genä kiräk. Ya, Salihov, añladıñmı?- dide redaktor pışıldauga küçep.

- Sez närsä, Gali Väliyeç, minem üz gomeremdä çeben dä ütergänem yuk,- dip borının mışkıldattı Salihov.

- Yuk tek - yuk. Srazı borın mışkıldata başlama! Tä-ä-k, ä menä sineñ tege... ni yagınnan niçegräk, Salihov? Yäş vakıtıñ bit, diyüem. Hatın-kız zatına mönäsäbäteñne äytüem. Kara sin alarnı, kıska itäklärdän, art sannarın niçek uynatıp, ımsındırıp yörilär, ä-ä?! Karañgı poçmakta saklap torasıñ da... Ä-ä-ä!

- Sez närsä, Gali Väliyeç?! Şuşı yäşemä citep...

- Ya, yarar, Salihov, kızma! Sineñ yäştä bulmıy, dip äytü hurlık bulsa da, bulmıy, digen dä, vässälam! Tel belän kamır ävälärgä çakırmadım monda...

Redaktor urınınnan torıp işekle-türle yörende. Östäldä toruçı Lenin byustı yanında tuktap, uç töbe belän anıñ çeben taplap betergän başın sıpırıp kuydı.

- Şuşı yäşeñä citep, «Zaparay» rule artına da utırganıñ yuktır äle sineñ, Salihov? Şul-şul menä! Utırır ideñ, kesäñ takır, eme? Ä kemnärder utıralar, Salihov. Äle nindilärenä genä! Änä küräseñme, uramda bersen-berse uzışıp küpme maşina yögereşä? Ä stoyankalarda toruçıları küpme tagın?! Hucası kürmägändä şularnıñ bersen alıp sıpırtsañ, ä, Salihov? Hiç kenä uylamaganda maşinalı da bulasıñ, gazetanıñ berençe bitendä menä digän sensatsiyä dä bulaçak.

- Sez närsä, Gali Väliyeç, miña maşina närsägä?

- Nu, Salihov, şuşı cebegänlegeñ arkasında şuşı köngä çaklı maşinasız yöriseñ dä şul sin. Yarar alaysa, üzeñä kiräk bulmasa, başka keşegä kiräkter. Sin bit curnalist, keşelär belän eşli belergä tiyeşseñ. Künder berärsen şul eşkä. Gazetanıñ berençe bitendä, äytik, şundıy mäqalä bulsamı...- Gali Väliyeç beravık küzlären yomıp, hiskä birelep tordı.- Tön karañgılıgınnan faydalanıp, ugrı maşina, ä yuk, «desyatka»... nu, inomarka bulsın, salo­nına ütep kerä häm... Şä-ä-p... Vakıyga ezennän digän rubrika da çäpeldätep kuyabız aña...

- Yuk bulmıy, Gali Väliyeç. Min lutçe sovhoz basuınnan käbestä küçäne...

- Salihov, äyttem bit inde min siña, käbestä küçäne belän yırak kitep bulmıy, dip... Uf, sezneñ belänme, sezneñ belän mäñge yahşı gäcit küräsebez yuk ikän!..

Click or select a word or words to search the definition