Keçkenä Çıpçık Malayı

Hikäyä

Közlär citte. Könnär tuñdıra başladılar. Yazlıkta küçep kilgän koşlar, törkem-törkem bulıp, cılı yaklarga kittelär. Bar tabiğat tınıp, koyaş sünep kalganday toyıldı. Menä soñgı törkem kazlar-ürdäklär dä, üksez kalgan dönyaga sälamnären ozatıp, yıraklarga taba oçıp kittelär. Alarnıñ huşlaşu avazların işetep Çıpçık Malayı da havaga kütärelde, bernikadär aranı aratalarınnan talpınıp-cilkenep oçtı häm, kaytıp, änisenä:

— Çık-çirık, çık-çirık, nigä bez dä alar belän kitmibez?— dip soradı.— Nigä alar üzläre genä kitälär. Nigä tugan-üskän cirlären taşlıylar? Ber-ber yamanlık köteläme ällä?

Anıñ tavışı borçulı ide.

— Ulım, tınıçlan,— dip, aña yaratıp endäşte änkäse.— Alar här yılnı da şulay kitälär. Ä bez şuşında kalabız. Tugan-üskän cirläre monda bulsa da, alar salkın kıştan kurkalar. Yahşıdan-yahşırak vatan ezläp yörilär. Yaz citügä, alar sagınışıp kaytkan bulalar tagın. Mäñgegä kire kitmäskä, monda kalırga dip süzlär kuyışkannarın, şulay söyläşengännären işetkänem bar. Ämma köz citügä, äytkän süzlären onıtalar. Tagın kitälär. Vatanın, tugan-üskän ciren taşlagannarnıñ berkayçan da küñele tınıçlık taba almıy inde, anısı. Zämhärir salkın kışlarda da vatanıbızda yäşibez. Şuña da bezneñ küñellärebez tınıç, bähetebez kamil! Ber dä kurıkma, ak kışnıñ maturlıgın kürüçelär yämle cäyneñ rähäten yahşırak toyalar.

Äniseneñ süzlärennän soñ Çıpçık Malayınıñ borçıluga birelgän yöze kabat balkıp kitte, ap-ak kışnıñ tizräk kilep citüen teläde. Ämma irtäräk ide älegä. Yukka gınamı: «Vatanga mähäbbät bala küñelenä ana söte belän kerä, ana süzläre belän üsterelä, toygı bulıp çäçäk ata, mäñgelek tınıçlık häm bähet birä!»— dip äytälär? Bu süzlär hakıykat bulmıy kalmaslar!

1994.