İnşa Mäsäläse

Hikäyä

Otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyev malayınıñ ike däftär bitenä tutırır-tutırmas yazgan inşasın ukıp çıktı häm, söyeneçen yäşerä almıyça:
— Afärin, keçe Gäräyev!— dip, anı cilkäsennän kagıp aldı.— Moña hiçşiksez “bişle” kuyaçaklar! Buldırgansıñ!
Anıñ kuanıçı eçenä sıymadı. Bähete, yılmaep, küñelenä tuldı. Soñarıp kına öylänsä dä, ber genä bala, anısı da malay gına isä dä, aña söyenmi mömkin tügel ide. Menä ul niçek! Malayı yazuçı bulaçak! Nindiye genä äle. Şuşı yäşendä, cidençe sıynıfta ukıgan çagında uk nindi eçtälekle inşa yazgan tügelme soñ? Anı maktayaçaklar. Ata-analar cıyılışına da otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyev üze barıp, ulın küklärgä çöyulären tıñlap utıraçak. Keçe Gäräyevneñ niçek hiçşiksez yazuçı bulaçagın anda da maktap äytäçäklär. Ul gına da tügel, ulı zur bulıp üsär, A.Aliş, M.Cälil, G.Tukay premiyälären alır. Kürsäter äle ul, kürsäter, Nobel premiyäsenä qadär barıp citär.
Otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyevneñ küñelen dulkınlandırıp uzgan bu hıyalları uramda şıbırdagan közge yañgırnı işüçe bolıtlarnı yırtıp, inde karañgılana bargan kiçke vakıtnıñ päräncäsen alıp taşlarlık häm kük yözenä çaltlap torgan may koyaşın çıgarırlık ide.
“Bolay gına bulmas,— dip şiklänergä dä ölgerde ul.— Ul premiyälär talantlı yazuçılarga da bik siräk täti. Ulımnı ber-ber deputat kisäge itärgä, hiç yugı danlıklı gäcit-curnalga urnaştırırga, annan curnalist yasarga kiräk bulır, yuksa keçe Gäräyevemne könçe kalämdäşläre taptap kına ütärlär!”
Anıñ bu kurkuı urınlı ide. Tiz genä häter kapçıgın aktarıp, üze hakında eleklärne yazıp mataşkan ber curnalist belän tanışlıgı barlıgın isenä töşerergä ölgerde. Äye, ul da Gäräyev ide tügelme? Telefonın da kaldırgan ide. Otstavkadagı militsiyä mayorı, ul vakıttagı keçe leytenant, universitetnıñ yüridik fakultetın beterep eşkä kilgän yeget, häterendä ikän äle, curnalist Gäräyevneñ telefonın “Ustav kitabı”nıñ eçenä yazıp kuygan ide.
Bu köneneñ kiçe, ikençe köneneñ yartısı şul “Ustav kitabı”n ezläü belän uzdırılsa da, otstavkadagı militsiyä mayorı aru-talunı belmäde. Ämma dä tege çukıngan “Ustav”ı tabıldı. Ni hikmät, uramda küptän yañgır da yuk, koyaş ta kürenmäde. Curnalist Gäräyev tä telefonnıñ tege başınnan:
— Kem äle bu?— dip endäşte.
Onıtmagan ikän, çukınçık! Oçraşırga, bulışırga süz berketelgäç, curnalist Gäräyevkä otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyev meñ rähmätlär ukıdı. Ul arada köttermi ulı da kaytıp kerde. Bulaçak Nobel premiyäse laureatı, deputat, hiç yugı gäcit-curnalda eşläyäçäk keçe Gäräyevne ätise kütärep karşı aldı. Ämma ulınıñ sömsere urınında tügel ide. Gomere buyına keşedän keşene ayıra almıy intekkän otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyevneñ küñelen borçu biläp aldı:
— Ni buldı?— dip soradı ul bulaçak Nobel premiyäse laureatı, hiç yugı curnalist keçe Gäräyevtän.
Malay endäşmäde.
— Ni buldı? Poçmakka bastıram, äytep kal! Törmägä tıgam!— dip cikerende otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyev.
— “İkele” aldım-m-m!— dip suzdı ulı, yılarga itep.
— Närsädän? Kaysı fännän?
— Kiçäge inşadan!— dip yılıy başladı bulaçak hiç yugı curnalist keçe Gäräyev.
Otstavkadagı militsiyä mayorı iptäş Gäräyev, närsä eşlärgä belmiçä, añlayışsız teldä ükerep cibärde häm:
— Utırtam, törmädä çeretäm!— dip kat-kat cikerenep yörenä başladı.
Şulay da berazdan tınıçlandı häm, telefonnı yolkıp diyärlek alıp, numerlarında barmakların kızu-kızu yöretä başladı. Ul irtägä curnalist Gäräyevtä bulaçak, anıñ belän Nobel premiyäse laureatı, hiç yugı curnalist keçe Gäräyevne tanıştırırga alıp barası ide.

Sentyabr, 2002.