Böyeklek Bäyäne

Hikäyä

“Rizalık häm rizasızlık — dönyada här keşedä bula torgan şuşı ike halät barlıgı bötenebezgä mäğlüm. Rizalık, tabigıy, kanäğatlek belän barlıkka kiterelä. Ul — yal vakıtı. Ämma här yalnıñ ahırı rizasızlıkta tämamlana. Kemnär öçender ul — avır halät, kot çıkkısız buşlık hasil itä. Bu — dahilar öçen birelgän hökem. Ä küplär anıñ avırlıgınnan yäki tigezlekne yugaltalar, yäisä bütännärne üpkälätü tübänlegenä töşälär. Keşe öçen ber genä kanäğat bar. Ämma anıñ östenlege häm däräcäse bik säyer töşençälär, hissi berämleklär eçendä şulkadär butalgannar ki, avırlıgı akıl aşa gına tügel, bälki cannar aşa uza. Hakıykat añlatuga häm añlauga mohtac!
Rizasızlık — icadi halät berämlege ul. Kemder riza tügel ikän, ul icat eşenä kereşä. Annan monı canı taläp itä. Üzeñne yäki bütän ber icat obektın saylap alırga tiyeşle. Ämma küplär üz-üzlärenä yä yakınnarına, beleşlärenä bäylänä başlıylar. Cämgıyät öçen eşläü häm tırışunı çit kürälär. Bu — üz bäheteñnän baş tartu. İcat eşe kanäğatlek belän tügel, rizasızlık (hätta üzeñ belän) taläbe, anıñ böyek cimeşe. Hakıykat isä rizalık häm rizasızlıktan tügel, hakıykat — bäyä ul! Gadi häm ğadäti bäyä. Annan uzu mömkin tügel, ämma anı iğtibarsız kaldıru öçen keşedä meñnärçä çara bar. Hakıykat aşa bez dönyanı tanıybız. Ämma anıñ eçtälegen töşenep beterä almıybız. Häm ul şulay bulırga tiyeş tä!..”
Kamaletdin şuşındıy fälsäfi bäyän belän başın katırıp utıra ide, zur eştäge dustı telefonnan şaltırattı. Häl-ähväl soraşudan soñ, il hällären tikşerep, prezident häm başlıklarnıñ yözen süz gaybäte belän yudılar.
— Däülät çinovları, tähetlärendä ozak utıra-utıra, häşärätkä-monstrga äverelä baralar,— dide Kamaletdin.— Kiyäülären, agay-enelären, alarnıñ ulların, kızların, tugannarın, tugannarı tugannarın, tugannarı tugannarınıñ tugannarın häm alarnıñ tugannarınıñ tugannarın, dus-işlären eşkä alıp beterälär...
Häm şunda kinät telendäge süzläre bualıp kaldılar. Telefonnan:
— Äle min sine üzemä eşkä almakçı idem,— digän süzlärne işette ul.— Yarıy yahşı kiñäş birdeñ, vakıtlı!
Telefon özelde. Kamaletdin telen teşläp ozak utırdı. Añı kitä yazdı. İnde genä hıyalına ireşäse, zatlı urınga menep kunaklıysı ide ul. Bägıre tişelep, küñele ualıp kitte.
Häm uylap kuydı: “Fälsäfäne tuygançı satıp bula, ämma tormış üz cayına bara birä. Kaharmannarnı da buysındıra belä!”
Ä aña: “Döres süz tuganıña da yaramıy!”— digän uy belän akılın cilgärsä dä citär ide. Hakıykat, imeş. Rizalık häm rizasızlık, imeş!

Sentyabr, 2002.

Click or select a word or words to search the definition