Yärdämçe

(yumoreska)
Bezneñ uñ yak kürşebez Hälimä apa ulın berüze genä tärbiyäläp üsterde. Ğailä korıp yäşäü bähete timägänlektän malaynı üze öçen, irsez genä tapkan ide. Kartaygan könendä üzenä yärdämçe, teräk bulır dip ömetlände.

Edik bäläkäydän irkä, yılak buldı. Änise qaderle ulın sigez yäşkä qadär kütärep yörde, kaşıktan aşattı. Hälimä apa anı cil-yañgır tidermiçä, “öf” itep kenä üsterde. Üze köne-töne ike eştä bil böksä bökte – ulı tuk, öste böten buldı.

Bez, yağni mäsälän min häm häläl cefetem kürşelärebez belän yahşı yäşibez. Hälimä apa da şırpıga, tozga digändäy, törle yomış belän kerä. İr-at kulı timägän fatirga kürşem mine dä yış çakıra: ya kranınnan su tama, ya balkon işege yabılmıy...

Ber könne hatınım alarga kiçen kerep çıktı.

– Säyfullakayım,— di. — Şaklar gına kattım! Kürşebez malayın şul qadär irkäli, isem-akılım kitte menä. Edik belän bolar yarıp bäräñge peşergännär dä tozlı balık aşap utıralar. Hälimä apa balıknı tazartıp, ber söyägen kaldırmıyça, kılçıklarınnan ayırıp birep tora, Edik aşap tora! Şul vakıt ber kılçıgı kalgan ahırı, malay çäçäde... Yuınu bülmäsenä yögerde. Annarı: “Sin mine şulay ber digändä ber üteräseñ inde, mam!” dip işekne şapıldatıp yabıp çıgıp kitte.

Hälimä apa bötenläy koyılıp töşte, käyefe kırıldı. Ul malayına härvakıt balıknı şulay tazartıp aşata ikän. Annarı Edik aşau yagına da bik näzberek, di. Aştan sugan çıksa açı tavış kuptara, şulpa aşaganda söyäk kisäge eläksä atna buyı söyläşmi malay. Äni keşeneñ Ediknıñ köyen köyläp köne ütä. Närsä eşläsen inde, ul bit anıñ berdän-bere, küz töbäp torgan yärdämçese, teräge! Utıznı uzsa da bala-bala bulıp kala.

Uzgan comga eştän kaytsam Hälimä apa bezdä utıra.

– Säyfulla tugankayım, – di kürşem. – Avır bulsa da süzemne yıkma inde, buş itmäm. Bakça öyeneñ utı sünde, ällä özep kittelär. Barıp şunı gına yalgap birsäñçe...

Bardık ikençe könne, yalgap birdem. Döres, buş itmäde – äçegän bal muldan buldı. Kaytırga çıkkanda çögenderen, kişeren, suganın, borıçın, bäräñgesen, almasın, kabagın, käbestäsen biştärenä tutırıp arkasına astı, ike zur bukçaga tutırıp miña birde, ikesen üze kütärde... Köçkä kaytıp cittek malay, can tirläre aktı, “käcä mayı” çıktı. Monısı anıñ yırunda gına bulgan ikän. Lift eşlämi... Unikençe katka mökäyläp diyärlek mendek.

Fatirga kertep äyberlärne genä urnaştırıp torganda Edik kayttı. Ul tiz genä ös kiyemnären salıp sport kiyemnä almaştırda. Sport zalına aşıga. Äkämät inde, ul ike kulına da barmaksız pirçätkälär kide. Ul sport zalında timer-tomır kütärä, bu mahsus pirçätkälärne kiyep kütärsäñ kulga mazol çıkmıy ikän.

– Monı kiyep bäräñge kazıganda şäp bulası da bit, – dimen.

– Sin çto kürşe, voobşe çto-li?! – dip Edik çıgıp yögerde.

Hälimä apanıñ äçegän balın yänä avız itkäç arıgannar onıtıldı.

Ulınıñ kolak iten çäyni torgaç, nihayät nikah vakıtı citte, ahırı - – Edik änisenä kürsätergä öygä kız alıp kayttı. Malaylarnıkı kebek kıska, buyalgan kızıl çäçle, tornanıkıday ozın botlı, tanavına alka kigän, kün itäk, kurtkadagı bu kıznıñ iseme Elya ikän. Äti-änise, enese bar di.

Elya kilüeneñ ikençe könendä uk Hälimä apaga üzeneñ idän, ker, tabak-savıt yuarga, aşarga äzerlärgä, ker ütüklärgä, tuzan suırtırga, azık-tölek artınnan kibetkä yörergä, bakçada kazınırga yaratmavı, alay gına da tügel, bu eşlärne cene söymäve turında äytkän. Ana keşe närsä kılsın inde – ulınıñ söygäne, anıñ bulaçak kilene bit, üzem barısın da eşlärmen digän. Nikah ukıtıp ber atna ütkäç, onıgı tuası bilgele buldı. Hälimä apanıñ şatlanganın kürsägez! Ğailädä tagın ber yädämçe arta bit...