Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 3490
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
12.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
21.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
27.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﺯﻭﺭ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ .ﺑﯘ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺕ
ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯚﺯ ﻧﯚﯞﯨﺘﯩﺪە ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﺪە ﺋﺎﻛﺘﯩﭗ ﺭﻭﻝ ﺋﻮﻳﻨﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﺍ
ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﻣﯩﻠﻠﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺕ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﯩﻠﻠﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻥ ﻣﯩﻠﻠﯩﺘﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺳﯩﺪﯨﻜﻰ 150ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ
)ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­201ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ­51ﻳﯩﻠﯩﻐﯩﭽﻪ( ﺋﯘﺭﯗﺵ ﻫﺎﻟﯩﺘﯩﻨﻰ ﺗﯩﻨﭻ ،ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻜﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﺪﯗﺭﯗﭖ،
ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻠﯩﻖ ،ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩﻖ ﻳﯧﯖﻰ ﯞەﺯﯨﻴﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﺎﺭﺍﺗﺘﻰ ﻫﻪﻡ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯘﺯﺍﻕ ﻣﯘﺩﺩەﺗﻠﯩﻚ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩﻘﯩﻐﺎ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺳﯧﻠﯩﭗ ،ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ
ﭘﺎﺭﻻﻕ ﺳﻪﻫﯩﭙﻪ ﺋﺎﭼﺘﻰ.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘ »ﺋﯜﭺ ﺩەﯞﺭ)ﺷﻴﺎ ،ﺷﺎﯓ ،ﺟﯘ ﺳﯘﻻﻟﯩﻠﯩﺮﻯ(ﺩﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎﻥ ﻏﯘﺯ ،ﻳﯚﻟﻪﺭ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻲ
ﻫﺎﻛﯩﻤﻴﻪﺗﻜﻪ ﺑﻮﻳﺴﯘﻧﻤﺎﺳﻠﯩﻖ«ﺗﻪﻙ ﻛﻮﻧﺎ ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩﻨﻰ ﺑﯘﺯﯗﭖ ﺗﺎﺷﻼﭖ ،ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﺪﯨﻜﻰ ﻳﻪﺭﻟﯩﻚ
ﻫﺎﻛﯩﻤﻴﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻚ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﻯ ﻫﺎﻛﯩﻤﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺭەﻫﺒﻪﺭﻟﯩﻜﯩﻨﻰ ﻗﯘﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺑﻪﺭﺩﻯ،
ﺷﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﺋﯩﻠﻐﺎﺭ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻴﺴﻰ ﺷﯩﻤﺎﻟﻐﺎ ﺑﯩﯟﺍﺳﺘﻪ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ،ﺷﯩﻤﺎﻝ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﻗﯘﻳﯘﻗﻼﺷﺘﯘﺭﯗﭖ ،ﺷﯩﻤﺎﻝ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﻜﻪ
ﻛﯧﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﺳﯜﺭﺩﻯ.
ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ ،ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﻪ ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﯩﻨﭻ ،ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﺋﯜﺗﯜﺷﻰ ،ﭼﯧﮕﺮﺍ
ﺑﺎﺯﺍﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻮﺳﻘﯘﻧﻠﯘﻗﯩﻐﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﺯ ﺋﯘﭼﺮﯨﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﺋﻪﻣﮕﻪﻛﭽﻰ ﺧﻪﻟﻘﻰ ﺑﺎﺯﺍﺭ
ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﺋﺎﻻﻗﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﺩﯨﻦ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﯞە ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﺑﯘﻳﯘﻣﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﯩﮕﻪ
ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻛﯚﭖ ﺗﺎﺭﻗﺎﻟﺪﻯ .ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ،ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺶ
ﻛﯜﭼﻰ ﯞە ﻛﯜﻧﺪﯨﻠﯩﻚ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﻰ ﺗﯧﺰ ﻳﯜﻛﺴﯩﻠﯩﭗ ،ﻗﺎﻻﻕ ﻫﺎﻟﻪﺗﺘﯩﻦ ﺗﯧﺰﻻ ﻗﯘﺗﯘﻟﺪﻯ.
ﺗﯚﺗﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺷﻨﻰ ﻳﯧﺘﯩﻢ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﯗﭖ ،ﺋﯘﻧﻰ ﻏﻪﺭﺑﻜﻪ ﻛﯚﭼﯜﺷﻜﻪ
ﻣﻪﺟﺒﯘﺭ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﻧﻰ ﺑﻮﻳﺴﯘﻧﺪﯗﺭﯗﺷﻐﺎ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﺪﻯ .ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ 20ﻧﻪﭼﭽﻪ
­ ­ 114ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺑﯚﻟﯜﻧﻤﻪ ﻫﺎﻟﯩﺘﻰ ﺋﺎﺧﯩﺮﻟﯩﺸﯩﭗ ،ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﻗﺎﻻﻳﯩﻤﻘﺎﻧﻼﺷﻘﺎﻥ ﯞەﺯﯨﻴﯩﺘﻰ ﺗﯩﻨﭽﯩﺪﻯ ،ﺑﯘ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ
ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﻜﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﮕﻪ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﺵ ﯞە ﻧﯘﭘﯘﺳﯩﻨﻰ ﺋﺎﯞﯗﺗﯘﺷﻘﺎ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺷﺎﺭﺍﺋﯩﺖ ﺋﯩﺪﻯ .ﺷﯘﯕﺎ ،ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ
ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­51ﻳﯩﻠﻰ ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­43ﻳﯩﻠﻰ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ
ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﯜﭼﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺋﺎﺭﻟﯩﻘﺘﺎ ﺋﺎﺭﺍﻥ ﺋﺎﻟﺘﻪ­ﻳﻪﺗﺘﻪ ﻳﯩﻞ ﺋﯚﺗﻜﻪﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺗﺎﺭﯨﺨﺘﺎ
ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﻪﻧﮕﻪﻥ ”ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﻪﻟﻘﻰ ﮔﯜﻟﻠﻪﻧﮕﻪﻥ‘‘ ﻫﺎﻟﻪﺕ ﺷﻪﻛﯩﻠﻠﻪﻧﺪﻯ ﻫﻪﻡ ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﯩﯔ ﺋﯘﺭﻗﯩﻤﯘ ” ﺋﺎﺗﺎ
­ﺑﻮﯞﯨﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺳﻪﻟﺘﻪﻧﯩﺘﯩﻨﻰ ﺳﺎﻗﻼﭖ ﺋﻪﯞﻻﺩﻣﯘ ﺋﻪﯞﻻﺩ ﺩﺍﯞﺍﻣﻼﺷﺘﯘﺭﺩﻯ“ .ﻳﻪﻧﻪ ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺋﯘﻳﺎﻧﺠﯘﺕ
ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﯞە ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺵ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ﻣﯚﺗﯩﺪﯨﻞ ﻫﯚﻛﯜﻣﺮﺍﻧﻠﯩﻖ ﻳﯜﺭﮔﯜﺯﯛﭖ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ­
ﺋﯩﺘﭙﺎﻕ ﺋﯚﺗﯜﭖ ﺋﯘﺭﯗﺷﻨﻰ ﺗﻮﺧﺘﺎﺗﻘﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ،ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﯞەﺯﯨﻴﻪﺗﻨﻰ ﻣﯘﻗﯩﻤﻼﺷﺘﯘﺭﯗﭖ ،ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﮕﻪ
ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻫﯘﻥ ﺧﻪﻟﻘﯩﮕﯩﻤﯘ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺋﯩﺪﻯ .ﺷﯘﯕﺎ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﻘﺎﻧﺪﺍ ﻫﯘﻥ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ
ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺗﻪﯞە ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﺋﺎﺭﺯﯗ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﻰ ﯞە ﺋﺎﺭﻗﺎ­ﺋﺎﺭﻗﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺗﻪﯞەﻟﯩﻚ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯗﺷﺘﻰ .ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ
ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩە ﻗﻪﻳﺖ ﻗﯩﻠﻨﯩﺸﭽﻪ” ،ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﻮﺭﺩﯨﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺧﻪﻟﻖ ﺋﺎﺳﺘﺎ­ﺋﺎﺳﺘﺎ ﻳﯩﻐﯩﻠﯩﭗ ،ﺩﯙﻟﻪﺕ
ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻚ ﺗﺎﭘﻘﺎﻥ“ .ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﮕﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﭼﻜﻪ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ
ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯘﺭﯗﻗﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﯩﻠﯩﻘﻰ ﯞە ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩﻘﯩﻐﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﻮﻧﯘﺷﯩﻤﯘ
ﭼﻮﯕﻘﯘﺭﻻﺷﻘﺎﻥ .ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﻟﭽﯩﺴﻰ ﺟﯜەﻧﭽﯘ ” ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺋﻮﻥ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﻗﺎﻻﻳﻤﯩﻘﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻘﺘﺎ ﻗﯩﻞ ﺋﯜﺳﺘﯩﺪە ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ
ﺋﯩﺪﻯ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺭﺩﯨﻤﯩﺪە ﺋﺎﺭﺍﻥ ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻜﻜﻪ ﺋﯧﺮﺷﺘﻰ“ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﯩﯔ ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﮕﻪ ”
ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﻰ ﺋﻪﻣﯩﻦ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ ﺋﺎﻟﭽﻰ“ﻧﺎﻣﯩﻨﻰ ﺑﯧﺮﺷﯩﻤﯘ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺭﺩﯨﻤﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻜﻜﻪ
ﺋﯧﺮﺷﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﮕﻪﻥ .ﺋﯘ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺋﻪﻟﭽﯩﺴﻰ ﺧﻪﻥ ﭼﺎﯓ ﯞە ﺟﺎﯓ ﻣﯩﯖﻼﺭ
ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯜﺯﮔﻪﻥ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻠﯩﻖ ﺋﻪﻫﺪﯨﻤﯘ ”ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻥ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻠﯘﻗﻰ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪەﻙ
ﻳﯧﻘﯩﻦ ﺋﯚﺗﯩﺪﯗ ،ﺋﻪﯞﻻﺩﺗﯩﻦ –ﺋﻪﯞﻻﺗﻘﺎ ﺑﯩﺮ –ﺑﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻤﺎﻳﺪﯗ“ ﺩﯨﮕﻪﻧﻨﻰ ﻗﺎﻳﺘﺎ­ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺗﻪﻛﯩﺘﻠﯩﮕﻪﻥ .ﺳﻪﻛﺮﺍﺗﻘﺎ
ﭼﯜﺷﯜﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻤﯘ ﻧﻪﯞﺭە­ﭼﻪﯞﺭﯨﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﯞەﺳﯩﻴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯜﺯﮔﻪﻥ ﺋﻪﻫﺪﯨﻨﺎﻣﯩﮕﻪ ﺭﯨﺌﺎﻳﻪ
ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻨﻰ ﺳﺎﻗﻼﭖ ،ﺧﻪﻥ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﻫﯩﻐﺎ ﺟﺎﯞﺍﭖ ﻗﺎﻳﺘﯘﺭﯗﺷﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪﭖ
ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ .ﺗﺎﻛﻰ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺩەﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﯩﺪە ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺟﻪﻧﯘﺏ ،ﺷﯩﻤﺎﻝ ﺋﯩﻜﻜﯩﮕﻪ ﭘﺎﺭﭼﯩﻠﯩﻨﯩﭗ
ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﭼﺎﻏﺪﺍ )ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﻪ ­48ﻳﯩﻠﻰ( ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﯞﺭﯨﺴﻰ ﺷﯩﻠﻮﺷﯩﻴﯘﺕ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﻳﻪﻧﯩﻼ ”ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ“ ﻧﺎﻣﯩﻨﻰ
­ ­ 115ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﻗﻮﻟﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﮕﻪ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﺷﯩﻤﯘ ﺋﯘﻧﯩﯔ ”ﺑﻮﯞﯨﺴﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ
ﺷﺎﭘﺎﺋﯩﺘﯩﺪە ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻜﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﭼﻜﻪ ﻧﺎﻣﯩﻐﺎ ﯞﺍﺭﯨﺴﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ﺋﻮﻳﻠﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ]“[61ﺩﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ .ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ
ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﻯ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺭەﻫﺒﻪﺭﻟﯩﻜﻰ ﯞە
ﻳﺎﺭﺩﯨﻤﯩﻨﻰ ﻗﯘﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﯩﯔ ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﯦﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﻛﯩﻴﯩﻢ­ﻛﯧﭽﻪﻙ ﺗﻪﻗﺪﯨﻢ ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺋﺎﺷﻠﯩﻖ ﺑﯧﺮﯨﭗ،
ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﻪﺳﻜﻪﺭ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﻗﻮﻏﺪﯨﺸﻰ ،ﻫﯘﻥ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻰ ،ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﯨﺴﻰ ،ﺋﺎﻗﺴﯚﯕﻪﻛﻠﯩﺮﻯ ،ﯞەﺯﯨﺮﻟﯩﺮﻯ ،ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﯩﺮﻯ،
ﻣﻪﻟﯩﻜﯩﻠﯩﺮﻯ ﯞە ﺋﺎﻳﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﯜﺯﯛﻟﻤﻪﺳﺘﯩﻦ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺑﯧﺮﯨﭗ ﺋﯩﻨﺌﺎﻣﻼﺭﻏﺎ ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ
ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﻫﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯚﺭﯛﺷﯜﺷﻰ ،ﺋﯘﺯﯗﻥ ﻣﯘﺩﺩەﺕ ﻳﺎﻛﻰ ﻗﯩﺴﻘﺎ ﻣﯘﺩﺩەﺕ ﺧﺎﻥ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﭼﺎﯕﺌﻪﻧﺪﯨﻜﻰ ﮔﺎﯞﺟﻴﯥ
ﻛﻮﭼﯩﺴﯩﺪﺍ )ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺧﻪﻥ ﺩەﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﭼﯧﮕﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﻛﯜﺗﯜﯞﺍﻟﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯧﻬﻤﺎﻥ ﺳﺎﺭﺍﻱ ﺗﯘﺭﯗﺷﻠﯘﻕ ﺟﺎﻱ(
ﺗﯘﺭﯗﺷﯩﻤﯘ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ ،ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ،ﺗﯩﻞ ،ﺋﯚﺭﭖ­ﺋﺎﺩەﺕ ،ﻛﯩﻴﯩﻢ­ﻛﯧﭽﻪﻙ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘﺭﯗﺷﻰ
ﯞە ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯜﭼﻪﻳﺘﺘﻰ .ﺑﯘﻟﯘﭘﻤﯘ ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻜﻰ
ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻠﯩﻖ ﯞە ﺩﻭﺳﺘﻠﯘﻗﯩﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭﻻﺷﺘﯘﺭﺩﻯ ﯞە ﻣﯘﺳﺘﻪﻫﻜﻪﻣﻠﯩﺪﻯ .ﺑﯘﻻﺭ ﺋﯚﺯ ﻧﯚﯞﯨﺘﯩﺪە ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ
ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﯘﺷﯘﻟﯘﺷﯩﻨﻰ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﺳﯜﺭﺩﻯ.
ﺑﻪﺷﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﺧﻪﻟﻘﯩﮕﯩﻤﯘ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻲ ﻧﻪﭖ ﺋﯧﻠﯩﭗ
ﻛﻪﻟﺪﻯ .ﺷﯩﻤﺎﻝ ﺗﯩﻨﯩﭽﻼﻧﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ” ،ﭼﯧﮕﺮﺍ­ﻗﯘﺭﯗﻟﻼﺭﺩﯨﻜﻰ ﺷﻪﻫﻪﺭ ﻗﯘﯞﯗﻗﻠﯩﺮﻯ ﻧﺎﻫﺎﻳﯩﺘﻰ ﻛﻪﭺ ﻳﯧﭙﯩﻠﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋﺎﺕ ﯞە
ﻛﺎﻟﯩﻼﺭ ﻫﻪﻣﻤﯩﻼ ﻳﻪﺭﺩە ﻳﺎﻳﻼﭖ ﻳﯜﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋﯜﭺ ﺋﻪﯞﻻﺕ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺟﻪﯓ ﺳﯩﮕﯩﻨﺎﻟﯩﻨﻰ ﺋﺎﯕﻠﯩﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﯞە ﭘﯘﻗﺮﺍﻻﺭ
ﺋﯘﺭﯗﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ“] .[62ﺷﯩﻤﺎﻟﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻟﻘﻠﻪﺭ 60ﻳﯩﻠﻐﯩﭽﻪ )ﯞﺍﯓ ﻣﺎﯓ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﺑﯘﺯﯗﯞەﺗﻜﯩﭽﻪ( ﺋﺎﺭﺍﻡ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻫﺎﻟﻠﯩﻨﯩﺶ ﭘﯘﺭﺳﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﻰ .ﺑﯘ ﺗﻪﺑﺌﯩﻴﻜﻰ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﻧﯩﯔ
ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﯩﻐﺎ ﻧﺎﻫﺎﻳﯩﺘﻰ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺋﯩﺪﻯ .ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﻣﻪﺩەﻧﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺯﻭﺭ
ﻛﯚﻟﻪﻣﺪە ﺋﺎﻟﻤﯩﺸﯩﺸﻰ ﯞە ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ ﻗﻮﻳﯘﻕ ﺋﺎﻻﻗﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﺘﯩﻤﯘ ﺋﻮﺧﺸﺎﺷﻼ ﻫﯘﻥ
ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﯘﭼﺮﯨﺪﻯ ﻫﻪﻡ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ،ﻣﻪﺩەﻧﯩﻲ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﺗﻮﻟﯘﻗﻼﻧﺪﻯ ﯞە
ﺑﯧﻴﯩﺪﻯ .ﻣﻪﺳﻠﻪﻥ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﯞە ﺧﻪﻧﺰﯗ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ ﻳﯩﻠﯩﻘﭽﯩﻠﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﻣﯩﺴﻠﯩﺴﯩﺰ ﺭﺍﯞﺍﺟﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭ
ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺗﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯛﻟﯩﺸﻰ ﯞە ﺋﺎﺕ ﺑﯧﻘﯩﺶ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗﺎﺭﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯩﺮﯨﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ.
­ ­ 116ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﻳﻪﻥ ﺷﯩﮕﯘ »ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ ،ﺟﯩﯖﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە« ﮔﻪ ﺋﯩﺰﺍﻫ ﺑﻪﺭﮔﻪﻧﺪە »ﺧﻪﻥ ﻳﯘﺳﯘﻧﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﯩﺰﺍﻫ« ﺩﯦﮕﻪﻥ
ﺋﻪﺳﻪﺭﺩﯨﻦ ﻧﻪﻗﯩﻞ ﺋﯧﻠﯩﭗ ،ﺋﻮﺭﺩﺍ ﻣﯩﺮﺍﻗﯘﻟﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻘﯘﺭﯗﺷﯩﺪﯨﻜﻰ 36ﺋﺎﺗﺨﺎﻧﺎ ﺷﯩﻤﺎﻝ ﯞە ﻏﻪﺭﺑﻜﻪ ﺗﺎﺭﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ،
ﺟﻪﻣﺌﯩﻲ 300ﻣﯩﯔ ﺋﺎﺕ ﺑﯧﻘﯩﻼﺗﺘﻰ ،ﺩﯦﮕﻪﻥ .ﻳﻪﻧﻪ »ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ« ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﺎﺳﺎﺳﻼﻧﻐﺎﻧﺪﺍ ،ﻳﯜەﻧﺸﯘ ­2ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﯘﺭﯗﺷﺘﺎ ﻫﯚﻛﯜﻣﻪﺕ ﯞە ﺷﻪﺧﺴﯩﻠﻪﺭ
140ﻣﯩﯔ ﺋﺎﺕ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ .ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﻫﯚﻛﯜﻣﻪﺕ ﺧﻪﻟﻘﻨﯩﯔ ﻳﯩﻠﻠﯩﻘﭽﯩﻠﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﻧﺎﻫﺎﻳﯩﺘﻰ
ﮔﯜﻟﻠﻪﻧﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﯦﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ .ﻳﻪﻧﻪ »ﺗﯘﺯ ﯞە ﺗﯚﻣﯜﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە« ­1ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺗﯧﺮﯨﻘﭽﯩﻠﯩﻖ«ﺩﺍ ،ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻗﯧﭽﯩﺮ
ﺗﯚﮔﻪ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯘﻻﻏﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﻜﻪ ﺗﺎﺭﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯩﺮﮔﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ،ﺋﺎﺗﻨﯩﯔ ﻳﻪﺭﻟﯩﻚ ﭼﺎﺭﯞﯨﻐﺎ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ
ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ .ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﻫﯚﻛﯜﻣﻪﺕ ﯞە ﺧﻪﻟﻘﻨﯩﯔ ﻳﯩﻠﯩﻘﭽﯩﻠﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﻧﺎﻫﺎﻳﺘﻰ ﮔﯜﻟﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻨﯩﯔ
ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺗﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯛﻟﮕﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﯦﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ .ﻫﯘﻥ
ﺟﯩﻦ ﻣﯩﺘﻰ ﺋﺎﺕ ﺑﯧﻘﯩﺸﻘﺎ ﺋﯘﺳﺘﺎ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﺎﺕ ﺑﯧﻘﯩﭗ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ» ،ﺑﺎﻗﻘﺎﻥ ﺋﺎﺗﻠﯩﺮﻯ
ﺳﯧﻤﯩﺰ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ « ،ﺧﻪﻥ ﯞﯗﺩﻯ ﻫﻪﻳﺮﺍﻥ ﻗﯧﻠﯩﭗ ﺋﯘﻧﻰ ﻣﯩﺮﺍﺧﻮﺭ ﻛﻪﻫﺒﻪﮔﻠﯩﻜﻜﻪ ﺗﻪﻳﯩﻨﻠﯩﮕﮕﻦ ،ﺑﯘ ﺋﺎﺕ ﺑﯧﻘﯩﺶ
ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﻜﻪ ﺗﺎﺭﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﺗﯩﭙﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺩەﻟﯩﻠﻰ ﺑﻮﻻﻻﻳﺪﯗ ] [63ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩەﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ
ﺗﺎﺵ ﺋﻮﻳﻤﺎ ﺳﻪﻧﺌﯩﺘﯩﺪﯨﻨﻤﯘ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛﯚﭼﻤﻪﻥ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﺗﯧﻤﯩﺴﻰ ﯞە ﺋﯘﺳﻠﯘﺑﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﯦﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺷﻪﻧﺸﻰ ﺋﯚﻟﻜﯩﺴﻰ ﺷﯩﯖﭙﯩﯔ ﻧﺎﻫﯩﻴﯩﺴﻰ ﻣﺎﯞﻟﯩﯖﺪﯨﻜﻰ ﺧﯘﭼﯜﺑﯩﯔ ﻗﻪﺑﺮﯨﺴﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﺪﯨﻜﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺯﻭﺭ ﺗﺎﺵ ﺋﻮﻳﻤﺎ ﺑﯘﻧﯩﯔ ﮔﻪﯞﺩﯨﯩﻚ ﺑﯩﺮ ﻣﯩﺴﺎﻟﯩﺪﯗ ] .[64ﺳﻪﺩﺩﯨﭽﯩﻦ ﺳﯧﭙﯩﻠﯩﻨﯩﯔ ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﺪﯨﻨﻤﯘ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ
ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﻯ ﺑﺎﻳﻘﺎﻟﻐﺎﻥ ،ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﻫﯘﻥ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ﺋﻪﻣﮕﻪﻛﭽﻰ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ،
ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﺯﯨﭻ ﺋﺎﻻﻗﯩﺴﯩﻨﻰ ﯞە ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﯘﭼﺮﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ
ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯨﺪﯗ.
ﺋﺎﻟﺘﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﻳﯜﺭﺗﺘﯩﻜﻰ ﺋﺎﺑﺮﯗﻳﯩﻨﯔ ﺋﯚﺳﯜﺷﻰ ﯞە ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﻪﻥ
ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻏﻪﺭﺑﻰ ﻳﯘﺭﺗﺘﯩﻜﻰ ﺋﻪﻟﻠﻪﺭﻣﯘ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﻰ ﻫﯚﺭﻣﻪﺗﻠﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﯩﻨﯩﺸﭽﻪ ،ﺋﯘﻳﺴﯘﻧﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺳﺎﻛﻘﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺋﻪﻟﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﯧﻘﯩﻦ
ﺋﯚﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﻫﯘﻥ ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﯩﺮﻯ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺧﯧﺘﯩﻨﻰ ] [65ﻛﯚﺗﯩﺮﯨﭗ ﺑﺎﺭﺳﯩﻼ ﺋﯘﻻﺭ ﺗﻪﺧﯩﺮﺳﯩﺰ ﺋﻮﺯﯗﻕ­ﺗﯜﻟﯜﻙ
ﻳﻪﺗﻜﯜﺯﯛﭖ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﺎﺭﻏﺎﻧﺪﺍ ﭘﯘﻝ­ﻣﺎﻝ ﭼﯩﻘﺎﺭﻣﯩﺴﺎ ﻳﯩﮕﯜﺩەﻙ ﺋﺎﺷﻠﯩﻖ ،ﻣﯩﻨﮕﯜﺩەﻙ
­ ­ 117ﺑﻪﺕ

ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ

ﺋﯘﻻﻕ ﺗﺎﭘﺎﻟﻤﯩﻐﺎﻥ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﻫﻪﺭﻗﺎﻳﺴﻰ ﺋﻪﻟﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﻰ
ﻫﯚﺭﻣﻪﺗﻠﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ] .[66ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ ﻣﯩﻼﺩﯨﯜﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­33ﻳﯩﻠﻰ )ﺧﻪﻥ ﻳﯜەﻧﺪﯨﻨﯩﯔ ﺟﯩﯖﻨﯩﯔ ­1ﻳﯩﻠﻰ(
ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ» .ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« ﺩﯨﻜﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﻪﺭﮔﻪ
ﺋﺎﺳﺎﺳﻼﻧﻐﺎﻧﺪﺍ ﺋﯘ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯘﺷﺘﺎ ﺋﯚﺯﻯ »ﻫﻪﺭەﻣﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩﺸﻨﻰ ﺋﯩﻠﺘﯩﻤﺎﺱ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ« .ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﺨﺘﯩﻴﺎﺭﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ
ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ
ﺗﻪﻟﻪﭖ
ﺋﻮﺭﺩﯨﻐﺎ
ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ
ﻛﯩﺮﯨﭗ
ﻧﻪﭼﭽﻪ
ﻳﯩﻠﺪﯨﻤﯘ
”ﺧﺎﻧﻨﯩﯔ
ﺋﯩﻠﺘﯩﭙﺎﺗﯩﻐﺎ
ﺋﯧﺮﯨﺸﻪﻟﻤﻪﻱ“ ﻗﯩﻴﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ .ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﻣﯩﻠﻠﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻕ ،ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ
ﺋﯚﺗﯜﺷﯩﻨﯩﯔ ﺯﯙﺭﯛﺭﻟﯩﻜﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﻮﻧﯘﺷﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﺩەﺭ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﻫﻪﻡ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ.
ﺟﺎﯞﺟﯘﻥ ﮔﻪﺭﭼﻪ ﺋﻮﺭﺩﯨﺪﺍ ﺗﯘﺭﯨﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ
ﺧﻪﯞەﺭﻟﻪﺭﻧﻰ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﺑﯩﻠﻪﻟﯩﮕﻪﻥ »ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻳﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە« ﺩە ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﯩﻨﯩﺸﯩﭽﻪ:
ﺟﻴﻪﻧﺠﺎﯞ ­3ﻳﯩﻠﻰ )ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻰ ­36ﻳﯩﻠﻰ( ﻗﯩﺸﺘﺎ ،ﺧﻪﻥ ﻳﻪﻧﺸﯘ ،ﭼﯧﻦ ﺗﺎﯓ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺵ
ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﻛﺎﻟﻠﯩﺴﯩﻨﻰ ﭘﺎﻳﺘﻪﺧﺘﻜﻪ ﺋﻪﯞەﺗﯩﭗ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ .ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﺎﻟﻠﯩﺴﻰ ”ﻳﺎﺕ ﻗﻮﯞﻣﻠﻪﺭ ﻣﯧﻬﻤﺎﻧﺴﺎﺭﯨﻴﻰ“ ﻧﯩﯔ
ﺩەﯞﺍﺯﯨﺴﯩﻐﺎ ﺋﯧﺴﯩﭗ ﻗﻮﻳﯘﻟﯘﭖ ﺳﺎﺯﺍﻳﻰ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
ﺟﻴﻪﻧﺠﺎﯞ ­4ﻳﯩﻠﻰ ﺋﻪﺗﯩﻴﺎﺯﻧﯩﯔ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﯧﻴﯩﺪﺍ ،ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺵ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﻧﻪﺯﯨﺮ­ ﭼﯩﺮﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﭼﻮﯓ ﻛﻪﭼﯜﺭﯛﻡ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﯞەﺯﯨﺮ­ ﯞﯗﺯﯨﺮﺍﻻﺭ ﺯﯨﻴﺎﭘﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﺗﻪﺑﺮﯨﻜﻠﻪﻧﮕﻪﻥ .ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺵ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺟﺎﺯﺍ ﻳﯜﺭﯛﺷﻰ ﺗﻮﺭﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺭەﺳﯩﻤﻠﻪﺭ ﻫﻪﺭەﻣﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻛﯚﺭﯛﺷﯩﮕﻪ
ﺑﯧﺮﯨﻠﮕﻪﻥ.
ﺟﯩﯖﻨﯩﯔ ­1ﻳﯩﻠﻰ ﺋﻪﺗﯩﻴﺎﺯﻧﯩﯔ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﯧﻴﯩﺪﺍ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﻮﺭﯨﺪﯨﻐﺎ ﺯﯨﻴﺎﺭەﺗﻜﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪە ﺧﻪﻥ ﻳﯜەﻧﺪﻯ
ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺷﻨﯩﯔ
ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻧﻠﯩﻜﻰ
ﯞە
ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﯩﯔ
ﺯﯨﻴﺎﺭەﺗﻜﻪ
ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ
ﺗﻪﺑﯩﺮﻛﻪﭖ،
ﻳﯩﻠﻨﺎﻣﯩﻨﻰ ”ﺟﯩﯖﻨﯩﯔ“ )ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻚ( ﻏﺎ ﺋﯚﺯﮔﻪﺭﺗﻜﻪﻥ.
ﻳﯘﻗﯩﺮﺩﺍ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺋﻮﺭﺩﺍ ﯞە ﭘﯜﺗﯜﻥ ﻣﻪﻣﯩﻠﻜﻪﺗﻨﻰ ﻟﻪﺭﺯﯨﮕﻪ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻥ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﺸﻼﺭﺩﺍ ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞ ﺟﯜﻥ
ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪﺭ ﺧﻪﯞەﺭ ﺗﺎﭘﻘﺎﻥ .ﺑﻮﻟﻮﭘﻤﯘ ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺷﻘﺎ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﺭەﺳﯩﻤﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﺭەﻣﺨﺎﻧﯩﺪﺍ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﻠﯩﺸﻰ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯەﺭ
ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﯩﻨﻰ ﻛﯧﯖﻪﻳﺘﻜﻪﻥ .ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﯚﯕﻠﯩﺪە ﻫﯘﻥ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﺸﯩﺸﻰ ﯞە
ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻠﯩﺸﯩﺸﻨﯩﯔ ﭘﺎﻳﺪﺍ­ ﺯﯨﻴﯩﻨﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻣﯘﺋﻪﻳﻴﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﺵ ﭘﻪﻳﺪﺍ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ .ﺷﯘﯕﺎ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺧﻪﻥ
­ ­ 118ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻳﯧﻘﯩﻨﻠﯩﺸﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻛﯜﻳﺌﻮﻏﯘﻝ ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﺋﯩﻠﺘﯩﻤﺎﺱ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﺪﺍ ،ﺋﯘ ﻛﯚﻛﺮەﻙ ﻛﯧﺮﯨﭗ ﺋﻮﺗﺘﯘﻏﺎ ﭼﯩﻘﯩﭗ،
ﺋﯚﺯ ﺭﺍﺯﯨﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ”ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻖ ﺋﻪﻟﭽﯩﺴﻰ“ ﺭﻭﻟﯩﻨﻰ ﺋﻮﻳﻨﺎﭖ ،ﻫﯘﻥ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ
ﻛﯜﭼﻪﻳﺘﯩﺶ ﯞە ﻣﯘﺳﺘﻪﻫﻜﻪﻣﻠﻪﺷﺘﻪﻙ ﺯﻭﺭ ﯞەﺯﯨﭙﯩﻨﻰ ﺯﯨﻤﻤﯩﯩﺴﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ 2000 .ﻳﯩﻞ ﺋﺎﯞﺍﻟﻘﻰ ﻓﯧﺌﻮﺩﺍﻟﻠﯩﻖ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻜﻰ
ﺑﯩﺮ ﻛﯧﻨﯩﺰەﻛﻨﯩﯔ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﺎﺗﯘﺭﺍﻧﻪ ﻫﻪﺭﯨﻜﯩﺘﯩﻨﻰ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻧﻤﯘ ﺟﻪﺳﯘﺭﺍﻧﻪ ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺕ ﺩﯨﻤﻪﻱ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ.
ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﭗ ،ﺷﯩﻤﺎﻟﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ .ﺋﯘ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ
ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﮔﻪﻥ ﺋﯘﺯﯨﺘﯩﺶ ﻣﯘﺭﺍﺳﯩﻤﯩﺪﺍ ﻧﺎﻫﺎﻳﺘﻰ ﺗﻪﻣﯩﻦ ،ﺳﺎﻻﭘﻪﺗﻠﯩﻚ ﺗﯘﺭﻏﺎﻥ» .ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﻫﯘﻧﻼﺭ
ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« ﺩە ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻝ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﯩﻨﯩﭗ» ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻧﻰ ﺋﯘﺯﯨﺘﯩﺶ ﻣﯘﺭﺍﺳﯩﻤﯩﺪﺍ ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ ﻧﺎﻫﺎﻳﺘﻰ
ﮔﯜﺯەﻟﻠﯩﺸﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺋﯩﺴﯩﻞ ﺳﻪﺭﭘﺎﻳﻼﺭ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻫﯚﺳﻨﯩﮕﻪ ﻫﯚﺳﯩﻦ ﻗﻮﺷﯘﭖ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ .ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯘﺯﺍﺗﻘﯩﻠﻰ ﭼﯩﻘﻘﺎﻧﻼﺭ
ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻗﺎﺳﻨﯩﻘﯩﺪﺍ ﺗﯩﻠﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﭼﺎﻛﯩﻠﺪﺍﺗﻘﯩﻨﯩﭽﻪ ﻗﺎﺭﺍﭖ ﺗﯘﺭﯨﺸﺎﺗﺘﻰ« ،ﺩەﭖ ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﻪﻧﮕﻪﻥ .ﺋﯘ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﺗﻮﻧﯘﻏﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﯞەﺯﯨﭙﯩﺴﯩﻨﻰ ﺑﺎﺷﺘﯩﻦ­ ﺋﺎﺧﯩﺮ ﻧﺎﻫﺎﻳﺘﻰ ﺋﻪﺳﺘﺎﻳﯩﺪﯨﻠﻠﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ
ﺋﻮﺭﯗﻧﻠﯩﻐﺎﻥ .ﺋﯘ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻳﯧﺮﯨﺪە ﺋﻮﻏﯘﻝ­ ﻗﯩﺰ ﭘﻪﺭﺯەﻧﺖ ﻛﯚﺭﯛﭖ ] [67ﭼﯧﺪﯨﺮ ﺋﯚﻳﺪە ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﻏﯘﺯﯗﭖ ،ﻣﺎﻟﻨﯩﯔ ﮔﯚﺷﯩﻨﻰ ﻳﻪﭖ،
ﺳﯜﺕ­ ﻗﯧﺘﯩﻖ ﺋﯩﭽﯩﭗ ﻛﯚﭼﻤﻪﻥ ﭼﺎﺭﯞﭼﯩﻠﯩﻖ ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﻛﻪﭼﯜﺭﯛﭘﻼ ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ﻳﻪﻧﻪ ﺋﻪﯓ ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﻐﯩﭽﻪ ﺋﯚﺯ ﯞەﺯﯨﭙﯩﺴﯩﻨﻰ
ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﺍﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ،ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﯚﻟﮕﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ )ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­31ﻳﯩﻠﻰ( ”ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺩﯨﺘﻰ
ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ“ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭼﻮﯓ ﺋﺎﻟﭽﯩﺴﯩﺪﯨﻦ )ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﺋﺎﻟﭽﻰ ،ﺟﯜﻧﺠﯘ ﺋﺎﻟﭽﻰ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺋﺎﻟﭽﻰ ﺋﯩﺪﻯ( ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ .ﭼﻮﯓ
ﺋﻮﻏﻠﻰ ﻓﯘﺟﯘﺭﯗﺕ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺩﺍﺗﺎﯞ ﺑﯘﻗﺎﻏﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ .ﺋﻪﺳﻠﯩﺪە ”ﺋﺎﺗﯩﺴﻰ ﺋﯚﻟﺴﻪ ﺋﯚﮔﻪﻱ ﺋﺎﻧﯩﺴﯩﻨﻰ ﺧﻮﺗﯘﻧﻠﯘﻗﻘﺎ
ﺋﯧﻠﯩﺶ“ ﺋﺎﺩﯨﺘﻰ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﺗﻮﭖ ﻧﯩﻜﺎﻫ ﺗﯘﺭﯗﺷﻨﯩﯔ ﻗﺎﻟﺪﯗﻏﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﺋﺎﺩەﺕ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ
ﻗﺎﺋﯩﺪە­ ﻳﻮﺳﯘﻧﻰ ﯞە ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺷﺎﺭﺍﺋﯩﺘﺘﯩﻦ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪﺍ ﻗﺎﻻﻕ ﺋﺎﺩەﺕ ﺋﯩﺪﻯ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ﯗ ﻫﯘﻧﻼﺭﺩﺍ ﻳﻪﻧﯩﻼ
ﻛﻪﯓ ﺗﯜﺭﺩە ﺳﺎﻗﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﻪﻫﯟﺍﻝ ﺋﺎﺳﺘﯩﺪﺍ” ،ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﻟﭽﯩﺴﻰ“ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺳﯜﭘﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ
ﺋﻪﮔﻪﺭ ”ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺩﯨﺘﻰ“ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺋﯩﺶ ﻗﯩﻠﻤﯩﺴﺎ ،ﺋﺎﺩەﺗﺘﯩﻜﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺗﻪﺳﺮﻯ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻣﺎﻳﻼ
ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ﻳﻪﻧﻪ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﮕﯩﻤﯘ ﻳﺎﻣﺎﻥ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻳﻪﺗﻜﯜﺯﯛﭖ ﻗﻮﻳﺎﺗﺘﻰ .ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ
ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﻧﯩﻜﺎﻫ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﻣﺎﻫﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻨﻜﺎﺳﻰ
ﺋﯩﺪﻯ .ﺷﯘﯕﺎ ،ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﺧﻪﻥ ﭼﯧﯖﺪﯨﻨﯩﯔ ﺟﺎﯕﺠﯜﻧﻨﯩﯔ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻤﺎﻱ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﯧﺘﯩﺶ
ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﻛﺘﯘﺑﯩﻨﻰ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﯗﭖ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ”ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺩﯨﺘﻰ“ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺋﯩﺶ ﻛﯚﺭﯛﺵ
­ ­ 119ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﭘﻪﺭﻣﺎﻥ ﭼﯜﺷﯜﺭﯛﺷﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯚﺭﯛﭖ­ ﺋﺎﺩﯨﺘﯩﮕﻪ ﻫﯚﺭﻣﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﯞە ﻫﯘﻧﻼﺭ
ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﻧﯩﯔ ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻗﻪﺩﺭﻟﯩﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﻪﻳﺪﯗ .ﯞﺍﯓ ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﻣﯘﺩﺩﯨﺌﺎﺳﯩﻨﻰ
ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﭼﯜﺷﻪﻧﮕﻪﻧﻠﯩﻜﺘﯩﻦ ،ﺧﻪﻥ ﭼﯧﯖﺪﯨﻨﯩﯔ ﭘﻪﺭﻣﺎﻧﯩﻨﻰ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﯗﭖ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ،ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﻛﯧﺘﯩﺶ
ﻧﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﻳﯧﻨﯩﭗ ،ﺩﯙﻟﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﯧﻬﺘﯩﻴﺎﺟﯩﻨﻰ ﻛﯚﺯﺩە ﺗﯘﺗﯘﭖ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﻪﻻ ﺑﯩﻠﯩﭗ ،ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﻧﯩﯔ
ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﺎﺋﯩﺪە­ ﻳﻮﺳﯘﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯘﺯﯗﻟﯩﺸﯩﻐﺎ ﭘﻪﺭﯞﺍ ﻗﯩﻠﻤﺎﻱ” ،ﺋﻮﻏﻠﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻧﯩﺴﯩﻐﺎ ﺋﯚﻳﻠﯩﻨﯩﺸﻰ“ )ﮔﻪﺭﭼﻪ ﺋﯚﺯ
ﺋﺎﻧﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﯘﻣﯘ( ﺩەﻙ ﺋﺎﺩەﺗﻨﻰ ﻗﯘﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﭗ،ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﯞەﺯﯨﭙﯩﺴﯩﻨﻰ ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﻖ ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﺍﭖ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ
ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﻭﺳﺘﻠﯘﻕ ،ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺋﺎﺷﯘﺭﻏﺎﻥ.
ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩەﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻳﺎﻟﻼﺭﻏﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪﺍ ،ﻗﻮﺭﯗﻟﻨﯩﯔ ﺳﯩﺮﺗﯩﻐﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺶ ﺋﺎﺩەﺗﺘﯩﻜﻰ
ﺋﯩﺶ ﺋﻪﻣﻪﺱ ﺋﯩﺪﻯ .ﮔﺎﯞﻯ ،ﻟﻴﯘﺑﺎﯓ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻗﻮﻟﻐﺎ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ،ﻟﻴﯘﺟﯩﯖﻨﯩﯔ
ﺗﻪﻛﻠﯩﭙﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﭼﻮﯓ ﻗﯩﺰﻯ ﻟﯘﻳﯜەﻧﻨﻰ ﺑﺎﺗﯘﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻗﯘﺩﯨﻼﺷﻤﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ،ﻟﯜ ﺧﺎﻧﯩﺶ
ﺋﯘﻧﻤﺎﻱ»:ﻧﯩﻤﯩﺸﻜﻪ ﻣﯧﻨﯩﯔ ﻗﯩﺰﯨﻤﻨﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﺗﺎﺷﻼﭖ ﺑﯧﺮﯨﺴﯩﻠﻪﺭ؟« ﺩەﭖ ﺋﺎﻫ ﺋﯘﺭﻏﺎﻥ ] .[68ﺳﯘﺩﻯ ﺳﻪﻟﺘﻪﻧﻪﺗﺘﯩﻜﻰ
ﯞﺍﻗﺘﯩﺪﺍ ﺋﯘﻳﺴﯘﻧﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻠﯩﺸﯩﭗ،ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﻫﯘﻥ ﻗﯘﻟﺪﺍﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﺎﺟﺎﯞﯗﺯﯨﻐﺎ ﺯەﺭﺏ ﺑﯧﺮﯨﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ،ﺟﻴﺎﯕﺪﯗ
ﺑﯧﮕﻰ ﻟﻴﯜﺟﯩﻴﻪﻧﻨﯩﯔ ﻗﯩﺰﻯ ﺷﯩﺠﯜﻧﻨﻰ ﺋﯘﻳﺴﯘﻥ ﻛﯜﻧﺒﯧﮕﯩﮕﻪ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺷﯩﺠﯜﻥ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﯞەﺯﯨﭙﯩﺴﯩﻨﻰ
ﻗﯩﻠﭽﻪ ﺗﻮﻧﯩﻤﯩﻐﺎﭼﻘﺎ ،ﻳﺎﺕ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﻘﺎ ﻛﯚﻧﻪﻟﻤﻪﻱ ،ﻛﯜﻥ ﺑﻮﻳﻰ ﻏﻪﻣﮕﻪ ﭼﯚﻛﯜﭖ ﻳﯘﺭﺗﯩﻐﺎ ﻛﻪﺗﻜﯜﺳﻰ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ .ﺷﯘﯕﺎ:
ﺋﯘﺯﺍﺗﺘﻰ ﻳﯩﺮﺍﻗﻘﺎ ﻣﯧﻨﻰ ﺗﯘﻗﻘﺎﻧﻼﺭ،
ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﭗ ﺋﯘﻳﺴﯘﻥ ﺧﺎﻧﯩﻐﺎ.
ﺋﯚﻳﻠﯩﺮﻯ ﻳﯘﻣﯘﻻﻕ ﻛﯩﮕﯩﺰ ﺋﻮﺗﺎﯞﻛﺎﻥ،
ﺋﯘﻻﺭﻏﺎ ﮔﯚﺵ­ ﻗﯧﺘﯩﻖ ﺗﺎﺋﺎﻡ­ ﺋﯘﺯﯗﻛﻜﻪﻥ.
ﺋﯚﺭﻟﻪﻳﺪﯗ ﭘﯩﻐﺎﻧﯩﻢ ﻳﯘﺭﺗﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﺴﻪﻡ،
ﻗﯘﺵ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻳﯘﺭﺗﯘﻣﻐﺎ ﺋﯘﭼﯘﭘﻼ ﻛﻪﺗﺴﻪﻡ].[69
ﺩەﭖ ﺷﯧﺌﯩﺮ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ.
­ ­ 120ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﻫﻪﺳﺮەﺗﻠﯩﻚ ﻛﻪﻳﭙﯩﻴﺎﺗﻰ ﯞە ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﺴﻰ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﻣﻪﺭﺩﺍﻧﻪ ﺭﻭﻫﻠﯘﻕ ﻫﺎﻟﯩﺘﻰ ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ ﭘﻪﺭﻗﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
»ﻛﯧﻴﻨﻜﻰ ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« ﺩە» :ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ ﻧﻪﻧﺠﯜﻥ ﺋﺎﻳﻤﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﺯﯨﮕﯘﻱ ﻧﺎﻫﻴﯩﺴﯩﺪﯨﻦ،
ﻣﯚﻣﯩﻦ ﭘﯘﻗﺮﺍ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ« ﺩەﭖ ﺧﺎﺗﯩﺮﻟﻪﻧﮕﻪﻥ .ﺋﺎﺗﺎﻟﻤﯩﺶ ﻣﯚﻣﯩﻦ ﭘﯘﻗﺮﺍ ﺋﺎﺋﯩﻠﺴﯩﻨﻰ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﯩﻠﻪﺭ
ﺗﯩﯟﯨﭙﻠﯩﻖ ،ﺑﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ،ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﭼﯩﻠﯩﻚ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﺩەﭖ ﺋﯩﺰﺍﻫﻠﯩﻐﺎﻥ .ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻤﯘ ﺟﺎﯞ
ﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻤﯩﻐﺎﻥ .ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ،ﺋﯘ ﺩﯦﻬﻘﺎﻥ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﯨﻦ
ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻤﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻤﯘ ،ﻫﯩﭻ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻧﺪﺍ ﺋﺎﺩﺩﯨﻲ ﭘﯘﻗﺮﺍ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ،ﺋﻮﻣﯘﻣﻪﻥ ﺋﯚﺯ ﻛﯜﭼﯩﮕﻪ ﺗﺎﻳﻨﯩﭗ ﻳﺎﺷﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ،ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺶ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺧﺎﺭﺍﻛﺘﯧﺮﯨﻨﯩﯔ ﺷﻪﻛﯩﻠﻠﯩﻨﯩﺸﯩﮕﻪ ﺯﻭﺭ ﺗﻪﺳﯩﺮ
ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ .ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﻜﻪﻥ ،ﺷﯩﺠﯜﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﺗﺎﻣﺎﻣﻪﻥ ﺋﻪﻛﺴﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻨﻰ ﺋﯘﻧﯩﯔ
ﺋﺎﻗﺴﯚﯕﻪﻙ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﯞە ﻫﻪﺷﻪﻣﻪﺗﻠﯩﻚ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﻘﺎ ﻛﯚﻧﯜﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﺴﯩﺰ
ﺩﯨﻴﯩﺸﻜﻪ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ.
ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺯﻭﺭ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋﻪﻣﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ .ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﻫﻪﺭ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺗﻪﺭەﭖ ﺑﯘ
ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺕ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ .ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﮕﻪ ”ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﻰ ﺋﻪﻣﯩﻦ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ ﺋﺎﻟﭽﻰ“ ﻧﺎﻣﯩﻨﻰ
ﺑﯧﺮﯨﺸﻰ ﺑﯘ ﻧﻮﻗﺘﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻼﻳﺪﯗ ­1954 .ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﭽﻜﻰ ﻣﻮﯕﻐﯘﻟﻨﯩﯔ ﺑﺎﯞﺗﯘ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻳﯧﻘﯩﻦ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﯨﻜﻰ
ﻣﺎﺗﯘ ﻳﯧﺰﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﻗﻪﺑﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﯩﮕﻪ ﻣﻪﻧﺴﯘﭖ
ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ”ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﯘﺩﯨﻼﺷﺘﯘﻕ“ ” ،ﻳﺎﺷﯩﺴﯘﻥ ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻚ“ ” ،ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺋﺎﺳﺎﻳﯩﺸﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻱ“ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺧﻪﺗﻠﻪﺭ
ﭼﯜﺷﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻥ ﺳﺎﭘﺎﻝ ﻛﺎﻫﯩﺸﻼﺭﻣﯘ ] [70ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻐﺎ ﻧﺎﻫﺎﻳﺘﻰ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺕ
ﺑﻪﺭﮔﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﺩﯗ
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻖ ،ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﯩﻠﯩﻖ ﺋﯘﺭﯗﻗﯩﻨﻰ
ﭼﺎﭼﻘﺎﻥ .ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯘ ﺋﯚﻟﮕﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻗﯩﺰﻯ ﺷﯜﺑﯘ ﻗﯘﻧﭽﯘﻳﻰ ﻳﯜﻥ ﯞە ﻛﯜﻳﺌﻮﻏﯘﻟﻰ ﺷﯜﺑﯘ ﺗﺎﻥ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﺋﯘﻧﯩﯔ
ﻫﺎﻳﺎﺕ ﭼﯧﻐﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﯩﮕﻪ ﯞﺍﺭﯨﺴﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﻖ ﺗﯜﺭﺩە ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﯩﻨﭻ ،ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ
ﺋﯚﺗﯜﺷﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ ،ﯞﺍﯓ ﻣﺎﯓ ﺩەﯞﺭﯨﺪە ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﻻﻗﯩﺴﻰ ﻛﯚﭖ ﻫﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﺪﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭەﺕ
ﻣﯘﺷﯘ ﺷﻪﺧﺴﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻠﻐﺎﻥ .ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﺧﻪﻧﺰﯗ ،ﻫﯘﻥ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺗﻪﺭەﭘﻜﻪ ﯞەﻛﯩﻞ ﺑﻮﻟﯘﭖ،
­ ­ 121ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﭼﯜﺷﯜﭖ ﺋﺎﺭﺍﺯﭼﯩﻼﺭﻧﻰ ﺗﯜﮔﻪﺗﻜﻪﻥ ﯞە ﯞﺍﯓ ﻣﺎﯕﻨﯩﯔ ﺋﻪﺗﯩﯟﺍﺭﻟﯩﺸﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻧﻠﻪﺭ .ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺷﯜﺑﯘ ﻗﯘﻧﭽﯘﻳﻰ
ﻳﯜﻥ ،ﺷﯜﺑﯘ ﺗﺎﻥ ،ﺑﯜﻳﯜﻙ ﺟﻮﺭﭼﻰ ﺷﻰ )ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﻧﻪﯞﺭﯨﺴﻰ ،ﺩﺍﯕﻴﯜ ﻗﯘﻧﭽﯘﻳﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻏﻠﻰ( ،ﺷﯩﺘﯘ ﺧﺎﻥ )ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ
ﺟﯩﻴﻪﻧﻰ( ﯞە ﺳﺎﺩﯨﺨﯧﯔ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﺗﯘﻗﻘﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺪﻯ .ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ
ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﺪە ﺗﯘﺗﻘﺎﻥ ﺋﻮﺭﻧﻰ ﯞە ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﯦﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺟﺎﯞﺟﯜﻧﻨﯩﯔ ﺋﯚﻟﮕﻪﻥ ﯞﺍﻗﺘﻰ ﯞە ﻳﯧﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯧﻨﯩﻖ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺕ ﻳﻮﻕ .ﻟﯧﻜﻦ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭼﯚﻟﻠﯜﻛﻨﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﺪﯨﻜﻰ
ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯚﻟﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﭘﻪﺭەﺯ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ ].[71
ﺋﯩﺰﺍﻫﺎﺗﻼﺭ:
] [1ﻳﻪﻧﻪ »ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ« ­5ﺟﯩﻠﺪ» ،ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﻠﯩﺮﻯ ﻫﻪﻗﻘﺪﯨﻪ ﺧﺎﺗﯩﺮە« ﺩە ﺧﯘﻳﯟﯦﻨﯟﺍﯕﻨﯩﯔ ﭼﯘﮔﯧﯔ ­7
ﻳﯩﻠﻰ )ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­318ﻳﯩﻠﻰ( »ﺧﻪﻥ ،ﺟﺎﯞ ،ﯞﯦﻲ ،ﻳﻪﻥ ،ﭼﻰ ﺑﻪﺵ ﺑﻪﮔﻠﯩﻚ ﯞە ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻗﻮﺷﯘﻥ ﺑﺎﺷﻼﭖ
ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﻫﯘﺟﯘﻡ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ« ﺩەﭖ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﭼﻘﺎ ﺋﯩﺸﯩﻠﺘﯩﻠﻤﯩﺪﻯ .ﭼﯜﻧﻜﻰ،
»ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ«ﺩﯨﻜﻰ ﺧﻪﻥ ،ﺟﺎﯞ ،ﯞﯦﻲ ،ﻳﻪﻥ ،ﯞە ﭼﯘ ﺑﻪﮔﻠﯩﺮﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮە ﻫﻪﻡ »ﻳﯧﻐﯩﻠﯩﻖ
ﺩەﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪﺩﺑﯩﺮﻟﻪﺭ .ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺩﺑﯩﺮﻟﯩﺮﻯ«ﺩە ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﺑﻪﺵ ﺑﻪﮔﻠﯩﻚ )ﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﻟﺘﻪ ﺑﻪﮔﻠﯩﻚ(ﻧﯩﯔ
ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﻫﯘﺟﯘﻡ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻗﻪﻳﺖ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻗﺎﺗﻨﺎﺷﻘﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻤﯩﻐﺎﻥ.
»ﺋﻪﻟﻨﻰ ﺋﯩﺪﺍﺭە ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺋﯚﺭﻧﻪﻛﻠﻪﺭ« ﺩﯨﻤﯘ ﺷﯘ ﻳﯩﻠﻰ »ﭼﯘ ،ﺧﻪﻥ ،ﺟﺎﯞ ،ﯞﯦﻲ ﯞە ﻳﻪﻥ ﺑﻪﮔﻠﯩﺮﻯ
ﺑﯩﺮﻟﯩﺸﯩﭗ ﻗﻮﺷﯘﻥ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﺟﺎﺯﺍ ﻳﯜﺭﯛﺵ ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﺧﻪﻧﮕﯘ ﻗﻮﺭﯗﻟﯩﻐﺎ ﻫﯘﺟﯘﻡ ﻗﯩﻠﺪﻯ ،ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﻰ
ﻗﻮﺷﯘﻥ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﺋﯘﻻﺭﻏﺎ ﺗﺎﻗﺎﺑﯩﻞ ﺗﯘﺭﺩﻯ ،ﺑﻪﺵ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﻗﻮﺷﯘﻧﻰ ﻣﻪﻏﻠﯘﭖ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﭼﯧﻜﯩﻨﺪﻯ« ﺩەﭖ
ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﻧﮕﻪﻥ .ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻣﺎﺗﯩﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﺩﯨﻤﯘ ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﻫﯘﺟﯘﻣﻐﺎ
ﻗﺎﺗﻨﺎﺷﻘﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻤﯩﻐﺎﻥ .ﺷﯘﯕﺎ» ،ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﺮﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە« ﺩﯨﻜﻰ »ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻗﻮﺷﯘﻥ ﺑﺎﺷﻼﭖ« ﺩﯦﮕﻪﻥ
ﺳﯚﺯ ﺧﺎﺗﺎ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻛﯧﺮەﻙ.
] [2ﻳﯧﻐﯩﻠﯩﻖ ﺩەﯞﺭﯨﺪە ﭼﯩﻦ ﺑﯧﮕﻰ ﺧﯘﻳﯟﯦﻨﯟﺍﯓ ﺋﺎﻟﻮﺑﺎﻥ ﻧﺎﻫﯩﻴﯩﺴﯩﻨﻰ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺋﻮﺭﻧﻰ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺳﻪﻧﺸﻰ
ﺋﯚﻟﻜﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﯘﺷﻴﻪﻥ ﻧﺎﻫﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺷﻪﺭﻗﯩﺪە .ﺷﯘﯕﺎ» ،ﭘﻪﻧﺪﻯ­ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺗﻠﻪﺭ« ﺩﯨﻜﻰ »ﺋﺎﻟﻮﺑﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺗﯚﯞﯨﻨﻰ«
ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺳﻪﻧﺸﯩﻨﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﺪﯗ.
]» [3ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ« ­110ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«
­ ­ 122ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
] [4ﺱ.ﺩﻭﺭﺟﻰ ﺳﻮﺭﯗﯓ» :ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻲ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻗﻪﺑﺮﯨﻠﯩﺮﻯ«.
] [5ﺟﻴﺎﻳﻰ »ﺷﯩﻨﻨﺎﻣﻪ« ­1ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﭼﯩﻦ ﺑﻪﮔﻠﯩﻜﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻣﯘﻫﺎﻛﯩﻤﻪ«.
]» [6ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­49ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﭼﺎﯞﺳﻮﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«.
]» [7ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ« ­6ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﭼﯩﻦ ﺷﯩﺨﯘﺍﯓ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«­15 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺋﺎﻟﺘﻪ ﺑﻪﮔﻠﯩﻚ ﻳﯩﻠﻨﺎﻣﯩﺴﻰ«.
]» [8ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [9ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻟﻴﯘﺟﯩﯖﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«.
]» [10ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­52ﺟﯩﻠﯩﺪ» ،ﺧﻪﻥ ﺋﻪﻧﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«،
­2ﺟﯩﻠﯩﺪ» ،ﺧﯘﻳﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە« ­5ﺟﯩﻠﯩﺪ» ،ﺟﯩﯖﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«.
]» [11ﺷﯩﻨﻨﺎﻣﻪ« ­3ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻣﯩﺲ ﯞە ﺭەﺧﺖ«.
]» [12ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«،
]» [13ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«،
]» [14ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­6ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﯞﯗﺩﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«.
]» [15ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­52ﺟﯩﻠﯩﺪ» ،ﺧﻪﻥ ﺋﻪﻧﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«.
] [16ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩەﺳﻠﻪﭘﺘﻪ ﭼﯩﻦ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻛﻮﻧﺎ ﻛﺎﻟﯧﻨﺪﺍﺭﯨﻨﻰ ﻗﻮﻟﻼﻧﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ­10 ،ﺋﺎﻱ ﻳﯩﻠﻨﯩﯔ ﺑﯧﺸﻰ
ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ .ﺷﯘﯕﺎ ،ﺋﺎﯞﺍﻝ ﻗﯩﺶ ،ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺋﻪﺗﯩﻴﺎﺯ ،ﻳﺎﺯ ﺑﺎﻳﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ .ﯞﯗﺩﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﻳﭽﯜ ­1ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ
ﺋﯚﺯﮔﻪﺭﺗﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﻪﺗﯩﻴﺎﺯﻧﯩﯔ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﯧﻴﻰ ﻳﯩﻠﻨﯩﯔ ﺑﯧﺸﻰ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
]» [17ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« – 108 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﺧﻪﻥ ﭼﺎﯕﺮﯗﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«» ،ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ«
­6ﺟﯩﻠﺪ» ،ﯞﯗﺩﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە« ­52 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﺧﻪﻥ ﺋﻪﻧﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«.
]» [18ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« ­111 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺭﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ« ­109ﺟﯩﻠﺪ» ،ﻟﻰ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«.
]» [19ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« – 111 ،ﺟﯩﻠﺪ» ،ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺭﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«­112 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﯞﯦﻲ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«.
]» [20ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
­ ­ 123ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
]» [21ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«­111 .ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﯞﯦﻲ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«
]» [22ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ« ­30ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺑﺎﺯﺍﺭﻧﺎﻣﻪ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ«
]» [23ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« ﯞە ­111ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﯞﯦﻲ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«
] [24ﻛﯩﭽﯩﻚ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺗﺎﺭﻣﯩﻘﻰ .ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﺋﻪﺳﻠﯩﺪە ﭼﯩﻦ ،ﺧﻪﻥ ﺩەﯞﺭﯨﺪﯨﻼ ﺩﯗﻧﺨﯘﺍﯓ ﯞە ﭼﯩﻠﯩﻴﻪﻥ
)ﺗﯩﻠﻴﻪﻥ( ﺗﯧﻐﻰ ﺋﺎﺭﻟﯩﻘﯩﺪﺍ )ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﮔﻪﻧﺴﯘﺩﯨﻜﻰ ﺧﯧﺸﻰ ﻛﺎﺭﯨﺪﻭﺭﻯ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﺪﺍ( ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ،
ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪﻥ ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­174ﻳﯩﻠﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﻯ­ﻛﻪﻳﻨﯩﺪە ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺗﻪﺭﭘﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪﻏﻠﯘﭖ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ،
ﺋﯩﻠﻰ ﺩەﺭﻳﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺋﯧﻘﯩﻨﻰ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﻐﺎ ﻛﯚﭼﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ،ﭼﯩﻠﻴﻪﻥ ﺗﯧﻐﻰ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﺍ ﻗﯧﻠﯩﭗ
ﭼﯩﻴﺎﯕﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺭﯨﻼﺵ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﺍﻗﻼﺷﻘﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﺩەﭖ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻥ.
]» [25ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« –111 ،ﺟﯩﻠﺪ» ،ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺭﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«.
]» [26ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« –111 ،ﺟﯩﻠﺪ» ،ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺭﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«­123 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﭘﻪﺭﻏﺎﻧﻪ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«­20 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺟﻴﻪﻧﻴﯜەﻥ ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎﻧﻘﻰ ﺗﯚﺭﯨﻠﻪﺭﻧﯩﯔ
ﻳﯩﻠﻨﺎﻣﯩﺴﻰ«
]» [27ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ« –111 ،ﺟﯩﻠﺪ» ،ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺭﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﻬﺎﻟﻰ«.
] [28ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­174ﻳﯩﻠﻰ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﺗﻪﺭﭘﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪﻏﻠﯘﭖ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺧﯧﺸﻰ ﻛﺎﺭﯨﺪﻭﺭﯨﺪﯨﻦ
ﻏﻪﺭﺑﻜﻪ ﻛﯚﭼﯜﭖ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺋﯩﻠﻰ ﺩەﺭﻳﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺋﯧﻘﯩﻨﯩﻐﺎ ﻛﯚﭼﯜﭖ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﻛﯧﻴﯩﻦ ،ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ
­150ﻳﯩﻠﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﻯ­ﻛﻪﻳﻨﯩﺪە ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯘﻳﺴﯘﻧﻼﺭ ﺗﻪﺭﭘﯩﺪﯨﻦ ﻗﻮﻏﻠﯩﻨﯩﭗ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﺋﺎﻣﯘ ﺩەﺭﻳﺎﺳﻰ
ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﻛﯚﭼﯜﭖ ﺑﺎﻛﺘﯧﺮﯨﻴﯩﮕﻪ ﺑﻮﻳﺴﯘﻧﯘﭖ ،ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﺍﻕ ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﻛﻪﭼﯜﺭﯛﺷﻨﻰ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪﻥ ﯞﯗﺩﯨﻨﯩﯔ ﻳﯜەﻧﺴﯘ
­1ﻳﯩﻠﻰ )ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­128ﻳﯩﻠﻰ( ﺟﺎﯓ ﭼﻴﻪﻧﻨﯩﯔ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﻳﯧﺮﯨﮕﻪ ﺑﯧﺮﯨﺸﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ
ﻳﯘﺭﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﻻﻗﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻫﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
] [29ﺋﯘﻳﺴﯘﻧﻼﺭ ﺩەﺳﻠﻪﭘﺘﻪ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﺩﯗﻧﺨﯘﺍﯓ ﯞە ﭼﯩﻠﻴﻪﻥ )ﺗﯩﻠﻪﻥ( ﺗﯧﻐﻰ ﺋﺎﺭﯨﻠﯩﻘﯩﺪﺍ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ
ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ،ﻳﻮﻟﺒﺎﺷﭽﯩﺴﻰ ﻧﺎﻧﺪﻭﻣﻰ ﯞﺍﻗﺘﯩﺪﺍ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﯘﺟﯘﻣﯩﻐﺎ ﺋﯘﭼﺮﺍﭖ ،ﻳﯧﺮﻯ ﺋﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩﯟﯦﻠﯩﻨﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ
­ ­ 124ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﯧﺮﯨﮕﻪ ﻗﯧﭽﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ .ﻧﺎﻧﺪﻭﻣﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻏﻠﻰ ﺭﺍﻏﻮﻣﯩﻨﻰ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺑﯧﻘﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻥ ،ﺋﯘ ﭼﻮﯓ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ﻛﯩﺌﻮﻙ
ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻗﯩﺴﺎﺱ ﺋﯧﻠﯩﺸﯩﻐﺎ ﻳﺎﺭﺩەﻡ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ .ﺷﯘ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﺑﺎﺗﯘﺭ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺗﻪﺭﭘﯩﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﻣﺎﺭ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﭗ،
ﺧﯧﺸﻰ ﻛﺎﺭﯨﺪﻭﺭﻯ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﯨﻦ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺋﯩﻠﻰ ﺩەﺭﻳﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺋﯧﻘﯩﻨﯩﻐﺎ ﻛﯚﭼﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﺋﯩﺪﻯ .ﻛﯜﻧﺒﻪﮒ ﻏﻪﺭﺑﺘﯩﻦ
ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭﻏﺎ ﻫﯘﺟﯘﻡ ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﺧﺎﻧﯩﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﮔﻪﭼﻜﻪ ،ﻳﺎﯞﭼﯩﻼﺭ ﺋﺎﻣﺎﻟﺴﯩﺰ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﺎﻣﯘ ﺩەﺭﻳﺎﺳﻰ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﻛﯚﭼﯜﭖ
ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ .ﺋﯘﻳﺴﯘﻧﻼﺭ ﺋﯩﻠﻰ ﺩەﺭﻳﺎﺳﻰ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﺪﺍﺋﻮﻟﺘﯘﺭﺍﻗﻠﯩﺸﯩﭗ ﻗﯧﻠﯩﭗ ﻗﯩﺰﯨﻞ ﻗﻮﺭﻏﺎﻥ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﻨﻰ )ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ
ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻧﺴﯘ ﻧﺎﻫﯩﻴﺴﯩﻨﯩﯔ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﺪﯨﻜﻰ ﻧﺎﺭﯨﻦ ﺩەﺭﻳﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺋﯧﻘﯩﻨﯩﺪﺍ(ﭘﺎﻳﺘﻪﺧﺖ ﻗﯩﻠﯩﻐﺎﻥ .ﺧﻪﻥ
ﯞﯗﺩﯨﻨﯩﯔ ﻳﯜەﻧﮕﯘﺍﯓ ­2ﻳﯩﻠﻰ )ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­115ﻳﯩﻠﻰ(ﺟﺎﯓ ﭼﯩﻴﻪﻥ ﺋﯘﻳﺴﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﯩﻜﻜﻪ ﺑﯧﺮﯨﭗ
ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻕ ﺗﯜﺯﮔﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ،ﺷﯩﺠﯜﻥ ﯞە ﺟﻴﯥ ﺗﯜ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﻪﻟﯩﻜﻪ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ­ ﻛﯧﻴﯩﻦ ،ﺋﯘﻳﺴﯘﻥ ﻛﯜﻧﺒﻪﮔﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ
ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
]» [30ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﭘﻪﺭﻏﺎﻧﻪ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«» ،ﺑﺎﺯﺍﺭﻧﺎﻣﻪ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ«،
»ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­96 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﻳﯘﺭﺕ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«» ،ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­90 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﺋﻮﻏﺎﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە
ﻗﯩﺴﺴﻪ«­87 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﭼﻴﺎﯕﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [31ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﻳﯘﺭﺕ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ« ­8ﺟﯩﻠﺪ »ﺷﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«.
]» [32ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ«­7 ،ﺟﯩﻠﺪ »ﺟﺎﯞﺩﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«.
]» [33ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﯞﯦﯩﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺍﻥ ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«.
] [34ﺗﯜەﻧﺸﯘ ­2ﻳﯩﻠﻰ )ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 121ﻳﯩﻠﻰ( ﺋﻪﺗﯩﻴﺎﺯﺩﺍ ﺧﯘﭼﯜﺑﯩﯔ 8000ﺩﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺋﺎﺩەﻣﻨﻰ
ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻥ .ﻳﺎﺯﺩﺍ ﻳﻪﻧﻪ 30ﻣﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺋﺎﺩﯨﻤﯩﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻥ ﯞە ﺋﻪﺳﯩﺮ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ )«ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ
ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«( ،ﻟﻰ ﮔﯘﺍﯓ 3000ﺩﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﺋﺎﺩﯨﻤﯩﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻥ )«ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﯞﯗﺩﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە
ﺧﺎﺗﯩﺮە«(ﺗﯜەﻧﺸﯘ ­4ﻳﯩﻠﻰ ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ 19ﻣﯩﯔ ﺋﺎﺩﯨﻤﯩﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻥ،ﯞە ﺋﻪﺳﯩﺮ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ )»ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە
ﻗﯩﺴﺴﻪ«( ،ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﻮﺷﻘﺎﻧﺪﺍ 130ﻣﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ.
]» [35ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [36ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«ﮔﻪ ﻧﻪﻗﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ »ﺷﯩﺨﯧﺪﯨﻜﻰ ﻛﻮﻧﺎ ﺋﯩﺸﻼﺭ«.
]» [37ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«ﺩﯨﻜﻰ ﻛﺎﺗﺎﯞﯗﻝ ﺧﯘﻳﯩﯖﻨﯩﯔ ﻳﻪﻧﺪﯨﮕﻪ ﺳﯘﻧﻐﺎﻥ ﻣﻪﻛﺘﯘﺑﻰ.
­ ­ 125ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
] [38ﯞﺍﯓ ﺷﻴﻪﻧﭽﻴﻪﻥ »ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﯩﮕﻪ ﺗﻮﻟﯘﻗﻠﯩﻤﺎ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«ﺩە ﺷﯧﻦ ﭼﯩﻨﺨﻪﻧﻨﯩﯔ »ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﺘﯩﻜﻰ
ﺋﻪﻟﻠﻪﺭ«ﺩﯨﻦ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﻧﻪﻗﯩﻠﻰ.
]» [39ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«
]» [40ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«
] » [41ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [42ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«ﺩە ﯞﯗﺩﯨﻨﯩﯔ ﻳﯜەﻧﺴﯘ ­3ﻳﯩﻠﻰ ﻗﯩﺸﺘﺎ ﺋﯧﭽﯩﻐﺴﻪ ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺩەﭖ
ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﻛﯜﻥ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺋﻮﻏﻠﻰ ﻳﯘﺗﺎﻧﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﺩﻯ .ﺟﺎﯞﺩﯨﻨﯩﯔ ﺷﯩﻴﯜەﻥ ­2ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻧﺎ ﺋﺎﻟﭽﻰ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ
ﺋﯚﺯ ﺋﻮﻏﻠﯩﻨﻰ ﯞﺍﺭﯨﺲ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﺋﻪﻧﺴﯩﺮەﭖ ،ﺋﺎﺩەﻡ ﺋﻪﯞەﺗﯩﭗ ﺳﻮﻝ ﻗﻮﻝ ﺑﯜﻳﯜﻙ ﻛﺎﻫﺒﻪﮔﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﺩﻯ .ﯞﯦﻴﻠﯜ ﯞە
ﺟﯜەﻧﭽﯘ ﺋﺎﻟﭽﻰ ﺗﯩﻞ ﺑﯧﺮﯨﻜﺘﯜﺭﯛﭖ ﻏﯘﻳﺎﻧﺪﻯ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﻰ ﺗﻪﺧﺘﻜﻪ ﭼﯩﻘﺎﺭﺩﻯ .ﺳﻮﻝ ﻗﻮﻝ ﺑﯩﻠﯩﻚ ﺧﺎﻥ ،ﺋﻮﯓ ﻗﻮﻝ ﺧﺎﻥ
ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺑﯧﻜﯩﺘﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﻪﺟﺪەﺭﺑﺎﻟﯩﻘﺘﺎ ﺋﯧﭽﯩﻠﻐﺎﻥ ﻗﯘﺭﯗﻟﺘﺎﻳﻐﺎ ﻗﺎﺗﻨﺎﺷﻤﯩﺪﻯ ﺩەﭖ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﻧﮕﻪﻥ.
]» [43ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﺷﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«
]» [44ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [45ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«ﺩﯨﻜﻰ ﯞﺍﯓ ﻣﺎﯕﻨﯩﯔ ﺑﻪﺵ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﻰ ﺋﻪﯞەﺗﯩﭗ ”ﻫﯘﻥ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﯩﻨﯩﯔ
ﻣﯚﻫﯜﺭﻯ“ﻧﻰ ﺋﯚﺯﮔﻪﺭﺗﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﻗﺎﺭﺍﯓ» .ﺋﯘﺯﯗﻕ­ﺗﯜﻟﯜﻙ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«ﺩە ”ﺷﯜەﻧﺪﻯ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﺗﻪﻗﺪﯨﻢ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ
ﻣﯚﻫﯜﺭ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﻫﻨﯩﯖﻜﯩﮕﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ“ﺩﯦﻴﯩﻠﮕﻪﻥ.
]» [46ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﺷﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە« ﯞە ﺟﯘﯕﮕﻮ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﯩﺴﻰ
ﺋﺎﺭﺧﯧﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺋﻮﺭﻧﻰ ﺗﯜﺯﮔﻪﻥ »ﺟﯘﻳﻪﻧﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﭘﯜﺗﯜﻛﻠﯩﺮﻯ« ﺋﯩﺰﺍﻫﻨﯩﯔ ­74ﺑﯧﺘﻰ،
)­1957ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﻠﯩﻢ­ﭘﻪﻥ ﻧﻪﺷﺮﯨﻴﺎﺗﻰ ﻧﻪﺷﺮﻯ(.
] [47ﺗﯘﻍ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ­57ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ”ﺑﻪﺵ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﺎﻛﯩﻤﻴﻪﺕ ﺗﺎﻟﯩﺸﯩﺸﻰ“ ﺩﯨﻜﻰ
ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ،ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺋﯘﺭﯗﺷﺘﺎ ﻣﻪﻏﻠﯘﭖ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﯛﯞﺍﻟﻐﺎﻥ .ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﻨﯩﺴﻰ ﺷﯘﺷﯜﻥ ﺧﺎﻥ ﻏﻪﺭﺑﺘﻪ
ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ ﺭﯗﯕﺠﯩﻦ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺕ ﺩەﭖ ﺋﺎﺗﺎﭖ ،ﺋﯘﺯﯗﻥ ﺋﯚﺗﻤﻪﻱ ﻗﯘﺗﯩﺌﯘﺵ ﺗﻪﺭﭘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻥ .ﺗﯘﻏﻨﯩﯔ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﺋﯩﻨﯩﺴﻰ
ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﻏﺎ ﺋﻪﻝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ.
] [48ﺑﯘ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﺩﯨﯖﻠﯩﯖﻼﺭ ﺷﻪﺭﻕ ،ﻏﻪﺭﺑﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭەﺕ ﺋﯩﻜﻜﯩﮕﻪ ﺑﯚﻟﯜﻧﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﻗﯩﺴﯩﻤﺪﯨﻜﻰ ﺩﯨﯖﻠﯩﯖﻼﺭ
­ ­ 126ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﻳﻪﻧﯩﻼ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺑﺎﻳﻘﺎﻝ ﻛﯚﻟﻰ ﺑﻮﻳﯩﺪﺍ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ .ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺩﯨﯖﻠﯩﯖﻼﺭ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﯧﺮﺗﯩﺶ ﺩەﺭﻳﺎﺳﻰ ﯞە ﺑﺎﻟﻘﺎﺵ
ﻛﯚﻟﻰ ﺋﺎﺭﻟﯩﻘﯩﺪﺍ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.
]» [49ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«­70 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﭼﯧﻦ ﺗﺎﯕﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«­9 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻳﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە
ﺧﺎﺗﯩﺮە«.
]» [50ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [51ﺷﯩﻨﻨﺎﻣﻪ« ­4ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻫﯘﻧﻼﺭ«
] » [52ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
] » [53ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«ﺩە ”ﺟﯘﯓ ﺧﺎﯕﻴﯚ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﻨﯩﯔ ﺋﻮﯓ ﻗﻮﻝ ،ﺳﻮﻝ ﻗﻮﻝ ﺧﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻐﺎ
ﺋﺎﺩەﻡ ﯞە ﭼﺎﺭﯞﯨﻼﺭﻧﯩﯔ ﺳﺎﻧﯩﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻨﻰ ﺋﯜﮔﻪﺗﺘﻰ“ ﺩﯦﻴﯩﻠﮕﻪﻥ.
] [54ﺷﻪﻫﻪﺭ ﻗﯘﺭﯗﺵ ،ﻗﯘﺩﯗﻕ ﻗﯧﺰﯨﺸﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﺪە ﭼﺎﯕﺸﯜﻱ ﻫﯘﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﯞﯦﻲ ﻟﯜ ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﺋﯚﮔﻪﺗﻜﻪﻥ .ﺋﻪﻣﻤﺎ
ﯞﯦﻲ ﻟﯜ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﺪە ﺋﯘﺯﯗﻥ ﻳﯩﻞ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺗﯘﺭﻏﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﻧﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﮕﻪ ﻧﺎﻫﺎﻳﯩﺘﻰ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ
ﺋﯘﭼﺮﯨﻐﺎﻥ )ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«­54 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻟﻰ ﮔﯘﺍﯓ ،ﺳﯘﻥ ﻟﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«( .ﺷﯘﯕﺎ ﺷﻪﻫﻪﺭ
ﻗﯘﺭﯗﺵ ،ﻗﯘﺩﯗﻕ ﻗﯧﺰﯨﺶ ﺋﯘﺳﯘﻟﯩﻨﻰ ﯞﯦﻲ ﻟﯜ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭﺩﯨﻦ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﭗ ،ﻫﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﺋﯚﮔﻪﺗﻜﻪﻥ.
] [55ﯞﺍﯓ ﮔﻮﯞﯦﻴﻨﯩﯔ »ﮔﯘەﻧﺘﺎﯓ ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ« ­18ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻫﯘﻥ ﯞەﺯﯨﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﯚﻫﯜﺭﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە«.
]» [56ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ« ­20ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺟﻴﻪﻧﻴﯜەﻥ ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎﻧﻘﻰ ﺗﯚﺭﯨﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻳﯩﻠﻨﺎﻣﯩﺴﻰ« ﯞە »ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ«
­8ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺷﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«­17 ،ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺟﯩﯖﺪﻯ ،ﯞﯗﺩﻯ ،ﺟﺎﯞﺩﻯ ،ﺷﯜەﻧﺪﻯ ،ﻳﯜەﻧﺪﻯ ،ﭼﯧﯖﺪﻯ
ﺩەﯞﺭﯨﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺗﯚﻫﭙﯩﻜﺎﺭ ﯞەﺯﯨﺮﻟﻪﺭﻧﯩﯔ ﻳﯩﻠﻨﺎﻣﯩﺴﻰ«» ،ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
] [57ﺑﯘ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﻪ ﺋﺎﺭﺧﯧﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻠﯩﻚ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻤﯩﻨﻰ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺗﺎﺭﯨﺦ ﻣﯘﺯﯨﻴﯩﺪﯨﻦ ،ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻤﯩﻨﻰ
»ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﻯ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺶ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻠﯩﺮﻯ«ﻧﯩﯔ ­1957ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ­4ﺳﺎﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﻟﻰ ﻳﯩﻴﯘﻧﯩﯔ »ﺋﯩﭽﻜﻰ
ﻣﯘﯕﻐﯘﻟﻨﯩﯔ ﻏﻪﺭﺑﯩﺪﯨﻜﻰ ﻫﯘﻥ ﯞە ﺧﻪﻥ ﺩەﯞﺭﻯ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﺮﻯ«ﺩﯨﻦ ﻛﯚﺭﯛﯓ.
]» [58ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﯞﯗﺩﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«» ،ﺷﯜەﻧﺪﻯ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮە«» ،ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﯞﯦﻲ ﭼﯩﯔ ﯞە ﻗﯩﺮﺍﻥ
ﭼﻪﯞەﻧﺪﺍﺯ ﺳﺎﻧﻐﯘﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«.
]» [59ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­28ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ« » ،ﻫﯘﻧﻼﺭ
­ ­ 127ﺑﻪﺕ


ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﻛﯘﻟﯘﺑﻰ
ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [60ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­54ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺳﯘﯞﯗﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«» ،ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﻳﯘﺭﺕ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«.
]» [61ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«» ،ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [62ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻫﯘﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﺴﺴﻪ«.
]» [63ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ« ­68ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﺟﯩﻦ ﻣﯩﻠﻠﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«
]» [64ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﻯ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺶ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻠﯩﺮﻯ« ﻧﯩﯔ ­1955ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ­10ﺳﺎﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﯞﺍﯓ
ﺯﯨﻴﯜﻧﻨﯩﯔ »ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺧﻪﻥ ﺩەﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺧﯘﭼﯜﺑﯩﯖﻨﯩﯔ ﺗﺎﺵ ﺋﻮﻳﻤﯩﺴﻰ« ﺩﯦﮕﻪﻥ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﻗﺎﺭﺍﯓ.
] [65ﻫﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﺳﻠﯩﺪە ﻳﯧﺰﯨﻘﻰ ﻳﻮﻕ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﯩﮕﻪ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﺧﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺧﻪﻧﺰﯗ
ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﺍ ﻳﯧﺰﯨﭗ ﺑﻪﺭﮔﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﺷﯜﺑﻬﯩﺴﯩﺰ ،ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯘﻳﺴﯘﻥ ﯞە ﻏﻪﺭﺑﺘﯩﻜﻰ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺋﻪﻟﻠﻪﺭﮔﻪ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﺧﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺯﺍﺩﻯ ﻗﺎﻳﺴﻰ ﻳﯧﺰﯨﻘﺘﺎ ﻳﺎﺯﻏﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺕ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﭼﻘﺎ ،ﺑﯩﺮ ﻧﯧﻤﻪ ﺩﯦﻤﻪﻙ ﺗﻪﺱ.
]» [66ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﻳﯘﺭﺕ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«.
] [67ﺟﺎﯞﺟﯜﻥ ﺑﯩﺮ ﺋﻮﻏﯘﻝ ،ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻗﯩﺰ ﺗﯘﻗﻘﺎﻥ ،ﺋﻮﻏﻠﻰ ﺋﯩﺘﺠﯩﻴﺎﺱ )ﻗﻮﻏﯘﺷﺎﺭﺩﯨﻦ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ( ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺋﻮﯓ ﻗﻮﻝ ﺑﺎﺗﯩﺲ
ﺧﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ .ﭼﻮﯓ ﻗﯩﺰﻯ ﻳﯜﻥ ﺋﻮﯓ ﻗﻮﻝ ﺷﯜﺑﯘﺗﺎﻧﻐﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺷﯜﺑﯘ ﻗﯘﻧﭽﯘﻳﻰ ،ﻛﯩﭽﯩﻚ ﻗﯩﺰﻯ ﺩﺍﯕﻴﯜ
ﺋﯘﺭﯗﻗﯩﻐﺎ ﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺩﺍﯕﻴﯜ ﻗﯘﻧﭽﯘﻳﻰ ﺩەﭖ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻥ )ﺋﯩﻜﻜﯩﻼ ﻓﯘﺟﯘﺭﯗﺕ ﺗﻪﯕﺮﯨﻘﯘﺗﺘﯩﻦ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ(.
]» [68ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ« ­99ﺟﯩﻠﯩﺪ »ﻟﻴﯘ ﺟﯩﯖﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻬﺎﻟﻰ«.
]» [69ﺧﻪﻧﻨﺎﻣﻪ .ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﻳﯘﺭﺕ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ«.
]» [70ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﻯ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺶ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻠﯩﺮﻯ« ﻧﯩﯔ ­1955ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ­10ﺳﺎﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﭽﻜﻰ
ﻣﯘﯕﻐﯘﻝ ﻣﻪﺩەﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﻯ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﭘﻮﻧﻜﯩﺘﻰ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ »ﺑﺎﯞﺗﯘ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻏﻪﺭﺑﯩﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻥ
ﻗﻪﺑﺮﯨﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯧﻨﯩﻘﻼﭖ ﺭەﺗﻠﻪﺵ ﺩﻭﻛﻼﺗﻰ«.
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Uy - 131 - 10
  • Büleklär
  • Uy - 131 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3520
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1611
    12.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3469
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1600
    12.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3594
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    13.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    28.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3589
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1656
    12.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1453
    11.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    26.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3640
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1607
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    26.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3736
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1688
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3577
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1681
    12.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3490
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
    12.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3600
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    11.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3540
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1574
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3693
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1400
    13.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1500
    12.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    28.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3516
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1627
    12.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3529
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1573
    11.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    24.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1603
    11.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    24.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1576
    13.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    28.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1721
    11.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1699
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    26.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3505
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1668
    12.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 131 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 1056
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 615
    19.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    29.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.