Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 3801
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2133
12.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
18.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
21.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
كېيىنىك -14كۈىن بولۇدۇكەن .ماان شۇ كۈنگىال دىققەت قىلساق ،ساقالنغىىل بولۇدۇكەن.
— ماڭغىنا!...
— ھە ،ماان ،دېمىدمىمۇ ،ئىشەمنەيسەن دەپ .كىتاپىن ئۆزەڭ ئوقۇپ ابق ،بوملىسا مۇنداقال قىل،
ئەكىەل ،مەن سىزىپ قويغان يەرەلرنىال ئوقۇ — ،دېدى ئۇ قولۇمدىن كىتاپىن ئېلىپ ۋە دەرھال كېرەلكىك
يېرىىن تېپىپ شۇ يەرىن كۆرسۈتۈپ — ،تەپس ىلمىۇ ئوقۇ ،كۆڭلۈڭ تەسكىن اتپمىسا.
— ئاشۇچنىۋالامۇ كەسكىمنىدۇ؟ برىال كۈن!؟...
— بوملىسا ئىكىك تەرەپتىن برىدىن ئىكىك كۈن قېتىپ-15 ،-14 ،-13 ،كۈنلرىى انراق تۇرۇشساق
بوملىدمىۇ.
— ماڭە ساراڭ — ... ،نېمىلىكىم بوملىسۇن كىتاپىن ئوقۇپ بېقىش مى كېرەك ئىدى .چۈنىك چارىسىىن
قىلمىساق بوملايىت.
مەمنۇ سەل قايىل بودلۇم .بەلكىم قايىل بولغاندەك بولۇۋېلىپ ،كۆڭۈلنىڭ مەيلىگە بېرىلگەندمىەن.
ئىشقىلىپ ،راستتەك قىالتىت .شۇندىن كېيىن ھېيىزدىن پاالكنغان كۈنۈمىن مۇتەلق ئېس مىدە تۇتۇشقا،

كۈنەلرىن ساانشقا سەل قارمىىدمى .گۇاناكرلىق تۇيغۇىس يۈرۈكۈمىن ەلختە-ەلختە قىلىپ تۇرس مىۇ ئۇنىڭ
تەلىپىگە ھىچقاچان قارىش كېەلملەس تىن ،رايىغا بېقىپ كېتىۋەردمى...
تومۇزنىڭ ئوتتۇرىس ىدا ئۇ انھىيە ابزىرمىىزدىىك مەلۇم ئورۇنغا ئىشچى بولۇپ كەتىت .ھارپا ئاخش مىىىن
ئەلۋەتتە برىلىكتە ئۆتكۈدۇق .مېنىڭمۇ ساانقلىق كۈنلۈرۈم قالغانلىقىىن بىلىپ تۇرساممۇ ،يەنىال ئۇىن قودلىن
بېرىپ قويۇۋاتقاندەك ،يوقۇتۇش ،جۇدالىق تۇيغۇس ىدىن كۆپ ايش تۆكتۈم .بۇنداق قىلىش مىدا ھەقىقەتەمنۇ
برى خىل ئەنسرىەش مەۋجۇت ئىدى .ئايرىلىش مەزگىلمىىز ئۇزۇراپ كەتسە ،كمى بىلىدۇ ،ئوغۇلباال
دېگەن يەنە برىىن تېپىۋالسا تېپىۋېلىۋېرىدۇ-دە .مۇشۇ ئاخرىىق قېتمىدىال پۈتۈن كۆڭۈل رىزالىقىم بىەلن بىلەل
بولغۇنۇم ئۈچۈمنىكىن ،ئاچنە كۆپ گۇانھاكرلىق تۇيغۇس ىنىڭ قىيناشلرىى ،اتالشلرىىغا ئۇچرۇمۇدۇم.
برىنەچچە ئايدىن كېيىن مەمنۇ كەتتىم .شۇغۇنىىس مېنىڭ ئىش ئورنۇمىن برى يېقىدىن بەك
كۆڭۈدلىكىدەك دېگىىل بوملايىت .ئۆيۈمىزدىن يەتتە لكومېتېرچە ئۇزاقتا ،قاش دەرايس ىنىڭ مەلۇم اترماق
ئېقىىن ئۈستىگە قۇرۇلغان كىچىك سۇ ئېلىكتېر ئىس تانسىيىس ىدا ئىدى .ئارىلىقنىڭ يرىاقلىقىىن دېمىگەندە
ئىش مىدىن ھىچ ش ىاكيىتىم يوق ئىدى .كۈن بوىي بىاكر ئولتۇراتتۇق .يېڭى ئىشچىدىن برىنەچچمىىز
ابرىدۇق ،ابشقىالرنىڭ ھەممىىس چوڭ ئادەمەلر ،قېرىالر ئىدى .ئامپېرمېتېر ،ۋولتمىېتېرالرغا قاراپ
ئولتۇرۇش تىن ابشقا قىلىدىغان برى ئىش ابر دېيىلسە پەقەت چۈشۈرگىگە چىقىپ سۇىن برى ئاز كۆپەيتىپ
قويۇش ايىك ئازايتىپ قويۇش تىن ئىبارەت برىال ھەركەت ابرىدى .بىزدەك يېڭىالر ابشقا ئىش بولغان
تەقدىردمىۇ قىالملايتۇق .ھەر ئىسمىنىدا برى ايىك ئىكىك يېڭى ئىشچى ،برىنەچچە پىشقەدەم ئىشچى
بوالتىت.
قاشنىڭ بۇ اترماق ئېقىىن خېىل ئۇزاق ابش تىن اينباغرىدىن ئېلىنغان ئۆس تەڭگە ابشالنغان بولۇپ،
ئۆس تەڭ تەكش ىلىكتە ،جىلغا جىددىي تۆۋەنەلپ اب ىردىغان بولغاچقا خۇددى ئۆس تەڭ تەدرىجىي
ئىگىزەلپ كەتكەندەك تۇيغۇ بېرەتىت .ئاشۇ «ئىگىزلىتىلگەن» يەردىن غايەت يوغان تۇربىدىن 45ايىك
60گرىادۇسلۇق اينتۇلۇقتا ش ىددەت بىەلن چۈشۈپ ،چوڭقۇرغا جايالشقان گېنېراتور ئۆيىدىىك
ماش ىنىالرىن ئايالندۇراتىت .گېنېراتور ئۆيىنىڭ ئارقا ئىش ىىك چۈشۈرگە تەرەپكە چىقىدىغان پەەللمپەيگە
تۇتۇشاتىت 65 .ايىك 70پەەللمپەي بىەلن تۇربىغا پاراللېل يوقۇرى ئۆرەلپ ،ئۆس تەڭ ئاخرىلىشىپ ،سۇ
تۇربىغا ابشالنغان نۇقتىدىىك بېتون قۇرۇملىغا بېرىپ ئوڭغا بۇرۇلۇپ ،يەنە بەش پەەللمپەي چىققاندىن
كېيىن ،ئۆس تەڭ قرىىنىڭ بېقىنىغا چىقىالتىت .ئاندىن سۈنئىي ئىگىزلىتىلگەن ئۆس تەڭ قېش ىدىىك اينتۇلۇقتىن
ايىك يەنە برى اتر پەەللمپەيدىن ايمىشىپ ،بېتون قۇرۇملا ئۈستىدىىك تەكش ىلىككە چىقساق ئۇ يەردە
ئۆس تەڭ بىەلن تۇرۇببا ئارىلىقىدا سۇىن كونرتول قىلىدىغان تۇرقاقنىڭ]①[ روىل ابرىدى .رولىن
تولغىغاندا زەجنرى بىەلن سۇ ئاستىدىىك تۇرقاققا ئۇزۇتۇلغان ھەركەت ئېچىپ يېپىش ىن ئورۇندايىت.

بىز قىلىدىغان ئىشالر ئىچىدىىك ئەڭ جاپالىقى سانىلىدىغان چۈشۈرگىگە چىقىپ سۇىن تەڭشەش
ئىشىىن مەن ئەڭ ايخىش كۆرەتتىم .بۇنىڭ جاپالىق تەرىپىى پەقەت ئاشۇ چوڭقۇردىىك گېنېراتور ئۆيىدىن
پەەللمپەيەلر بىەلن ئاشۇ ئىگىزگە چىقىشال ئىدى .مېنىڭ بۇ ئىش ىن ئەڭ ايخىش كۆرۈشۈمنىڭ سەۋەىب
بولسا ،ئادەمەلر ئارىس ىدىن كېتىش ،ايلغۇز قېلىش ھېرىسمەنلىىك ،بولۇپمۇ ئاان تەبىئەتنىڭ گۈزەللىكىدىن
ايلغۇز ،جىمجىت ھوزۇرلۇنۇش ھەۋىس مىدىن ئىدى .بولۇپمۇ كېچىلىك ئىسمىنىدا ئىشلىگەندە
چۈشۈرگىگە چىقىش بەمكۇ كۆڭۈللۈك ئىدى .گېنېراتور ئۆيىنىڭ ئارقىس ىدىىك مىڭ ۋاتلىق چرىاق
چۈشۈرگىگە قارىتىپ قويۇلغان بولغاچقا ،پۈتۈن پەەللمپەيەلرىن ،بېتون سۇپا ،تۇرقاق رولىىن يورۇتۇپ،
ئاندىن بوشلۇقتىىك قاراڭغۇلۇق تەرىپىدىن شۈمۈرۈلۈپ كەتكەندەك يوقۇالتىت .ئىللىق ايز كېچىلرىىدە
گېنېراتور ئۆيىدىىك بىقس ىغان ،قانداقتۇر موتور يېغىدەك برى نېمىەلر پۇرايدىغان ھاۋادىن چىققان ئادەمگە
بۇ يەردىىك ھاۋا ئاالھىدە بىلىنىپ كېتەتىت .قانداقتۇر ايۋا گۈەللرنىڭ پۇراقلرىىىن ئۆزىگە قوشۇۋالغان
نەخمۇش ،سالقىن ھاۋا جانغا ئارام ئىدى .رولىن بۇرىغاندا چىقىدىغان زەجنرىنىڭ شاراقلىغان ئاۋازى
سۈرلۈك جىمجىتلىقىن برىدەملىككە بۇزغاندەك قىلس مىۇ ،ئارقىدىن پۈتۈن تەبىئەت برى پۈتۈنلۈكىىن
ئەسلىگە كەلتۈرۈپ ،بۇ جىمجىتلىق تولۇق مۇكەمملىشەتىت .بېتون سۇپا ئۈستىدە ايىك ئوڭغا بۇرالغان
بەش ابسقۇچلۇق پەەللمپەينىڭ ئەڭ ئۈستىدىىك تەكش ىلىكتە خېىل ئۇزاق ئولتۇرۇپ ئاندىن قايتاتتىم.
كۆپرەك كېيىنكىس ىدە ئولتۇراتتىم .بۇ بەش پەەللمپەي چرىاقنىڭ نۇر اتاللرىىنىڭ چېتىدىرەك قالغاچقا،
يورۇقلۇق كۆزىن چامقايىت .ئارقا تەرىپىمدە تىكەنلىك س مى ۋە ئۇنىڭ نېرىىس بولسا مۇشۇ برى پۈتۈن
قاراڭغۇلۇقنىڭ برى پارچىىس بولۇپ ،بەزىدە قورقۇنۇچلۇق ھوھۇدلاپ تۇراتىت ،بەزىدە كۆڭۈلگە يېقىن،
يېقىملىق جىمجىتلىق بولۇپمۇ تۇيۇالتىت.
ئىش مىنىڭ بوملايدىغان يېرى ،انھىيە ابزى ىردىن ئۇزاقتا بولۇىش ،ئادەمسىز يولالر ،جىلغا ئىچىدىن
كېلىش مىىز ئىدى .ئەمما بۇ قىيىنچىلىقمۇ بەك ئوبدان ھەل قىلىنغان بولۇپ ،گېنېراتور ئۆيىگە تىك
چۈشۈدۇغان برى كورپۇس اياتق ابرىدى .بۇ يەردە ئالتە ئېغىز اياتق ئۆىي بولۇپ ،كېچە سائەت 12دە
ئىش تىن چۈشۈدۇغانالر ئەگەر كېچىدە يول يۈرۈش تىن قورقسا ايىك كېتىشكە خوش يامقىسا بۇ يەردە
ئۇخالپ ،اتڭ ئاتقاندا كەتسە بوالتىت؛ كېچە 12دە ئىشقا چىقىدىغانالر ئاخش مىى شامدىن بۇرۇن
كېلىپ ،بۇ يەردە ئۇخالپ تۇرسا ،ئىش تىن چۈشۈدۇغانالر ئويغۇتۇپ قويۇشاتىت .گېنېراتور ئۆىي
تەرەپتىىك برىىنچى اياتق ماڭا بېرىلگەن ئىدى .شۇڭا يول خاپىلىقىنمىۇ ئاچنە چوڭ بىلىپ كەمتىسەممۇ
بوالتىت.
بەزىدە برى يىگىت بىەلن برى ئىسمىنىدا بولۇپ قاالتتۇق .بۇ يىگىت برى ئاز غىمتەك مىجەز ئىدى.
گېنېراتور ئۆيىدىىك شرىەگە كمىدۇر ئەكىلىپ تىلكەپ قويغان ئەينەكىن بىز بىەلن اتلىشىپ ،چاچ اتراپ

تۇراتىت .قىلىقلرىمىۇ قىزالرغا ئوخشاپ كېتەتىت ۋە قىزالرنىڭ پەقەت ئاايلالرغىال خاس بولغان :پەداز
بويۇملرىى ،كىيىم-كېچەك ،ھەتتا ابشقا مەھرەم تېمىالردىىك پاراڭلرىىغمىۇ ئارىلىش ىۋېلىپ ،قوشۇق س ېلىپ
تۇراتىت .ھېپىز ئىس مىلىك بۇ يىگىتىن بىز ھېپىزىخان دەپ ئااتيتۇق .ئەسلىدە ئۇ بىزار قىلغۇچى قىلىقلرىى
بىەلن بىزىن زېرىكىش تىمنۇ خاىل قىالتىت .بىاكرچىلىقتا ئۇنىڭ بىەلن چېقىشىپ ،ئۇنىڭغا ھاقارەتلىك
چاخچاقالرىن قىلىپ سائەتەلرىن توشقۇزاتتۇق .بەزىدە تېخى ئۇنىڭ ماڭا قارىتا برى ئاز اتيىىن قىس تاپ
تۇرۇدۇغانلىقىنمىۇ سېزەتتىم.
جىلغا ئىچىدىىك گۈزەللىك تەرىپەلرگە س ىغاميىت .جىلغا يۈزىدىىك تەكش ىلىلكەردە يېش ىل چىمەنەلر،
ھاۋارەڭلىك پىچان گۈەللر بىەلن سېرىق رەڭلىك ماماكپ گۈللرىى ئېچىلىپ كەتكەن برى گۈلزارلىققا
ئوخشايىت .ئادەمەلرنىڭ قوىل تەگمىگەن يەرەلردە ماان شۇنداق تەبىئىي گۈزەللىكىن كۆرۈش مۈمكىن
ئىدى .قارىش تەرەپتىىك اتغ ايمپاشلرىىدا اتىك اتغ ئۈستىگىچە قاراڭغۇ قارىغاي ئورمانلىقى كۈندۈزلرىى
كىش ىگە اتتلىق ،رومانتىك خىيالالر بەخش ئېتىپ ،سرىلىق قوينىغا جەلپ قىلسا ،كېچىلرىى خۇددى
ئاشۇ قاراڭغۇلۇقتىن قانداقتۇر ۋەھش ىي ھايۋانالر ،چۆچەلكەردىىك بەھەيۋەت مەخلۇقالر چىقىپ
كېلىدىغاندەك ئېغرى سۈكۈانىت بىەلن كۆڭۈەللرگە غۇلغۇال س ېلىپ تۇراتىت .ئىس تانس ىيىمىزنىڭ ئەتراپىدا
ئۆز ۋاختىدىىك ئىس تانسىيە قۇرۇلۇىش جەراينىدا بۇزۇۋېتىلگەن چىمەنلىك ،ئاان تەبىئەتنىڭ تەبىئىي
گۈزەللىىك ئورنىغا ئەھيا قىلىنغان سۆگەت ۋە مەجنۇنتال ئورمانلىقى اتىك بىزنىڭ اياتق بىنامىزنىڭ
چېتىگىچە كېەلتىت .قارىش تەرەپتىىك اتغ ايمپىش ىنىڭ برى يەرلرىىدە ،بىز تەرەپنىڭمۇ ئۇزاق برى يەرلرىىدە
يېڭىدىن پەيدا بولغانلىقى ماان مەن دەپ بىلىنىدىغان ،خۇددى گۈزەل بەدەنگە چىققان چىقاندەك،
سەتەلش تۈرۈپ تۇرۇدۇغان گىيا ئۈمنەس كۆيۈك توپىلىق نۇقتىالرمۇ كۆزگە چېلىقاتىت .شۇنداقال بۇ
«ايرا»نىڭ كۈنسېرى بەدەننىڭ ابشقا تەرەپلرىىگە ايمراپ كېڭىيىۋاتقانلىقىمۇ سېزىەلتىت .بۇالر يېڭىدىن
ايردەمگە چىققان يودلاشالرنىڭ قۇرغان خۇمدانلرىى بولۇپ ،ئۇالرنىڭ ئاان تەبىئەتنىڭ گۈزەللىىك بىەلن
ئىىش يوق ،خىش پۇشۇرۇپ ساتس ىال ،پۇل قىلىپ يۇرتىغا قاچس ىال بوالتىت.
كېچە سائەت 12دە ئىش تىن چۈشۈپ شۇ يەردە قونۇپ قالغان ماي ئېيىنىڭ اتڭ سەھەرلرىىدە
سەھەرچى قۇشالرنىڭ يېقىملىق ئەەلليەلشل ىرىدىن ئويغۇنۇمەن .ئويغۇنۇمەن دېدمى ،ئەمما ئۇيقۇلۇق ھادلا
يېتىپ قۇشالرنىڭ خىلمۇ-خىل ئاۋازالردىىك سايراشلرىىىن ئاڭالپ ايتمىەن .قانداق راھەت! ئورنۇمدىن
تۇرماي ،مەڭگۈ مۇشۇ يوسۇن قۇشالر نەمغىس ىدىن مەست بولۇپ يېتىش ىن نەقەدەر ئارزۇ قىلمىەن-
ھە .ماان شۇنداق سەھەرەلردە يېنىڭدا كۆڭلۈڭدىىك كىش ىڭ بولسا ،چرىمىشىپ يېتىپ ئاڭلىساڭ! ماان
شۇالرغا مەست بولۇپ يېتىپ ،بەزىدە ئىش ىكىمنىڭ ئۈستىدىىك كۆزنەكتىن چۈشكەن قوايش نۇرى
كۆزلرىمىىن چاققىچە ئورنۇمدىن تۇرمىغان چاغلرىمىمۇ بوالتىت.

رومانتىك تۇيغۇالرغا ابي بۇ گۈزەل جىلغىنىڭ غىدىقلىش ىدىن ئۇىن چەكسىز س ېغىنغانلىقىمىن ھىس
قىدلمى .كۆرۈمشىگىنمىىزگە برىنەچچە ئاي بولۇپ كەتكەن ئىدى .ئۇ مېىن ئىزدەي دېمىدى ،ئەركەك
تۇرۇپ مېىن ئىزدمىىسە ،مەن نېمە دەپ ئىزدەميەن؟ قانداق ئىزدەميەن؟
گېنېراتور ئۆيىنىڭ ئارقىدىىك ئىش ىكىدىن چىقىلس ىال چۈشۈرگىگە چىقىدىغان پەەللمپەيەلر
كۆرۈنەتىت .پەەللمپەيگە پاراللېل غايەت يوغان توراب چۈشۈرگە ئىگىزلىكىدىن ابشلىنىپ ،بىنانىڭ ئاستىغا
كرىىپ يوقۇالتىت .ئۆسكىەلڭ قىياقالر ،مارالقۇالقالر تۇربىىن كۆمۈۋېتەيال دەپ قالغان بولۇپ ،كۆاكت
ئارچل ىرىدىن برى زامانالرنىڭ تەۋەرۈىك بولغان زامانىس ىنىڭ سىياس ىي شۇئارل ىرىدىن قالغان خۇنۇك ئىزانالر
كۆرۈنۈپ تۇراتىت .خەت ايزغىدەالك يەر بولسا شۇئار يېزىلىدىغان ئاشۇ زامانالرنىڭ ھاايجانغا تولغان،
قاينام-اتشقىن كەيپىياىت ئەمدىلىكتە قانداق سۇسلىغان بولسا ،ئۇنىڭ ايدلامىىس بولغان بۇ شۇئارالرمۇ
خۇددى شۇنداق سۇسلىغان بولۇپ ،كىش ىگە «دۇنيادا سۇسلامىيدىغان ھاايجان ،ھاايتىي كۈچى
ئاجىزلىشىپ تۈگمىەيدىغان ايرىتىق (مەخلۇق) يوق» دەۋاتقاندەك تۇيغۇ بېرەتىت .گېنېراتور ئۆيىنىڭ ئارقا
تېمىدمىۇ سۇسلىشىپ كەتكەن ،ئەمما تېخىچە ئوقۇغىىل بولۇدۇغان مۇشۇ تۈردىىك شۇئارالر كۆرۈنۈپ
تۇراتىت .ئۇ زامانالردا سۈنيئ ئەسەبىيەلش تۈرۈلگەن ئىنسانالر مۇشۇنداق خىلۋەتتىىك جىلغىنىمۇ ئۇنتۇپ
قاملاي ،ئۇنىڭ شۇئار ايزغۇدەك يېرى ابرلىقىىن ايدىلرىىغا ئېلىپ بۇ يەرەلرگمىۇ كېلىپ اي ىزدىغىنىىن يېزىپ
كېتىشكەن ئىكەن .ھەتتا ئۇ چاغالردا تۈز يۈزلۈك قىيااتشالرمۇ زامانىس ىنىڭ بۇ ھاايجانغا تولغان
كەيپىياتىغا ئوراتقالش تۇرۇلۇش تىن خالىي قاملىغان ،ئادەم ئايىغى تەگمىەن اتغ ئا ىرلرىىدمىۇ بۇنداق ئىزانالرىن
چېلىقتۇرغىىل بوالتىت .ئەمدىلىكتە بولسا گواي مەڭگۈلۈككە ئۇنتۇلغان ،خۇددى بۇ ئىشالر ئادلىنقى
ھاايتلىق ئرىاس ىدىن قالغاندەك ،بۇ ئرىادا بۇنداق برى ئىش بولۇپ ابمقىغاندەك سۇسلۇشۇپ كەتكەن
ئىدى.
تۇربىغا پاراللېل پەەللمپەيەلر خىش تىن ايس ىلىپ ،س مىونت بىەلن سۇۋالغان ئىدى .يىلالر ئۇنىڭمۇ
پەدازلرىىىن سۆكۈپ ئېتىشقا ابشلىغان ،بەزى يەرلرىىنىڭ سۇۋاقلرىى قومۇرۇلۇپ چۈشۈپ ،خشلرىى
كۆرۈنۈپ قالغان ئىدى .بۇ كۆپ ابسقۇچلۇق پەەللمپەينىڭ ئۈستىدىىك كىچىك سەينادىن ئوڭغا بۇرۇلۇپ
يەنە داۋامالشقان بەش ابسقۇچتىن چىققاندا ئىكىك-ئۈچ مېتېرلىق برى بوشلۇق دايمى ئادەمەلر تەرىپىدىن
دەسس ىلىپ تۇرغاچقا ،قېتىپ ۋە س ىلىقدىنىپ داق سەينا بولۇپ تۇرغاندىن ابشقا ،نېرىىس سۈنئىي
ئەھيا قىلىنغان سۆگەت ۋە مەجنۇنتاللىق اتىك جىلغا ئىچى اتش يول بويلرىىغىچە ۋە اتش يولغا پاراللېل،
ئۆس تەڭنىڭ ابش ئۇچى تەرەپەلرگىچە سوزۇلۇپ كېتەتىت .ئۆس تەڭنىڭ تىك قېش ىدىن چۈشۈرگە
ئۈستىگە يەنە سەككىز ابسقۇچلۇق اتر پەەللمپەي ايساپ قويۇلغان بولۇپ ،ئۇنىڭدىن ئۆس تەڭنىڭ
ئاخرىىق ئۇچى ،گېنېراتور تۇربىس ىنىڭ ابشلىنىىش ئۈستىدىىك س مىونت توسام؛ تومسىغا تۇاتش،

ئۆس تەڭنىڭ ئاخرىىق ئۇچى ئۈستىگە كۆۋرۈكس امىن قۇيۇلغان بېتون اتختا سۇپىغا چىقىالتىت .ماان شۇ
سۇپىنىڭ ئادلى تەرىپىدە پوالت چىۋىقالردىن قىلىنغان مۇداپىئە تورى تۇربىغا كرىىپ كېتىش ئىھتامىللىقى
بولغان چاۋا-چاتقالالرىن سۈزۈپ قاالتىت .شۇنداقال بۇ تور چۈشۈرگىدىىك پۈتۈن ئۆس تەڭ بويىچە ئەڭ
چوڭقۇر ۋە ئەڭ كەڭ ھىساپلىنىدىغان قاميىغا چۆمۈلۈدۇغان كىش ىەلرنىڭمۇ تۇربىغا كرىىپ كېتىپ
ئۆلۈش ىنىڭ ئادلىىن ئالۇدۇغان مۇداپىئە توسۇىق ئىدى .چۈنىك ئۆس تەڭنىڭ ئاخرىىق ئۇچىدا تۆرت مېتېرچە
ئارىلىق ئاس ىت ۋە ئىكىك قاش بېتوندىن قۇيۇلغان بولغاچقا برى س مىونت كۆدلەك پۇتقا پاتقاق يېپىشامس تىن
چۆمۈلۈشكە بولۇدۇغان ايخىش يەر ئىدى.
زېرىككەندە ۋاقىت ئۆتكۈزۈشكە ئەڭ ايخىش يەر ماان شۇ چۈشۈرگە ئۈستىدىىك بېتون سۇپا ايىك
ئورمانلىقنىڭ تۈگىگەن يې ىردىىك بەش ابسقۇچلۇق پەەللمپەينىڭ ئۈستىدە ئولتۇرۇش ئەڭ كۆڭۈللۈك
ئىدى .كېچىلرىى گېنېراتور ئۆيىنىڭ ئارقا تېمىغا — چۈشۈرگە تەرەپكە قارىتىپ ئېس ىلغان بەمكۇ كۈچلۈك
نۇرلۇق چرىاق پۈتۈن پەەللمپەيەلرىن ،چۈشۈرگە ئۈس تىىن يورۇتۇپ تۇرغاچقا ،كېچىس مىۇ بۇ يەرەلردە
ئولتۇرۇشقا بوالتىت .شۇغۇنىىس كېچىلرىى جىلغا ئىچىنىڭ نەخمۇش ھاۋاىس تېخمىۇ سوۋۇپ كېتىدىغان
بولغاچ ،چۈشۈرگە سۇپىىس بەمكۇ چوقچۇيۇپ تۇرغاچقا اتغ سالقىىن تەنىن شۈركەندۈرۈۋېتەتىت.
پەس تە ،ئۆس تەڭ قېش ىنىڭ دادلىس ىدا ئولتۇرۇش ايخشرىاق بولس مىۇ ،ئارقا تەرىپىمىزدە قاراڭغۇلۇققا
چومگەن ئورمان بولغاچقا ئاللىقانداق غاۋۇر-غوۋۇر ،شادلىر-شۇدلۇر قىلغان ئاۋازالر ،بولۇپمۇ قېرى
كېسەلنىڭ تىنىقلرىىدەك ئېغرى ھوھۇدلاشالر گواي ئارقىمىزدىىك قاراڭغۇلۇق ئىچىدىن جىن-شاايتۇنالر
چىقىپ كېلىدىغاندەك سۈر بېغىشالپ تۇراتىت .دايمىال ئارقىدىن كمىنىڭدۇر ئىھتىيات بىەلن ئاايقل ىرىىن
ئاۋايالپ ابسقان قەدەملرىىنىڭ بىلىنەر-بىلمىەس ش ىپرىلىش ىدەك ئاۋازالر ئاڭلىنىپ ،خۇددى قېچىپ
يۈرگەن برىەر قاتىل مۇشۇ سۆگەتلىككە يوشۇرۇنۇۋالغان ۋە ئەمدى ئوغرى مۈشۈكتەك س ىلىق
ھەركەتەلر بىەلن ئارقىدىن يېقىنلىشىپ ،شارتتىدە گېلمىغا پىچاق سۈرۈدۇغاندەك برى ۋەھمىە ۋۇجۇدۇمىن
تىرتىتىپ ئۆتەتىت .پات-پات ئۈرككەك توشقانالردەك ش ىڭتىيىپ ،اين-يېنىمغا ،ئارقامغا قاراپ تۇراتتىم.
بۇ ھال دەرھال كىشىىن زېرىكتۈرۈپ ،پەسكە چۈشۈپ كېتەتتىم.
برى كۈىن مەھەللمىىزدىىك قىزالر بىەلن كىنوغا ابردۇق .كىنوخاان ئادلىدا برى توپ يىگىتەلر چاخچاق
پاراڭالرىن قىلىشىپ ،كۈلۈپ ،تېلىقىشىپ تۇرغان ئىكەن .بۇ كىچىككىنە ابزاردا تونۇمىغۇدەك كمىەلر
بوالتىت ،دەيسىز ،ئارىس ىدا برىقاچنە ساۋاقدىش مىىزنمىۇ كۆرۈپ قادلمى .كېيىن برىدىنال يۈرۈكۈمنىڭ
سوقۇىش تېزىلىشىپ كېتىۋاتقانلىقىىن تۇيۇپ ،نېمىگە ھاايجانلىنىۋاتقانلىقىمىن ئاڭقرىاملاي ،يىگىتەلر توپىدىن
اينداپ ئۆتۈۋااتتتىمىك ،ئارىدا ئۇنىڭمۇ ابرلىقىىن كۆرۈپ قادلمى .كۆزلۈرۈمنىڭ كۆرۈش ىدىن بۇرۇنال
يۈرۈكۈمنىڭ س ىگنال بېرىشكە ابشلىغىىن ئاجايىپ ئىش ئىدى!

ئۇمۇ مېىن كۆرگەمنىدۇ؟ بەك يورۇمقۇ ئەمەس ئىدى .ئەمما كىنوخاان ئادلىدىىك چرىاقالر ،كوچا
چرىاقلرىىنىڭ يورۇىق يېتەرلىك دېيىشكىمۇ بوالتىت .ئۇ مېىن كۆرگەمنىدۇ؟ برى ۋەسۋەسە ماڭا ئارام
بەرمەيىت .ئەمدى اكلالمغا ھىچنەرسە كرىمىدى .قىزالردىن برىىس بىەلت ئالغان ئىدى ،قولۇمغا
تۇتقۇزۇلغان بىەلتىن سەزگۈسىز ھاەلتتە تۇتۇپ ،خۇددى يېتىەلكتىىك قارىغۇدەك ئۇالرغا ئەگىشىپ
كىنوخانىغا كرىىپ ،ئۇالر كۆرسەتكەن ئورۇنغا كېلىپ ئولتۇردۇم .ئارا يولنىڭ بويىدا — چەتتىىك برىىنچى
ئورۇندۇقتا ئىدمى .كىنو كۆرسەممۇ نېمە كۆرگۈنۈمىن بىلگۈدەك ئەمەس ئىدمى .ئۇمۇ مېىن كۆرگەمنىدۇ؟
ماان شۇ سوئالال تەكرارلىناتىت.
ئۇ مېىن كۆرۈپتۇ! دوس تل ىرىدىن شۇ زاماتال ئايرىلىپ ،ئارقىمىزدىنال بىەلت ئېلىپ مېىن ئىزدەپ
كرىىپتۇ .چەتتە ئولتۇرغىنىم ئۈچۈن ھە دېمەيال مېىن تېپىۋادلى .يېنىمغا كېەلر-كەملەيال:
— جۈر — ،دەپ پىچرىالپال چىقىش ئىش ىكىگە قاراپ كەتىت .مەن برىدەم ھاايل بولسامال ئۇىن
مەڭگۈگە يۈتتۈرۈپ قويۇدۇغاندەك ،قوش نا قىزالرغا برىەر ابھانە كۆرسۈتۈپ ،گەپ يومزامشۇ ئەقلمىگە
كەملەس تىن ،خۇددى ئىتائەتاكر قۇدلەك ئارقىس ىدىن كەتتىم .قىزالرنىڭ ھەممىس ىغۇ مۇانس ىۋىتىمىزىن
بىەلتىت ،شۇنداق بولس مىۇ ،كېيىن ئويالپ اتزمىۇ يۈزۈم قىزارغان ئىدى.
قارا كۆرە ئۇنىڭغا ئەگەشتىم .برىيەردىن ۋەلس ىپىتىىن ئادلى .ئاندىن مېىن مىنگەش تۈرۈپ ،كوچا
چرىاقلرىى بوملىغان كىچىك كوچىالردىن ئايالندۇرۇپ ،ابزارنىڭ چېتىگە — يېزىنىڭ ئورمانلرىى
ابشالنغان يەرگىچە ئاپاردى .ئەتراپ قاراڭغۇ ئىدى .ھېىل يۈز بې ىردىغان ئىش تىن ەلرزىگە كېلىپ،
بەدەنلرىمى «غۇژ-غۇژ» قىلىپ تۇراتىت .بەلكىم شۇنىڭ ئۈچۈمنىكىن ،چۈشۈنۈكسىز برى تەرزدە بۇقۇدلاپ
يىغلىۋەتتىم .راس تىنال بۇ يىغامنىڭ سەۋەبىىن ،مەخس ىدىىن ايىك مەزمۇنىىن بىەلملىدمى ،ئەمما ئىچمىدىن
كەلگەن برى تۇغام ئىس تەك بىەلن يىغلىغىنىم ئېس مىدە .بەلكىم ئۇزۇن مەزگىللىك ئايرىلىش تىن كېيىنىك تۇجنى
ئۇچرۇشۇش مىىز بولغاچقا بەختىيارلىقىمدىن يىغلىغاندۇرمەن ايىك ئاشۇ ئۇزۇن ئايرىلىش ىن ئەبەدىيلىك
ئايرىلىشقا ئايلىنىپ كېتەرمۇ دەپ قورققانلرىمى ئۈچۈن ئەمدى ئاڭلىغۇچىىن اتپقاندىىك دەرتلىنىشمىدىكىن؟
ئىشقىلىپ مۇشۇ مەزمۇنالرنىڭ برىى ايىك ھەممىىس ابرىدى .ئىلگرىلرىى خوشلۇق ايىك خاپىلىقتىن
يىغلىسامال ئۇ مېىن پەپىەلپ ،نېمىشقا يىغلىغانلىقىمىن سورايدىغانىت .شۇڭا ،ئەركە ابلىدەك پەپىلىنىش،
ئەتىۋارلىنىش اتماس مىمۇ بولۇىش كېرەك .ھېىل بىز برى يەرىن اتيىن تېپىپ ئارامىمىزچە ئولتۇرغۇنمىىزدا ئو
چوقۇم مېنىڭ چاچلرىمى ئارىس ىدىن قۇالقلرىمىغا ئىسس ىق نەپەسلرىىىن ئۇرۇپ تۇرۇپ ماڭا ش ىۋىراليدۇ
دەپ ئىشىنەتتىم.
ئۇ ۋەلىس ىپىتىن ئادەم كۆرمەيدىغان برى قاراڭغۇ قېرمىچىغا اتشالپ ،مېىن يېتىلىگىنىچە ئورماننىڭ
ئىچكرىىس ىگرىاق اترتىپ كەتىت .ۋاقىت خېىل ئۇزۇراپ كەتكەچكە مەمنۇ خوپ س ېغىنغانلىقىمىن شۇندا

تەخرىسىز برى ئىس تەكنىڭ ئەسەبلرىمىگە قىلىۋاتقان ھۇجۇمل ىرىدىن بىدلمى .ئۇ بۇرۇنقىدەك مېىن پەپىەلي
دېمىدى ،قۇالقلرىمى تۈۋىدە خىياەلن ھىس قىلىش تىن پەدەنلرىمى جۇغۇدلاپ كەتكەن اتتلىق
ش ىۋىرالشالرغمىۇ چولىىس تېگىدىغان تۈرى يوق ،ئەقلىگىمۇ كەلتۈرگەندەك ئەمەس ،ئۆزىنىڭ ھايۋانىي
ئىس تەلكرىىنىڭ ئادلىراشچىلىقى بىەلنال قالغاندەك ئىدى .ھېيىز مەزگىلمى ھەققىدە ،دايمى بىلىپ تۇرۇشۇم
كېرەك بولغان كۈنەلر ھەققىدمىۇ ئۇنۇتقان ئىكەمنەن .بۇ برىنەچچە ئايدا بۇ الزمىى بوملىغان ئۇچۇرالرىن
بىلىش مىنىڭ نېمە ھاجىىت دەپ قارىغان بولسام كېرەك .بۈگۈننىڭ ھېلىقى قورقۇنۇچلۇق -14كۈنۈم بولۇىش
ئىھتامىللىقىنمىۇ ئويالپ كۆرمەس تىن ئۇنىڭ مەيلىگە بېرىدلمى.
بىز ئورمان ئارىس ىدىىك نەم تۇپراقتىن ئۈتىۋېش مىىزىن بۇلغاپ ،چامىن تۈگەتكەن ھاشارچىدەك
ھەمىدەپ ئولتۇرغاندىال ئۈس تۋېش مى ھەققىدە ئەقىل بىەلن ئويالشقا مۇۋەپپەق بودلۇم ۋە غۇژژىدە
ئاچچىقىم كەدلى .ئۇ كۈىن دەم ئېلىش كۈنۈم بولغاچ راسا مودىالر بويىچە ايس ىنىپ چىققان كۈنۈم ئىدى.
ئۇچامدىىك كۆينۈكۈمىن تۇجنى كېيىش مى ئىدى .سۈتتەك ئاق ،گارمون پۈرمىلرىى ۋە ئاايق گرىۋىكىدىال
ئاجايىپ گۈللرىى بولغان بۇ كۆڭەلك ئۈستىدىىك الي-التقىالر كىچىنىڭ گرىمىسەن يورۇقىدمىۇ ماان مەن
دەپ بىلىنىپ تۇراتىت .مەن ماان مۇشۇ ئۈستىۋاش بىەلن دادام ابر ئۆيگە كرىىپ بېرىش مى كېرەك ئىدى!
كۆڭلۈمىن غەشلىك قاپلىۋادلى! گۇانھاكرلىق تۇيغۇس ىال ئەمەس ،يېڭى مودا كۆينۈكۈمىن بۇلغۇشۇم
بىەلن ابشالنغان بۇلغۇنۇش ھەققىدىىك ابرلىق سەزگۈم برىدىنال جىددىي ھاەلتكە ئۆتكەندەكدەك ،ئىچىدىن
چىقىلامس پاتقاقلىق ،قارالاي ئىچىدە قالغاندەك برى خىل پاسسىپ روھىي ھاەلت مېىن مۈكچەيتىۋەتىت.
ئۇمۇ مەندەك تۇيغۇالرغا پاتتىمىكىن ،كۆڭۈل ئاۋۇندۇرغۇدەك سۆزەلرىن قىلمىدى .برى ھازا جىمجىت ۋە
كۆڭۈلسىز ئولتۇرۇشۇپ قايتىش ئۈچۈن تۇردۇق .ئۇ مېىن اتىك مەھەللىگىچە ئارقىس ىغا مىنگەش تۈرۈپ
ئەكىلىپ قويدى ،ئەمما يول بويمىۇ گەپەلمشىدۇق .ئايرىلىش ئادلىدا كېيىنىك قېتمىلىق كۆرۈشۈش ۋاقىت ۋە
ئورىن ھەققىدە برىنەرسە دېگۈس مىۇ كەملىگەندەك ،بوغۇزىدا تۇرۇپ قالغان برى ئاۋازدا نېمىدۇر برىنەرسە
دەپ غوڭۇدلاپ قويدى .بۇ برى خوشلۇشۇش سۆزىگە ھىساپ بودلى .ئاشۇنداق ئايرىدلۇق .مەن بولسام
ئۈستىۋېش مىدىىك رەسۋاچىلىق بىەلن ئۆيگە قانداق كۆرۈمنەي ك ىرىۋېلىش ھەققىدىىك ۋەسۋەسىىن
ئۇنتۇپ ،ئۇنىڭ برىدىنال كۆڭۈلسىزلىشىپ ،گەپ قىلغۇىس كەملەي قېلىش ىنىڭ سەۋەپلرىى ھەققىدە
گۇماخنورلۇق بىەلن ايمان خىيالالرغا كېتىپ ،برى قورقۇنۇچ كۆڭلۈمگە سايە س ېلىۋالغانىدى.
دېمىس مىۇ ئۇنىڭ ابرلىق ھەددى-ھەركەتل ىرىدىن برى خىل ايتلىشىش ئاالمەتلرىى چىقىپ تۇراتىت .ئىچ-
ئىچمىدىن بۇقۇدلاپ يىغلىش مىغا قارىتا ئىناكس مىۇ شۇچنىلىك پەرۋاسىز بودلى .بوينۇمغا گرىە س ېلىپ قۇالق
تۈۋمىدە پىچرىلمىىغان تەقدىردمىۇ ،توغ ىردىن-توغرا نېمە بودلۇڭ دەپ سوراپ قويۇشقىمۇ تىىل ابرمىدى.
مەندىن خۇددى برى ماش ىنىدىن پايدىالنغۇچىدەالك پايدىلىنىش تىن ابشقا ھىس-تۇيغۇالرغا اتلىق برى تەرىپىى

ابردەك كۆرۈمنەيىت .بۇ تۇجنى دەزمىدى؟ ايىك ئارمىىز ئاللىقاچان ئېچىلىپ بولغامنىدى؟ ئەمما مېنىڭ
خاترىىلرىمىگە كۆرە بۇ برى ابشلىنىش ئىدى.
برى ابزار كۈىن نەرسە-كېرەك س ېتىۋېلىشقا چىققان ئىدمى .كىنوخاان ئادلىدىىك مەيداندا ئۇنىڭ بىەلن
دوقۇرۇشۇپ قادلمى .ئۇنىڭ كۆزلرىىدە مىھرىدىن خالىي ايۋاىي نۇر يېنىپ تۇراتىت .ئۇ مېىن دەرھال برىەر
دادلىغا سۆرەشنىڭال قەستىدە تۇرغاندەك بىلىنەتىت .راست دېگەندەك ،ساالم-سائىتىمىزدىن كېيىنال:
— جۈرە — ،دەپال مېڭىشقا ئادلىرىدى.
— مەن نەرسە-كېرەك ئالغىىل چىققان ،ئۆيدىكىەلر ساقالۋاتىدۇ — ...،دېگەنىن پېتىامنس تىن ئارانال
دېدمى .ئەمما ئۇنىڭ پەش ىن قېقىپ كېتىپ قېلىش ىدىن قورققاندەك — ،دېگىنە ،نەگە ابرمىىز؟
كېچىمكەمدۇق؟
بۇنداق رەت قىلىشالرغا ئۇچراپ ابمقىغان ئەتىۋارغا بۇ گەپلرىمى ايمقىدى .چرىاىي اتترىىپ كەتىت .بىز
يەنە اترتىشىپ تۇرۇۋاتقاننىڭ ئۈستىگە يېقىن قوشنىمىزنىڭ قاشقادىن چىققان ۋە مەھەللىدە ايغاچچىلىق
قىلىپ يۈرگەن برى تۇققىىن ئۆتۈپ قالغانىدى ،ئۇ مېىن كۆرۈپ:
— ھە ،خېنمى ،تۇرۇپ قاپلىغۇ؟ — دېدى برى ئاز ىب نورمال ئاھاڭدا .بۇ ئادەم خېلىدىن بېرى بۇ
يەرەلردە ئوقەت بىەلن يۈرۈپ ،ئائىلىس ىدىن ئۇزاق قالغاچقا بەلكىم جىسامنىي ئىھتىياجلرىىنىڭ زو ىردىن
بولسا كېرەك ،مەھەللىدمىۇ ھەممە قىز چواكنالرغا قاش-كۆز ئوينۇتۇپ ،الۋزىلىشىپ تۇراتىت .شۇئان
ئۇنىڭ ماڭا گەپ قىلغان ئاھاڭى مېنمىۇ شۈركەندۈرۈۋەتىت .خۇددى ،ئۆزىگە پىشش ىق مەلۇم بولغان برى
جاالپقا گەپ قىلغاندەالك!
— كمى ئۇ؟ — دەپ سورىدى ئۇ ،ايغاچچى قاشقالىق ئۆتۈپ كەتكەندىن كېيىن.
— قوشنىمىزنىڭ تۇققىنىكەن ،ايغاچچىلىق قىلىدۇ ،مەھەللىدە بولغاچقا تونۇيدۇ — ...،دېدمى برى
خىل ئىشەشسىزلىك بىەلن ،گواي ئۇنىڭغا ايلغانىن توقۇپ دەۋاتقاندەالك ئوڭايسىزالنغان ھادلا.
— ئاجايىپ تونۇشلرىىڭ ابرىكەن-ھە!؟ — دېدى ئۇ كۈتۈلگەن گۇمانىىن ھىچ يوشۇرماس تىن.
ئاندىن يەنە ھېلىقى اتقەتسىز كۆز نۇرىدا مېنىڭ بەدەنلرىمىىن تېش ىۋېتىدىغاندەك قاراپ — ،قانداق
قىلىسەن؟ ماڭامسەن؟ — دېدى ئۇ كۆرۈمنەس برى خىل بېس مى بىەلن .بۇ شۇچنىلىك قۇۋۋەتلىك بېس مى
ئىدىىك ،مېىن تۇجنۇقتۇرۇۋەتىت .ايق ،دېسەمال ،خۇددى ئەمىسە شۇ پېىت قال دەپال كېتىدىغاندەك
تۇيۇلۇپ بىچارىلىك بىەلن ئارىسادلى بولۇپ قادلمى .ابيىقى قاشقالىقنىڭ ئەدەپسىز مۇئامىلىس مىۇ مېنىڭ
پاسسىپ ئورۇنغا چۈشۈپ قېلىش مىدا چوڭ رول ئوينىغان بولغاچقا ،ئۈن دېمەس تىن ئۇنىڭ ئارقىس ىدىن
ئەگەشتىم.

انھىيە ابزىرىغا يېڭىدىن س ېلىنىۋاتقان برى بىنانىڭ قاالميىقاچنىلىقالرغا تولغان ئىچىگە ابشالپ كرىىپ،
ئۈستىگە ئېلىپ چىقىت .ئۈستىدىىك پوملۇ شۇچنىلىك قاالميىقان ،پاسكىنا ئىدى .قولۇمدىىك سومكىىن
قويۇپ ئۈستىدە قورۇنۇپقىنا ئولتۇردۇم .برىەر يېرمى برى يەرگە تېگىپ كەتس ىال مەينەچتىلىك
يۇقۇدۇغانلىقىدىن ،پۇت-قولۇم يىغىلىپ ،برى تۈرلۈك قوالمشىغان شەكىدلە ئولتۇرغان ئىدمى.
— ھە ،گەپ قىەل — ...،دېدمى گواي ئۇىن بۇ يەرگە گەپلىشىشكىال كەدلى دەپ ئويالۋاتقان
تەرزدە .گەرچە بۇ رەمسىي خۇپسەنلىك بوملىس مىۇ ،بۇندىن ابشقا نېمە دېيىەلتىت ،بىلمەميەن.
— گەپ دەيسەنغۇ؟ خۇددى بىلمەيدىغاندەك؟ — دېدى ئۇنىڭ ئاچچىقى كېلىپ.
— ماقۇل دېگىنە ،مەن ئادلىراش ،ئۈنىڭ ئۈستىگە قارمىامسەن بۇ يەر اتزمىۇ ...،كۈپ-كۈندۈزدە
ئۈستىۋېش مىىزىن رەسۋا قىلىپ ،كېيىن قانداق چىقىپ كېتىمىز؟ — دېدمى كۈلۈمسرىىگەن ھادلا .بۇ
قامالمشىغان كۈلۈمسرىەشلرىمىدە برى خىل ايلۋۇرۇش ئېلمىنتلرىى ابرلىقىىن ھىس قىلىپ ،غۇرۇرۇم
زېدىەلندى .توۋا ،ماۋۇ ھالمىىن دەميەن-دە!
— سېىن اي اتپقىىل بوملىسا ،مەھەەللڭگە بېرىپ ئەگىپ يۈرگىىل تېخى بوملىسا — ...،دېدى ئۇ.
— ئشتىىك ۋاقتمىدا تېلىپۇن قىل ،نومۇرىىن يې ىزۋال — ،دېدمى خوشامەت بىەلن .ئۇنىڭدىن ساق-
ساالمەت قۇتۇلۇشنىڭ كويىدا ئىدمى .ئۈستىۋېش مىدىىك قىممەتلىك كىيىملرىمىگە چىدمىايۋااتتتىم.
— تېلىپۇننىمۇ قىالرمەن ،ئەمما ئۇزۇن بولۇپ كەتتىغۇ ،بۇ ...اتقىتمى يوق ...،كەچتە ئۆيۈڭالرنىڭ
ئارقا تەرىپىدىىك ئۆس تەڭ بويىغا ابرسام ،ئۆس تەڭنىڭ ئۇ ايقلرىى ئېتىزلىققۇ ،برىەر دادلا تېپىلىپ
قاالرمىتىكىن...
— ئاخشامدا؟ قاراڭغۇدا ئۇ تەرەپەلرگە چىقاملاميەن ،نېمە دەپ چىقىمەن ،ئويلامىمسەن...
— بەك قاراڭغۇدامۇ ئەمەس ،كەچقۇرۇن ابرسام ،ئۇ ايقالردا دىھقانالرنىڭ ئۆيلرىى ابردەك
كۆرمۈدۈمغۇ ،ئادەمەلردىن ئۇزاق بولغاندىكىن ،بەك كېچە بولۇش ىنىڭمۇ ھاجىىت يوق.
— قاراڭغۇ چۈمشەس تە ئۆيگە قايتىپ كرىمىسەم بوملايدۇ...
— بولۇدۇ ،ابدلۇرراق ابراي ،ئۇزاق ساقلىتىۋەمتە ،سەمنۇ.
ئۇھ ،شۇنداق قىلىپ قۇتۇدلۇم.
كەچقۇرۇن ،شامدىن بۇرۇنراقتا ئارقىدىىك ئۆس تەڭ تەرەپكە چىقىپ ئۇىن اتپتىم .ئۇ مېنىڭ
چىقىدىغان تەرىپىمگە تىكىلىپال تۇرغاچقا ھاايل بوملايال يېنىمدا پەيدا بودلى .بۇرۇنقىالردەك ئۇنىڭ
كۆزلرىىدە مىھرى ئۇچقۇىن ،س ېغىنچ ،مۇھەببەت ،دېگەندەلكەرگە اتلىق ھىچقانداق ئېلمىېنت يوق ،پەقەتال
ايۋاىي شەھۋەت ئوىت يېنىپ تۇراتىت .بۇ مېىن شۇچنىلىك ئېزەتتىىك ،بۇ ھالىتىمىزنىڭ برى كۈنلرىى
تۈزۈلۈش ىگىمۇ كۆزۈم يەمتەي قېلىۋااتتىت.

ئۇ مېىن ئادلىراتقىنىچە ئېتىزلىقالرىن ئارىالپ ئەكەتىت .ھايۋانىي ئىس تەلكرىى ئۈچۈن برىەر خاس يەر
ئىزدەپ ،ئىكىك تەرەپكە ئاالق-جاالق قارايىت .ئويلمىىغان يەردىن برى ئۆينىڭ ئادلىدىنال چىقىپ قادلۇق.
ئەسلىدە ئوميانراق يەردە بولغان بۇ ئۆيىن ئىلگرىى زادىال كۆرمىگەن ،بۇ ئەتراپالردا دىھقانالرنىڭ
تۇرالغۇىس ابردەمكۇ قىلمىغان ئىدى .بىز نىشانسىز ھادلا ابشقا تەرەپكە بۇرادلۇق .ئۇ شۇچنىلىك ئادلىراش
ئىدى.
برى كەمدە ئادلمىىزدىن ئېتىز قرىى بىەلن كېلىۋاتقان 12ايشالردىىك ئىكىك دىھقان ابلىىس چىقىپ
كەدلى .ئۇالردىن برىى شۇنداق گۇمانلىق نەزەردە قا ىردىىك ،خۇددى ايلىڭاچ كېتىۋاتقاندەك قورۇنۇپ
كەتتىم .ئۇ بىز ئۆتۈپ كەتكىچە برىچەتكە ئۆتۈپ تۇرۇپ ،بىزىن خۇددى جادۇگەر خوتۇنالردەك
ابش تىن-ئايىغمىىزغىچە سۈزۈپ زەڭ س ېلىپ تۇراتىت ،ئۆتۈپ بولۇش مىىزغىال ئارقىمىزدىن:
— مۇشۇ جاالپ دايمى مەشەگىال كېلىدۇ ،ئۆتكەندە ابشقا برى ئادەم بىەلن كەپتىكەن — ،دېمەمسۇ!
ئمى! ئەمدى ئۆدلۈم دەۋەرگىن دەپ ئويلۇدۇم ئىچمىدە .بۇ برى تەەليسىزلىمكىدى؟ ابال مېىن برىس ىگە
ئوخشاتقامنىدۇ؟ ايىك بەك ئاقساقال ،قۇالق كەس ىت بولغان بولسا قەس تەن شۇنداق دېگەندمىۇ؟ ابلىنىڭ
دېگەنلرىىىن ئۇمۇ ئاڭلىدى .ئاڭلامىسلىقى مۈمكىمنىدى؟ ئارىلىق يېقىن ،ابال بەك پەس ئاۋازدا پىچرىلىغىنىمۇ
يوق .بۇ گەپ كۈندۈزدىىك قاشقالىقنىڭ پەيدا قىلغان ايمان تەسرىىىن كۈچەيتىۋەتكەن ئىدى.
— دېمەك ،پات-پات كەپ تۇرۇدۇكەنسەن-دە!؟ — دېدى ئۇ ئاجايىپ برى خىل زەھەرخەندە
كۈلۈمسرىەش بىەلن.
— كىچىك ابلىنىڭ گېپىىن راست دەمسەن ،قويغىنا ساراڭ بوملاي — ...،دېدمى ئەمما سۆزلۈرۈمنىڭ
ئىشەندۈرۈش كۈچىنىڭ يوقلۇقىىن ئۆزەممۇ تۇيۇپ تۇراتتىم.
— ھېلىقى قاشقالىق بىەلن كەلگەمنىدىڭال ،ئۆتكەن قېتمى؟ ايىك ابشقىس مىىدى؟ — دېدى ئۇ يەنىال
شۇنداق غەلىتە پوزىتس يە بىەلن .ئەمدى ئۇ دادلا ئىزدەش ،ھايۋاىن نەپسىىن قاندۇرۇش دېگەنەلردىن ۋاز
كەچكەندەك قىالتىت .ئۆس تەڭ تۈۋىگە قايتىپ كەلگەن ئىدۇق .بېش مىغا غايەت زور بەختسىزلىك سايە
سالغان ئىدى .بۇنىڭدىن قانداق چىقىش مىىن بىلمەيتىم .كۆڭلۈمنىڭ ئاللىقانداق برى يېرىدە شۇ چاغالردا
كۆپ ئوقۇلۇدۇغان كوچا انخشل ىرىدىن برىىنىڭ غەلىتە نەقراىت تەكرارلىنىپ ،مېىن شاڭخو قىالتىت:
دادى شۇ ،دادادى شۇ،
ئوينىغاننىڭ دەدى شۇ!

— ابلىنىڭ گېپىگىمۇ ئىشەمنەي ،قاشقالىقنىڭ بۇزۇق خوتۇنالرغا گەپ قىلغاندەك تەەلپپۇزىدىمنۇ
گۇمان قىلامي ،ساڭا ئىشىنەي — ،دېدى ئۇ برى تۈرلۈك قوماندانالرنىڭ موھمى بۇيرۇق جااكالش
ئادلىدىىك تۇتۇىم بىەلن — ،نېمىلىكىم بوملىسۇن كۆڭلۈمگە شەك چۈمشىدى دېسەم سەمنۇ ئىشەمنەيسەن،
شەك دېگەن پاكىت ئەمەس ،بۇنىڭغا ئاساسلىنىپال ئىش ىن برى تەرەپ قىلغىىل بوملايدۇ ،ئەمما ئېس ىڭدە
بولسۇن ،ئىزىڭدا مەن ،ھەر يەردە ئارقاڭدا برىى ابر دەپ بىل! — دېدى ۋەزمىن ،ئەركەلكەرچە تەەلپپۇز
بىەلن.
يىغالشقا ابشلىدمى .قولۇمدىن ابشقا نېمە كەلسۇن؟
— يىغلامى ،ئىش مۇشۇ يەردىال ،شەك پېىت قالسا چوڭ ئىش يوق ،قورمقىساڭمۇ بولۇدۇ ،سېىن
رەسۋاچىلىققا قومياميەن ،ئەمما دىققەت قىل ،ئىزىڭدا مەن!
— قىلغۇلۇقىن قىلىپ ،ئىشەچنىزس ھالغا چۈشۈرۈپ قويۇپ ،ئەمدى ...ابھانە اتپاملاي ئاران
تۇرۇۋاتقان ئوخشايسەن — ...،يەنە يىغالشقا ابشلىدمى.
— سەن كۆز يېش ىدىن ئىبارەت بۇ قورالىن ئىشلىتىپ ،ماڭا بېس مى ئىشەلمتىسەڭمۇ بولۇدۇ،
زېرىكسەممۇ ،شەلكەنسەممۇ سېىن اتشلىۋەمتەميەن ،چۈنىك بۇ انمەرتلىك بولۇدۇ ،سېىن ئانىي اتپقانلىق،
بوزەك قىلغانلىق بولۇدۇ ،ئەمما شەك ئېنىقلىققا ئېرىشىپ قاملىسۇن ،شۇنىڭغا دىققەت قىل ،مەن ھەر
قاچان ئىزىڭدا! بۈگۈندىن ابشالپ!
ئۇ ئارقىس ىغا قارمىاس تىن كەتىت.
ھەتتا ئۇ ئۆزىنىڭ ئەركەكچىلىكىىن ،سۆزىدە تۇرۇدۇغانلىقىىن ئىس پاتالش ئۈچۈن دەرھالال ماڭا
ئەلچىەلرىن ئەۋەتىت .ئاانم-دادامنىڭ كېچىلرىى مېنىڭ غېممىدە كۇسۇرالشقانل ىرىدىن خەۋىرمى ابرىدى .قىز
دېگەنىن ئاچىقىپ بەرگىىل بوملىغاندىكىن ،ئەلچى ساقالپ ئولتۇرۇدۇغان گەپكەن ئەمەمسۇ؟ يېش مىمۇ
خېىل يەرگە ابرغان ،ئارقامدا ئېڭىكىمگە اتقىشىپ نەچچە ئىنىم تۇرسا ،تېش مىىزغا چىقرىاملىغان بىەلن ئۆز
گۆش مىىزىن ئۆزمىىز يېگۈدەك بولۇۋااتتتۇق .مۇانس ىۋىتىمىزدىن ئۆيدىكىەلرنىڭ خەۋىرى ابرىدى .شۇڭا ابشقا
ئەلچىەلرگە نېمە دېيىش مەس ىلىىس ئۇالرىن قىينايىت .ايق دەۋېرىپ ،مېنىڭكىىن ساقلىساق ،ئاخرىىدا
بۇنىىس راست بوملاي قېلىپ داغدا قېلىش تىمنۇ قورمقاي بوملايىت .اي مەن ئۇنىڭغا «راست توي قىلىدىغان
بولساڭ ئەلچى ئەۋەتكىن ،ئۆيدىكىەلرنىڭ كۆڭىل تىنسۇن» دېگەنىن دېيەملەيتىم .اتزمىۇ قىيىن كېچىك
ئىدى بۇ .بۇىن قىزى ابرالر ئوبدان بىلىدۇ .دەل ماان شۇنداق تىت-تىتلىق ئىچىدىىك ۋە ىزيىتمىىزدە ئۇالردىن
ئەلچى كېلىىش ئۆيدىكىەلرىن ئاجايىپ سۆيۈندۈرۈۋەتىت .بولۇپمۇ دادام خۇددى قاپ-قاراڭغۇ زىنداندىىك
ئۇزاققا سوزۇلغان كۈنل ىرىدىن برىدىنال ئوچۇق ھاۋاغا ،يورۇقلۇققا چىقىپ قالغاندەك اييراپ كەتىت .ئەتىۋار

قىزىنىڭ ئىناۋىىت ئۈچۈن ئۇ شۇچنىلىك مەرتلىك كۆرسەتتىىك ،ئەلچىەلرمۇ ئۆزلرىىنىڭ نەقەدەر ايخىش
برى ئائىلىگە كەلگەنلىلكرىىگە كۆزى يەتىت.
ئۇنىڭ دادا تەرەپ ،ئاان تەرەپ اتغا ،ھاممىلرىىنىڭ ھەممىىس ،يېقىن قوشنىلرىى بولۇپ يىگرىمىدەك
ئادەم كېلىشكەن ئىدى .گەرچە ئۇ ئاغزاىك ۋەدىلرىىدە اتشلىۋەمتەميەن دەپ تۇرس مىۇ ،يەنىال قورقۇپ
تۇرغۇنۇم ئۈچۈن ،مەمنۇ ئۆيدىكىەلر ئادلىدا يۈزۈم يورۇق بولۇپ ،بېش مى ئاسامنغا يەتىت .كېيىنىك ئىشالر
اكپاەلتكە ئېرىشكەندەك ،كۆڭلۈم تەسكىن اتپىت .شۇغۇنىىس بۇ خىل ئاراملىق ئىپپىتىمىن يوقاتقاندىن كېيىن
اتشلىنىپ كېتىش رەسۋاچىلىقىدىن قۇتۇلغانلىقىمنىڭ اكپاەلتكە ئې ىرشكەنلىكىدىنال ئىبارەت بولۇپ،
ھەرگىزمۇ بەختمىنىڭ اكپاەلتكە ئېرىشكەنلىىك ئەمەس ئىدى.
ئۇ مەندىن كۆرۈنەرلىك سوۋۇپ كەتكەن ئىدى .بۇنىىس بىلىنىپال تۇراتىت .ئۇ پەقەت ماڭا ئىچ
ئاغرىتىش ،ۋەدىلرىىدە تۇرۇپ ئەركەلكىكىىن كۆرسۈتۈش مەجبۇرىيىىت تۈپەيلىدىنال ئۆزىىن زوراليىت.
بۇنداق زورۇقۇپ ماڭا ئۆيەلنگەن تەقدىردمىۇ« ،ئادلىڭمۇ؟ ئادلمى» شەلكىدە «شەرىئەتىن دۇرۇست
قىلىپ»ال برى نەچچە ئاي ئىچىدە چرىايلىقچە ئاجرىشىپ كېتىش توغرۇلۇق تەلكىپ بې ىردىغانلىقى ماان
مەن دەپ كۆرۈنۈپ تۇراتىت .كېيىنىك چاغالردىىك مېىن ئىزدەشلرىى پەقەت ھايۋانىي ئىس تەلكرىى
ئۈچۈنال بولۇپ ،مۇھەببەتتىن ئەمەس ئىدى .شۇڭالشقىمىكىن ئۇ مېىن سۆيۈشكە ھىچ قىزىقامي قويدى.
ابشقا س ىالش-سىپاشالرمۇ تۈگىدى .ئۇ بەدىنىمنىڭ ھىچ يېرىگە قولىنىمۇ تەگدۈرگىىس يوقتەك،
شۇچنىلىك يۈزسىزلىك بىەلن مەندىن يرىاقالشقان ئىدىىك ،مەمنۇ پەقەت «ئەرگە تەگدىڭمۇ؟ تەگدمى»
قىلىش ئۈچۈنال ئۇنىڭغا تېگىدىغاندەك قىالتتىم.
مېنىڭ گۇمانلىق بولۇپ قېلىش مىدىن كېيىن مەندىن تېخمىۇ ھۆ بولۇپ كەتكەن بولسا كېرەك،
ئۇزاققىچە قارىسىىن كۆرسەمتىدى .تېلىپۇمنۇ قىلمىدى .اتىك ايز كرىگەنگىچە ئىشەچن ۋە ئىشەچنسىزلىك
ئارىس ىدا يۇلقۇنۇپ ئۆتتۈم .ئۇنىڭ ماڭا «چاي ئىچۈرۈش»ىگە ئىشەچن قىلغىىل بوالرمىدى؟ برى نېمە
دېيىش تەس .كۈندۈزى ئىشەلۋاتقان كۈنلرىمىدىن برىىدە تېلىپۇن قىدلى .بۇ بەش ئاي ئارىلىقتىن كېيىنىك
تۇجنى قېتمىلىق قايتا تېپىشىش مىىز بولۇپ قاالتىت.
— قاچان كېچىدە ئىشەليسەن؟ — دەپ سورىدى ئۇ.
مەن كېچىگە ئاملىش ىدىغان كۈنۈمىن ئېيتىپ بەردمى.
— قارا ،مەن برى كۈىن ئۇ تەرەپەلرىن كېزىپ كەدلمى ،ايتىقىڭالرنىڭ يېنىدىال ئورمان ابرىكەن،
كېچىلرىى يودلىن ئۆتۈدۇغانالرمۇ بوملىغاندىكىن ،شۇ يەردە ئۇچقاشساق تېخمىۇ خاترىىجەمرەك بولغۇدەك.
مەن سائەت 11ەلردە شۇ يەردە بولۇمەن .ايتىقىڭالرنىڭ ئادلىدىىك يول كۆرۈنۈپ تۇرۇدۇغان يەردە

تۇرۇپ تۇرۇمەن ،ئورمان تەرەپكە كەلسەڭال مەن سېىن كۆرۈمەن .كېچىگە ئاملىش ىدىغان برىىنچى
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Uy - 114 - 4
  • Büleklär
  • Uy - 114 - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2106
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 114 - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2085
    11.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 114 - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3801
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2133
    12.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 114 - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 3739
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2149
    12.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 114 - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 3725
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2168
    11.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 114 - 6
    Süzlärneñ gomumi sanı 3878
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2129
    12.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Uy - 114 - 7
    Süzlärneñ gomumi sanı 2354
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1488
    16.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.