Latin

Tefsir İbni Kesir - 06 - 37

Süzlärneñ gomumi sanı 3640
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
قىيامەت كۈنى مۇنداق دېيىلىدىغانلىقىدىن خەۋەر بەردى(﴿ :ئۇالرغا دوزاخ مۇئەككەللىرى) «سىلەر
(دۇنيادىكى چېغىڭالردا) ئىنكار قىلغان (دوزاخ) ئازابىغا بېرىڭالر ،ئۈچ شاخلىق سايىگە بېرىڭالر»
(دەيدۇ)﴾ يەنى ئوتنىڭ يالقۇنى كۆتۈرۈلگەندە ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە تۈتۈن ئۆرلىگەندە ،يالقۇننىڭ

بەك قاتتىقلىقىدىن ئوت ئۈچ شاخلىق سايە بولىدۇ.

﴿ئۇ سايە (جەھەننەمنىڭ تۈتۈنى بولۇپ كىشىنى) سەگىدەتمەيدۇ( ،جەھەننەمنىڭ) يالقۇنىنىمۇ
توسمايدۇ﴾ يەنى ئۇ سايە جەھەننەمنىڭ يالقۇنىدىن توسۇپ قالىدىغان ۋە ئۇ يالقۇننىڭ تەپتىدىن

ساقالپ قاالاليدىغان سايە بولماستىن ،ئەكسىچە ئۇ دوزاخ ئوتىنىڭ تۈتۈنىنىڭ سايىسىدۇر.

﴿ئۇ يالقۇن قەسىردەك (چوڭ) ئۇچقۇنالرنى چىقىرىدۇ﴾ يەنى دوزاخنىڭ يالقۇنىدىن چوڭلۇقتا
قەسىردەك ئۇچقۇنالر ئۇچۇشۇپ يۈرىدۇ .ئىبنى مەسئۇد :دوزاخنىڭ يالقۇنىدىن چوڭلۇقتا سېپىلدەك
ئۇچقۇنالر ئۇچۇشۇپ يۈرىدۇ -،دېدى .ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ،قەتادە ۋە مالىكنىڭ رىۋايەت
قىلىشىچە ،زەيد ئىبنى ئەسلەم ۋە باشقىالر( :دوزاخنىڭ يالقۇنىدىن چوڭلۇقتا) دەرەخنىڭ يىلتىزلىرىدەك
ئۇچقۇنالر ئۇچۇشۇپ يۈرىدۇ -،دېدى.

455

﴿ئۇ ئۇچقۇنالر قارا -سېرىق تۆگىلەرگە ئوخشايدۇ﴾ مۇجاھىد ،ھەسەن ،قەتادە ،زەھھاك
قاتارلىقالر بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ئۇ ئۇچقۇنالر قارا تۆگىلەرگە ئوخشايدۇ -،دېدى .بۇ قاراشقا
ئىبنى جەرىرمۇ قوشۇلدى .ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ۋە سەئىد ئىبنى جۇبەير قاتارلىقالر بۇ ئايەتنىڭ
مەنىسى ھەققىدە :ئۇ ئۇچقۇنالر خۇددى كېمىنىڭ ئارغامچىلىرىغا ئوخشايدۇ -،دېدى.
ئىمام بۇخارى ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ﴿ :ئۇ يالقۇن قەسىردەك (چوڭ) ئۇچقۇنالرنى
چىقىرىدۇ﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىز كۆتەكلەرنى ئۈچ گەز

ياكى ئۈچ گەزدىن ئارتۇق قىلىپ كەسلەيتتۇق .ئاندىن ئۇنى قىشتا ئىشلىتىش ئۈچۈن ئېگىز قىلىپ
يىغىۋاالتتۇق .بۇنى قەسىر دەپ ئاتايتتۇق .مانا بۇ ،ئايەتتە كۆزدە تۇتۇلغان قەسىردۇر.
ئىبنى ئابباس يەنە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇ ئۇچقۇنالر قارا ـ سېرىق تۆگىلەرگە ئوخشايدۇ﴾ ئۇ
ئۇچقۇنالر كېمىنىڭ بىر -بىرىگە باغلىنىپ ،ئادەملەرنىڭ بەللىرىدەك چوڭلۇقتا بولۇپ كەتكەن
ئارغامچىالرغا ئوخشايدۇ﴿ .بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾

قىيامەت كۈنى گۇناھكارالرنىڭ سۆزلەشكە ،ئۆزرە ئېيتىشقا ۋە شۇنداق
قىلىشقا پېتىنىشقا ئاجىز كېلىدىغانلىقى
﴿بۇ كۈندە ئۇالر سۆز قىاللمايدۇ .ئۇالرنىڭ ئۆزرە ئېيتىشىغا ئىزنى بېرىلمەيدۇ﴾ يەنى ئۇالر سۆز
قىلىشقا قادىر بواللمايدۇ ۋە ئۇالرغا ئۆزرە ئېيتىشى ئۈچۈن رۇخسەت بېرىلمەيدۇ .بەلكى ،ئۇالرغا قارشى
پاكىت تۇرغۇزۇلىدۇ .ئۇالر ئۆزلىرىگە ئۆزلىرى ئۇۋال قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن ،ئۇالرغا ئازاب ھەقلىق بولدى.
ئۇالر سۆز قىاللمايدۇ .قىيامەت كۈنى بولىدىغان ھالەتلەر خىلمۇخىلدۇر .ﷲ تائاال ئۇ كۈندە ئەھۋالنىڭ
ۋە ئىشنىڭ بەك ئېغىر ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن ،بىر يەردە بۇ ھالەتلەرنىڭ بەزىسىدىن خەۋەر
بەرسە ،باشقا بىر يەردە ئۇنىڭ بەزىسىدىن خەۋەر بەردى .شۇڭا ﷲ تائاال مۇشۇ ھالەتلەرنىڭ ھەر
بىرىنى بايان قىلىپ بولۇپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾
﴿بۇ (خااليىقنىڭ ئارىسىدا) ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان كۈندۇر( ،ئۇ كۈندە) سىلەرنى ۋە ئاۋالقىالرنى
(يەنى ئۆتكەنكى ئۈممەتلەرنى) (ئاراڭالردا ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن) يىغىمىز﴾ بۇ ﷲ تائاالنىڭ

456

بەندىلىرىگە دېگەن سۆزىدۇر .يەنى ﷲ تائاال ئۆز قۇدرىتى بىلەن ئۇالرنى چاقىرغۇچى ئاۋازىنى
ئاڭلىتااليدىغان ۋە ئۇالرغا قارىغۇچى ئۇالرنى كۆرەلەيدىغان تۈپتۈز بىر مەيدانغا توپاليدۇ.
﴿ئەگەر (ئازابتىن قۇتۇلۇشقا) بىرەر چارەڭالر بولسا ،چارە قىلىپ بېقىڭالر﴾ ﷲ تائاالنىڭ
بۇ سۆزى ئۇالرغا قىلىنغان قاتتىق بىر تەھدىتتۇر .يەنى ئەگەر سىلەر مېنىڭ چاڭگىلىم ۋە مېنىڭ
ھۆكمىمدىن قۇتۇلۇپ چىقىپ كېتەلىسەڭالر ،شۇنداق قىلىڭالر .لېكىن سىلەر ئۇنداق قىاللمايسىلەر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئى جىنالر ۋە ئىنسانالر جامائەسى! ئەگەر سىلەر (ﷲنىڭ
قازاسىدىن قېچىپ) ئاسمانالرنىڭ ۋە زېمىننىڭ چېگرىلىرىدىن ئۆتۈپ كېتەلىسەڭالر ،ئۆتۈپ كېتىڭالر،
سىلەر پەقەت قۇۋۋەت بىلەن ئۆتۈپ كېتەلەيسىلەر (لېكىن سىلەرگە مۇنداق قۇۋۋەت قەيەردىن

مۇرسەالت سۈرىسى

كەلسۇن)﴾(((﴿ ،سىلەر ﷲ غا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر﴾(((.
ھەدىس قۇددىسىدا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ« :ئى بەندىلىرىم! سىلەر ماڭا پايدا يەتكۈزۈش
ئۈچۈن ئۇرۇنساڭالرمۇ ،ماڭا ھەرگىز پەيدا يەتكۈزەلمەيسىلەر .ماڭا زىيان يەتكۈزۈش ئۈچۈن
ئۇرۇنساڭالرمۇ ،ھەرگىز زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر».

*******
ﯞﯟﯠ ﯡﯢﯣﯤﯥﯦﯧﯨ ﯩﯪ ﯫﯬ ﯭﯮﯯ
ﯰ ﯱﯲ ﯳﯴ ﯵ ﯶ ﯷﯸ ﯹﯺﯻ ﯼﯽﯾﯿ
ﰀ ﰁﰂﰃﰄﰅﰆﰇ ﰈﰉ ﰊﰋﰌﰍﰎﰏ
ﰐﰑ
شۈبھىسىزكى ،تەقۋادارالر سايىلەردىن ،بۇالقالردىن ۋە كۆڭلى تارتقان مېۋىلەردىن بەھرىمەن
بولىدۇ﴿ 41ـ ( .﴾42ئۇالرغا) «دۇنيادا قىلغان (ياخشى) ئەمەللىرىڭالر ئۈچۈن خۇشال -خۇرام
يەڭالر ۋە ئىچىڭالر» (دېيىلىدۇ)﴿ .﴾43شۈبھىسىزكى ،بىز ياخشى ئىش قىلغۇچىالرنى مۇشۇنداق
مۇكاپاتاليمىز﴿ .﴾44بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿( ﴾45كۇففارالرغا) «(دۇنيانىڭ
لەززەتلىرىدىن) ۋاقىتلىق يەڭالر ۋە بەھرىمەن بولۇڭالر ،شۈبھىسىزكى ،سىلەر گۇناھكارسىلەر»
(دېيىلىدۇ)﴿ .﴾46بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿ ﴾47ئۇالرغا« :رۇكۇ قىلىڭالر»
دېيىلسە ،ئۇالر رۇكۇ قىلمايدۇ﴿ .﴾48بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿ ﴾49ئۇالر
(شانلىق دەلىللەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ،پاساھەت -باالغەتتە ئەڭ يۇقىرى بولغان بۇ قۇرئانغا
ئىشەنمىسە) باشقا قايسى سۆزگە ئىشىنىدۇ﴿.﴾50

تەقۋادار بەندىلەرنىڭ جايىنىڭ بايانى
﴿شۈبھىسىزكى ،تەقۋادارالر سايىلەردىن ،بۇالقالردىن ۋە كۆڭلى تارتقان مېۋىلەردىن
بەھرىمەن بولىدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە قىلىشقا بۇيرۇلغان ئىشالرنى قىلىپ ۋە چەكلەنگەن

يامان ئىشالردىن يېنىپ ،ﷲ تائاالغا ئىبادەت قىلغان تەقۋادار بەندىلىرىدىن خەۋەر بېرىپ،
ئۇالرنىڭ قىيامەت كۈنى ھېلىقى سېسىق قارا تۈتۈننىڭ سايىسىدا ئازابلىنىدىغان بەتبەختلەرنىڭ
دەل ئەكسىچە باغۇ ـ بوستانالردىن ،بۇالقالردىن ،تەلەپ قىلغان ھامان كەلتۈرۈلىدىغان ھەر خىل
مېۋىلەردىن بەھرىمەن بولىدىغانلىقىنى بايان قىلدى.

﴿(ئۇالرغا) «دۇنيادا قىلغان (ياخشى) ئەمەللىرىڭالر ئۈچۈن خۇشال -خۇرام يەڭالر ۋە
ئىچىڭالر» (دېيىلىدۇ)﴾ يەنى بۇ سۆز ئۇالرغا ياخشىلىق قىلىش يۈزىسىدىن دېيىلىدۇ.
ﷲ تائاال ئۇالر ھەققىدە يەنە خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :شۈبھىسىزكى ،بىز ياخشى
((( رەھمان سۈرىسى 33ـ ئايەت.
((( تەۋبە سۈرىسى 39ـ ئايەت.

457

ئىش قىلغۇچىالرنى مۇشۇنداق مۇكاپاتاليمىز﴾ يەنى مانا بۇ بىزنىڭ ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانالرغا
بېرىدىغان مۇكاپاتىمىزدۇر﴿ .بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾

قىيامەت كۈنىنى ئىنكار قىلغۇچىالر ئۈچۈن قىلىنغان تەھدىت
﴿(كۇففارالرغا) «(دۇنيانىڭ لەززەتلىرىدىن) ۋاقىتلىق يەڭالر ۋە بەھرىمەن بولۇڭالر،
شۈبھىسىزكى ،سىلەر گۇناھكارسىلەر» (دېيىلىدۇ)﴾ يەنى بۇ قىيامەت كۈنىنى ئىنكار قىلغۇچىالرغا

قارىتىلغان سۆزدۇر .يېيىشكە ۋە بەھرىمەن بولۇشقا قىلىنغان بۇيرۇق بولسا تەھدىت بۇيرۇقىدۇر.
شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ(﴿ :كۇففارالرغا) «(دۇنيانىڭ لەززەتلىرىدىن) ۋاقىتلىق يەڭالر ۋە
بەھرىمەن بولۇڭالر﴾ يەنى ناھايىتى ئازغىنا مۇددەت يەڭالر ۋە بەھرىمەن بولۇڭالر﴿ .شۈبھىسىزكى،
سىلەر گۇناھكارسىلەر»﴾ يەنى سىلەر بىر ئاز ۋاقىتتىن كېيىن يۇقىرىدا بايانى ئۆتكەن جەھەننەمنىڭ
ئوتىغا ھەيدىلىسىلەر﴿ .بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾
ﷲ تائاال كاپىرالر دۇنيالىقتىن ئازغىنا مۇددەت بەھرىمەن بولۇپ بولغاندىن كېيىن ،ئۇالرنىڭ
قاتتىق ئازابنى تېتىيدىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالرنى (دۇنيادىن) ئازغىنا (مۇددەت)
بەھرىمەن قىلىمىز ،ئاندىن ئۇالرنى قاتتىق ئازابنى (تېتىشقا) مەجبۇراليمىز﴾((((﴿ ،ئى مۇھەممەد!)
ئېيتقىنكى« ،ﷲ غا يالغاننى چاپاليدىغانالر ھەقىقەتەن (دوزاخ ئازابىدىن) قۇتۇاللمايدۇ».
ئۇالر بۇ دۇنيادىن (ئازغىنا ۋاقىتال) بەھرىمەن بولىدۇ ،ئاندىن ئۇالر (ھېساب بېرىش ئۈچۈن)
بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا قايتىدۇ ،ئاندىن كاپىر بولغانلىقلىرى سەۋەبىدىن ئۇالرغا قاتتىق ئازابنى
تېتىتىمىز﴾(((.
﴿ئۇالرغا« :رۇكۇ قىلىڭالر» دېيىلسە ،ئۇالر رۇكۇ قىلمايدۇ﴾ يەنى ئۇ نادان كاپىرالرغا:
سىلەر جامائەت بىلەن ناماز ئوقۇغانالرنىڭ قاتارىدىن بولۇڭالر! -دەپ بۇيرۇلسا ،ئۇالر ئۇنىڭدىن
باش تارتىدۇ ۋە چوڭلۇق قىلىدۇ .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار
قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾

﴿ئۇالر (شانلىق دەلىللەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ،پاساھەت -باالغەتتە ئەڭ يۇقىرى بولغان بۇ
قۇرئانغا ئىشەنمىسە) باشقا قايسى سۆزگە ئىشىنىدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەنە

شۇالر ﷲنىڭ ئايەتلىرىدۇر( .ئى مۇھەممەد!) ئۇنى ساڭا ھەقلىق بىلەن تىالۋەت قىلىپ بېرىمىز.
(((
ئۇالر (يەنى مەككە كۇففارلىرى) ﷲنى ۋە ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى قويۇپ قايسى سۆزگە ئىشىنىدۇ؟﴾

458

ﷲ تائاالغا شۈكۈرلەر بولسۇن ،ئۇتۇق قازىنىش ۋە يامان ئىشالردىن ساقلىنىش ﷲ تائاال
تەرىپىدىندۇر .شۇنىڭ بىلەن ،مۇرسەالت سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى.

((( لوقمان سۈرىسى 24ـ ئايەت.
((( يۇنۇس سۈرىسى 70 - 69ـ ئايەتلەر.
((( جاسىيە سۈرىسى 6ـ ئايەت.

نەبەئ سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان 28 ،ئايەت
ﭑﭒﭓ

ﭑﭒ ﭓﭔﭕﭖ ﭗﭘﭙ ﭚﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟﭠﭡ ﭢ ﭣ
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن
(مۇشرىكالر ئۆز -ئارا نېمە توغرۇلۇق) سورىشىدۇ؟ ﴿ ﴾1ئۇالر چوڭ بىر خەۋەر
(يەنى قىيامەت توغرۇلۇق) سورىشىدۇ﴿ .﴾2ئۇالر شۇ (يەنى قىيامەت) توغرىسىدا ئىختىالپ
قىلىشقۇچىالردۇر﴿ .﴾3ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس (يەنى قىيامەت ئۇالرنىڭ ئويلىغىنىدەك
يالغان ئەمەس) ،ئۇالر (ھەقىقى ئەھۋالنى) كەلگۈسىدە بىلىدۇ﴿ .﴾4ھەرگىز ئۇنداق
ئەمەس ،ئۇالر (بېشىغا كەلگەن ئازابنى) كەلگۈسىدە بىلىدۇ﴿.﴾5

قىيامەتنىڭ بولۇشىنى ئىنكار قىلغان كاپىرالرغا بېرىگەن رەددىيە
ﷲ تائاال قىيامەتنىڭ بولۇشىنى ئىنكار قىلىپ ،قىيامەت ھەققىدە ئۆزئارا سوئال
سوراشقان مۇشرىكالرنى ئەيىبلەپ مۇنداق دەيدۇ(﴿ :مۇشرىكالر ئۆز -ئارا نېمە توغرۇلۇق)
سورىشىدۇ؟ ئۇالر چوڭ بىر خەۋەر (يەنى قىيامەت توغرۇلۇق) سورىشىدۇ﴾ ئۇالر قايسى
ئىش ھەققىدە سورىشىدۇ؟ ئۇالر ئادەمنى قاتتىق چۆچۈتۈپ ،گاڭگىرىتىپ قويىدىغان
قورقۇنچلۇق خەۋەر بولغان قىيامەتنىڭ ئىشى ھەققىدە ئۆزئارا سوئال سورىشىدۇ.
﴿ئۇالر شۇ (يەنى قىيامەت) توغرىسىدا ئىختىالپ قىلىشقۇچىالردۇر﴾ يەنى كىشىلەر
قىيامەتكە ئىشەنگەنلەر ۋە ئىشەنمىگەنلەر بولۇپ ئىككى قىسىمغا بۆلۈنگەندۇر .ئاندىن
ﷲ تائاال قىيامەتنى ئىنكار قىلغۇچىالرغا تەھدىت سېلىپ مۇنداق دېدى﴿ :ھەرگىز
ئۇنداق ئەمەس (يەنى قىيامەت ئۇالرنىڭ ئويلىغىنىدەك يالغان ئەمەس) ،ئۇالر (ھەقىقى
ئەھۋالنى) كەلگۈسىدە بىلىدۇ .ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس ،ئۇالر (بېشىغا كەلگەن

ئازابنى) كەلگۈسىدە بىلىدۇ﴾ مانا بۇ ناھايىتى قاتتىق ۋە كۈچلۈك تەھدىتتۇر.

*******
ﭤﭥ ﭦ ﭧﭨ ﭩﭪﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱ ﭲ
ﭳﭴﭵ ﭶﭷﭸ ﭹﭺﭻ ﭼﭽﭾﭿﮀﮁ
ﮂﮃﮄ ﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋ ﮌﮍﮎﮏ ﮐﮑ
(زېمىننىڭ ئۈستىدە مۇقىملىشىشىڭالر ۋە كەڭ تۈزلەڭلىكلەرگە زىرائەت تېرىپ
پايدىلىنىشىڭالر ئۈچۈن) زېمىننى بىسات قىلمىدۇقمۇ؟﴿( ﴾6زېمىننىڭ تەۋرەپ كەتمەسلىكى
ئۈچۈن) تاغالرنى قوزۇق قىلمىدۇقمۇ؟﴿ ﴾7سىلەرنى ئەر -ئايال قىلىپ ياراتتۇق﴿.﴾8
ئۇيقۇنى سىلەرنىڭ (بەدىنىڭالر ئۈچۈن) راھەت قىلدۇق﴿ .﴾9كېچىنى لىباس قىلدۇق﴿.﴾10
كۈندۈزنى (سىلەر) تىرىكچىلىك قىلىدىغان (ۋاقىت) قىلدۇق﴿ .﴾11ئۈستۈڭالردا مۇستەھكەم
يەتتە ئاسماننى بىنا قىلدۇق﴿( .﴾12سىلەر ئۈچۈن) يېنىپ تۇرغان چىراقنى (يەنى كۈننى)
ياراتتۇق﴿ .﴾13ئاشلىقالرنى ،ئوت -چۆپلەرنى ،دەرەخلىرى قويۇق باغچىالرنى ئۆستۈرۈش
ئۈچۈن بۇلۇتالردىن مول يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردۇق﴿ 14ـ .﴾16

اﷲ تائاالنىڭ مەخلۇقاتلىرىنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلدۈرەلەيدىغان
قۇدرىتىنىڭ بارلىقىنى ئىسپاتاليدىغان بايانالر
ﷲ تائاال (قىيامەت كۈنى) قايتا تىرىلدۈرۈش بوالمدۇ ياكى ئۇنىڭدىن باشقا ئىش
بوالمدۇ ،ئۆزىنىڭ خالىغىنىنى قىلىشقا قۇدرىتىنىڭ بارلىقىنى ئىسپاتالپ بېرىدىغان (دۇنيادىكى)
ئاجايىب ـ غارايىب نەرسىلەرنى ياراتقان كاتتا قۇدرىتىنى بايان قىلىشقا باشالپ مۇنداق دېدى:

﴿(زېمىننىڭ ئۈستىدە مۇقىملىشىشىڭالر ۋە كەڭ تۈزلەڭلىكلەرگە زىرائەت تېرىپ پايدىلىنىشىڭالر
ئۈچۈن) زېمىننى بىسات قىلمىدۇقمۇ؟﴾ يەنى زېمىن كىشىلەرگە ئۇالرنىڭ تېرىقچىلىق قىلىشى

ئۈچۈن يېيىلىپ ،بويسۇندۇرۇلۇپ ۋە مەھكەم قىلىنىپ بېرىلگەندۇر.

460

﴿(زېمىننىڭ تەۋرەپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن) تاغالرنى قوزۇق قىلمىدۇقمۇ؟﴾ يەنى ﷲ تائاال
زېمىن ئۆز ئۈستىدىكى ئادەملەرنى تەۋرىتىۋەتمىسۇن دەپ ،تاغالرنى زېمىننى مەھكەم تۇتۇپ
تۇرىدىغان قوزۇق قىلدى.
﴿سىلەرنى ئەر -ئايال قىلىپ ياراتتۇق﴾ يەنى بىر -بىرىدىن مەنپەئەتلىنىپ ئەۋالد
قالدۇرۇش ئۈچۈن ،ﷲ تائاال (ئادەملەرنى) ئەر ۋە ئايال قىلىپ ياراتتى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە
مۇنداق دېدى﴿ :ئايالالر بىلەن ئۇنسى ـ ئۈلپەت ئېلىشىڭالر ئۈچۈن (ﷲ نىڭ) ئۇالرنى
سىلەرنىڭ ئۆز تىپىڭالردىن ياراتقانلىقى ،ئاراڭالردا (يەنى ئەر ـ خوتۇن ئارىسىدا) مېھر ـ
مۇھەببەت ئورناتقانلىقى ﷲ نىڭ (كامالى قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) ئاالمەتلىرىدىندۇر﴾(((.
((( رۇم سۈرىسى 21ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

نەبەئ سۈرىسى

﴿ئۇيقۇنى سىلەرنىڭ (بەدىنىڭالر ئۈچۈن) راھەت قىلدۇق﴾ يەنى كۈندۈزلىرىدىكى
تىرىكچىلىك ئىشلىرىڭالردىكى كۆپ ئىزدىنىشىڭالردىن ۋە تىرىشقانلىقىڭالردىن راھەتلىنىشىڭالر
ئۈچۈن ئۇيقۇنى ھەرىكەتنى توختاتقۇچى نەرسە قىلدۇق .بۇ ھەقتىكى ئايەتلەر فۇرقان سۈرىسىدە
بايان قىلىپ ئۆتۈلدى.
﴿كېچىنى لىباس قىلدۇق﴾ يەنى كېچە ئۆزىنىڭ تۈن قاراڭغۇسى بىلەن كىشىلەرنى
قاپاليدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :قاراڭغۇلۇقى ئالەمنى قـاپـلىغان كېچە بىلەن
قەسەمكى﴾((( قەتادە ﷲ تائاالنىڭ﴿ :كېچىنى لىباس قىلدۇق﴾ دېگەن ئايىتىنىڭ مەنىسى
ھەققىدە :كېچىنى جىمجىت قىلدۇق -،دېدى.
﴿كۈندۈزنى (سىلەر) تىرىكچىلىك قىلىدىغان (ۋاقىت) قىلدۇق﴾ يەنى بىز كىشىلەرنىڭ
كۈندۈزدە ھەرىكەت قىلىشى ،تىرىكچىلىك ،تىجارەت ،كەسىپ ۋە بۇالردىن باشقا ئىشالر بىلەن
شۇغۇللىنىشى ئۈچۈن كۈندۈزنى پارقىراپ ،يورۇقلۇق تاشالپ تۇرىدىغان قىلدۇق.
﴿ئۈستۈڭالردا مۇستەھكەم يەتتە ئاسماننى بىنا قىلدۇق﴾ يەنى (ئۈستۈڭالردا) كەڭرى،
ئېگىز ،مۇستەھكەم ،پۇختا ،تۇرغۇن ۋە ھەرىكەتچان يۇلتۇزالر بىلەن بېزەلگەن يەتتە ئاسماننى
قىلدۇق.
﴿(سىلەر ئۈچۈن) يېنىپ تۇرغان چىراقنى (يەنى كۈننى) ياراتتۇق﴾ يەنى ھەممە ئالەملەرنى
يورىتىدىغان ۋە نۇرى يەر يۈزىدىكى بارلىق كىشىلەرگە يېتىپ تۇرىدىغان قۇياشنى ياراتتۇق.
﴿ئاشلىقالرنى ،ئوت -چۆپلەرنى ،دەرەخلىرى قويۇق باغچىالرنى ئۆستۈرۈش ئۈچۈن بۇلۇتالردىن
مول يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردۇق﴾ بەررا :ئۇ بۇلۇتالردىن يامغۇر تامچىغان ،لېكىن يامغۇر تېخى دېگەندەك

يېغىپ بواللمىغان بۇلۇتالر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ
شامالالرنى ئەۋەتىپ بۇلۇتنى قوزغايدۇ ،ئاندىن ئۇنى ئاسماندا خالىغىنى بويىچە تارقىتىدۇ( ،گاھى)
ئۇنى تارقاق پارچىالرغا بۆلىدۇ ،شۇنىڭ بىلەن يامغۇرنىڭ بۇلۇتنىڭ ئارىسىدىن چۈشۈۋاتقانلىقىنى
كۆرىسەن﴾((( ﷲ تائاالنىڭ بۇلۇتالردىن يامغۇالرنى ياغدۇرۇشى ئىنسانالر ۋە ھايۋانالرنىڭ يېيىشى
ئۈچۈن ساقلىنىدىغان ئاشلىقالرنى ،ھۆل ھالىتىدە يېگىلى بولىدىغان ئوت ـ چۆپلەرنى ۋە بىر تۇپراقتا
تۇرۇپ رەڭگى ،تەمى ۋە پۇرىقى بىر -بىرىگە ئوخشاشمايدىغان خىلمۇخىل مېۋىلىك قويۇق باغالرنى
ئۈستۈرۈش ئۈچۈندۇر .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :ئاشلىقالرنى ،ئوت -چۆپلەرنى ،دەرەخلىرى
قويۇق باغچىالرنى ئۆستۈرۈش ئۈچۈن (بۇلۇتالردىن مول يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردۇق)﴾ ﷲ تائاال بۇ
ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :يەر يۈزىدە بىر -بىرىگە تۇتىشاڭغۇ قىتئەلەر بار ۋە تۈرلۈك زىرائەتلەر بار،
كۆپ شاخلىق بولغان ۋە كۆپ شاخلىق بولمىغان (بىر ئۇرۇقتىن بىر قانچە تال ئۈنۈپ چىققان ،بىر
ئۇرۇقتىن پەقەت بىر تال ئۈنۈپ چىققان) خورما دەرەخلىرى بار( ،ئۇالرنىڭ ھەممىسى) بىر خىل سۇ
بىلەن سۇغىرىلىدۇ ،ئۇالرنىڭ بەزىسىنى بەزىسىدىن تەمدە ئارتۇق قىلىمىز ،بۇالردا چۈشىنىدىغان
قەۋم ئۈچۈن (ﷲ نىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) نۇرغۇن دەلىللەر بار﴾(((.
((( لەيل سۈرىسى 1ـ ئايەت.
((( رۇم سۈرىسى 48ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( رەئد سۈرىسى 4ـ ئايەت.

461

*******
ﮒﮓﮔﮕ ﮖﮗﮘﮙﮚﮛ ﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢ
ﮣﮤ ﮥ ﮦﮧﮨﮩﮪﮫ ﮬ ﮭﮮ ﮯﮰﮱﯓ
ﯔﯕﯖﯗﯘﯙﯚﯛ ﯜﯝ ﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤ
ﯥ ﯦﯧﯨﯩﯪﯫﯬ ﯭﯮﯯ ﯰﯱﯲ
ﯳﯴﯵﯶﯷﯸ
قىيامەت كۈنى ھەقىقەتەن (مۇكاپاتالش ۋە جازاالش) ۋاقتىدۇر﴿ .﴾17ئۇ كۈنى سۇر
چېلىنىدۇ ،سىلەر توپ -توپ بولۇپ كېلىسىلەر﴿ .﴾18ئاسمان ئېچىلىپ نۇرغۇن ئىشىكلەر
پەيدا بولىدۇ﴿ .﴾19تاغالر ھەرىكەتلەندۈرۈلۈپ سەرابتەك بولۇپ قالىدۇ (يەنى تاغالر توزۇپ
يىراقتىن قارىغۇچىغا سۇدەك تۇيۇلىدۇ) ﴿ .﴾20جەھەننەم ھەقىقەتەن (كۇففارالرنى) كۈتۈپ
تۇرىدۇ﴿ .﴾21جەھەننەم ،شۈبھىسىزكى ،گۇناھكارالرنىڭ جايىدۇر﴿ .﴾22ئۇالر جەھەننەمدە
ئۇزاق مۇددەت قالىدۇ﴿ .﴾23ئۇالر جەھەننەمدە (جەھەننەمنىڭ ھارارىتىنى يېنىكلىتىغان) بىرەر
سۆرۈنلۈككە ۋە (تەشنالىقنى قاندۇرىدىغان) بىرەر ئىچىملىككە ئېرىشەلمەيدۇ﴿ .﴾24ئۇالرنىڭ
ئېرىشىدىغىنى پەقەت يۇقىرى ھارارەتلىك قايناقسۇ ۋە يىرىڭدىنال ئىبارەت بولىدۇ﴿ .﴾25بۇ
(ئۇالرغا بېرىلىدىغان) مۇۋاپىق جازادۇر﴿ .﴾26چۈنكى ئۇالر (قىلمىشلىرىدىن) ھېساب ئېلىنىشتىن
قورقمايتتى﴿ .﴾27ھەمدە بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى قاتتىق ئىنكار قىالتتى﴿ .﴾28ھەر نەرسىنى
تولۇق خاتىرىلەپ قويىمىز﴿( .﴾29ئۇالرغا ئېيتىمىزكى) «تېتىڭالر! سىلەرگە پەقەت ئازابنىال
زىيادە قىلىمىز»﴿.﴾30

قىيامەت كۈنى ۋە ئۇ كۈندە بولىدىغان ئىشالرنىڭ بايانى
ﷲ تائاال قىيامەت كۈنىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ :قىيامەت كۈنى بولۇش ۋاقتى
ئىلگىرى ـ كېيىن بولمايدىغان ،مەلۇم بىر مۇددەتتىن كېيىن بولىدۇ دەپ بېكىتىلىپ قويۇلغان
كۈندۇر .ئۇنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇنى (يەنى قىيامەت كۈنىنى) بىز مۇئەييەن مۇددەتكىچە تەخىر
قىلىمىز﴾(((.

462

﴿ئۇ كۈنى سۇر چېلىنىدۇ ،سىلەر توپ -توپ بولۇپ كېلىسىلەر﴾ مۇجاھىد بۇ ئايەتنىڭ
مەنىسى ھەققىدە :گۇرۇھ ـ گۇرۇھ بولۇپ كېلىسىلەر -،دېدى .ئىبنى جەرىر :ھەر بىر ئۈممەت
ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرى بىلەن بىللە كېلىدۇ -،دېدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :بىز
(((
ھەممە ئادەمنى ئۇالرنىڭ نامە -ئەمالى بىلەن چاقىرىدىغان كۈننى (ئېسىڭدا تۇتقىن)﴾
ئىمام بۇخارى ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئۇ كۈنى سۇر چېلىنىدۇ ،سىلەر توپ -توپ بولۇپ
((( ھۇد سۈرىسى 104ـ ئايەت.
((( ئىسرا سۈرىسى 70ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

نەبەئ سۈرىسى

كېلىسىلەر﴾ دېگەن ئايىتىنىڭ تەپسىرىدە ئەبۇ ھۇرەيرەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ساھابىلەرغا« :چېلىنىدىغان ئىككى سۇرنىڭ ئارىلىقىدا
قىرىق بار» دېدى .ساھابىلەر :قىرىق كۈنمۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇنداق
ئەمەس» دېدى .ئۇالر :قىرىق ئايمۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇنداق ئەمەس»
دېدى .ئۇالر :قىرىق يىلمۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇنداق ئەمەس ،ﷲ تائاال
ئاسماندىن يامغۇر چۈشۈرىدۇ ،شۇنىڭ بىلەن (ئۈلۈكلەر قەبرىلىرىدىن) خۇددى ئوت ـ چۆپ
ئۈنۈپ چىققاندەك ئۈنۈپ چىقىدۇ .ئۆلگەندىن كېيىن ئىنساننىڭ ئومۇرتقا سۆڭىكىدىن باشقا
ھېچ نەرسە قالماي چىرىپ كېتىدۇ .ئىنسانالر قىيامەت كۈنى ئاشۇ ئومۇرتقا سۆڭىكىدىن قايتا
قۇراشتۇرۇلىدۇ» دېدى.
﴿ئاسمان ئېچىلىپ نۇرغۇن ئىشىكلەر پەيدا بولىدۇ﴾ يەنى پەرىشتىلەرنىڭ چۈشۈشى
ئۈچۈن يولالر پەيدا بولىدۇ﴿ .تاغالر ھەرىكەتلەندۈرۈلۈپ سەرابتەك بولۇپ قالىدۇ (يەنى تاغالر
توزۇپ يىراقتىن قارىغۇچىغا سۇدەك تۇيۇلىدۇ)﴾.
ﷲ تائاال تاغالرنىڭ ھەرىكەتلىنىپ يەنى چۆرگىلەپ تۇرىدىغانلىقى ۋە توزۇپ
كېتىدىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دېدى﴿ :تاغالرنى تۇرغۇن ھالەتتە گۇمان قىلىسەن ،ھالبۇكى،
ئۇالر بۇلۇتتەك چۆرگىلەپ تۇرىدۇ﴾(((﴿ ،تاغالر ئېتىلغان يۇڭدەك بولۇپ كېتىدۇ﴾(((.
ﷲ تائاال بۇ يەردە مۇنداق دېدى﴿ :تاغالر ھەرىكەتلەندۈرۈلۈپ سەرابتەك بولۇپ قالىدۇ
(يەنى تاغالر توزۇپ يېراقتىن قارىغۇچىغا سۇدەك تۇيۇلىدۇ)﴾ يەنى توزىتىلغان تاغالر قارىغۇچىغا

خۇددى بىر نەرسىدەك كۆرىنىدۇ .لېكىن ،يېقىن كەلسە ،كۆرۈنگىنى ھېچنەرسە ئەمەستۇر.
كېيىنچە ئۇالر ھېچقانداق ئىزناسى قالماي پۈتۈنلەي يوقاپ كېتىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر سەندىن تاغالر توغرۇلۇق (يەنى تاغنىڭ
ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقى توغرۇلۇق) سورايدۇ ،ئېيتقىنكى« ،پەرۋەردىگارىم ئۇالرنى
كۇكۇم ـ تالقان قىلىپ (ئاندىن شامالنى ئەۋەتىپ ئۇنى سورۇيدۇ) .ئۇالرنى تۈزلەڭلىككە
ئايالندۇرىدۇ .ئۇ يەرلەردە نە چوڭقۇرلۇقنى ،نە ئېگىزلىكنى كۆرمەيسەن»﴾(((﴿ ،ئۇ كۈندە
(يەنى قىيامەت كۈنىدە) بىز تاغالرنى يوق قىلىمىز ،زېمىننى ئوچۇق ،تۈپتۈز كۆرىسەن (يەنى
ئۇنى توسۇپ تۇرىدىغان تاغ ،دەرەخ ،بىناالر بولمايدۇ)﴾(((.

﴿جەھەننەم ھەقىقەتەن (كۇففارالرنى) كۈتۈپ تۇرىدۇ .جەھەننەم ،شۈبھىسىزكى،
گۇناھكارالرنىڭ جايىدۇر﴾ بۇ گۇناھكارالر بولسا ،پەيغەمبەرلىرىگە قارشىلىق قىلغان ،ئۇالرغا

ئاسىيلىق قىلغان ۋە ھەددىدىن ئاشقان كىشىلەردۇر.

﴿ئۇالر جەھەننەمدە ئۇزاق مۇددەت قالىدۇ﴾ يەنى ئۇالر دوزاختا ناھايىتى ئۇزاق ۋاقىت
تۇرىدۇ .خالىد ئىبنى مەئدان :يۇقىرىدىكى ئايەت بىلەن ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئۇالر دوزاختا
((( نەمل سۈرىسى 88ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( قارىئە سۈرىسى 5ـ ئايەت.
((( تاھا سۈرىسى 107 - 105ـ ئايەتكىچە.
((( كەھف سۈرىسى 47ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

463

پەرۋەردىگارىڭ خالىغان زامانغىچە داۋاملىق تۇرىۋېرىدۇ﴾((( دېگەن ئايىتى ئۆزى مۇسۇلمان ئەمما
گۇناھلىرى سەۋەبىدىن دوزاخقا كىرىپ قالغان مۇسۇلمانالر ھەققىدە چۈشكەن ئايەتلەردۇر-،
دېدى((( .ئاشۇ ئىككى ئايەتنىڭ دوزاخقا كىرىپ قالغان مۇسۇلمانالر ھەققىدە چۈشكەن ئايەتلەر
ئىكەنلىكىنى ئىبنى جەرىر رىۋايەت قىلدى .ئىبنى جەرىر يەنە سالىمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :ھەسەندىن ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئۇالر جەھەننەمدە ئۇزاق مۇددەت قالىدۇ﴾ دېگەن
ئايىتىنىڭ مەنىسى ھەققىدە سورالغاندا ،مەن ھەسەننىڭ :مېنىڭ قارىشىمچە ،ئايەتتىكى “ئۇزاق
مۇددەت” دېگەن سۆزدىن مەلۈم بىر مۇددەت كۆزدە تۇتۇلماستىن ،بەلكى دوزاختا مەڭگۈ قېلىش
كۆزدە تۇتۇلىدۇ .لېكىن ،باشقا ئالىمالر“ :ئۇزاق مۇددەت” دېگەن سۆزدىن ھەر بىر كۈنى سىلەر
ساناۋاتقان 1000يىلغا توغرا كېلىدىغان 70يىل كۆزدە تۇتۇلىدۇ دەپ قارايدۇ -،دېگەنلىكىنى
ئاڭلىغان ئىدىم.
﴿ئۇالر جەھەننەمدە ئۇزاق مۇددەت قالىدۇ﴾ سەئىد بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە
قەتادەنىڭ :بۇ ئايەتتىن مەلۇم بىر مۇددەت كۆزدە تۇتۇلمايدۇ .چۈنكى ،ئالىمالر“ :ئۇزاق
مۇددەت” دېگەن سۆزدىن 80يىل كۆزدە تۇتۇلىدۇ دەپ بايان قىلدى .ھەر بىر مۇددەت
توشقاندىن كېيىن يەنى ھەر 80يىل توشقاندىن كېيىن ،ئۇنىڭ كەينىدىن يەنە 80يىل
كېلىدۇ -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى (((.
رەبىيئ ئىبنى ئەنەس بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ئۇ مۇددەتنىڭ قانچە يىل ئىكەنلىكىنى
ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ( .چۈنكى )،بىزگە بىر مۇددەتنىڭ 80يىل ئىكەنلىكى
بايان قىلىندى .بىر يىل دېگەن 360كۈندۇر( .ئاخىرەتنىڭ) ھەر بىر كۈنى سىلەر ساناۋاتقان
مىڭ يىلغا باراۋەر كېلىدۇ((( -،دېدى .يۇقىرىدىكى ئىككى رىۋايەت ئىبنى جەرىردىن رىۋايەت
قىلىندى.
﴿ئۇالر جەھەننەمدە (جەھەننەمنىڭ ھارارىتىنى يېنىكلىتىغان) بىرەر سۆرۈنلۈككە
ۋە (تەشنالىقنى قاندۇرىدىغان) بىرەر ئىچىملىككە ئېرىشەلمەيدۇ﴾ يەنى ئۇالر جەھەننەمدە

دىللىرىغا (يەنى ئۆزلىرىگە) ئارام بەرگىدەك بىرەر سۆرۈنلۈككە ۋە ئۇسسۇزلىقىنى قاندۇرغۇدەك
بىرەر ئىچىملىككە ئېرىشەلمەيدۇ .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالرنىڭ ئېرىشىدىغىنى
پەقەت يۇقىرى ھارارەتلىك قايناقسۇ ۋە يىرىڭدىنال ئىبارەت بولىدۇ﴾ ئەبۇئالىيە :ﷲ تائاال ئۇالر
سۆرۈنلۈككە ئېرىشىشنىڭ ئورنىغا قايناق سۇغا ،ئىچىملىككە ئېرىشىشنىڭ ئورنىغا يىرىڭگە

464

((( ھۇد سۈرىسى 107ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( يەنى يامان ئىشالرنى قىلىش سەۋەبى بىلەن دوزاخقا كىرىپ قالغان مۇسۇلمانالر ،ﷲ تائاال خالىغان بىر مۇددەتكىچە
دوزاختا تۇرىدۇ.
((( يەنى ئالىمالر :ئايەتنىڭ تەرجىمىسىدىكى ”ئۇزاق مۇددەت“ دېگەن مەنىنى ئىپادىلەپ بېرىدىغان ئەرەبچە سۆزنىڭ
مەنىسى ھەققىدە ئىختىالپ قىلىشىپ قالدى .بەزىلەر :ئۇ سۆزنىڭ مەنىسى 70يىل دېگەنلىكتۇر -،دېسە ،بەزىلەر80 :
يىل دېگەنلىكتۇر -،دېدى.
((( ئايەتنىڭ ئەسلىدىكى ئەرەبچە سۆزى كۆپلۈك شەكىلدە بولۇپ ،نۇرغۇنلىغان مۇددەتلەر قالىدۇ دېگەن مەنىنى بېرەتتى.
ئەمما ئايەت ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغاندا ،ئۇزاق مۇددەت قالىدۇ دەپ تەرجىمە قىلىنغان .شۇڭا رەبىيئ :بىر مۇددەت
80يىل بولسا ،بىر يىل دېگەن 360كۈندۇر .ئاخىرەتنىڭ ھەر بىر كۈنى سىلەر ساناۋاتقان مىڭ يىلغا باراۋەردۇر .ئۇنداق
بولغان ئىكەن ،نۇرغۇنلىغان مۇددەتنىڭ قانچە يىل ئىكەنلىكىنى ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ -،دېدى.

نەبەئ سۈرىسى

ئېرىشتى دەپ بايان قىلدى -،دېدى .بۇ ھەقتە رەبىيئ ئىبنى ئەنەسمۇ شۇنداق دېدى .ئۇالرنىڭ
ئىچىدىغان قايناق سۈيى بولسا ،قىزىقلىق دەرىجىسى ئەڭ يۇقىرى بولغان قايناق سۇدۇر.
يىرىڭ بولسا ،دوزاختىكىلەرنىڭ يىرىڭلىرىدىن ،تەرلىرىدىن ،ياشلىرىدىن ۋە جاراھەتلىرىدىن
ئېقىپ چىققان يىرىڭالردۇر .ئۇ يىرىڭالر چىدىغۇسىز سوغۇق ۋە سېسىقتۇر .ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ
مەرھەمىتى ۋە كەرەمى بىلەن بىزلەرنى ئۇنىڭغا يېتىپ قېلىشتىن ساقلىسۇن -ئامىن!
﴿بۇ (ئۇالرغا بېرىلىدىغان) مۇۋاپىق جازادۇر﴾ يەنى ئۇالرغا بېرىلگەن بۇ جازا ئۇالرنىڭ
دۇنيادا قىلغان يامان ئىشلىرى ئۈچۈن بېرىلگەن مۇۋاپىق جازادۇر .بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىنىڭ
شۇنداق بولىدىغانلىقىنى مۇجاھىد ،قەتادە ۋە باشقىالرمۇ بايان قىلدى.
﴿چۈنكى ئۇالر (قىلمىشلىرىدىن) ھېساب ئېلىنىشتىن قورقمايتتى﴾ يەنى ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ
ئالدىدا مۇكاپاتلىنىدىغان ياكى جازالىنىدىغان ۋە قىلمىشلىرىدىن ھېساب ئېلىنىدىغان بىر
ئورۇننىڭ بارلىقىغا ئىشەنمەيتتى.
﴿ھەمدە بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى قاتتىق ئىنكار قىالتتى﴾ يەنى ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ
پەيغەمبەرلىرىگە چۈشۈرگەن (مەخلۇقاتالر ئۈستىدىكى) ھۆججەتلىرىنى ،دەلىل -پاكىتلىرىنى
ئىنكار قىلدى .ئۇالر بۇ ھۆججەتلەرگە ۋە دەلىل -پاكىتالرغا ئىشەنمەسلىك ۋە تەرسالىق
قىلىش بىلەن جاۋاب قايتۇردى.
﴿ھەر نەرسىنى تولۇق خاتىرىلەپ قويىمىز﴾ يەنى بىز بەندىلەرنىڭ ھەممە قىلمىشلىرىنى
بىلىمىز .ئۇالرنى ئۇالر ئۈچۈن خاتىرىلەپ قويىمىز ھەم جازانىمۇ شۇنىڭغا قارىتا بېرىمىز .يەنى
قىلمىشلىرى ياخشى بولسا مۇكاپات ،يامان بولسا جازا بېرىمىز.
﴿(ئۇالرغا ئېيتىمىزكى) «تېتىڭالر! سىلەرگە پەقەت ئازابنىال زىيادە قىلىمىز»﴾ يەنى
دوزىخىلەرگە :سىلەر بۇ ئازابنى تېتىڭالر ،سىلەرگە يەنە بۇ ئازابنىڭ ئۆزىنى ۋە ئۇ ئازابقا
باشقا خىلدىكى ئازابالرنى قوشۇپ تېخىمۇ كۆپەيتىپ بېرىمىز -،دېيىلىدۇ .قەتادە ئەبۇئەييۇب
ئەزدىدىن ئابدۇلالھ ئىبنى ئەمرىنىڭ :ﷲ تائاال ﴿(ئۇالرغا ئېيتىمىزكى) «تېتىڭالر! سىلەرگە
پەقەت ئازابنىال زىيادە قىلىمىز»﴾ دېگەن ئايەتتىن باشقا دوزىخىالرغا ئەڭ ئېغىر كېلىدىغان
بىرەر ئايەت چۈشۈرمىدى .بۇ ئايەتنىڭ مەزمۇنىغا ئاساسەن ئازاب ئۇالرغا داۋاملىق قوشۇلۇپ
تۇرىدۇ -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى.

*******
ﭑ ﭒ ﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙ ﭚﭛ ﭜﭝﭞﭟ ﭠﭡﭢﭣ
ﭤﭥﭦﭧﭨ ﭩﭪ
شۈبھىسىزكى ،تەقۋادارالر نېمەتكە ئېرىشىدۇ﴿( .﴾31ئۇ نېمەت) باغالر ،ئۈزۈملەردۇر﴿.﴾32
تەڭتۇش قىزالردۇر ﴿( .﴾33شاراب بىلەن) تولدۇرۇلغان جامالردۇر﴿ .﴾34ئۇالر جەننەتتە
يالغان سۆز ،بىھۇدە سۆز ئاڭلىمايدۇ﴿( .﴾35ئەنە شۇالر) پەرۋەردىگارىڭنىڭ بەرگەن مۇكاپاتى،
يېتەرلىك ئاتاسىدۇر﴿.﴾36

465

تەقۋادارالر ئۈچۈن چوڭ بىر نىجاتلىقنىڭ بارلىقى
ﷲ تائاال (ياخشى ئەمەل -ئىبادەتلەرنى قىلىش بىلەن) بەختلىك كىشىلەردىن ۋە
ئۇالرغا تەييارلىغان ئىززەت ۋە دائىمى بولغان نېمەتلەردىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى:
﴿شۈبھىسىزكى ،تەقۋادارالر نېمەتكە ئېرىشىدۇ﴾ ئىبنى ئابباس ۋە زەھھاك بۇ ئايەتنىڭ
مەنىسى ھەققىدە :كۆڭلى ئېچىلىدىغان ئورۇنغا ئېرىشىدۇ -،دېدى .مۇجاھىد ۋە قەتادە:
“ئۇالر نېمەتكە ئېرىشتى” دېگەنلىكتىن ئۇالرنىڭ دوزاختىن قۇتۇلۇپ قالغانلىقى كۆزدە
تۇتۇلىدۇ -،دېدى .توغرىسى ئىبنى ئابباسالرنىڭ سۆزىدۇر .چۈنكى ،ﷲ تائاال ئۇ ئايەتتىن
كېينىال مۇنداق دېگەن(﴿ :ئۇ نېمەت) باغالر﴾ خورما ۋە باشقا مېۋىلەردىن بولغان باغالر،
﴿ئۈزۈملەردۇر .تەڭتۇش قىزالردۇر﴾ يەنى تەڭتۇش ھۈرلەردۇر .ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد
ۋە باشقىالر :ئۇالر قىز بولغانلىقى ئۈچۈن كۆكسىلىرى ساڭگىالپ قالماي تىك كۆتۈرۈلۈپ
تۇرىدىغان ،ھەممىسى تەڭ ياشتىكى قىزالردۇر -،دېدى .ھۈر قىزالرغا مۇناسىۋەتلىك بايانالر
ۋاقىئە سۈرىسىدە بايان قىلىپ ئۆتۈلدى.
﴿(شاراب بىلەن) تولدۇرۇلغان جامالردۇر﴾ ئىبنى ئابباس بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە:
ئارقىمۇئارقا (شاراب بىلەن) تولدۇرۇلۇپ تۇرىلىدىغان جامالردۇر -،دېدى .ئىكرىمە :شارابى
سۈپ سۈزۈك جامالردۇر -،دېدى .مۇجاھىد ،ھەسەن ،قەتادە ۋە ئىبنى زەيد قاتارلىقالر:
(شاراب بىلەن) تولدۇرۇلغان جامالردۇر -،دېدى.
﴿ئۇالر جەننەتتە يالغان سۆز ،بىھۇدە سۆز ئاڭلىمايدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق
دېدى﴿ :ئۇالر جەننەتتە ئۆزئارا (مەي قاچىالنغان) جامالرنى تۇتۇشىدۇ( ،مەي ئىچىش
بىلەن) ئۇالردىن (بۇ دۇنيادىكىدەك) بىھۇدە سۆز ۋە گۇناھ سادىر بولمايدۇ﴾((( يەنى
جەننەتتە پايدىسىز ،قۇرۇق بىھۇدە ،يالغان گەپلەر ۋە گۇناھ بولىدىغان ئىشالر بولمايدۇ.
جەننەت تىنچلىق ئورنىدۇر .ئۇ يەردىكى ھەممە نەرسە كەمچىلىك ۋە يېتەرسىزلىكلەردىن
خالىدۇر.
﴿(ئەنە شۇالر) پەرۋەردىگارىڭنىڭ بەرگەن مۇكاپاتى ،يېتەرلىك ئاتاسىدۇر﴾ يەنى بىز
يۇقىرىدا دەپ ئۆتكەن نېمەتلەر بولسا ،ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ پەزىلىتى ،شەپقىتى ،مەرھەمىتى
ۋە رەھمىتى بىلەن ئۇالرغا بەرگەن تولۇق ۋە يېتەرلىك مۇكاپاتىدۇر.

*******
466

ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻﭼ ﭽ
ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ
ﮑﮒﮓﮔﮕﮖ ﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟ ﮠﮡ
ئۇ ئاسمانالرنىڭ ،زېمىننىڭ ۋە ئۇالرنىڭ ئارىسىدىكى شەيئىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر.
((( تۇر سۈرىسى 23ـ ئايەت.

نەبەئ سۈرىسى

ناھايىتى شەپقەتلىكتۇر( .ئۇ كۈندە ھېچ كىشى) ئۇنىڭغا سۆز قىلىشقا قادىر بواللمايدۇ﴿.﴾37
جىبرىئىل ۋە پەرىشتىلەر سەپ بولۇپ تۇرۇپ كېتىدىغان كۈندە (يەنى قىيامەتتە) ،ئۇالر (نىڭ
ئارىسىدا) مېھرىبان ﷲنىڭ ئىزنىگە ئېرىشكەن ۋە توغرا سۆزنى قىلغانالردىن باشقا ھېچ
ئەھەدىنىڭ سۆز قىلىشىغا بولمايدۇ﴿ .﴾38ئەنە شۇ چوقۇم بولىدىغان كۈندۇر .كىمكى (ئىمان
بىلەن ،ياخشى ئەمەل بىلەن) پەرۋەردىگارىغا قايتىدىغان يولنى تۇتۇشنى خالىسا (تۇتسۇن)
﴿ .﴾39بىز سىلەرنى ھەقىقەتەن (يۈز بېرىشى) يېقىن ئازابتىن (يەنى ئاخىرەت ئازابىدىن)
ئاگاھالندۇردۇق ،ئۇ كۈندە كىشى ئىلگىرى قىلغان ئەمەللىرىنى كۆرىدۇ .كاپىر« :كاشكى مەن
تۇپراق بولۇپ كەتكەن بولسامچۇ!» دەيدۇ﴿.﴾40

ھەر قانداق بىر كىشىنىڭ ،ھەتتا پەرىشتىلەرنىڭمۇ اﷲ تائاالنىڭ ئالدىدا
ئىزنىسىز سۆز قىلىشقا پېتىنالمايدىغانلىقى
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ كاتتىلىقىدىن ،بۈيۈكلىكىدىن ،ئۆزىنىڭ ئاسمان -زېمىن ۋە
ئۇالردىكى ھەم ئۇالرنىڭ ئارىسىدىكى بارلىق نەرسىلەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئىكەنلىكىدىن،
شۇنداقال ئۆزىنىڭ رەھمىتى ھەممە نەرسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان مېھرىبان زات ئىكەنلىكىدىن
خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇ ئاسمانالرنىڭ ،زېمىننىڭ ۋە ئۇالرنىڭ ئارىسىدىكى
شەيئىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر .ناھايىتى شەپقەتلىكتۇر﴾.
﴿(ئۇ كۈندە ھېچ كىشى) ئۇنىڭغا سۆز قىلىشقا قادىر بواللمايدۇ﴾ يەنى ﷲ تائاال
ئىجازەت بەرمىگىچە ،ھېچ كىشى ﷲ تائاالغا سۆز ئېچىشقا قادىر ئەمەستۇر .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ نىڭ رۇخسىتىسىز كىممۇ ﷲ نىڭ ئالدىدا شاپائەت
قىاللىسۇن﴾(((﴿ ،قىيامەت كۈنى بولغاندا ،ھەرقانداق ئادەم پەقەت ﷲ دىن ئىجازەت
بولغاندىال سۆزلەيدۇ﴾(((.
﴿جىبرىئىل ۋە پەرىشتىلەر سەپ بولۇپ تۇرۇپ كېتىدىغان كۈندە (يەنى قىيامەتتە)،
ئۇالر (نىڭ ئارىسىدا) مېھرىبان ﷲنىڭ ئىزنىگە ئېرىشكەن ۋە توغرا سۆزنى قىلغانالردىن
باشقا ھېچ ئەھەدىنىڭ سۆز قىلىشىغا بولمايدۇ﴾ ئىمام بۇخارىنىڭ بۇ ھەقتە رىۋايەت قىلغان

ھەدىسىدە مۇنداق دېيىلگەن« :ئۇ كۈندە پەقەت پەيغەمبەرلەرال گەپ قىالاليدۇ» .ئەبۇسالىھ
ۋە ئىكرىمە“ :ال ئىالھە ئىلالھ” دېگەن سۆز توغرا ۋە ھەق سۆزلەرنىڭ قاتارىدىندۇر-،
دېدى.
﴿ئەنە شۇ چوقۇم بولىدىغان كۈندۇر﴾ يەنى ئۇ كۈن شەكسىز مەيدانغا كېلىدىغان كۈندۇر.

﴿كىمكى (ئىمان بىلەن ،ياخشى ئەمەل بىلەن) پەرۋەردىگارىغا قايتىدىغان يولنى
تۇتۇشنى خالىسا (تۇتسۇن)﴾ يەنى كىمكى پەرۋەردىگارىغا يېتىدىغان يول ۋە پرىنسىپنى

تۇتۇشنى خالىسا تۇتسۇن.

((( بەقەرە سۈرىسى 255ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ھۇد سۈرىسى 105ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

467

قىيامەتنىڭ يېقىنلىشىپ قالغانلىقى
﴿بىز سىلەرنى ھەقىقەتەن (يۈز بېرىشى) يېقىن ئازابتىن (يەنى ئاخىرەت ئازابىدىن)
ئاگاھالندۇردۇق﴾ يەنى قىيامەتنىڭ چوقۇم بولىدىغانلىقىدىن ئاگاھالندۇردۇق .قىيامەتنىڭ

چوقۇم بولىدىغانلىقى ئۇنىڭ يېقىنلىشىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ .چۈنكى( ،كەلگۈسىدە)
چوقۇم بولىدىغان ھەر قانداق نەرسە (كۈنسېرى) يېقىنلىشىپ كېلىدۇ.
﴿ئۇ كۈندە كىشى ئىلگىرى قىلغان ئەمەللىرىنى كۆرىدۇ﴾ يەنى ئىنسانالرغا ئۇالرنىڭ
قىلغان ئەمەللىرىنىڭ مەيلى ياخشىسى بولسۇن ياكى يامىنى بولسۇن ،كونىسى بولسۇن ياكى
يېڭىسى بولسۇن ،ھەممىسى كۆرسىتىلىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر قىلغان
ئەتكەنلىرىنىڭ ھەممىسىنىڭ نامە -ئەمالىغا خاتىرىلەنگەنلىكىنى كۆرىدۇ﴾(((﴿ ،بۇ كۈندەئىنسانغا (چوڭ بولسۇن ،كىچىك بولسۇن ،ياخشىلىق بولسۇن ،يامانلىق بولسۇن) ئىلگىرى -
ئاخىرى قىلغان ئەمەللىرى ئۇقتۇرۇلىدۇ﴾(((.
﴿كاپىر« :كاشكى مەن تۇپراق بولۇپ كەتكەن بولسامچۇ!» دەيدۇ﴾ يەنى كاپىر ئۇ
كۈندە ﷲ تائاالنىڭ ئازابىنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگەن ۋە ئۆزلىرىنىڭ ھۆرمەتلىك ،ياخشى
پەرىشتىلەردىن بولغان پۈتۈكچىلەرنىڭ قوللىرى بىلەن خاتىرىلەنگەن يامان قىلمىشلىرىنى
كۆرگەن ۋاقتىدا ،ئۆزىنىڭ دۇنيادا تۇپراق بولۇپ يارىتىلغان ،ئادەم بولۇپ يارىتىلمىغان ۋە
ۋۇجۇدقا چىقىرىلمىغان بولۇشىنى ئارزۇ قىلىدۇ.
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 06 - 38
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2022
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1064
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 949
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3678
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1320
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1527
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3534
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1288
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1335
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3617
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1406
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1413
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3769
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1469
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3692
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3749
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1241
    36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3659
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1465
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1321
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1360
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1394
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1493
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3750
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1462
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1431
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1296
    35.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3734
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3681
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1352
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3640
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1333
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3632
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3663
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3783
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1337
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3569
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1281
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3727
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1301
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1586
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3708
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1267
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1225
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1526
    26.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3502
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1692
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3573
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1683
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1702
    21.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    21.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 1104
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 586
    27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.