Latin

Tefsir İbni Kesir - 06 - 36

Süzlärneñ gomumi sanı 3562
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1352
32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
جەننەتنىڭ مېۋىلىرىنى ئۈزۈش ئۇالرغا ئاسان قىلىنىدۇ﴿ .﴾14ئۇالرغا (تاماق قاچىالنغان)
((( ئەبەسە سۈرىسى 39 - 38ـ ئايەتلەر.

ئىنسان سۈرىسى

كۈمۈش تەخسىلەر( ،مەي تولدۇرۇلغان) كۈمۈشتىن ياسالغان (شىشىدەك سۈزۈك) جامالر
ئايالندۇرۇپ سۇنۇلۇپ تۇرىدۇ( ،ساقىيالر ،ئۇالرنىڭ ئېھتىياجىغا قاراپ) اليىق ئۆلچەيدۇ (يەنى
ئىچكۈچىلەرنىڭ ئېھتىياجىدىن ئېشىپمۇ قالمايدۇ ،كېمىپمۇ قالمايدۇ﴿ .﴾15ئۇالر يەنە جەننەتتە
زەنجىبىل ئارىالشتۇرۇلغان جام بىلەن (يەنى جامدىكى مەي بىلەن) سۇغىرىلىدۇ﴿.﴾17
جەننەتتە سەلسەبىل دەپ ئاتىلىدىغان بىر بۇالقمۇ بار﴿ .﴾18قېرىماي ھەمىشە ياش تۇرىدىغان
غىلمانالر نۆۋەت بىلەن ئۇالرنىڭ خىزمىتىنى قىلىپ تۇرىدۇ ،ئۇالرنى كۆرگەن چېغىڭدا (ئۇالرنىڭ
گۈزەللىكى ،سۈزۈكلىكى ۋە نۇرلۇقلىقىغا قاراپ) ئۇالرنى تېرىلىپ كەتكەن مەرۋايىتمىكىن
دەپ قالىسەن﴿ .﴾19قاچانكى سەن قارايدىغان بولساڭ ،بۇ يەردە (تەسۋىرلەپ تۈگەتكىلى
بولمايدىغان) نېمەتلەرنى ۋە كاتتا پادىشاھلىقنى كۆرىسەن﴿ .﴾20ئۇالرنىڭ ئۇچىسىدا يۇپقا
يىپەك ۋە قېلىن يىپەكتىن (تەييارالنغان) يېشىل كىيىملەر بولىدۇ( ،ئۇالر) كۈمۈش ئۈزۈكلەرنى
تاقايدۇ ،پەرۋەردىگارى ئۇالرنى پاك شاراب بىلەن سۇغىرىدۇ﴿ .﴾21شۈبھىسىزكى ،بۇ سىلەرگە
بېرىلگەن مۇكاپاتتۇر ،سىلەرنىڭ مېھنىتىڭالر قوبۇل بولدى﴿.﴾22

جەننەتتىكى ئازادە تەختلەر ۋە سوغۇقمۇ ،ئىسسىقمۇ ئەمەس ،يېقىملىق ھاۋا
توغرىسىدا
﴿ئۇالر جەننەتتە تەختلەرگە يۆلىنىپ ئولتۇرىدۇ ،ئۇالر جەننەتتە قاتتىق ئىسسىقنىمۇ،
قاتتىق سوغۇقنىمۇ كۆرمەيدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە جەننەت ئەھلىنىڭ ئەھۋالىنى ۋە ئۇالرغا

ئاتا قىلغان كاتتا نېمەتلەرنى بايان قىلدى .بۇ مەسىلە سەففات سۈرىسىدە تەپسىلىي بايان
قىلىندى .تەختلەردە زادى قايسى شەكىلدە ئولتۇرۇش مەسىلىسى ھەققىدىكى تاالش ـ
تارتىشالرمۇ يۇقىرىدا ئايەتكە مەزمۇنداش ئايەتلەرنىڭ تەپىسىرلىرىدە بايان قىلىنغان ئىدى.
بۇ تەختلەر سايىۋەنلىك تەختلەردۇر .ئۇالر ئادەمنىڭ ئىچىنى قاتتىق سىقىدىغان
ئىسسىقنىمۇ ياكى توڭلىتىدىغان سوغۇقنىمۇ كۆرمەيدۇ .چۈنكى ،جەننەتتە ناھايىتى يېقىملىق
بىر خىل ھاۋا باردۇر ،ئۇالر ئۇنىڭدىن يۆتكىلىشنىمۇ خالىمايدۇ.

دەرەخ شاخلىرى ۋە مېۋىلىرىنىڭ يېقىن ئىكەنلىكى
﴿جەننەتتىكى (دەرەخلەرنىڭ) سايىلىرى ئۇالرغا يېقىندۇر ،جەننەتنىڭ مېۋىلىرىنى ئۈزۈش
ئۇالرغا ئاسان قىلىنىدۇ﴾ يەنى جەننەتتە دەرەخ شاخلىرى سايە تاشالپ تۇرىدۇ .مېۋىلىرى بولسا

قول يەتكۈدەك يەردە ساڭگىالپ تۇرىدۇ .ئۇالر خالىغان ۋاقىتتا مېۋىلەرنى ئۈزمەكچى بولسا،
خۇددى ئىتائەتچان ئاڭلىغۇچىدەك شاخلىرى ئېگىلىپ مېۋىلىرى ئۇالرغا يېقىنلىشىدۇ.
مۇجاھىد مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر ئورنىدىن تۇرسا ئۇالرنىڭ باش تەرىپىدىكى مېۋىمۇ مەلۇم
مىقداردا كۆتۈرۈلىدۇ .ئولتۇرسا پەسلەيدۇ .ئەگەر ئۇالر يانپاشالپ ياتسا ،مېۋىلەر ئۇالرنىڭ قولى
يەتكۈدەك مىقداردا پەسلەيدۇ .قەتادە مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر مېۋىلەرنى ئۈزگەندە تىكەنلەر
توسالغۇ بولمايدۇ ۋە مېۋىلەر قولالردىن يىراقالپ كەتمەيدۇ.

443

كۈمۈش تەخسە ۋە قەدەھلەر
﴿ئۇالرغا (تاماق قاچىالنغان) كۈمۈش تەخسىلەر( ،مەي تولدۇرۇلغان) كۈمۈشتىن ياسالغان
(شىشىدەك سۈزۈك) جامالر ئايالندۇرۇپ سۇنۇلۇپ تۇرىدۇ( ،ساقىيالر ،ئۇالرنىڭ ئېھتىياجىغا
قاراپ) اليىق ئۆلچەيدۇ (يەنى ئىچكۈچىلەرنىڭ ئېھتىياجىدىن ئېشىپمۇ قالمايدۇ ،كېمىپمۇ
قالمايدۇ)﴾ يەنى خىزمەتچىلەر تاماقالرنى ،يېمەكلىكلەرنى كۈمۈش تەخسىلەردە ،شارابالرنى

كۈمۈش قەدەھلەردە كۆتۈرۈپ ئايلىنىپ يۈرىدۇ .گەرچە بۇ قەدەھلەر كۈمۈشتىن بولغان
بولسىمۇ ،ئۇ ئەينەككە ئوخشاش سۈزۈك بولغانلىقتىن ئىچىدىكى شارابالرنىڭ رەڭگى كۆرىنىپ
تۇرىدۇ .بۇنىڭغا ئوخشاش قەدەھلەر دۇنيادا تېپىلمايدۇ .جەننەت ئەھلىگە بېرىلىدىغان تائام ۋە
شارابالر ئۇالرنىڭ ئېھتىياجىغا قارىتا ،ئارتۇقمۇ ئەمەس ياكى كەممۇ ئەمەس قىلىپ تەييارالنغان
بولىدۇ.

بۇ ئايەتنى ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ،سەئىد ئىبنى جۇبەير ،ئەبۇسالىھ ،قەتادە ،ئىبنى
ئەبزا ،ئابدۇلالھ ئىبنى ئۇبەيد ،قەتادە ،شەئبىي ،ئىبنى زەيد ،ئىبنى جەرىر ۋە باشقىالر
يۇقىرىقىدەك تەپسىر قىلغان .بۇ ئايەت جەننەت ئەھلىگە ناھايىتى كۆڭۈل بۆلىنىدىغانلىقى ۋە
ھۆرمەت قىلىنىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

زەنجىبىل ۋە سەلسەبىلنىڭ شارابى
﴿ئۇالر يەنە جەننەتتە زەنجىبىل ئارىالشتۇرۇلغان جام بىلەن (يەنى جامدىكى مەي
بىلەن) سۇغىرىلىدۇ﴾ يەنى جەننەت ئەھلى قەدەھلەردە زەنجىبىل ئارىالشتۇرۇلغان شارابالر

بىلەن سۇغۇرىلىدۇ .ئۇالر بەزىدە كافۇر ئارىالشتۇرۇلۇپ سوۋۇتۇلغان سۇالرنى ئىچسە ،بەزىدە
زەنجىبىل ئارىالشتۇرۇلغان ئىسسىق شارابالرنى ئىچىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ئۇالرنىڭ مىجەزلىرى
مۆتىدىللىشىدۇ .بۇ ياخشى بەندىلەرگە بېرىلىدىغان مۇكاپاتتۇر .ئەمما ﷲ تائاالنىڭ يېقىن
بەندىلىرى بۇ ئىككى خىل شارابتىن خالىغان ۋاقىتتا ئىچىدۇ .قەتادە ۋە بىر قانچە كىشى بۇ
ئايەت ھەققىدە شۇنداق دېگەن.

444

ﷲ تائاال يۇقىرىدا(﴿ :ئۇ كافۇر جەننەتتىكى بىر) بۇالقتىن ئېتىلىپ چىققان بولۇپ ،ئۇنىڭدىن
ﷲنىڭ (ياخشى) بەندىلىرى ئىچىدۇ﴾((( دەپ بايان قىلدى .بۇ يەردە بولسا﴿ :جەننەتتە سەلسەبىل
دەپ ئاتىلىدىغان بىر بۇالقمۇ بار﴾ دەپ بايان قىلدى .يەنى زەنجىبىل جەننەتتىكى بىر بۇالق
بولۇپ ،ئۇ يەنە سەلسەبىل دەپمۇ ئاتىلىدۇ .ئىكرىمە بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ:
سەلسەبىل جەننەتتىكى بىر بۇالقنىڭ ئىسمىدۇر .مۇجاھىد مۇنداق دەيدۇ :ئۇ بۇالق تىنچ ۋە
تېز ئاققانلىقى ئۈچۈن سەلسەبىل دەپ ئاتالدى.

جەننەتتىكى خىزمەتچىلەر
﴿قېرىماي ھەمىشە ياش تۇرىدىغان غىلمانالر نۆۋەت بىلەن ئۇالرنىڭ خىزمىتىنى قىلىپ
((( ئىنسان سۈرىسى 6ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئىنسان سۈرىسى

تۇرىدۇ ،ئۇالرنى كۆرگەن چېغىڭدا (ئۇالرنىڭ گۈزەللىكى ،سۈزۈكلىكى ۋە نۇرلۇقلىقىغا قاراپ)
ئۇالرنى تېرىلىپ كەتكەن مەرۋايىتمىكىن دەپ قالىسەن﴾ يەنى جەننەت ئەھلىنىڭ ئەتراپىدا

ئۇالرغا خىزمەت قىلىدىغان ،يېشى ئۆزگەرمەيدىغان ئوخشاش ياشتىكى جەننەت مۇالزىملىرى
ئايلىنىپ يۈرىدۇ .ئۇالر خىزمەت قىلىشقا مۇناسىپ بولغان ،ئايىغى چاققان كىچىك بالىالر
بولۇپ ،خوجايىنلىرىنىڭ خىزمىتىنى قىلىش ئۈچۈن ئۇالرنىڭ تارقىلىپ يۈرىدىغانلىقى ،سانىنىڭ
كۆپلۈكى ،يۈزلىرىنىڭ نۇرلۇقلىقى ،كىيىم ـ كېچەكلىرىنىڭ يارىشىملىقى ۋە تاقىغان زىبۇ
زىننەتلىرىنىڭ گۈزەللىكى ،ئۇالرنى كۆرگەن كىشىنى خۇددى چېچىلغان مەرۋايىتنى كۆرگەندەك
تۇيغۇغا كەلتۈرىدۇ .بۇ ئايەتتىكى ئوخشىتىش ئىنتايىن ياخشى بولغان ئوخشىتىشتۇر.

﴿قاچانكى سەن قارايدىغان بولساڭ ،بۇ يەردە (تەسۋىرلەپ تۈگەتكىلى بولمايدىغان)
نېمەتلەرنى ۋە كاتتا پادىشاھلىقنى كۆرىسەن﴾ يەنى :ئى مۇھەممەد! جەننەتتە بېرىلگەن ئۇ

نېمەتلەرنى ۋە خۇشاللىقالرنى كۆرىدىغان بولساڭ ،ئۇ يەردە ﷲ نىڭ كاتتا بىر دۆلىتىنى
كۆرگەن بولىسەن .بىر ھەدىستە مۇنداق دېيىلگەن« :ﷲ تائاال دوزاختىن ئەڭ ئاخىرىدا
چىقىپ جەننەتكە ئەڭ ئاخىرىدا كىرىدىغان كىشىگە مۇنداق دەيدۇ :ساڭا دۇنيادەك يەنە ئۇنىڭ
ئون ھەسسىسىدەك مۇكاپات بار» .جەننەتكە كىرىدىغان ئەڭ تۆۋەن دەرىجىلىك ئادەمگە ﷲ
تائاالنىڭ بېرىدىغان مۇكاپاتى بۇ بولسا ،ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدا يۇقىرى دەرىجىگە ۋە كاتتا
نېسىۋىگە ئىگە ئادەمنىڭ ئېرىشىدىغان مۇكاپاتىنى تەسەۋۋۇر قىالالمسەن؟

جەننەتتىكى كىيىم ـ كېچەك ۋە زىبۇ زىننەتلەر
﴿ئۇالرنىڭ ئۇچىسىدا يۇپقا يىپەك ۋە قېلىن يىپەكتىن (تەييارالنغان) يېشىل كىيىملەر
بولىدۇ﴾ يەنى جەننەت ئەھلىنىڭ كىيىمى يىپەكتىن بولۇپ ،ئىككى خىل بولىدۇ .بىرى ،ئىچ

كىيىمگە ئىشلىتىلىدىغان ئالىي دەرىجىلىك نېپىز يىپەك رەختتۇر .يەنە بىرى ،تاشقى كىيىم
ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان پارقىراپ تۇرىدىغان قېلىن يىپەك رەختتۇر.
﴿(ئۇالر) كۈمۈش ئۈزۈكلەرنى تاقايدۇ﴾ بۇ ياخشى كىشىلەرگە بېرىلىدىغان مۇكاپاتتۇر.
ئەمما ﷲ نىڭ يېقىن بەندىلىرى خۇددى ﷲ تائاال ئېيتقاندەك ﴿ئۇالر جەننەتلەردە ئالتۇن
بىلەيزۈكلەرنى ،مەرۋايىتالرنى تاقايدۇ ،ئۇالرنىڭ كىيىمى يىپەكتىن بولىدۇ﴾((( ﷲ يىپەك
بىلەن زىبۇ زىننەت قاتارلىق تاشقى زىننەتنى بايان قىلىپ بولغاندىن كېيىن مۇنداق دەيدۇ:
﴿پەرۋەردىگارى ئۇالرنى پاك شاراب بىلەن سۇغىرىدۇ﴾ يەنى ﷲ بۇ شاراب بىلەن ئۇالرنىڭ
دىللىرىغا ئورناپ كەتكەن ھەسەتخورلۇق ،ئىچى يامانلىق ،خىيانەت ،ئازار بېرىش ۋە باشقا
يامان ئىللەتلەردىن تازىاليدۇ.
مۆمىنلەرنىڭ خەلىپىسى ئەلى ئىبنى ئەبۇتالىب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى
رىۋايەت قىلىنىدۇ :جەننەت ئەھلى جەننەت دەرۋازىسى ئالدىغا بارغاندا ،ئۇ يەردە ئىككى
بۇالقنى كۆرىدۇ .ئۇالر خۇددى ﷲ ئۇالرنىڭ كۆڭلىگە سالغاندەكال ئۇنىڭ بىرىدىن سۇ ئىچىدۇ.
شۇنىڭ بىلەن ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ ئىچىدىكى يامان ئىللەتلەرنى تازىاليدۇ .ئاندىن كېيىن
((( فاتىر سۈرىسى 33ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

445

ئىككىنچى بۇالقنىڭ سۈيىدە يۇيۇنىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ئۇالرنىڭ تاشقى قىياپىتى چىرايلىق
سۈپەتكە ئىگە بولىدۇ .ﷲ تائاال يۇقىرىدىكى ئايەتتە ئۇالرنىڭ تاشقى ۋە ئىچكى ئەھۋاللىرىنى
بايان قىلدى.
﴿شۈبھىسىزكى ،بۇ سىلەرگە بېرىلگەن مۇكاپاتتۇر ،سىلەرنىڭ مېھنىتىڭالر قوبۇل بولدى﴾

يەنى ئۇالرغا ئۇالرنى ھۆرمەتلەش ۋە مىننەتدارلىق بىلدۈرۈش يۈزىسىدىن ئەنە شۇنداق سۆزلەر
قىلىنىدۇ .ﷲ تۆۋەندىكى ئايەتلەردە ئۇالرغا مۇنداق دېيىلىدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ﴿ :
(ئۇالرغا) «ئۆتكەنكى كۈنلەردە (يەنى دۇنيادىكى چاغالردا) ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلىقىڭالر
ئۈچۈن ،خۇشال -خۇرام يەڭالر ،ئىچىڭالر» دېيىلىدۇ﴾(((﴿ ،ئۇالرغا« :قىلغان ئەمەلىڭالر
ئۈچۈن سىلەرگە بېرىلگەن جەننەت مانا مۇشۇ» دەپ نىدا قىلىنىدۇ (يەنى پەرىشتىلەر شۇنداق
دەپ نىدا قىلىدۇ)﴾(((﴿ ،سىلەرنىڭ مېھنىتىڭالر قوبۇل بولدى﴾ يەنى ﷲ تائاال سىلەرنىڭ ئاز
ئەمەلىڭالرغا كۆپ مۇكاپات بەردى.

*******
ﰅ ﰆﰇﰈﰉﰊ ﰋﰌﰍﰎﰏ ﰐ ﰑﰒﰓ ﰔ ﰕﰖﰗ
ﰘﰙﰚﰛ ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙ ﭚﭛ
ﭜﭝﭞﭟﭠﭡﭢ ﭣﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪ
ﭫ ﭬﭭﭮﭯﭰ ﭱ ﭲﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹﭺ ﭻﭼ ﭽﭾ
ﭿﮀﮁ ﮂﮃﮄ ﮅ ﮆﮇ ﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐ

446

(ئى مۇھەممەد!) ھەقىقەتەن بىز ساڭا قۇرئاننى بۆلۈپ -بۆلۈپ نازىل قىلدۇق﴿ .﴾23سەن
پەرۋەردىگارىڭنىڭ ھۆكمىگە سەۋر قىلغىن ،سەن ئۇالرنىڭ ئىچىدىن ھېچبىر گۇناھكارغا ياكى
كۇفرىلىق قىلغۇچىغا بويسۇنمىغىن﴿ .﴾24ئەتىگەن -ئاخشامدا پەرۋەردىگارىڭنىڭ نامىنى ياد
قىلغىن (يەنى ناماز ئوقۇغىن ،پەرۋەردىگارىڭغا كۆپ تائەت -ئىبادەت قىلغىن)﴿ .﴾25كېچىنىڭ
ئاز قىسمىدا ئۇنىڭغا سەجدە قىل ،كۆپ قىسمىدا ئۇنىڭغا تەسبىھ ئېيت﴿ .﴾26شۈبھىسىزكى،
بۇالر (يەنى مۇشرىكالر) دۇنيانى (ئاخىرەتتىن) ئارتۇق بىلىدۇ ،كەلگۈسىدىكى قىيىن بىر
كۈنگە (يەنى قىيامەتكە) سەل قارايدۇ﴿ .﴾27بىز ئۇالرنى ياراتتۇق ،ئۇالرنىڭ بەدىنىنى مەزمۇت
قىلدۇق ،ئەگەر بىز خالىساق (ئۇالرنى ھاالك قىلىپ) ئورنىغا ئۇالرغا ئوخشاش باشقا ئادەملەرنى
دەسسىتەتتۇق﴿ .﴾28شۈبھىسىزكى ،بۇ (ئايەتلەر) ۋەز -نەسىھەتتۇر (بۇ ۋەز -نەسىھەتتىن
پايدىلىنىشنى) خالىغان ئادەم پەرۋەردىگارىغا يەتكۈزىدىغان يولنى تۇتسۇن﴿ .﴾29پەقەت ﷲ
خالىغاندىال ،ئاندىن سىلەر خااليسىلەر (يەنى ھەممە ئىش ﷲنىڭ خاھىشىغا باغلىقتۇر) .ﷲ
ھەقىقەتەن ھەممىنى بىلگۈچىدۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴿ .﴾30ﷲ خالىغان
ئادەمنى رەھمىتىنىڭ دائىرىسىگە كىرگۈزىدۇ .ﷲ زالىمالرغا قاتتىق ئازابنى تەييارلىدى﴿.﴾31
((( ھاققە سۈرىسى 24ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 43ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئىنسان سۈرىسى

قۇرئاننىڭ نازىل قىلىنغانلىقى ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ سەۋر قىلىشقا
ۋە اﷲ تائاالنى زىكىر قىلىشقا بۇيرۇلغانلىقى
ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا ئۇلۇغ قۇرئاننى بۆلۈپ ـ بۆلۈپ نازىل
قىلغانلىقىنى ئەسلەتكەندىن كېيىن مۇنداق دەيدۇ﴿ :سەن پەرۋەردىگارىڭنىڭ ھۆكمىگە
سەۋر قىلغىن ،سەن ئۇالرنىڭ ئىچىدىن ھېچبىر گۇناھكارغا ياكى كۇفرىلىق قىلغۇچىغا
بويسۇنمىغىن﴾ يەنى ساڭا نازىل قىلغان قۇرئان بىلەن سېنى قانداق ئىززەتلىگەن بولسام،

سەنمۇ پەرۋەردىگارىڭنىڭ قازا ۋە قەدەرىگە شۇنداق سەۋر قىلغىن .بىلگىنكى ،ئۇ سېنى ئەڭ
چىرايلىق رەۋىشتە پەرۋىش قىلىدۇ .كاپىرالر ۋە مۇناپىقالر ساڭا نازىل قىلغان قۇرئاندىن سېنى
توسۇپ قالماقچى بولسا ،سەن ئۇالرغا ھەرگىزمۇ بويسۇنما .ئەكسىچە پەرۋەردىگارىڭ ساڭا نازىل
قىلغان قۇرئاننى يەتكۈزۈشتە چىڭ تۇرغىن .دەۋەت قىلىشتا ﷲ تائاالغا تەۋەككۈل قىلغىن.
چۈنكى ﷲ سېنى كىشىلەرنىڭ زىيانكەشلىكىدىن ساقاليدۇ.

﴿ئەتىگەن -ئاخشامدا پەرۋەردىگارىڭنىڭ نامىنى ياد قىلغىن (يەنى ناماز ئوقۇغىن،
پەرۋەردىگارىڭغا كۆپ تائەت -ئىبادەت قىلغىن﴾ يەنى كۈندۈزنىڭ ئەتىگەن تەرىپىدە ۋە
ئاخىرىدا پەرۋەردىگارىڭنىڭ نامىنى ياد قىلغىن﴿ .كېچىنىڭ ئاز قىسمىدا ئۇنىڭغا سەجدە قىل،
كۆپ قىسمىدا ئۇنىڭغا تەسبىھ ئېيت﴾﴿ ،ساڭا نەپلە (ئىبادەت) بولۇشى ئۈچۈن ،كېچىنىڭ

بىر قىسمىدا (ناماز ئوقۇشقا ،قۇرئان ئوقۇشقا) ئويغانغىن( ،ئى مۇھەممەد‍!( پەرۋەردىگارىڭنىڭ
سېنى مەدھىيىلىنىدىغان ئورۇنغا (يەنى بۈيۈك شاپائەت ماقامىغا) تۇرغۇزۇشى مۇھەققەقتۇر﴾،
﴿ئى كىيىمگە يۆگىنىۋالغۇچى (پەيغەمبەر!) كېچىنىڭ ئازغىنىسىدىن باشقىسىدا ،يېرىمىدا ياكى
يېرىمىدىنمۇ ئازراقىدا ياكى يېرىمىدىن كـۆپرەكىدە ناماز ئوقۇغىن ،قۇرئاننى تەرتىل بىلەن
(يەنى دانە-دانە ،ئوچۇق) ئوقـۇغىن﴾(((.

دۇنياغا بېرىلىشنى ئەيىبلەش ۋە قىيامەت كۈنىنى ئەسلىتىش
ﷲ تائاال كاپىرالرنى ۋە كاپىرالرغا ئوخشاش پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن دۇنياغا بېرىلىپ،
ئاخىرەتنى كۆزلىمەي يۈرگەنلەرنى قاتتىق ئەيىبلەپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :شۈبھىسىزكى ،بۇالر (يەنى

مۇشرىكالر) دۇنيانى (ئاخىرەتتىن) ئارتۇق بىلىدۇ ،كەلگۈسىدىكى قىيىن بىر كۈنگە (يەنى
قىيامەتكە) سەل قارايدۇ .بىز ئۇالرنى ياراتتۇق ،ئۇالرنىڭ بەدىنىنى مەزمۇت قىلدۇق ،ئەگەر
بىز خالىساق (ئۇالرنى ھاالك قىلىپ) ئورنىغا ئۇالرغا ئوخشاش باشقا ئادەملەرنى دەسسىتەتتۇق﴾

يەنى بىز خالىساق ،ئۇالرنى قىيامەت كۈنىدە قايتا تىرىلدۈرۈپ ،ئۇالرنى ئالماشتۇرۇپ باشقا بىر
مەخلۇق قىلىپ يارىتىمىز .دەسلەپتە بار بولۇش قايتا تىرىلدۈرۈلىدىغانلىقىنىڭ دەلىلىدۇر.
ئىبنى زەيد ۋە ئىبنى جەرىر بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :بىز خالىساق ،ئۇالرنىڭ ئورنىغا
باشقا بىر قەۋمنى يارىتىمىز دېگەنلىك بولىدۇ -،دېدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ:
﴿ئى ئىنسانالر! ئەگەر ﷲ خالىسا ،سىلەرنى يوق قىلىپ ئورنۇڭالرغا باشقىالرنى كەلتۈرىدۇ،
((( ئىسرا سۈرىسى 79ـ ئايەت.

447

ﷲ بۇنىڭغا قادىردۇر﴾(((﴿ ،ئەگەر ﷲ خالىسا ،سىلەرنى ھاالك قىلىپ (ئورنۇڭالرغا) يېڭى
بىر خەلقنى پەيدا قىلىدۇ .بۇ ﷲغا قىيىن ئەمەس﴾(((.

اﷲ نىڭ يېتەكلىشى بىلەن قۇرئاننىڭ ۋەز ـ نەسىھەت ۋە ھىدايەت ئىكەنلىكى
﴿شۈبھىسىزكى ،بۇ (ئايەتلەر) ۋەز ـ نەسىھەتتۇر (بۇ ۋەز ـ نەسىھەتتىن پايدىلىنىشنى) خالىغان
ئادەم پەرۋەردىگارىغا يەتكۈزىدىغان يولنى تۇتسۇن﴾ يەنى بۇ سۈرە قۇرئان بىلەن ھىدايەت

تېپىشنى خالىغان كىشىگە ۋەز ـ نەسىھەتتۇر .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەگەر ئۇالر
ﷲ غا ،ئاخىرەت كۈنىگە ئىشەنسە ۋە ﷲ ئۆزلىرىگە بەرگەن مالدىن سەرپ قىلسا ،ئۇالرغا نېمە
زىيىنى بوالتتى؟ ﷲ ئۇالرنى ئوبدان بىلىدۇ (قىلمىشىغا قاراپ جازااليدۇ)﴾(((.

﴿پەقەت ﷲ خالىغاندىال ،ئاندىن سىلەر خااليسىلەر (يەنى ھەممە ئىش ﷲنىڭ
خاھىشىغا باغلىقتۇر)﴾ يەنى ھېچكىم ئۆزىنى ئۆزى ھىدايەتكە باشلىيالمايدۇ .ئۆزلىكىدىن ئىمان

ئېيتالمايدۇ .ئۆزىگە ئۆزى مەنپەئەت كەلتۈرەلمەيدۇ.

﴿ﷲ ھەقىقەتەن ھەممىنى بىلگۈچىدۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴾ يەنى ﷲ
ھىدايەتكە اليىقالرنى بىلىپ ،ئۇالرغا ھىدايەت يولىنى قواليالشتۇرۇپ بېرىدۇ .سەۋەبلەرنى
ئورۇنالشتۇرۇپ بېرىدۇ .ئازغۇنلۇققا اليىقالرنى ھىدايەتتىن يىراق قىلىدۇ .بۇنداق قىلىشتا ﷲ
تائاالنىڭ يېتەرلىك ھېكمىتى ۋە ئېنىق ھۆججەت ـ پاكىتى باردۇر.
﴿ﷲ خالىغان ئادەمنى رەھمىتىنىڭ دائىرىسىگە كىرگۈزىدۇ .ﷲ زالىمالرغا قاتتىق
ئازابنى تەييارلىدى﴾ يەنى ﷲ تائاال خالىغان كىشىنى ھىدايەتكە باشاليدۇ .خالىغان كىشىنى

ئازدۇرىدۇ .ﷲ ھىدايەت قىلغان كىشىنى ھېچكىم ئازدۇرالمايدۇ .ﷲ ئازدۇرغان كىشىنى
ھېچكىم ھىدايەتكە باشلىيالمايدۇ.
شۇنىڭ بىلەن ،ئىنسان سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى .جىمى ھەمدۇسانا ۋە مەدھىيە
ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ﷲ غا خاستۇر.

448

((( مۇززەممىل سۈرىسى 4 - 1ـ ئايەتكىچە.
((( نىسا سۈرىسى 33ـ ئايەت.
((( فاتىر سۈرىسى 17 - 16ـ ئايەتلەر.

مۇرسەالت سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان 50 ،ئايەت
بۇ سۈرىنىڭ نازىل بولۇشىنىڭ ۋە ئۇنى ناماز شامدا ئوقۇشنىڭ بايانى
ئىمام بۇخارى ئابدۇلالھ ئىبنى مەسئۇدنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن بىللە مىنا تېغىدا بىر ئۆڭكۈرنىڭ ئىچىدە ئىدۇق.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا مۇرسەالت سۈرىسى چۈشتى .كېيىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇ
سۈرىنى ئوقۇدى .مەن بۇ سۈرىنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ئۆز ئاغزىدىن ئۆگىنىۋالدىم.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇ سۈرىنى ئوقۇۋاتقاندا بىر يىالن بىز تەرەپكە تۇيۇقسىز چۈشتى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇنى ئۆلتۈرۈڭالر» دېدى .بىز ئۇنى ئۆلتۈرمەكچى بولۇپ
تېزال ھەرىكەت قىلدۇق .لېكىن ئۇ قېچىپ كەتتى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :خۇددى
سىلەر ئۇنىڭ يامانلىقىدىن ساقلىنىپ قالغىنىڭالردەك ،ئۇمۇ سىلەرنىڭ يامانلىقىڭالردىن
ساقلىنىپ قالدى» دېدى .ئىمام مۇسلىم بۇ ھەدىسنى ئەئمەشتىن رىۋايەت قىلغان.
ئىمام ئەھمەد ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئانام پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇرسەالت سۈرىسىنى ناماز شامدا ئوقۇغانلىقىنى ئاڭلىغان ئىكەن.
ئىمام مالىك ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەزلنىڭ
ئانىسى پەزلنىڭ مۇرسەالت سۈرىسىنى ئوقۇغانلىقىنى ئاڭالپ :ئى ئوغلۇم! سەن بۇ سۈرىنى
ئوقۇپ ،ماڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ سۈرىنى ناماز شامدا ئوقۇۋاتقانلىقىنى ئەڭ
ئاخىرقى قېتىم ئاڭلىغانلىقىمنى ئەسلەتتىڭ -،دېدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە
مۇسلىممۇ ئىمام مالىكتىن رىۋايەت قىلدى.

ﭑﭒﭓ

ﮑﮒﮓﮔﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝ
ﮞﮟﮠﮡ ﮢﮣﮤ ﮥﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬ

ﮭﮮ ﮯﮰﮱ ﯓﯔﯕﯖ ﯗ ﯘﯙﯚ ﯛ ﯜﯝ ﯞ ﯟ
ﯠﯡﯢﯣﯤ ﯥﯦﯧ ﯨﯩ
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن
ئارقىمۇئارقا چىققۇچى (لەرزان) شامالالر بىلەن قەسەمكى﴿ .﴾1قاتتىق چىققۇچى
بورانالر بىلەن قەسەمكى﴿( .﴾2بۇلۇتالرنى ﷲ خالىغان تەرەپلەرگە) تارقاتقۇچى شامالالر
بىلەن قەسەمكى﴿( .﴾3ھەق بىلەن باتىلنىڭ ،ھارام بىلەن ھااللنىڭ) ئارىسىنى ئايرىغۇچى
پەرىشتىلەر بىلەن قەسەمكى﴿( .﴾4بەندىلەرگە) ئۆزرە (قالدۇرماسلىق) ياكى (ﷲنىڭ
ئازابىدىن) ئاگاھالندۇرۇش ئۈچۈن ۋەھيىنى (پەيغەمبەرلەرگە) ئېلىپ چۈشكۈچى پەرىشتىلەر
بىلەن قەسەمكى﴿ 5ـ ( .﴾6ئى مەككە كۇففارلىرى!) سىلەر ئاگاھالندۇرۇلغان ئىش (يەنى
قىيامەت ،ھېساب ۋە جازا) چوقۇم مەيدانغا كەلگۈچىدۇر﴿ .﴾7يۇلتۇزالرنىڭ (نۇرى) ئۆچۈرۈلگەن
چاغدا﴿ .﴾8ئاسمان يېرىلغان چاغدا﴿ .﴾9تاغالر تىتىلىپ (شامالدا ئۇچۇپ يۈرگەن زەررىلەردەك)
ئۇچۇپ يۈرگەن چاغدا﴿ .﴾10پەيغەمبەرلەرگە (ئۇالر بىلەن ئۈممەتلىرى ئارىسىدا ھۆكۈم
چىقىرىلىشقا) ۋاقىت بەلگىلەنگەن چاغدا (ۋەدە قىلىنغان قىيامەت مەيدانغا كېلىدۇ)﴿.﴾11
(پەيغەمبەرلەرنىڭ قەۋملىرىگە ئائىت ئىشالر) قايسى بۈيۈك كۈنگە كېچىكتۈرۈلدى؟﴿﴾12
خااليىقنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان كۈن ئۈچۈن (تەخىر قىلىندى)﴿ .﴾13ھۆكۈم
چىقىرىلىدىغان كۈننىڭ نېمىلىكىنى (يەنى ئۇنىڭ دەھشىتىنى) قانداق بىلەلەيسەن؟﴿ ﴾14بۇ
كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿﴾15

اﷲ تائاالنىڭ قىيامەت كۈنىنىڭ مەيدانغا كېلىشىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى
ئىسپاتالپ ،ئۆزىنىڭ بىر تۈركۈم مەخلۇقاتلىرى بىلەن قەسەم قىلغانلىقى

450

﴿ئارقىمۇ ئارقا چىققۇچى (لەرزان) شامالالر بىلەن قەسەمكى﴾ ئىبنى ئەبۇھاتەم ئەبۇ
ھۇرەيرەنىڭ :بۇ ئايەتتىن شامالالر ئەمەس ،پەرىشتىلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلدى .مەسرۇق ،ئەبۇزۇھا ،مۇجاھىد ،سۇددى ۋە رەبىيئ ئىبنى ئەنەس قاتارلىقالرمۇ:
بۇ ئايەتتىن شامالالر ئەمەس ،پەرىشتىلەر مەقسەت قىلىنىدۇ -،دېدى .ئەبۇسالىھنىڭ :بۇ
ئايەتتىن شامالالر ئەمەس ،پەيغەمبەرلەر مەقسەت قىلىنىدۇ -،دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىندى.
يەنە بىر رىۋايەتتە ئەبۇسالىھ :بۇ ئايەتتىن پەرىشتىلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېگەن.
ئەبۇسالىھ يەنە ﷲ تائاالنىڭ﴿ :قاتتىق چىققۇچى بورانالر بىلەن قەسەمكى( ،بۇلۇتالرنى
ﷲ خالىغان تەرەپلەرگە) تارقاتقۇچى شامالالر بىلەن قەسەمكى( .ھەق بىلەن باتىلنىڭ،
ھارام بىلەن ھااللنىڭ) ئارىسىنى ئايرىغۇچى پەرىشتىلەر بىلەن قەسەمكى( .بەندىلەرگە) ئۆزرە
(قالدۇرماسلىق) ياكى (ﷲنىڭ ئازابىدىن) ئاگاھالندۇرۇش ئۈچۈن ۋەھيىنى (پەيغەمبەرلەرگە)
ئېلىپ چۈشكۈچى پەرىشتىلەر بىلەن قەسەمكى﴾ دېگەن ئايەتلىرىدە بايان قىلىنغان بورانالر

ۋە شامالالردىن بورانالر ۋە شامالالر ئەمەس ،شۇنداق ئىشالرغا مەسئۇل پەرىشتىلەر كۆزدە

مۇرسەالت سۈرىسى

تۇتۇلىدۇ -،دېدى.

(((

سەۋرى ئەبۇئۇبەيدەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مەن ئىبنى مەسئۇدتىن
ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئارقىمۇئارقا چىققۇچى (لەرزان) شامالالر بىلەن قەسەمكى﴾ دېگەن ئايىتىنىڭ
مەنىسىنى سورىدىم .ئىبنى مەسئۇد :بۇ ئايەتتىن شامالالر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .ئىبنى
مەسئۇد يەنە :ﷲ تائاالنىڭ﴿ :قاتتىق چىققۇچى بورانالر بىلەن قەسەمكى( ،بۇلۇتالرنى ﷲ
خالىغان تەرەپلەرگە) تارقاتقۇچى شامالالر بىلەن قەسەمكى﴾ دېگەن ئايەتلىرىدىنمۇ بوران ۋە
شامالالر مەقسەت قىلىنىدۇ -،دېدى .بۇ ئايەتلەرنىڭ مەنىسىنى ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ۋە
قەتادە قاتارلىقالرمۇ ئىبنى مەسئۇدقا ئوخشاش بايان قىلدى.
ئىبنى جەرىر بولسا ئىبنى مەسئۇد ۋە باشقىالرغا ئوخشاش ﷲ تائاالنىڭ﴿ :قاتتىق
چىققۇچى بورانالر بىلەن قەسەمكى﴾ دېگەن ئايىتىدىن بوراننىڭ كۆزدە تۇتۇلىدىغانلىقىنى
جەزملەشتۈردى .ئەمما ﷲ تائاالنىڭ(﴿ :بۇلۇتالرنى ﷲ خالىغان تەرەپلەرگە) تارقاتقۇچى
شامالالر بىلەن قەسەمكى﴾ دېگەن ئايىتىدىن پەرىشتىلەرنىڭ ياكى شامالالرنىڭ كۆزدە

تۇتۇلىدىغانلىقى ھەققىدە بىر نەرسە دېمىدى.

ئەبۇسالىھ يەنە بىر رىۋايەتتە ﷲ تائاالنىڭ(﴿ :بۇلۇتالرنى ﷲ خالىغان تەرەپلەرگە)
تارقاتقۇچى شامالالر بىلەن قەسەمكى﴾ دېگەن ئايىتىدىن يامغۇرالر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى.

لېكىن توغرىسى ،بۇ ئايەتلەردىن ﷲ تائاال﴿ :بىز يامغۇرنى ھەيدەيدىغان شامالالرنى
ئەۋەتتۇق﴾(((﴿ ،ﷲ نىڭ رەھمىتى (يەنى يامغۇر) مەيدانغا كېلىش ئالدىدا ،ﷲ بېشارەتچى
قىلىپ شامالالرنى ئەۋەتىدۇ﴾((( دېگەن ئايەتلىرىدە بايان قىلغاندەك بوران ۋە شامالالر مەقسەت
قىلىنىدۇ.
﴿(ھەق بىلەن باتىلنىڭ ،ھارام بىلەن ھااللنىڭ) ئارىسىنى ئايرىغۇچى پەرىشتىلەر بىلەن
قەسەمكى( ،بەندىلەرگە) ئۆزرە (قالدۇرماسلىق) ياكى (ﷲنىڭ ئازابىدىن) ئاگاھالندۇرۇش
ئۈچۈن ۋەھيىنى (پەيغەمبەرلەرگە) ئېلىپ چۈشكۈچى پەرىشتىلەر بىلەن قەسەمكى﴾ ئىبنى

مەسئۇد ،ئىبنى ئابباس ،مەسرۇق ،مۇجاھىد ،قەتادە ،رەبىئ ئىبنى ئەنەس ،سۇددى ۋە سەۋرى
قاتارلىقالر :بۇ ئايەتلەردىن پەرىشتىلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .بۇنىڭدا ھېچبىر ئىختىالپ
يوق .چۈنكى ،پەرىشتىلەر ﷲ تائاالنىڭ بۇيرۇقلىرىنى پەيغەمبەرلەرگە ئېلىپ چۈشىدۇ .ھەق
بىلەن ھەقسىزلىكنىڭ ،توغرا يول بىلەن گۇمراھلىقنىڭ ۋە ھاالل بىلەن ھارامنىڭ ئارىسىنى
ئايرىيدۇ .بەندىلەرگە بانا ـ سەۋەب قالدۇرماسلىق ،ئەگەر ئۇالر ﷲنىڭ بۇيرۇقلىرىغا قارشىلىق
كۆرسەتسە ،ئۇالرنى ﷲ تائاالنىڭ ئازابىدىن ئاگاھالندۇرۇش ئۈچۈن پەيغەمبەرلەرگە ۋەھيى
ئېلىپ چۈشىدۇ.

((( نىسا سۈرىسى 39ـ ئايەت.
((( قۇرئاننىڭ تەرجىمىسىدە بوران ۋە شامالالر دەپ تەرجىمە قىلىنغان ،ئايەتلەرنىڭ ئەرەبچە لەۋزى ئەسلىدە بوران ۋە
شامال دېگەن مەنىلەرنى بېرىدىغان لەۋزىنىڭ ئۆزى ئەمەس .بۇ لەۋزىلەر بولسا ،بۇالردىن بوران ۋە شامال ياكى پەرىشتىلەر
دېگەن مەنىلەرنى بېرىش ئېھتىمالى بولغان لەۋزىلەردۇر .شۇڭا بۇ لەۋزىلەردىن بەزى ئالىمالر :بوران ۋە شامال دېگەن
مەنىنى چۈشەنسە ،بەزى ئالىمالر :پەرىشتە دېگەن مەنىنى چۈشەنگەن.
((( ھىجر سۈرىسى 22ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

451

﴿(ئى مەككە كۇففارلىرى!) سىلەر ئاگاھالندۇرۇلغان ئىش (يەنى قىيامەت ،ھېساب ۋە جازا)
چوقۇم مەيدانغا كەلگۈچىدۇر﴾ يەنى سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان قىيامەتنىڭ بولۇشى ،سۇرنىڭ

چېلىنىشى ،تەنلەرنىڭ قايتا تىرىلدۈرۈلۈشى ،ئىلگىرىكى ۋە كېيىنكى پۈتۈن ئىنسانالرنىڭ بىر
يەرگە توپلىنىشى ،ھەر ئادەمگە ئۇنىڭ قىلمىشلىرىغا قاراپ ،ئەگەر ياخشى بولسا مۇكاپات،
يامان بولسا جازا بېرىلىشى قاتارلىق ئىشالرنىڭ ھەممىسى چوقۇم مەيدانغا چىققۇچىدۇر ۋە
شەكسىز يۈز بەرگۈچىدۇر .مانا بۇ ،ﷲ تائاال يۇقىرىدا بىر قىسىم مەخلۇقاتلىرى بىلەن قەسەم
قىلىپ تەكىتلىمەكچى بولغان ھەقىقەتتۇر.

قىيامەت بولغاندا يۈز بېرىدىغان بەزى ئىشالرنىڭ بايانى
﴿يۇلتۇزالرنىڭ (نۇرى) ئۆچۈرۈلگەن چاغدا﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :يۇلتۇزالر
تۆكۈلگەن چاغدا﴾(((﴿ ،يۇلتۇزالر تۆكۈلگەن چاغدا﴾(((﴿ ،ئاسمان يېرىلغان چاغدا﴾ يەنى ئاسمان
يېرىلىپ ئەتراپلىرى ساڭگىالپ كېتىۋاتقان چاغدا﴿ .تاغالر تىتىلىپ (شامالدا ئۇچۇپ يۈرگەن
زەررىلەردەك) ئۇچۇپ يۈرگەن چاغدا﴾ يەنى تاغالر يوقىلىپ ئۇنىڭ ھېچبىر ئەسىرى قالمىغاندا.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر سەندىن تاغالر توغرۇلۇق (يەنى تاغنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ
قانداق بولىدىغانلىقى توغرۇلۇق) سورايدۇ ،ئېيتقىنكى« ،پەرۋەردىگارىم ئۇالرنى كۇكۇم تالقان قىلىپ
(ئاندىن شامالنى ئەۋەتىپ ئۇنى سورۇيدۇ)﴾(((﴿ ،ئۇ كۈندە (يەنى قىيامەت كۈنىدە) بىز تاغالرنى
يوق قىلىمىز ،زېمىننى ئوچۇق ،تۈپتۈز كۆرىسەن (يەنى ئۇنى توسۇپ تۇرىدىغان تاغ ،دەرەخ ،بىناالر
بولمايدۇ) ،ئۇالرنى (يەنى ئىنسانالرنى) (مەھشەرگاھقا) يىغىمىز ،ئۇالردىن بىر كىشىنىمۇ قالدۇرۇپ
قويمايمىز﴾(((.
﴿پەيغەمبەرلەرگە (ئۇالر بىلەن ئۈممەتلىرى ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىشقا) ۋاقىت بەلگىلەنگەن
چاغدا (ۋەدە قىلىنغان قىيامەت مەيدانغا كېلىدۇ)﴾ ئەۋفىي ئىبنى ئابباسنىڭ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى

ھەققىدە :پەيغەمبەرلەر توپالنغان چاغدا -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ .ئىبنى زەيد :بۇ ئايەتنىڭ
مەنىسى ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ﷲ قىيامەت كۈنى پەيغەمبەرلەرنى يىغىپ(« :قەۋمىڭالرنى ئىمانغا دەۋەت
قىلغىنىڭالردا) قانداق جاۋابقا ئىگە بولدۇڭالر؟» دەپ سورايدۇ﴾((( دېگەن ئايىتىنىڭ مەنىسى بىلەن
ئوخشاشتۇر -،دېدى.

452

﴿پەيغەمبەرلەرگە (ئۇالر بىلەن ئۈممەتلىرى ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىشقا) ۋاقىت بەلگىلەنگەن
چاغدا (ۋەدە قىلىنغان قىيامەت مەيدانغا كېلىدۇ)﴾ مۇجاھىد :بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ،پەيغەمبەرلەر

بىلەن ئۇالرنىڭ ئۈممەتلىرىنىڭ ئىشى كېچىكتۈرۈلسە دېگەنلىكتۇر -،دېدى .سەۋرى مەنسۇردىن
ئىبراھىمنىڭ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :پەيغەمبەرلەر بىلەن ئۇالرنىڭ ئۈممەتلىرى ئارىسىدا ھۆكۈم
چىقىرىلىشقا پەيغەمبەرلەرگە ۋەدە بېرىلسە دېگەنلىكتۇر -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى .ئىبراھىم
((( ئەئراف سۈرىسى 57ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( تەكۋىر سۈرىسى 2ـ ئايەت.
((( ئىنفىتار سۈرىسى 2ـ ئايەت.
((( تاھا سۈرىسى 105ـ ئايەت.
((( كەھف سۈرىسى 47ـ ئايەت.

مۇرسەالت سۈرىسى

بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىنى ﷲ تائاالنىڭ﴿ :مەھشەرگاھ پەرۋەردىگارىنىڭ نۇرى بىلەن يورۇيدۇ ،نامە-
ئەمالالر ھازىر قىلىنىدۇ ،پەيغەمبەرلەر ۋە گۇۋاھچىالر كەلتۈرۈلىدۇ ،ئۇالرنىڭ ئارىسىدا ئادىل ھۆكۈم
چىقىرىلىدۇ ،ئۇالرغا زۇلۇم قىلىنمايدۇ﴾((( دېگەن ئايىتىنىڭ مەنىسىگە ئوخشاش چۈشەندى .يەنى
يۇقىرىدا بايان قىلىنغان ئىشالر يۈز بەرگەندە ،ۋەدە قىلىنغان قىيامەت كۈنى چوقۇم بولىدۇ.
﴿(پەيغەمبەرلەرنىڭ قەۋملىرىگە ئائىت ئىشالر) قايسى بۈيۈك كۈنگە كېچىكتۈرۈلدى؟ خااليىقنىڭ
ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان كۈن ئۈچۈن (تەخىر قىلىندى)﴾ يەنى پەيغەمبەرلەرنى بىر يەرگە

توپالش ياكى پەيغەمبەرلەرنىڭ قەۋملىرىگە ئائىت ئىشالر قىيامەت كۈنىگە كېچىكتۈرۈلدى .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ نى پەيغەمبەرلىرىگە قىلغان ۋەدىسىگە خىالپلىق قىلىدۇ دەپ
ئويلىمىغىن ،ﷲ ھەقىقەتەن غالىبتۇر( ،دوستلىرى ئۈچۈن دۈشمەنلىرىدىن) ئىنتىقام ئالغۇچىدۇر.
ئۇ كۈندە زېمىنمۇ باشقا بىر زېمىنغا ،ئاسمانالرمۇ باشقا بىر ئاسمانالرغا ئايلىنىدۇ ،ئۇالر (يەنى پۈتۈن
خااليىق قەبرىلىرىدىن چىقىپ) يېگانە ،قۇدرەتلىك ﷲ نىڭ دەرگاھىدا (يەنى مەھشەرگاھدا) ھازىر
بولىدۇ﴾(((.

مانا بۇ كۈن ﷲ تائاال﴿ :خااليىقنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان كۈن ئۈچۈن (تەخىر
قىلىندى)﴾ دېگەن ئايىتىدە كۆرسىتىلگەندەك ،خااليىقنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان كۈندۇر.
ئاندىن ﷲ ئۇ كۈننىڭ ناھايىتى كاتتا بىر كۈن ئىكەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ھۆكۈم
چىقىرىلىدىغان كۈننىڭ نېمىلىكىنى (يەنى ئۇنىڭ دەھشىتىنى) قانداق بىلەلەيسەن؟ بۇ كۈندە (ئۇ
كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾ يەنى ئۇ كۈندە ئۇالرغا ﷲ تائاالنىڭ ئازابىنىڭ بارلىقىدىن ۋاي!

*******
ﯪﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲﯳﯴﯵﯶﯷﯸﯹ
ﭑ ﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚﭛﭜﭝ ﭞ ﭟﭠﭡﭢﭣﭤ
ﭥﭦﭧ ﭨ ﭩﭪ ﭫ ﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲ ﭳﭴ
ﭵﭶﭷﭸﭹﭺﭻ
(پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن) ئىلگىرىكىلەرنى ھاالك قىلمىدۇقمۇ؟﴿﴾16
ئاندىن ئۇالرغا ئەگەشتۈرۈپ كېيىنكىلەرنى ھاالك قىلدۇق﴿ .﴾17گۇناھكارالرنى مۇشۇنداق قىلىمىز
(يەنى جازااليمىز)﴿ .﴾18بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿ ﴾19سىلەرنى بىز ئاجىز
مەنىدىن ياراتمىدۇقمۇ؟﴿ ﴾20ئۇنى بىز مەلۇم ۋاقىتقىچە (يەنى تۇغۇلغۇچە) پۇختا ئارامگاھ (يەنى
بەچچىدان) دا قىلدۇق﴿ 21ـ .﴾22بىز (ئۇنى ئابىمەنىدىن يارىتىشقا) قادىر بولدۇق ،بىز (ئۇنى ئەڭ
چىرايلىق شەكىلدە يارىتىشقا) نېمىدېگەن ياخشى قادىر بولغۇچىمىز!﴿ ﴾23بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار
قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿ ﴾24زېمىننى بىز ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان قىلمىدۇقمۇ؟﴿( ﴾25يەنى) تىرىكلەرنى
ۋە ئۆلۈكلەرنى (ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان قىلمىدۇقمۇ؟)﴿ ﴾26بىز زېمىنغا ئېگىز تاغالرنى ئورناتتۇق،
((( مائىدە سۈرىسى 109ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( زۇمەر سۈرىسى 69ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

453

سىلەرنى تاتلىق سۇ بىلەن سۇغاردۇق﴿ .﴾27بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿﴾28

اﷲ تائاالنىڭ ھەرتۈرلۈك قۇدرەتلىرىدىن ئىبرەت ئېلىشقا چاقىرغانلىقى
﴿(پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن) ئىلگىرىكىلەرنى ھاالك قىلمىدۇقمۇ؟﴾ يەنى
پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان ،ئۇالر ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتكە قارشى چىققان ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنى
ھاالك قىلمىدۇقمۇ؟
﴿ئاندىن ئۇالرغا ئەگەشتۈرۈپ كېيىنكىلەرنى ھاالك قىلدۇق﴾ يەنى ئۇالردىن كېيىن ئۇالرنىڭ
قىلغان يامان ئىشلىرىنى قىلغانالرنى ھاالك قىلدۇق .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :گۇناھكارالرنى
مۇشۇنداق قىلىمىز (يەنى جازااليمىز) .بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾ بۇ ئايەتلەرنىڭ
مەنىسىنىڭ شۇنداق بولىدىغانلىقىنى ئىبنى جەرىر بايان قىلغان.

ئاندىن ﷲ تائاال بەندىلىرىگە قىلغان نېمىتىنى ئەسكەرتىپ ۋە ئۇالرنى بۇرۇن قانداق ھالەتتە

ياراتقان بولسا شۇنداق ھالەتتە قايتا تىرىلدۈرىدىغانلىقىغا پاكىت كەلتۈرۈپ مۇنداق دېدى﴿ :سىلەرنى
بىز ئاجىز مەنىيدىن ياراتمىدۇقمۇ؟﴾ يەنى ﷲ تائاال ئۆز قۇدرىتىغا نىسبەتەن ئىنسانالرنى ئاجىز ۋە

ئەرزىمەس ئىسپېرمىدىن ياراتمىدىمۇ؟ بۇسر ئىبنى جىھاش رىۋايەت قىلغان ھەدىس قۇددىسىدا ﷲ
تائاالنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى بايان قىلىندى« :ئى ئىنسان! مەن سېنى مۇشۇنىڭدەك (ئاددىي) بىر
نەرسىدىن ياراتقان تۇرسام ،سەن مېنى قانداقمۇ ئاجىز دەپ قارايسەن؟»

﴿ئۇنى بىز مەلۇم ۋاقىتقىچە (يەنى تۇغۇلغۇچە) پۇختا ئارامگاھ (يەنى بەچچىدان) دا قىلدۇق﴾

يەنى بىز ئۇنى ئالتە ئاي ياكى توققۇز ئايدىن ئىبارەت مەلۇم ۋاقىتقىچە باال ياتقۇدا قىلدۇق .باال ياتقۇ
بولسا ئەر بىلەن ئايالنىڭ ئىسپېرمىسى قوشۇلىدىغان ۋە قوشۇلغان ئىسپېرمىالرنى ساقاليدىغان يەردۇر.
شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :بىز (ئۇنى ئابىمەنىدىن يارىتىشقا) قادىر بولدۇق ،بىز (ئۇنى ئەڭ
چىرايلىق شەكىلدە يارىتىشقا) نېمىدېگەن ياخشى قادىر بولغۇچىمىز! بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار
قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾
﴿زېمىننى بىز ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان قىلمىدۇقمۇ؟ (يەنى) تىرىكلەرنى ۋە ئۆلۈكلەرنى (ئۆز ئىچىگە
ئالىدىغان قىلمىدۇقمۇ؟)﴾ ئىبنى ئابباس بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :زېمىننى بىز ئۆز قوينىغا

ئالغۇچى قىلمىدۇقمۇ؟ -دېدى.

454

مۇجاھىد :بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىدىن ئۇنىڭ ئۆلۈكلەرنى ئۆز قوينىغا ئالىدىغانلىقى ،ئۆلۈكلەرنىڭ
سىرتتا قالمايدىغانلىقى كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .شەئبى :زېمىننىڭ ئىچى ئۆلۈكلەر ئۈچۈن ،سىرتى
تىرىكلەر ئۈچۈن -،دېدى .مۇجاھىد ۋە قەتادەمۇ مۇشۇنىڭغا ئوخشاش دېدى.
﴿بىز زېمىنغا ئېگىز تاغالرنى ئورناتتۇق﴾ يەنى زېمىننى تەۋرەپ كەتمەي چىڭ تۇرسۇن دەپ،
بىز ئۇنىڭغا ئېگىز تاغالرنى ئورناتتۇق .مەيلى بۇلۇتالردىن ياغدۇرۇپ بېرىش بىلەن ياكى بۇالقالردىن
چىقىرىپ بېرىش بىلەن بوالمدۇ ،بىز ﴿سىلەرنى تاتلىق سۇ بىلەن سۇغاردۇق﴾.
﴿بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴾ يەنى ياراتقۇچىسىنىڭ (نە قەدەر) كاتتىلىقىنى
بىلدۈرىدىغان مەخلۇقاتلىرى ئۈستىدە پىكىر قىلىپ ،ئاندىن يەنە ئۆزىنىڭ ھەقنى ئىنكار قىلىشىدا ۋە

مۇرسەالت سۈرىسى

كاپىرلىقىدا داۋام قىلغان كىشىگە ۋاي!

*******
ﭼﭽﭾﭿﮀﮁﮂﮃﮄ ﮅﮆﮇ ﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏ ﮐ
ﮑﮒﮓ ﮔ ﮕﮖ ﮗﮘ ﮙﮚﮛﮜ ﮝ ﮞﮟﮠﮡﮢ
ﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩ ﮪ ﮫﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓﯔﯕ ﯖ
ﯗﯘﯙﯚ ﯛﯜﯝ
(ئۇالرغا دوزاخ مۇئەككەللىرى) «سىلەر (دۇنيادىكى چېغىڭالردا) ئىنكار قىلغان (دوزاخ) ئازابىغا
بېرىڭالر ،ئۈچ شاخلىق سايىگە بېرىڭالر» (دەيدۇ)﴿ 29ـ .﴾30ئۇ سايە (جەھەننەمنىڭ تۈتۈنى بولۇپ
كىشىنى) سەگىدەتمەيدۇ( ،جەھەننەمنىڭ) يالقۇنىنىمۇ توسمايدۇ﴿ .﴾31ئۇ يالقۇن قەسىردەك (چوڭ)
ئۇچقۇنالرنى چىقىرىدۇ﴿ .﴾32ئۇ ئۇچقۇنالر قارا -سېرىق تۆگىلەرگە ئوخشايدۇ﴿ .﴾33بۇ كۈندە (ئۇ
كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿ ﴾34بۇ كۈندە ئۇالر سۆز قىاللمايدۇ﴿ .﴾35ئۇالرنىڭ ئۆزرە ئېيتىشىغا
ئىزنى بېرىلمەيدۇ﴿ .﴾36بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿ ﴾37بۇ (خااليىقنىڭ ئارىسىدا)
ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان كۈندۇر( ،ئۇ كۈندە) سىلەرنى ۋە ئاۋالقىالرنى (يەنى ئۆتكەنكى ئۈممەتلەرنى)
(ئاراڭالردا ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن) يىغىمىز﴿ .﴾38ئەگەر (ئازابتىن قۇتۇلۇشقا) بىرەر چارەڭالر بولسا،
چارە قىلىپ بېقىڭالر﴿ .﴾39بۇ كۈندە (ئۇ كۈننى) ئىنكار قىلغۇچىالرغا ۋاي!﴿﴾40

گۇناھكارالرنىڭ جەھەننەمدىكى جايلىرىغا ھەيدىلىدىغانلىقى ۋە ئۇ يەرنىڭ
تەسۋىرى
ﷲ تائاال قىيامەت كۈنىنى ،مۇكاپات ۋە جازانى ،جەننەت ۋە دوزاخنى ئىنكار قىلغان كاپىرالرغا
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 06 - 37
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2022
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1064
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 949
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3678
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1320
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1527
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3534
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1288
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1335
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3617
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1406
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1413
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3769
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1469
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3692
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3749
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1241
    36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3659
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1465
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1321
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1360
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1394
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1493
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3750
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1462
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1431
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1296
    35.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3734
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3681
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1352
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3640
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1333
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3632
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3663
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3783
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1337
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3569
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1281
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3727
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1301
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1586
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3708
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1267
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1225
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1526
    26.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3502
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1692
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3573
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1683
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1702
    21.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    21.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 1104
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 586
    27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.