Latin

Tefsir İbni Kesir - 06 - 23

Süzlärneñ gomumi sanı 3722
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1360
32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
تولۇق خەۋەرداردۇر﴾ يەنى ﷲ تائاال ئەجىلى توشقان ئادەمنىڭ ئەجىلىنى ھەرگىز ئۇزارتمايدۇ ،ئۇ

274

كىمنىڭ سۆزىدە ۋە سوئالىدا راستچىل ئىكەنلىكىنى ،كىمنىڭ دۇنياغا قايتۇرۇلغان تەقدىردە ئىلگىرىكى
يامان ئىشىغا قايتىدىغانلىقىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر ۋە ناھايىتى ياخشى خەۋەرداردۇر .شۇڭا ﷲ تائاال
مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەرداردۇر﴾.
شۇنىڭ بىلەن ،مۇنافىقۇن سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى .جىمى ھەمدۇسانا ۋە مەدھىيە ﷲ غا
خاستۇر .مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش ۋە خاتالىقتىن ساقلىنىش پەقەت ﷲ تەرىپىدىن كېلىدۇ.
((( ئىبراھىم سۈرىسى - 44ئايەت.
((( مۆئمىنۇن سۈرىسى 100 - 99ــ ئايەتلىرى.

تەغابۇن سۈرىسى
مەدىنىدە نازىل بولغان 18 ،ئايەت
ﭑﭒﭓ

ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ
ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ
ﭴﭵﭶ ﭷﭸﭹﭺﭻ ﭼ ﭽ ﭾﭿﮀﮁﮂ
ﮃﮄﮅﮆﮇﮈ ﮉﮊﮋ ﮌ
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن
ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر ﷲغا تەسبىھ ئېيتىدۇ ،پادىشاھلىق ﷲغا
مەنسۇپتۇر ،جىمى ھەمدۇسانا ﷲغا خاستۇر ،ﷲ ھەر نەرسىگە قادىردۇر﴿ .﴾1ﷲ
سىلەرنى خەلق ئەتتى ،ئاراڭالردا مۆمىنلەرمۇ بار ،كاپىرالرمۇ بار ،ﷲ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان
ئىشىڭالرنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر﴿ .﴾2ﷲ ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ھەق ياراتتى ،سىلەرنى
سۈرەتكە كىرگۈزدى ،سۈرىتىڭالرنى چىرايلىق قىلدى ،ئاخىر قايتىدىغان جاي ئۇنىڭ
دەرگاھىدۇر﴿ .﴾3ﷲ ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرىدۇ ،ﷲ
(نىيەتلىرىڭالردىن ،ئەمەللىرىڭالردىن) يوشۇرغانلىرىڭالرنى ۋە ئاشكارىلىغانلىرىڭالرنى
بىلىپ تۇرىدۇ ،ﷲ دىلالردىكى سىرالرنى بىلگۈچىدۇر﴿.﴾4

اﷲ تائاالغا تەسبىھ ئېيتىلىدىغانلىقى ،اﷲ تائاالنىڭ ئىنسانالرنى
ياراتقانلىقى ۋە ئۇنىڭ ھەممە نەرسىنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقى
بۇ سۈرە تەسبىھ ئايەتلىرى بىلەن باشالنغان سۈرىلەرنىڭ ئەڭ ئاخىرقىسىدۇر.
مەخلۇقاتالرنىڭ ياراتقۇچى ۋە پادىشاھ ﷲ تائاالغا تەسبىھ

ئېيتىدىغانلىقى يۇقىرىدا تەپسىلىي بايان قىلىندى .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :پادىشاھلىق
ﷲغا مەنسۇپتۇر ،جىمى ھەمدۇسانا ﷲغا خاستۇر﴾ يەنى ﷲ پۈتۈن كائىناتنى ئۆزى خالىغانچە

باشقۇرىدۇ .ﷲ بارلىق مەخلۇقاتالرنى ياراتقانلىقى ۋە ئۇالرنى ئۆلچەملىك ئورۇنالشتۇرغانلىقى
ئۈچۈن مەدھىيەگە اليىقتۇر.

﴿ﷲ ھەر نەرسىگە قادىردۇر﴾ يەنى ﷲ خالىغانال نەرسە ھېچقانداق توسالغۇغا ۋە
چەكلىمىگە ئۇچرىماستىن ۋۇجۇتقا چىقىدۇ .ﷲ خالىمىغان نەرسە ۋۇجۇتقا چىقمايدۇ﴿ .ﷲ
سىلەرنى خەلق ئەتتى ،ئاراڭالردا مۆمىنلەرمۇ بار ،كاپىرالرمۇ بار﴾ يەنى ﷲ سىلەرنى مانا
مۇشۇنداق سۈپەتكە اليىق قىلىپ ياراتتى ۋە ئاراڭالردا مۆمىننىڭمۇ ،كاپىرنىڭمۇ چوقۇم مەۋجۇد
بولۇپ تۇرۇشىنى ئىرادە قىلدى .ﷲ كىمنىڭ ھىدايەتكە ھەقلىق ئىكەنلىكىنى ،كىمنىڭ
گۇمراھلىققا تېگىشلىك ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر .ﷲ بەندىلىرىنىڭ ئەمەللىرىنى
كۆزىتىپ تۇرىدۇ ۋە شۇنىڭغا قارىتا ئۇالرغا تولۇق مۇكاپات ياكى جازا بېرىدۇ .شۇنىڭ ئۈچۈن،
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭالرنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر﴾﴿ ،ﷲ
ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ھەق ياراتتى﴾ يەنى ئۇالرنى ئادالەت ۋە ھېكمەت بىلەن ياراتتى.
﴿سىلەرنى سۈرەتكە كىرگۈزدى ،سۈرىتىڭالرنى چىرايلىق قىلدى﴾ يەنى سىلەرنى ئەڭ
گۈزەل شەكىللەردە ياراتتى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :ئى ئىنسان! سېنى
مەرھەمەتلىك پەرۋەردىگارىڭغا ئاسىيلىق قىلىشقا نېمە ئالدىدى؟ ئۇ سېنى ياراتتى( ،ئەزالىرىڭنى)
بېجىرىم ،قامىتىڭنى تۈز قىلدى .سېنى ئۇ خالىغان شەكىلدە قۇراشتۇردى﴾(((﴿ ،ﷲ سىلەرگە
زېمىننى تۇرالغۇ ،ئاسماننى بىنا قىلدى .سىلەرنى سۈرەتكە كىرگۈزدى .سۈرىتىڭالرنى چىرايلىق
قىلدى .سىلەرگە (تۈرلۈك) پاك نەرسىلەرنى رىزىق قىلىپ بەردى .ئەنە شۇ ﷲ سىلەرنىڭ
پەرۋەردىگارىڭالردۇر ،ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ﷲنىڭ بەرىكىتى بۈيۈكتۇر﴾(((﴿ ،ئاخىر
قايتىدىغان جاي ئۇنىڭ دەرگاھىدۇر﴾ يەنى ئاخىرقى تۇرالغۇ قىلىنىدىغان جاي ﷲ نىڭ
دەرگاھىدۇر .ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ ئاسمان -زېمىندىكى ۋە دىلالردىكى بارلىق نەرسىلەرنى
بىلىپ تۇرىدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى
نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرىدۇ ،ﷲ (نىيەتلىرىڭالردىن ،ئەمەللىرىڭالردىن) يوشۇرغانلىرىڭالرنى ۋە
ئاشكارىلىغانلىرىڭالرنى بىلىپ تۇرىدۇ ،ﷲ دىلالردىكى سىرالرنى بىلگۈچىدۇر﴾.

*******
276

ﮍﮎ ﮏﮐ ﮑﮒﮓ ﮔﮕﮖﮗﮘﮙ ﮚﮛﮜ ﮝ ﮞ
ﮟﮠﮡﮢ ﮣﮤﮥﮦﮧ ﮨﮩﮪﮫ ﮬﮭ
سىلەرگە ئىلگىرى كاپىر بولۇپ ئەمەللىرىنىڭ ۋابالىنى تېتىغانالرنىڭ خەۋىرى كەلمىدىمۇ؟
ئۇالر (ئاخىرەتتە) قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ﴿ .﴾5بۇ شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى ،ئۇالرغا
((( ئىنفىتار سۈرىسى 8 - 6ـ ئايەتكىچە.
((( غافىر سۈرىسى - 64ئايەت.

تەغابۇن سۈرىسى

پەيغەمبەرلىرى روشەن مۆجىزىلەر بىلەن كەلگەن ئىدى ،ئۇالر« :ئىنسان بىزنى ھىدايەت
قىالالمدۇ؟» دېدى( .پەيغەمبەرنى) ئىنكار قىلدى( ،ئىماندىن) يۈز ئۆرۈدى .ﷲ (ئۇالرنىڭ
ئىمانىغا) موھتاج ئەمەستۇر ،ﷲ (مەخلۇقاتتىن) بىھاجەتتۇر ،مەدھىيىگە اليىقتۇر﴿.﴾6

ئىلگىرى ئۆتكەن كاپىرالرنىڭ ھاالك قىلىنغانلىقىنى بايان قىلىش بىلەن
ئاگاھالندۇرۇش بېرىش
ﷲ تائاال ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ پەيغەمبەرلەرگە قارشى چىقىپ ،ھەقنى ئىنكار
قىلغانلىقى ئۈچۈن ئازاب -ئوقۇبەتكە گىرىپتار بولغانلىقىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ:

﴿سىلەرگە ئىلگىرى كاپىر بولۇپ ئەمەللىرىنىڭ ۋابالىنى تېتىغانالرنىڭ خەۋىرى كەلمىدىمۇ؟﴾

ئۇالر پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغانلىقى ۋە رەزىل ئىشالرنى قىلغانلىقى ئۈچۈن ،دۇنيادا ئۇالرغا
خار قىلغۇچى ئازاب چۈشتى.

﴿ئۇالر (ئاخىرەتتە) قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ﴾ يەنى ئۇالرنىڭ دۇنيادىكى ئازابىغا
ئاخىرەتتىكى ئازاب قوشۇلۇپ ،ئازابى ھەسسىلەپ ئارتىدۇ .ﷲ تائاال ئۇ ئازابنىڭ سەۋەبىنى
بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :بۇ شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى ،ئۇالرغا پەيغەمبەرلىرى روشەن
مۆجىزىلەر﴾ يەنى كەسكىن دەلىل -پاكىتالر ﴿بىلەن كەلگەن ئىدى ،ئۇالر« :ئىنسان
بىزنى ھىدايەت قىالالمدۇ؟» دېدى﴾ يەنى ئۇالر ئىنسانالر ئىچىدە پەيغەمبەرلىك كېلىشىنى ۋە
ئۆزلىرىنىڭ ھىدايەت تېپىشىڭ ئۆزلىرىگە ئوخشاش ئىنسانالرنىڭ قولى بىلەن بولىدىغانلىقىنى
يىراق ساناشتى(﴿ .پەيغەمبەرنى) ئىنكار قىلدى( ،ئىماندىن) يۈز ئۆرۈدى﴾ يەنى ئۇالر ھەقنى
يالغانچىغا چىقاردى ،ياخشى ئەمەللەرنى قىلىشتىن باش تارتتى ﴿ﷲ (ئۇالرنىڭ ئىمانىغا)
موھتاج ئەمەستۇر ،ﷲ (مەخلۇقاتتىن) بىھاجەتتۇر ،مەدھىيىگە اليىقتۇر﴾.

*******
ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ
ﯦ ﯧ ﯨ ﯩﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳﯴ ﯵ ﯶ ﯷﯸ
ﯹﯺﯻﯼ ﯽﯾﯿﰀﰁﰂﰃﰄﰅ ﰆ
ﰇ ﰈ ﰉﰊ ﰋ ﰌ ﰍ ﰎ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ
ﭖ ﭗ ﭘ ﭙﭚﭛﭜﭝ
كاپىرالر ھەرگىز تىرىلدۈرۈلمەيمىز دەپ گۇمان قىلىشتى ،ئېيتقىنكى« :ھەرگىز
ئۇنداق ئەمەس ،پەرۋەردىگارىم بىلەن قەسەمكى ،سىلەر چوقۇم تىرىلدۈرۈلىسىلەر،
ئاندىن سىلەرگە قىلمىشىڭالردىن خەۋەر بېرىلىدۇ ،بۇ ﷲغا ئاساندۇر»﴿ .﴾7ﷲغا،
ﷲنىڭ پەيغەمبىرىگە ۋە بىز نازىل قىلغان نۇرغا (يەنى قۇرئانغا) ئىمان ئېيتىڭالر،
ﷲ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەرداردۇر﴿ .﴾8ئۇ كۈندە ﷲ سىلەرنى قىيامەت

277

ئۈچۈن توپاليدۇ ،ئۇ زىيان تارتىدىغان كۈندۇر (يەنى ئۇ كۈندە ئىماننى تەرك ئەتكەنلىكى
بىلەن كاپىرنىڭ زىيان تارتقانلىقى ،ياخشى ئەمەللەرنى دېگەندەك قىاللمىغانلىقى بىلەن
مۆمىننىڭ زىيان تارتقانلىقى ئاشكارا بولىدۇ) .كىمكى ﷲغا ئىمان ئېيتىپ ياخشى ئىش
قىلىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭ يامان ئىشلىرىنى يوققا چىقىرىدۇ ،ئۇنى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر
ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ ،ئۇالر ئۇ جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ ،بۇ كاتتا
مۇۋەپپىقىيەتتۇر﴿ .﴾9ﷲنىڭ (بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى) ئىنكار قىلغانالر ،ئايەتلىرىمىزنى
يالغانغا چىقارغانالر ئەھلى دوزاخ بولۇپ ،ئۇالر دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ ،ئۇ نېمىدېگەن يامان
جاي!﴿﴾10

ئۆلگەندىن كېيىنكى ھاياتلىقنىڭ ھەق ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىش يوق دەپ بىلجىراليدىغان كاپىرالردىن،
مۇشرىكالردىن ۋە ﷲ نىڭ بار ۋە بىرلىكىگە تانغۇچىالردىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ:

﴿ئېيتقىنكى« :ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس ،پەرۋەردىگارىم بىلەن قەسەمكى ،سىلەر چوقۇم
تىرىلدۈرۈسىلەر ،ئاندىن سىلەرگە قىلمىشىڭالردىن خەۋەر بېرىلىدۇ﴾ يەنى سىلەرگە چوڭ-

كىچىك ،قەدىرلىك ۋە قەدىرسىز ئەمەلىڭالرنىڭ ھەممىسىدىن خەۋەر بېرىلىدۇ.

278

﴿بۇ ﷲغا ئاساندۇر﴾ يەنى سىلەرنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلدۈرۈش ،قىلمىشلىرىڭالرغا
قارىتا مۇكاپات ۋە جازا بېرىش ﷲ تائاالغا ئاساندۇر .بۇ ئايەت ﷲ پەيغەمبىرى مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمغا قىيامەتنىڭ چوقۇم بولىدىغانلىقىنى تەكىتلەپ ،غالىب ۋە بۈيۈك پەرۋەردىگارىنىڭ
نامى بىلەن قەسەم قىلىشقا بۇيرۇغان ئۈچىنچى ئايەت بولۇپ ،بىرىنچىسى ،يۇنۇس سۈرىسىدىكى:
﴿ئۇالر سەندىن« :ئۇ (يەنى ۋەدە قىلىنغان ئازاب ،ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىش) راستمۇ؟» دەپ
سورايدۇ ،سەن« :ھەئە ،پەرۋەردىگارىم بىلەن قەسەمكى ،ئۇ ئەلۋەتتە راستتۇر ،سىلەر قېچىپ
قۇتۇاللمايسىلەر» دېگىن﴾((( دېگەن ئايەت؛ ئىككىنچىسى ،سەبەئ سۈرىسىدىكى﴿ :كاپىرالر:
«بىزگە قىيامەت كەلمەيدۇ» دەيدۇ ،ئېيتقىنكى« ،ئۇنداق ئەمەس ،پەرۋەردىگارىم بىلەن
قەسەمكى ،قىيامەت سىلەرگە چوقۇم كېلىدۇ ،ﷲ غەيىبنى بىلگۈچىدۇر ،ئاسمانالردىكى ۋە
زېمىندىكى زەررە چاغلىق نەرسە ﷲدىن يىراق ئەمەستۇر ،ئۇنىڭ (يەنى زەررە) دىن كىچىكرەك
نەرسە بولسۇن ،چوڭراق نەرسە بولسۇن ،لەۋھۇلمەھپۇزدا خاتىرىلەنمىگىنى يوق»﴾((( دېگەن
ئايەت؛ ئۈچىنچىسى﴿ :كاپىرالر ھەرگىز تىرىلدۈرۈلمەيمىز دەپ گۇمان قىلىشتى ،ئېيتقىنكى:
«ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس ،پەرۋەردىگارىم بىلەن قەسەمكى ،سىلەر چوقۇم تىرىلدۈرۈسىلەر،
ئاندىن سىلەرگە قىلمىشىڭالردىن خەۋەر بېرىلىدۇ ،بۇ ﷲغا ئاساندۇر»﴾ دېگەن بۇ ئايەتتۇر.

﴿ﷲغا ،ﷲنىڭ پەيغەمبىرىگە ۋە بىز نازىل قىلغان نۇرغا (يەنى قۇرئانغا) ئىمان
ئېيتىڭالر ،ﷲ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەرداردۇر﴾ يەنى ﷲ تائاالغا سىلەرنىڭ

ئەمەللىرىڭالردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ.
((( يۇنۇس سۈرىسى - 53ئايەت.
((( سەبەئ سۈرىسى -3ئايەت.

تەغابۇن سۈرىسى

زىيان تارتىدىغان كۈننىڭ بايانى
﴿ئۇ كۈندە ﷲ سىلەرنى قىيامەت ئۈچۈن توپاليدۇ﴾ يەنى ئىلگىرىكى ۋە كېيىنكى پۈتكۈل
ئىنسانالر بىر مەيدانغا توپلىنىدۇ ،ئۇالرغا چاقىرغۇچىنىڭ ئاۋازى ئاڭلىنىپ تۇرىدۇ .ئۇالرنى
كۆزلەر كۆرۈپ تۇرىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :ئەنە شۇ كۈن ھەممە ھازىر
بولىدىغان كۈندۇر﴾(((﴿ ،ئېيتقىنكى« ،ئىلگىرىكىلەر ۋە كېيىنكىلەر مەلۇم كۈننىڭ مۇئەييەن
ۋاقتىدا (يەنى قىيامەتتە) توپلىنىدۇ .ئاندىن سىلەر ،ئى قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغۇچى
گۇمراھالر!﴾(((.
﴿ئۇ زىيان تارتىدىغان كۈندۇر (يەنى ئۇ كۈندە ئىماننى تەرك ئەتكەنلىكى بىلەن
كاپىرنىڭ زىيان تارتقانلىقى ،ياخشى ئەمەللەرنى دېگەندەك قىاللمىغانلىقى بىلەن مۆمىننىڭ
زىيان تارتقانلىقى ئاشكارا بولىدۇ)﴾ ئىبنى ئابباس بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ« :زىيان

تارتىدىغان كۈن» قىيامەت كۈنىنىڭ ئىسىملىرىدىن بىرىدۇر .ئۇ كۈندە جەننەت ئەھلى دوزاخ
ئەھلىنى زىيان تارتقۇزىدۇ .قەتادە ۋە مۇجاھىد قاتارلىقالرمۇ بۇ ئايەت ھەققىدە مۇشۇنىڭغا
ئوخشاش دېدى.

مۇقاتىل ئىبنى ھەييان مۇنداق دەيدۇ :مۆمىنلەرنىڭ جەننەتكە كىرىپ ،كاپىرالرنىڭ دوزاخقا
كىرگەنلىكى كاپىرالر ئۈچۈن ئەڭ چوڭ زىياندۇر .مەن (يەنى ئىبنى كەسىر) :يۇقىرىدىكى ئايەت
ﷲ تائاالنىڭ تۆۋەندىكى ئايەتلىرىنى ئىزاھالپ بېرىدۇ -،دەپ قارايمەن﴿ :ئۇ كۈندە ﷲ
سىلەرنى قىيامەت ئۈچۈن توپاليدۇ ،ئۇ زىيان تارتىدىغان كۈندۇر (يەنى ئۇ كۈندە ئىماننى تەرك
ئەتكەنلىكى بىلەن كاپىرنىڭ زىيان تارتقانلىقى ،ياخشى ئەمەللەرنى دېگەندەك قىاللمىغانلىقى
بىلەن مۆمىننىڭ زىيان تارتقانلىقى ئاشكارا بولىدۇ) .كىمكى ﷲغا ئىمان ئېيتىپ ياخشى
ئىش قىلىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭ يامان ئىشلىرىنى يوققا چىقىرىدۇ ،ئۇنى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر
ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ ،ئۇالر ئۇ جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ ،بۇ كاتتا
مۇۋەپپىقىيەتتۇر .ﷲنىڭ (بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى) ئىنكار قىلغانالر ،ئايەتلىرىمىزنى يالغانغا
چىقارغانالر ئەھلى دوزاخ بولۇپ ،ئۇالر دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ ،ئۇ نېمىدېگەن يامان جاي!﴾

*******
ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ
ﭱﭲﭳﭴﭵﭶ ﭷ ﭸﭹﭺﭻﭼﭽﭾﭿ ﮀ
ﮁ ﮂﮃﮄﮅﮆﮇﮈ
كىشىگە يەتكەن ھەر قانداق مۇسىبەت پەقەت ﷲنىڭ ئىزنى (يەنى قازاسى) بىلەنال
(يېتىدۇ) ،كىمكى ﷲغا (يەنى ھەر قانداق مۇسىبەت ﷲنىڭ قازاسى بىلەن يېتىدۇ
دېگەن سۆزگە) ئىشىنىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭ قەلبىنى (سەۋرگە) يىتەكلەيدۇ ،ﷲ ھەر
((( ھۇد سۈرىسى 103ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ۋاقىئە سۈرىسى - 50- 49ئايەتلەر.

279

نەرسىنى بىلگۈچىدۇر﴿ .﴾11ﷲغا ئىتائەت قىلىڭالر ،پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلىڭالر ،ئەگەر
(پەيغەمبەرنىڭ دەۋىتىدىن) يۈز ئۆرۈسەڭالر (پەيغەمبەرگە زىيان يوق ،ئۆزەڭالرغا زىيان)،
پەيغەمبىرىمىزنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت (دەۋەتنى) روشەن تەبلىغ قىلىشتۇر﴿ .﴾12ﷲدىن باشقا
ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر ،مۆمىنلەر ﷲغا تەۋەككۈل قىلسۇن﴿.﴾13

كىشىگە يەتكەن ھەر قانداق مۇسىبەتنىڭ پەقەت اﷲ تائاالنىڭ ئىزنى بىلەنال
يېتىدىغانلىقى
ﷲ تائاال ھەدىد سۈرىسىدە﴿ :يەر يۈزىدىكى بارلىق ھادىسىلەر ۋە ئۆزەڭالر ئۇچرىغان
مۇسىبەتلەر بىز ئۇالرنى يارىتىشتىن بۇرۇن لەۋھۇلمەھپۇزغا يېزىلغان ،بۇ (ئىش) ،شۈبھىسىزكى،
ﷲغا ئاساندۇر﴾((( دەپ خەۋەر قىلغان ئىدى .بۇ ئايەتتىمۇ مۇنداق دەپ خەۋەر قىلىدۇ﴿ :كىشىگە
يەتكەن ھەر قانداق مۇسىبەت پەقەت ﷲنىڭ ئىزنى (يەنى قازاسى) بىلەنال (يېتىدۇ)﴾ ئىبنى
ئابباس بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :كىشىگە يەتكەن ھەر قانداق مۇسىبەت ﷲ تائاالنىڭ
خالىشى ۋە ئورۇنالشتۇرۇشى بىلەن بولىدۇ.
﴿كىمكى ﷲغا (يەنى ھەر قانداق مۇسىبەت ﷲنىڭ قازاسى بىلەن يېتىدۇ دېگەن سۆزگە)
ئىشىنىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭ قەلبىنى (سەۋرگە) يېتەكلەيدۇ ،ﷲ ھەر نەرسىنى بىلگۈچىدۇر﴾ يەنى

كىمگە بىرەر مۇسىبەت يەتسە ،ئۇ بۇ مۇسىبەتنى ﷲ نىڭ ھۆكمى ۋە ئورۇنالشتۇرۇشى بىلەن
بولدى دەپ چۈشەنسە ،ئاندىن ﷲ نىڭ ھۆكمىگە تەن بېرىپ بۇنىڭغا سەۋر قىلسا ۋە ساۋاب
ئۈمىد قىلسا ،ﷲ ئۇنىڭ دىلىنى توغرۇلۇققا باشاليدۇ .ئۇنىڭ دۇنيادىن كەتكۈزۈپ قويغان
نەرسىلىرىنىڭ ئورنىغا (ئۇنىڭ قەلبىگە) ھىدايەت ،ئىشەنچ ۋە راستچىللىقىنى ئورنىتىدۇ .ئۇنىڭغا
ئۇ قولىدىن كەتكۈزۈپ قويغان نەرسىسىنى ياكى ئۇنىڭدىنمۇ ياخشى نەرسىنى بېرىدۇ.

ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ ﴿كىمكى ﷲغا (يەنى ھەر
قانداق مۇسىبەت ﷲنىڭ قازاسى بىلەن يېتىدۇ دېگەن سۆزگە) ئىشىنىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭ
قەلبىنى (سەۋرگە) يېتەكلەيدۇ﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:

ﷲ ئۇنىڭ قەلبىنى ئىشەنچىگە يېتەكلەيدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇ ئۆزىگە يەتكەن مۇسىبەتنىڭ
ئورۇنسىز يېتىپ قالمىغانلىقىنى ،شۇنداقال ،قىلىپ سالغان خاتالىقى تۈپەيلىدىنال ئۆزىگە
مۇسىبەت يېتىپ قالمايدىغانلىقىنى بىلىدۇ.

280

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :مۆمىننىڭ ئىشى تولىمۇ ئەجەبلىنەرلىكتۇر .ﷲ ئۇنىڭغا بىرەر ھۆكۈم قىلسىال ،ئۇ
ئۇنىڭ ئۈچۈن ياخشىلىق بولىدۇ .ئەگەر ئۇنىڭغا بىرەر ئېغىرچىلىق يەتسە ،ئۇ بۇ ئېغىرچىلىققا
سەۋر قىلىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،بۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن ياخشىلىق بولىدۇ .ئەگەر ئۇنىڭغا بىرەر
خۇشاللىق يەتسە ،ئۇ بۇ خۇشاللىققا شۈكرى قىلىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،بۇمۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن
ياخشىلىق بولىدۇ .بۇ پەقەت مۆمىن ئادەمگىال خاستۇر».
((( ھەدىد سۈرىسى - 22ئايەت.

تەغابۇن سۈرىسى

اﷲ غا ۋە پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلىشقا بۇيرۇش
﴿ﷲغا ئىتائەت قىلىڭالر ،پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلىڭالر﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە بەندىلەرنى
ﷲ يولغا قويغان ئىشالردا ﷲ غا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قىلىشقا ،بۇيرۇغان ئىشالرنى
قىلىشقا ،توسقان ۋە چەكلىگەن ئىشالردىن يېنىشقا بۇيرۇدى ،ئاندىن مۇنداق دېدى﴿ :ئەگەر
(پەيغەمبەرنىڭ دەۋىتىدىن) يۈز ئۆرۈسەڭالر (پەيغەمبەرگە زىيان يوق ،ئۆزەڭالرغا زىيان)،
پەيغەمبىرىمىزنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت (دەۋەتنى) روشەن تەبلىغ قىلىشتۇر﴾ يەنى ئەگەر سىلەر

بۇيرۇلغان ئىشالرنى قىلىشتىن باش تارتساڭالر ،پەيغەمبەرنىڭ ئۈستىگە يۈكلەنگەن ۋەزىپە پەقەت
تەبلىغ قىلىش ،سىلەرنىڭ ئۈستۈڭالرغا يۈكلەنگەن ۋەزىپە پەيغەمبەرنىڭ دەۋىتىنى ئاڭالش
ۋە ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىشتۇر .زۆھرى مۇنداق دەيدۇ :پەيغەمبەر ئەۋەتىش ﷲ نىڭ ئىشى،
پەيغەمبەرلىكنى يەتكۈزۈش پەيغەمبەرنىڭ ۋەزىپىسى ،بىزنىڭ ۋەزىپىمىز بولسا ،بويسۇنۇشتۇر.

تەۋھىد توغرىسىدا
ﷲ تائاال ئۆزىدىن باشقا ھېچ ئىالھنىڭ يوقلىقىنى ،ھەممە نەرسىنىڭ ئۆزىگە موھتاج
ئىكەنلىكىنى ،ئۆزىنىڭ تەنھا ،بىر ﷲ ئىكەنلىكىنى خەۋەر قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲدىن
باشقا ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر ،مۆمىنلەر ﷲغا تەۋەككۈل قىلسۇن﴾ يەنى ﷲ نى بار ۋە بىر
دەپ بىلىڭالر ،ئۇنىڭغا ئىخالس بىلەن ئىبادەت قىلىڭالر ۋە ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىڭالر .ﷲ
تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇ مەشرىقنىڭ ۋە مەغرىبنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر ،ئۇنىڭدىن باشقا
ھېچ ئىالھ يوقتۇر ،ئۇنى ھامىي قىلىۋالغىن (يەنى ھەممە ئىشىڭنى ئۇنىڭغا تاپشۇرغىن)﴾(((.

*******
ﮉ ﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐ ﮑﮒﮓﮔﮕ
ﮖﮗ ﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟ ﮠﮡﮢﮣ
ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯﮰ ﮱ
ﯓﯔﯕﯖﯗﯘ ﯙﯚﯛ ﯜﯝﯞﯟﯠﯡ
ﯢﯣﯤﯥ ﯦﯧﯨﯩ ﯪﯫ ﯬ ﯭ
ئى مۆمىنلەر! سىلەرنىڭ ئاياللىرڭالردىن ،بالىلىرىڭالردىن سىلەرگە دۈشمەن بولىدىغانلىرىمۇ
بار ،ئۇالردىن ئېھتىيات قىلىڭالر ،ئەگەر (ئۇالرنى) ئەپۇ قىلساڭالر ،كەچۈرسەڭالر ،مەغپىرەت
قىلساڭالر (ﷲ سىلەرنىمۇ مەغپىرەت قىلىدۇ) .ﷲ ھەقىقەتەن ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر،
ناھايىتى مېھرىباندۇر﴿ .﴾14سىلەرنىڭ ماللىرىڭالر ،بالىلىرىڭالر (سىلەرگە ﷲ تەرىپىدىن)
بىر تۈرلۈك سىناقتۇر ،ﷲنىڭ دەرگاھىدا كاتتا ساۋاب بار﴿ .﴾15تاقىتىڭالرنىڭ يېتىشىچە
ﷲغا تەقۋادارلىق قىلىڭالر( ،ۋەزنى) ئاڭالڭالر( ،ئەمرىگە) ئىتائەت قىلىڭالر( ،ﷲنىڭ
((( مۇززەممىل سۈرىسى 9ـ ئايەت.

281

يولىدا ماللىرىڭالرنى) سەرپ قىلىڭالر( ،بۇ) ئۆزەڭالر ئۈچۈن پايدىلىقتۇر ،كىمكى نەپسىنىڭ
بېخىللىقىدىن ساقلىنىدىكەن ،ئۇ مەقسىتىگە ئېرىشكۈچىدۇر﴿ .﴾16ﷲغا قەرزىي ھەسەنە
بەرسەڭالر (يەنى مەمنۇنىيەت بىلەن سەدىقە بەرسەڭالر) ﷲ سىلەرگە ئۇنىڭ (ساۋابىنى)
ھەسسىلەپ بېرىدۇ ،سىلەرگە مەغپىرەت قىلىدۇ ،ﷲ ئاز ياخشىلىققا كۆپ ساۋاب بەرگۈچىدۇر،
ھەلىمدۇر (يەنى بەندىلىرىنى ئازابالشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ)﴿( .﴾17ﷲ) غەيبنى ۋە ئاشكارىنى
بىلگۈچىدۇر ،غالىبتۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴿.﴾18

ئايالالرنىڭ ۋە بالىالرنىڭ پىتنىسدىن ئېھتىيات قىلىش
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئايالالردىن ئەرلىرىگە ،بالىالردىن ئاتا ـ ئانىالرغا دۈشمەن بولىدىغانلىرىنىڭمۇ
بارلىقىنى يەنى ئۇالرنىڭ ياخشى ئەمەل -ئىبادەتلەرنى قىلىشقا توسقۇنلۇق قىلىدىغانلىقىنى خەۋەر
قىلىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :ئى مۆمىنلەر! جۈمە كۈنى جۈمە نامىزىغا ئەزان ئېيتىلسا،
ﷲنى ياد ئېتىشكە (يەنى جۈمە خۇتبىسنى ئاڭالشقا ۋە جۈمە نامىزىنى ئادا قىلىشقا) ئالدىراپ بېرىڭالر،
ئېلىم -سېتىمنى قويۇپ تۇرۇڭالر ،ئەگەر بىلسەڭالر بۇ سىلەر ئۈچۈن ياخشىدۇر﴾(((﴿ ،ئۇالردىن
ئېھتىيات قىلىڭالر﴾ ئىبنى زەيد بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :يەنى دىنىڭالردا چىڭ تۇرۇڭالر.
مۇجاھىد﴿ :سىلەرنىڭ ئاياللىرىڭالردىن ،بالىلىرىڭالردىن سىلەرگە دۈشمەن بولىدىغانلىرىمۇ بار﴾
دېگەن ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :يەنى ئايال كىشى ئېرىنى ئۇرۇق ـ تۇغقانلىرىدىن ئاالقىسىنى
ئۈزۈشكە ياكى پەرۋەردىگارىغا ئاسىيلىق قىلىشقا ئېلىپ بارىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،بۇ ئەر ئايالنى ياخشى
كۆرگەنلىكتىن ئايالىنىڭ دېگىنى بويىچە ئىش قىلىدۇ.
﴿ئى مۆمىنلەر! سىلەرنىڭ ئاياللىرىڭالردىن ،بالىلىرىڭالردىن سىلەرگە دۈشمەن بولىدىغانلىرىمۇ
بار ،ئۇالردىن ئېھتىيات قىلىڭالر﴾ ئىبنى ئەبۇھاتەم ئىبنى ئابباسنىڭ بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق

دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئۇالر مەككىدە مۇسۇلمان بولغان بىر قىسىم ئەرلەر بولۇپ ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا ھىجرەت قىلماقچى بولغاندا ،ئاياللىرى ۋە بالىلىرى ئۇالرنى ھىجرەت قىلغىلى
قويمايدۇ .كېيىن ئۇالر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا ھىجرەت قىلىپ كېلىپ ،باشقىالرنىڭ
دىندا ئالىم بولۇپ كەتكەنلىكىنى كۆرۈپ ،ئاياللىرىنى ۋە بالىلىرىنى جازالىماقچى بولىدۇ.

ﷲ تائاال﴿ :ئەگەر (ئۇالرنى) ئەپۇ قىلساڭالر ،كەچۈرسەڭالر ،مەغپىرەت قىلساڭالر (ﷲ
سىلەرنىمۇ مەغپىرەت قىلىدۇ) .ﷲ ھەقىقەتەن ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ناھايىتى مېھرىباندۇر﴾

دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى .بۇ قىسسىنى ئىمام تىرمىزى رىۋايەت قىلغان.

282

﴿سىلەرنىڭ ماللىرىڭالر ،بالىلىرىڭالر (سىلەرگە ﷲ تەرىپىدىن) بىر تۈرلۈك سىناقتۇر،
ﷲنىڭ دەرگاھىدا كاتتا ساۋاب بار﴾ يەنى ئىنسانالردىن كىمنىڭ ﷲ غا ئىتائەت قىلىدىغانلىقىنى

ۋە كىمنىڭ ئاسىيلىق قىلىدىغانلىقىنى ئايرىش ئۈچۈن ،ﷲ تائاال ئۇالرنى مال ـ مۈلۈك ۋە بالىالر
بىلەن سىنايدۇ.
قىيامەت كۈنى ﴿ﷲنىڭ دەرگاھىدا كاتتا ساۋاب بار﴾ دۇر .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق
دېگەن﴿ :ئايالالر ،ئوغۇلالر ،ئالتۇن -كۈمۈشتىن توپالنغان كۆپ مالالر ،ئارغىماقالر ،چارۋىالر ۋە
((( جۇمۇئە سۈرىسى -9ئايەت.

تەغابۇن سۈرىسى

ئېكىنلەردىن ئىبارەت كۆڭۈل تارتىدىغان نەرسىلەرنىڭ مۇھەببىتى ئىنسانالرغا چىرايلىق كۆرسىتىلدى.
ئۇالر دۇنيا تىرىكچىلىكىدە مەنپەئەتلىنىدىغان (باقاسى يوق) شەيئىلەردۇر؛ ﷲ نىڭ دەرگاھىدا
بولسا قايتىدىغان گۈزەل جاي (يەنى جەننەت) باردۇر( .شۇنىڭ ئۈچۈن ،باشقىغا ئەمەس ،جەننەتكە
قىزىقىش كېرەك( .ئى مۇھەممەد! قەۋمىڭگە) ئېيتقىنكى« ،سىلەر ئۇالردىنمۇ (يەنى دۇنيانىڭ زىبۇ
زىننەتلىرى ۋە نېمەتلىرىدىنمۇ) ياخشى بولغان نەرسىلەرنى ئېيتىپ بېرەيمۇ؟ تەقۋادارالر ئۈچۈن
پەرۋەردىگارى ھۇزۇرىدا ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەر بولۇپ( ،ئۇالر) جەننەتلەردە
مەڭگۈ قالىدۇ( ،جەننەتلەردە) پاك جۈپتىلەر بار( ،تەقۋادارالر ئۈچۈن) يەنە ﷲ نىڭ رىزاسى بار».
ﷲ بەندىلىرىنى (يەنى ئۇالرنىڭ ھەممە ئىشلىرىنى) كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر﴾(((.
ئىمام ئەھمەد بۇرەيدەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
بىر كۈنى خۇتبە ئوقۇۋاتقاندا ،ھەسەن ۋە ھۈسەيىن رەزىيەلالھۇ ئەنھۇماالر يېتىپ كەلدى .ئۇ
ئىككىسىنىڭ ئۈستىدە قىزىل رەختتىن تىكىلگەن كۆينەك بار ئىدى .ئۇالر يىقىلىپ -قوپۇپ
مېڭىۋاتاتتى .شۇنىڭ بىلەن ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنبەردىن چۈشۈپ ،ئۇ ئىككىسىنى كۆتۈرۈپ
چىقىپ ،ئالدىغا قويۇپ تۇرۇپ مۇنداق دېدى« :ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى :سىلەرنىڭ ماللىرىڭالر،
بالىلىرىڭالر ،سىلەرگە ﷲ تەرىپىدىن بىر تۈرلۈك سىناقتۇر -،دەپ تولىمۇ راست ئېيتقان .مەن بۇ
ئىككى بالىنىڭ يىقىلىپ -قوپۇپ مېڭىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ ،سەۋر قىاللماستىن سۆزۈمنى ئۈزۈپ،
بۇالرنى كۆتۈرۈۋالدىم» .بۇ ھەدىسنى ئىمام ئەبۇداۋۇد ،تىرمىزى ،نەسەئى ۋە ئىبنى ماجە قاتارلىقالرمۇ
رىۋايەت قىلغان.

كۈچىنىڭ يېتىشىچە تەقۋادارلىق قىلىشقا بۇيرۇش
﴿تاقىتىڭالرنىڭ يېتىشىچە ﷲ غا تەقۋادارلىق قىلىڭالر﴾ ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئەبۇ
ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :ئەگەر مەن سىلەرنى بىرەر ئىشنى قىلىشقا بۇيرۇسام ،سىلەر كۈچۈڭالرنىڭ يېتىشىچە
ئۇنى قىلىڭالر .مەن سىلەرنى بىرەر ئىشنى قىلىشتىن توسسام ،ئۇنىڭدىن يېنىڭالر».
﴿(ۋەزىنى) ئاڭالڭالر( ،ئەمرىگە) ئىتائەت قىلىڭالر﴾ يەنى ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى
سىلەرنى بۇيرۇغان ئىشقا بويسۇنۇڭالر .بۇيرۇقنىڭ سىرتىغا چىقىپ كەتمەڭالر .ﷲ ۋە ئۇنىڭ
پەيغەمبىرىنىڭ ئالدىدا ھېچ قانداق سۆزنى ۋە ئىشنى ئالدى بىلەن قىلماڭالر .سىلەر قىلىشقا
بۇيرۇلغان ئىشتا ئىختىالپ قىلىشماڭالر ،توسالغان ئىشالرنى قىلىشتىن يېنىڭالر.

سەدىقە بېرىشكە رىغبەتلەندۈرۈش
﴿(ﷲنىڭ يولىدا ماللىرىڭالرنى) سەرپ قىلىڭالر( ،بۇ) ئۆزەڭالر ئۈچۈن پايدىلىقتۇر﴾

يەنى ﷲ سىلەرگە رىزىق قىلىپ بەرگەن نەرسىلەردىن ئۇرۇق ـ تۇغقانالرغا ،پېقىرالرغا،
مىسكىنلەرگە ۋە موھتاجالرغا بېرىڭالر .ﷲ سىلەرگە ياخشىلىق قىلغاندەك ،سىلەرمۇ ﷲ نىڭ
((( ئال ئىمران سۈرىسى 15 -14ـ ئايەتلەر.

283

بەندىلىرىگە ياخشىلىق قىلىڭالر .بۇ ئۆزەڭالر ئۈچۈن دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ياخشىدۇر .ئۇنداق
قىلمىساڭالر ،بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئۆزەڭالرغا زىيانلىقتۇر.
﴿كىمكى نەپسىنىڭ بېخىللىقىدىن ساقلىنىدىكەن ،ئۇ مەقسىتىگە ئېرىشكۈچىدۇر﴾ بۇ
ئايەتنىڭ تەپسىرى ھەشىر سۈرىسىدىكى ئوخشاش مەزمۇننى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئايەتنىڭ
تەپسىرىدە تەپسىلىي بايان قىلىندى ۋە بۇ ئايەتكە ئاالقىدار ھەدىسلەرمۇ رىۋايەت قىلىندى.
شۇڭا بۇ يەردە بۇ توغرۇلۇق تەكرارالپ ئولتۇرمايمىز﴿ .ﷲغا قەرزىي ھەسەنە بەرسەڭالر (يەنى
مەمنۇنىيەت بىلەن سەدىقە بەرسەڭالر) ﷲ سىلەرگە ئۇنىڭ (ساۋابىنى) ھەسسىلەپ بېرىدۇ،
سىلەرگە مەغپىرەت قىلىدۇ﴾ يەنى سىلەر ﷲ يولىدا قانچىلىك نەرسە سەرپ قىلساڭالر ،ﷲ

ئۇنىڭ ئورنىنى تولدۇرۇپ بېرىدۇ .سىلەر قانچىلىك نەرسە سەدىقە بەرسەڭالر ،ﷲ ئۇنىڭ
مۇكاپاتىنى بېرىدۇ .ﷲ تائاال يولىدا ياخشىلىق قىلىش قەرز بېرىشكە ئوخشىتىلدى.
ئىمام مۇسلىم رىۋايەت قىلغان بىر ھەدىستە« :ﷲ تائاال :كىم زۇلۇم قىلماستىن ۋە ئۆزىنى
موھتاج ھالەتكە چۈشۈرۈپ قويماستىن قەرزى ھەسەنە بېرىدۇ -،دەيدۇ» دەپ بايان قىلىنغان.
شۇڭا ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ﷲ سىلەرگە ئۇنىڭ ساۋابىنى ھەسىلەپ بېرىدۇ -،دەيدۇ .بەقەرە
سۈرىسىدىمۇ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :كىمكى ﷲ غا قەرزى ھەسەنە بېرىدىكەن (يەنى ﷲ
نىڭ يولىدا پۇل ـ مېلىنى خۇشاللىق بىلەن سەرپ قىلىدىكەن) ،ﷲ ئۇنىڭغا نەچچە ھەسسە
(يەنى ئون ھەسسىدىن يەتتە يۈز ھەسسىگىچە) كۆپ قايتۇرىدۇ﴾(((.

﴿سىلەرگە مەغپىرەت قىلىدۇ﴾ يەنى گۇناھلىرىڭالرنى كەچۈرىدۇ .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق
دەيدۇ﴿ :ﷲ ئاز ياخشىلىققا كۆپ ساۋاب بەرگۈچىدۇر ،ھەلىمدۇر (يەنى بەندىلىرىنى ئازابالشقا
ئالدىراپ كەتمەيدۇ)﴾ ﷲ ئۇالرنىڭ گۇناھلىرىنى ئەپۇ قىلىدۇ ۋە مەغپىرەت قىلىدۇ .ئەيىبلىرىنى
يوشۇرىدۇ .خاتالىقلىرىدىن ۋە يامانلىقلىرىدىن ئۆتۈپ كېتىدۇ(﴿ .ﷲ) غەيبنى ۋە ئاشكارىنى
بىلگۈچىدۇر ،غالىبتۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴾ بۇ ئايەتنىڭ تەپسىرى بۇ ئايەتكە
ئوخشايدىغان ئايەتلەرنىڭ تەپسىرىدە تەپسىلىي بايان قىلىندى.

شۇنىڭ بىلەن ،تەغابۇن سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى .جىمى ھەمدۇسانا ۋە مەدھىيە
ﷲ غا خاستۇر.

284

((( بەقەرە سۈرىسى - 245ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

تاالق سۈرىسى
مەدىنىدە نازىل بولغان 12 ،ئايەت
ﭑﭒﭓ

ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘ ﭙﭚﭛﭜﭝﭞ
ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩﭪ ﭫ
ﭬ ﭭﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ
ﭽﭾﭿ
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن
ئى پەيغەمبەر! (ئۈممىتىڭگە ئېيتقىنكى) سىلەر ئايالالرنى تاالق قىلساڭالر ،ئۇالرنىڭ
ئىددىتىگە (اليىق پەيتتە يەنى پاكلىق ھالىتىدە) تاالق قىلىڭالر ).نەسەب ئارىلىشىپ
كەتمەسلىكى ئۈچۈن) ئىددەتنى ساناڭالر ،پەرۋەردىگارىڭالردىن قورقۇڭالر( ،ئۇالرنىڭ
ئىددىتى توشمىغىچە) ئۇالرنى ئۆيلىرىدىن چىقىرىۋەتمەڭالر ،ئۇالرمۇ (ئۆيىدىن) چىقمىسۇن،
ئۇالر پەقەت ئوچۇق پاھىشە قىلسىال ئاندىن (ھەدنى ئىجرا قىلىش ئۈچۈن) چىقىدۇ ،ئەنە
شۇ ﷲنىڭ قانۇنىدۇر ،كىمكى ﷲنىڭ قانۇنىدىن ھالقىپ كېتىدىكەن ،ئۇ ئۆزىگە زۇلۇم
قىلغان بولىدۇ ،سەن بىلمەيسەنكى ،ﷲ شۇنىڭدىن كېيىن (يەنى تاالقتىن كېيىن)
بىرەر ئىشنى مەيدانغا كەلتۈرۈشى مۇمكىن﴿.﴾1

ئايالىنى پاك ھالىتىدە تاالق قىلىش ،ئۇنى ئۆيدىن چىقىرىۋەتمەسلىك ۋە
ئىددىتىنى ساناش توغرىسىدا
ﷲ تائاال شەرەپكە ۋە ھۆرمەتكە ئىگە قىلدۇرۇش يۈزىسىدىن ئالدى بىلەن پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمغا ئاندىن پۈتۈن ئۈممەتكە خىتاب قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئى

پەيغەمبەر! (ئۈممىتىڭگە ئېيتقىنكى) سىلەر ئايالالرنى تاالق قىلساڭالر ،ئۇالرنىڭ ئىددىتىگە اليىق
پەيتتە (يەنى پاكلىق ھالىتىدە) تاالق قىلىڭالر﴾

ئىمام بۇخارى مۇنداق رىۋايەت قىلىدۇ :ئابدۇلالھ ئىبنى ئۆمەر ئايالىنى ھەيزلىك ھالىتىدە
تاالق قىلغاندىن كېيىن ،بۇ ئەھۋالنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا مەلۇم قىلدى .پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم بۇنى ئاڭالپ ،ناھايىتى قاتتىق ئاچچىقى كەلدى .ئاندىن مۇنداق دېدى« :ئۇ
ئايالى بىلەن يېنىشسۇن ،ئاندىن ئۇ ھەيزدىن پاكالنغان ،ئاندىن قايتا ھەيز كۆرۈپ پاكالنغانغا
قەدەر ئۇنى ئەمرىدە ساقلىسۇن ،شۇنىڭدىن كېيىن ئۇ ئايالىنى تاالق قىلماقچى بولسا ،ئايالى
پاك ھالەتتە ئۇنىڭغا يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى تاالق قىلسۇن ،ئەنە شۇ غالىب ۋە بۈيۈك
ﷲ تائاال بۇيرىغان پاك ھالەتتە تاالق قىلىشتۇر» دېدى .ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت
قىلغان ھەدىستە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېگەن« :ئەنە شۇ ﷲ تائاال ئايالالرنى تاالق
قىلىشقا بۇيرىغان پاك ھالەتتۇر».
ئىمام مۇسلىم ئىبنى جۇرەيجدىن ئەبۇزۇبەيرنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
ئەززەنىڭ ئازات گەردىسى ئابدۇراھمان ئىبنى ئەيمەن ئىبنى ئۆمەردىن :بىر ئادەم ئايالىنى
ھەيىزدار ھالىتىدە تاالق قىلغان بولسا ،سەن بۇ ھەقتە قانداق قارايسەن؟ -دەپ سورىدى.
مەن ئۇالرنىڭ سۆزلىرىگە قۇالق سېلىپ تۇرغان ئىدىم .ئىبنى ئۆمەر ئۇنىڭ سوئالىغا :مەن
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ زامانىدا ئايالىمنى ھەيىزدار ھالەتتە تاالق قىلدىم ،ئۆمەر بۇ
ئەھۋالنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا مەلۇم قىلدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇ ئايالى بىلەن
يېنىشىۋالسۇن ،ئايالى ھەيزدىن پاك بولغان چاغدا ،ئاندىن ئۇنى تاالق قىلسۇن ياكى ئەمرىدە
ساقلىسۇن» دەپ بۇيرىغان ئىدى -،دەپ جاۋاب بەردى.
﴿ئۇالرنىڭ ئىددىتىگە (اليىق پەيتتە يەنى پاكلىق ھالىتىدە) تاالق قىلىڭالر﴾ بۇ ئايەت
ھەققىدە ئابدۇلالھ مۇنداق دەيدۇ :يەنى ئۇالرنى پاكلىق ھالىتىدە ،بىر تۆشەكتە بولۇشتىن
ئىلگىرى تاالق قىلىڭالر .ئىبنى ئۆمەر ،ئەتا ،مۇجاھىد ،ھەسەن ،ئىبنى سىيدىن ،قەتادە،
مەيمۇن ئىبنى مەھران ،مۇقاتىل ئىبنى ھەييان ،ئىكرىمە ۋە زەھھاك قاتارلىقالرمۇ بۇ ئايەت
ھەققىدە ئابدۇلالھنىڭ سۆزىگە ئوخشاش سۆز قىلغان.

286

ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئەر
كىشى ئايالىنى ھەيىزلىك ھالەتتە تاالق قىاللمايدۇ .ئايالى پاكلىق ھالەتتە تۇرغاندا ،ناۋادا
ئۇ ئايالى بىلەن بىر تۆشەكتە بولغان بولسا تاالق قىاللمايدۇ .پەقەتال ئايالى ھەيز كۆرۈپ،
ئاندىن ھەيزدىن پاكالنغانغا قەدەر ئۇنى تاالق قىلمايدۇ .ئايالى پاك بولغاندىال ئايالىنى بىر
تاالق قىلىدۇ .ئىكرىمە مۇنداق دەيدۇ :ئايالىنىڭ ھامىلدار بولغانلىقى ئاشكارا بولسا ،ئېرى ئۇ
ئايالنى تاالق قىلسا بولىدۇ .ئەر كىشى ئايالى بىلەن يېقىنچىلىق قىلغاندىن كېيىن ،ئايالىنىڭ
ھامىلدار بولغانلىقىنى ياكى ھامىلدار بولمىغانلىقىنى بىلمەي تۇرۇپ تاالق قىلىشىغا بولمايدۇ.
شۇڭا فىقھشۇناسالر تاالقنىڭ ھۆكۈملىرىنى بېكىتىپ ،ئۇنى سۈننەت بويىچە قىلىنغان تاالق
ۋە بىدئەت بويىچە قىلىنغان تاالق دەپ ئىككى تۈرگە ئايرىدى .سۈننەت بويىچە قىلىنغان
تاالق دېگىنىمىز :ئەر كىشى ئايالىنى پاكلىق ھالەتتە ،ئۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزمەستىن
تاالق قىلىش ياكى ئايالىنىڭ ھامىلدار بولغانلىقى ئاشكارا بولغاندىن كېيىن تاالق قىلىشتىن

تاالق سۈرىسى

ئىبارەتتۇر .بىدئەت بويىچە قىلىنغان تاالق :بىر كىشى ئايالىنى ھەيزدار ھالەتتە ياكى ئۇ پاك
بولغاندىن كېيىن ئۇنىڭ بىلەن بىر تۆشەكتە بولۇپ ،ئۇنىڭ ھامىلدار بولغانلىقىنى ياكى
بولمىغانلىقىنى بىلمەي تۇرۇپ تاالق قىلىشتىن ئىبارەتتۇر .فىقھشۇناسالر سۈننەتمۇ ،بىدئەتمۇ
ئەمەس ،ئۈچىنچى خىل تاالقنى بېكىتىپ چىققان .بۇ تاالق كىچىكلىكىدىن ھەيز كۆرمەيدىغان
ياكى ياشىنىپ قېلىپ ھەيز كۆرۈشتىن توختىغان ئايالنى ۋە نىكاھالنغاندىن كېيىن بىر
تۆشەكتە بولۇشتىن ئىلگىرى قويىۋەتمەكچى بولغان ئايالنى تاالق قىلىشتىن ئىبارەتتۇر.
﴿نەسەب ئارىلىشىپ كەتمەسكىلى ئۈچۈن ئىددەتنى ساناڭالر﴾ يەنى ئايالنىڭ ئىددىتى ئۇزىراپ
كېتىپ ياتلىق بولۇشقا توسالغۇ بولۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ،ئىددەتنىڭ باشلىنىشىنى ۋە تۈگەيدىغان
ۋاقىتنى ھېسابالپ ۋە بىلىپ تۇرۇڭالر .ئىددەت مەسلىسىدە ﴿پەرۋەردىگارىڭالردىن قورقۇڭالر﴾.

تاالق قىلىنغان ئەمما يېنىۋېلىشقا بولىدىغان ئايالغا ئىددەت جەريانىدا نەپىقە
بېرىش ۋە ئۆي بىلەن تەمىنلەشنىڭ ئەرنىڭ ئۈستىگە يۈكلىنىدىغانلىقى
﴿(ئۇالرنىڭ ئىددىتى توشمىغىچە) ئۇالرنى ئۆيلىرىدىن چىقىرىۋەتمەڭالر ،ئۇالرمۇ (ئۆيىدىن)
چىقمىسۇن﴾ يەنى ئىددەت جەريانىدا ئايالنى ئۆي بىلەن تەمىنلەش ئەرنىڭ ئۈستىگە يۈكلىنىدۇ.

ئايال ئىددەت ئىچىدىال بولسا ،ئەرنىڭ ئۇنى ئۆيدىن چىقىرىۋېتىش ھەققى يوق ،ئايالمۇ ئۆيدىن
چىقىپ كەتسە بولمايدۇ .چۈنكى ،ئېرىنىڭ ئايالى بىلەن ئىددەت ئىچىدە يېنىۋېلىش ھەققى بار.

﴿ئۇالر پەقەت ئوچۇق پاھىشە قىلسىال ئاندىن (ھەدنى ئىجرا قىلىش ئۈچۈن) چىقىدۇ﴾

يەنى ئايالالر پەقەت ئوچۇق پاھىشە قىلغاندىال ئاندىن ئۆيدىن چىقىدۇ .ئىبنى مەسئۇد،
ئىبنى ئابباس ،سەئىد ئىبنى مۇسەييەب ،شافىئى ،ھەسەن ،ئىبنى سىيرىن ،مۇجاھىد،
ئىكرىمە ،سەئىد ئىبنى جۇبەير ،ئەبۇقەالبە ،ئەبۇسالى ،زەھھاك ،زەيد ئىبنى ئەسلەم ،ئەتا
خۇراسانى ،سۇددى ،سەئىد ئىبنى ئەبۇھىالل ۋە باشقىالر كۆرسەتكەندەك ،ئوچۇق پاھىشە
زىنانى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ .شۇنداقال ئۇبەي ئىبنى كەئب ،ئىبنى ئابباس ،ئىكرىمە ۋە باشقىالر
ئىېيتقاندەك ،ئوچۇق پاھىشە ئايالنىڭ ئېرىگە قارىتا كۆڭۈلسىز بولۇشىنى ،ئېرىنىڭ تۇغقانلىرىغا
بىھۆرمەتلىك قىلىشىنى ۋە ئۇالرغا سۆز ـ ھەرىكەتتە ئەزىيەت يەتكۈزۈشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
﴿ئەنە شۇ ﷲنىڭ قانۇنىدۇر﴾ يەنى ﷲ تائاالنىڭ شەرىئەت بەلگىلىمىلىرى ۋە
چەكلىمىلىرىدۇر.

﴿كىمكى ﷲنىڭ قانۇنىدىن ھالقىپ كېتىدىكەن﴾ يەنى بۇ قانۇنغا بويسۇنماي ئۇنىڭ
دائىرىسىدىن چىقىپ ،باشقا نەرسىگە ھالقىپ كېتىدىكەن﴿ ،ئۇ ئۆزىگە زۇلۇم قىلغان بولىدۇ﴾
يەنى ئۇ شۇنداق قىلىش بىلەن ئۆزىگە زۇلۇم قىلغان بولىدۇ.

تاالق قىلىنغۇچى ئايالنىڭ ئەرنىڭ ئۆيىدە ئىددەت تۇتۇشىنىڭ پايدىسى
﴿سەن بىلمەيسەنكى ،ﷲ شۇنىڭدىن كېيىن (يەنى تاالقتىن كېيىن) بىرەر ئىشنى
مەيدانغا كەلتۈرۈشى مۇمكىن﴾ يەنى بىزنىڭ تاالق قىلىنغۇچى ئايالنى ئىددەت جەريانىدا

287

ئەرنىڭ ئۆيىدە قالدۇرۇشىمىز پەقەت ئەرنىڭ ئايالىنى تاالق قىلغانلىقىغا پۇشايمان قىلىپ
قېلىشى ۋە ﷲ تائاالنىڭ ئۇنىڭ كۆڭلىگە ئايالى بىلەن يېنىشىۋېلىشىنى سېلىپ قېلىشى
ئۈچۈندۇر .شۇنداق بولۇپ قالسا ،ئۇ ئايالى بىلەن ناھايىتى ئاسانال يېنىشااليدۇ .زۆھرى
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 06 - 24
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2022
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1064
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 949
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3678
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1320
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1527
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3534
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1288
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1335
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3617
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1406
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1413
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3769
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1469
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3692
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3749
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1241
    36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3659
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1465
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1321
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1360
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1394
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1493
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3750
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1462
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1431
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1296
    35.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3734
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3681
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1352
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3640
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1333
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3632
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3663
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3783
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1337
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3569
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1281
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3727
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1301
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1586
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3708
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1267
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1225
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1526
    26.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3502
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1692
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3573
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1683
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1702
    21.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    21.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 1104
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 586
    27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.