Latin

Tefsir İbni Kesir - 06 - 15

Süzlärneñ gomumi sanı 3749
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1241
36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
50.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ھەقىقەتەن ئاڭلىغۇچىدۇر ،كۆرگۈچىدۇر﴿.﴾1

بۇ ئايەتنىڭ نازىل بولۇش سەۋەبى
ئىمام ئەھمەد ئائىشەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بارلىق ئاۋازالرنى
ناھايىتى ياخشى ئاڭلىغۇچى بولغان ﷲ غا ھەمدۇساناالر بولسۇنكى ،مۇنازىرىلەشكۈچى
ئايال پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كېلىپ ئۇنىڭغا سۆزلەۋاتتى ،مەن ئۆينىڭ بىر
تەرىپىدە تۇرۇپمۇ ،ئۇ ئايالنىڭ نېمە دەۋاتقانلىقىنى ئاڭلىمىغان ئىدىم .ئاندىن غالىب
ۋە بۈيۈك ﷲ﴿ :ﷲ ھەقىقەتەن ئېرى توغرىسىدا سەن بىلەن مۇنازىرىلەشكەن ۋە ﷲ
غا شىكايەت قىلغان ئايالنىڭ سۆزىنى ئاڭلىدى ،ﷲ ئىككىڭالرنىڭ سۆزۈڭالرنى ئاڭالپ
تۇرىدۇ ،ﷲ ھەقىقەتەن ئاڭلىغۇچىدۇر ،كۆرگۈچىدۇر﴾ دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى.

بۇنى ئىمام بۇخارى ،نەسەئى ،ئىبنى ماجە ،ئىبنى ئەبۇھاتەم ۋە ئىبنى جەرىر قاتارلىقالرمۇ
رىۋايەت قىلغان.
ئىبنى ئەبۇھاتەم يەنە بىر رىۋايەتتە ئائىشە رەزىيەلالھۇ ئەنھانىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ھەر نەرسىنى ناھايىتى ياخشى

ئاڭلىغۇچى ﷲ بۈيۈكتۇركى ،مەن ھەقىقەتەن سۆئلەبەنىڭ قىزى خەۋلەنىڭ قىلىۋاتقان
سۆزلىرىدىن بەزىلىرىنى ئاڭالپ ،بەزىلىرىنى ئاڭلىيالماي تۇراتتىم ،ئۇ ئېرى ھەققىدە پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمغا شىكايەت قىلىپ مۇنداق دەۋاتاتتى :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى؟ ئېرىم مال -
مۈلكۈمنى يېدى .ياشلىق باھارىمنى تۈگەتتى .مەن ئۇنىڭغا نۇرغۇن پەرزەنتلەرنى تۇغۇپ بەردىم.
مانا ئەمدى مەن ياشىنىپ قالغاندا ۋە تۇغۇتتىن توختىغان چېغىمدا ئۇ مېنى زىھار قىلدى .ئى
ﷲ! مەن بۇ ھەقتە ساڭا شىكايەت قىلىمەن .ئۇ بۇ سۆزلەرنى قىلىپ ،ئانچە ئۇزاق ئۆتمەيال
جىبرىئىل ئەلەيھىسساالم﴿ :ﷲ ھەقىقەتەن ئېرى توغرىسىدا سەن بىلەن مۇنازىرىلەشكەن ۋە
ﷲ غا شىكايەت قىلغان ئايالنىڭ سۆزىنى ئاڭلىدى ،ﷲ ئىككىڭالرنىڭ سۆزۈڭالرنى ئاڭالپ
تۇرىدۇ ،ﷲ ھەقىقەتەن ئاڭلىغۇچىدۇر كۆرگۈچىدۇر﴾ دېگەن ئايەتنى ئېلىپ چۈشتى .ئۇنىڭ
ئېرى ئەۋس ئىبنى سامىت دېگەن كىشى ئىدى.

*******
ﭥﭦ ﭧﭨﭩﭪﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱ ﭲﭳﭴﭵ
ﭶ ﭷ ﭸ ﭹﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ
ﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐ ﮑﮒﮓﮔﮕﮖﮗﮘﮙ ﮚ
ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨﮩ ﮪ ﮫ
ﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓ ﯔﯕﯖﯗ

178

سىلەردىن ئاياللىرىنى زىھار قىلغانالرنىڭ (يەنى ئاياللىرىنى ئانىلىرىمىزنىڭ ئۇچىلىرىغا
ئوخشاش دېگۈچىلەرنىڭ) ئاياللىرى ئۇالرنىڭ ئانىلىرى ئەمەستۇر ،پەقەت ئۇالرنى تۇغقان
ئايالالرال ئۇالرنىڭ ئانىلىرىدۇر ،ھالبۇكى ،ئۇالر (يەنى زىھار قىلغۇچىالر) ئەلۋەتتە يامان سۆزنى،
يالغان سۆزنى قىلىدۇ ،ﷲ ،شەك -شۈبھىسىزكى( ،تەۋبە قىلغۇچىنى) ئەپۇ قىلغۇچىدۇر،
مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر﴿ .﴾2ئاياللىرىنى زىھار قىلىپ ،ئاندىن قىلغان سۆزىگە (يەنى زىھار
قىلغانلىقىغا) پۇشايمان قىلغانالر (ئەر -ئايال ئىككىسى) يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى
بىر قۇلنى ئازاد قىلىشى الزىم .بۇنىڭ بىلەن سىلەرگە ۋەز -نەسىھەت قىلىنىدۇ ،ﷲ
سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەرداردۇر﴿( .﴾3ئازاد قىلىشقا) قۇلى يوق ئادەم،
ئايالى بىلەن يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى ،ئۇدا ئىككى ئاي روزا تۇتۇشى الزىم( ،قېرىلىق
ياكى كېسەللىك سەۋەبى بىلەن روزا تۇتۇشقا) قادىر بواللمىغان ئادەم ( 60مىسكىنگە بىر
ۋاخ تاماق بېرىشى الزىم) ،بۇ (ئەھكام) ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى (ئەمىر قىلغان ئىشالرغا)
تەستىق قىلىشىڭالر ئۈچۈن (بايان قىلىندى) .بۇالر ﷲ نىڭ قانۇنىدۇر( ،بۇ قانۇننى) ئىنكار
قىلغۇچىالر قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ﴿.﴾4

زىھار ۋە ئۇنىڭغا بېرىلىدىغان كەففارەت
ئىمام ئەھمەد خەۋلە بىنتى سۆلەبەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ﷲ نىڭ

مۇجادەلە سۈرىسى

نامى بىلەن قەسەمكى ،ﷲ مۇجادەلە سۈرىسىنىڭ باش تەرىپىنى مەن بىلەن ئېرىم ئەۋس
ئىبنى سامىت ئىككىمىزنىڭ ھەققىدە نازىل قىلدى .مەن ئەۋسنىڭ نىكاھىدا ئىدىم .ئۇ ياشىنىپ
قالغان بولۇپ ،مىجەز -خۇلقىمۇ ئوساللىشىپ كەتكەن ئىدى .بىر كۈنى ئۇ مېنىڭ يېنىمغا
كىردى .مەن ئۇنىڭ بىلەن ئازراق گەپ تالىشىپ قالدىم .شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئاچچىغلىنىپ:
سېنىڭ ئۇچاڭ ماڭا نىسبەتەن ئانامنىڭ ئۇچىسىغا ئوخشاش -،دېدى .ئاندىن ئۇ يېنىمدىن
چىقىپ كەتتى .ئۇ دوستلىرىنىڭ سورۇنلىرىدا ئولتۇرۇپ بىرەر سائەتنى ئۆتكۈزگەندىن كېيىن
يېنىمغا قايتىپ كىردى ۋە مەن بىلەن بىر تۆشەكتە بولماقچى بولدى .مەن ئۇنىڭغا :ياق،
خەۋلەنىڭ جېنى ئىلىكىدە بولغان زات ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى ،سەن
ئېيتقان سۆز توغرۇلۇق ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى بىزنىڭ ئارىمىزدا ھۆكۈم چىقارمىغىچە سەن
ماڭا يېقىنالشمايسەن -،دېدىم .ئۇ ماڭا ئېتىلىپ كېلىپ مېنى بېسىۋالدى .مەن خوتۇن كىشى
ياشىنىپ قالغان ئاجىز ئادەمنى يېڭىۋالىدىغان ھىيلىنى ئىشلىتىپ ئۇنى يېڭىۋالدىم -دە،
ئۈستۈمدىن چۈشۈرۈۋەتتىم .ئاندىن قىزلىرىمدىن بىرىنىڭ قېشىغا چىقىپ ،ئۇنىڭدىن كىيىم
ئارىيەت ئېلىپ كىيدىم .ئاندىن چىقىپ ئۇدۇل پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ يېنىغا بېرىپ،
ئۇنىڭ ئالدىدا ئولتۇردۇم -دە ،ئېرىم بىلەن ئارىمىزدا بولغان ئەھۋالالرنى ئۇنىڭغا سۆزلەپ
بەردىم .مەن ئۇنىڭغا ئېرىمنىڭ مىجەزىنىڭ ئوساللىشىپ كەتكەنلىكىدىن يولۇققان يامان ئىشالر
ھەققىدە شىكايەت قىلىشقا باشلىدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئى خەۋلە! ئېرىڭ ياشىنىپ
قالغان ئادەم ،ئۇنىڭ ھەققىدە ﷲ دىن قورققىن» دېدى.
ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،مەن تېخى تۇرغان يېرىمدىن مىدىرلىماستىنال مېنىڭ
ھەققىمدە ئايەت نازىل بولۇپ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى قۇرئان نازىل بولغاندا ئورىۋالىدىغان
ۋەھىمە ئورىۋالدى .بىر ئازدىن كېيىن ئۇنىڭدىن ۋەھىمە كۆتۈرۈلۈپ كەتتى .ئاندىن ئۇ« :ئى
خەۋلە! سەن ۋە ئېرىڭ ھەققىدە ﷲ تائاال ھەقىقەتەن ئايەت نازىل قىلدى» دېدى ۋە ماڭا:

﴿ﷲ ھەقىقەتەن ئېرى توغرىسىدا سەن بىلەن مۇنازىرىلەشكەن ۋە ﷲ غا شىكايەت قىلغان
ئايالنىڭ سۆزىنى ئاڭلىدى ،ﷲ ئىككىڭالرنىڭ سۆزۈڭالرنى ئاڭالپ تۇرىدۇ ،ﷲ ھەقىقەتەن
ئاڭلىغۇچىدۇر كۆرگۈچىدۇر .سىلەردىن ئاياللىرىنى زىھار قىلغانالرنىڭ (يەنى ئاياللىرىنى
ئانىلىرىمىزنىڭ ئۇچىلىرىغا ئوخشاش دېگۈچىلەرنىڭ) ئاياللىرى ئۇالرنىڭ ئانىلىرى ئەمەستۇر،
پەقەت ئۇالرنى تۇغقان ئايالالرال ئۇالرنىڭ ئانىلىرىدۇر ،ھالبۇكى ،ئۇالر (يەنى زىھار قىلغۇچىالر)
ئەلۋەتتە يامان سۆزنى ،يالغان سۆزنى قىلىدۇ ،ﷲ ،شەك -شۈبھىسىزكى( ،تەۋبە قىلغۇچىنى)
ئەپۇ قىلغۇچىدۇر ،مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر .ئاياللىرىنى زىھار قىلىپ ،ئاندىن قىلغان سۆزىگە (يەنى
زىھار قىلغانلىقىغا) پۇشايمان قىلغانالر (ئەر -ئايال ئىككىسى) يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى
بىر قۇلنى ئازاد قىلىشى الزىم .بۇنىڭ بىلەن سىلەرگە ۋەز -نەسىھەت قىلىنىدۇ ،ﷲ سىلەرنىڭ
قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەرداردۇر( .ئازاد قىلىشقا) قۇلى يوق ئادەم ،ئايالى بىلەن
يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى ،ئۇدا ئىككى ئاي روزا تۇتۇشى الزىم( ،قېرىلىق ياكى كېسەللىك
سەۋەبى بىلەن روزا تۇتۇشقا) قادىر بواللمىغان ئادەم ( 60مىسكىنگە بىر ۋاخ تاماق بېرىشى
الزىم) ،بۇ (ئەھكام) ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى (ئەمىر قىلغان ئىشالرغا) تەستىق قىلىشىڭالر
ئۈچۈن (بايان قىلىندى) .بۇالر ﷲ نىڭ قانۇنىدۇر( ،بۇ قانۇننى) ئىنكار قىلغۇچىالر قاتتىق
ئازابقا دۇچار بولىدۇ﴾ دېگەن ئايەتلەرنى ئوقۇپ بەردى .ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ماڭا:

«ئېرىڭگە ئېيقىن ،ئۇ گۇناھىنىڭ كەففارىتى ئۈچۈن بىر قۇل ئازاد قىلسۇن» دېدى .مەن :ئى

179

ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ئۇنىڭ قۇل ئازاد قىاللىغۇدەك پۇلى يوق -،دېدىم .ئۇ :ئۇنداقتا ئېرىڭ
ئۇدا ئىككى ئاي ئۈزۈلدۈرمەي روزا تۇتسۇن» دېدى .مەن ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ئۇ
ھەقىقەتەن ياشىنىپ قالغان ئادەم .ئۈزۈلدۇرمەي روزا تۇتۇشقا بەرداشلىق بېرلمەيدۇ -،دېدىم.
ئۇ «ئۇنداقتا ئۇ 60مىسكىنگە بىر ۋەسەق خورما تارقىتىپ بەرسۇن» دېدى .مەن :ﷲ نىڭ
نامى بىلەن قەسەمكى ،ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى ،ئۇنىڭدا ئۇنچىلىك خورما يوق -،دېدىم.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :بىز ئۇنىڭغا بىر ئەرق خورما بىلەن ياردەم قىلىمىز» دېدى .مەن:
ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! مەنمۇ ئۇنىڭغا بىر ئەرق خورما ياردەم قىالي -،دېدىم .پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم« :ھەقىقەتەن توغرا ۋە ياخشى ئىش قىلدىڭ ،بېرىپ ئېرىڭ ئۈچۈن ياردەم
قىلماقچى بولغان خورمىنى سەدىقە قىلغىن ،ئاندىن ئېرىڭنى ياخشى ئىش قىلىشقا تەۋسىيە
قىلغىن» دېدى .مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ دېگىنىدەك قىلدىم .مانا بۇ قىسسە بۇ
سۈرىنىڭ نازىل بولۇش سەۋەبى ھەققىدىكى ئىشەنچلىك ۋەقەلىكتۇر.
﴿سىلەردىن ئاياللىرىنى زىھار قىلغانالرنىڭ (يەنى ئاياللىرىنى ئانىلىرىمىزنىڭ ئۇچىلىرىغا
ئوخشاش دېگۈچىلەرنىڭ) ئاياللىرى ئۇالرنىڭ ئانىلىرى ئەمەستۇر﴾ جاھلىيەت دەۋردە

ئەرەبلەردىن بىرى ئايالىنى زىھار قىلماقچى بولسا ،ئۇنىڭغا :سېنىڭ ئۇچاڭ ماڭا نىسبەتەن
ئانامنىڭ ئۇچىسىغا ئوخشاش -،دەيتتى .زىھار جاھىلىيەت دەۋرىدە تاالق ھېسابلىناتتى .ﷲ
تائاال بۇ ئۈممەتكە زىھارنىڭ تاالق بولۇشىنى ،ئەمما تاالققا ھۆكۈم قىلىنغاندەك ھۆكۈمگە ئىگە
قىلمىدى ھەم زىھار قىلىپ قالغاندا ئۇنىڭغا كەففارەت بېرىشنى بەلگىلىدى.

180

﴿پەقەت ئۇالرنى تۇغقان ئايالالرال ئۇالرنىڭ ئانىلىرىدۇر﴾ يەنى ئەر كىشىنىڭ :سېنىڭ
ئۇچاڭ ماڭا نىسبەتەت ئانامنىڭ ئۇچسىغا ئوخشاش -،دېگەن سۆزى بىلەن خوتۇن كىشى
ئۇنىڭ ئانىسى بولۇپ قالمايدۇ .پەقەت ئۇنىڭ ئانسى ئۇنى تۇغقان ئايالدىنال ئىبارەتتۇر .شۇڭا
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ھالبۇكى ،ئۇالر (يەنى زىھار قىلغۇچىالر) ئەلۋەتتە يامان سۆزنى،
يالغان سۆزنى قىلىدۇ﴾ يەنى قەبىھ ،باتىل سۆزنى قىلىدۇ﴿ .ﷲ ،شەك -شۈبھىسىزكى،
(تەۋبە قىلغۇچىنى) ئەپۇ قىلغۇچىدۇر ،مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر﴾ يەنى ﷲ جاھىلىيەتتىكى
قىلمىشلىرىڭالردىن تەۋبە قىلغۇچىنى ،شۇنداقال ئېھتىياتىسزلىقتىن ئاغزىدىن چىقىپ كەتكەن
سۆزلەردىن تەۋبە قىلغۇچىنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر ،مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ئەگەر سۆز قىلغۇچى
ھەقىقەتەن زىھارنى مەقسەت قىلغان بولسا ،ئۇنىڭ ئايالى ئۇنىڭغا ئەلۋەتتە ھارام بولىدۇ.
چۈنكى توغرا سۆزگە ئاساسالنغاندا ،ئايالىنىڭ ئۇچىسىنى ئانىسىنىڭ ئۇچىسىغا ئوخشىتىش
بىلەن ھەدە -سىڭلىسىنىڭ ،ھامما ئاچىسىنىڭ ۋە شۇنىڭغا ئوخشىغان نىكاھىغا ئېلىش
ھارام بولغان باشقا ئايالالرنىڭ ئۇچىسىغا ئوخشىتىشنىڭ ئارىلىقىدا ھېچ پەرق يوق .بۇ ،ھۆكۈم
ھەممىسىگە ئورتاق بولىدۇ.
﴿ئاياللىرىنى زىھار قىلىپ ،ئاندىن قىلغان سۆزىگە (يەنى زىھار قىلغانلىقىغا) پۇشايمان
قىلغانالر﴾ ئىمام شافىئي بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ئەر ئايالىنى زىھار قىلغاندىن كېيىن

قىلغان ئىشىغا پۇشايمان قىلسا ،مەلۇم زامانغىچە ئايالىنى ئۆيىدە تۇتۇپ تۇرىدۇ .بۇ ۋاقىتتا ئۇ
ئايالىنى تاالق قىلىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە بولغان تۇرۇقلۇقمۇ ،ئۇنى تاالق قىلمايدۇ.
ئىمام ئەھمەد ئىبنى ھەنبەل مۇنداق دەيدۇ :ئەر ئايالىنى زىھار قىلغاندىن كېيىن ئۇنىڭ

مۇجادەلە سۈرىسى

بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزمەكچى بولۇپ قالسا ،بەلگىلەنگەن كەففارەتنى بېرىشتىن
ئىلگىرى ئۇنىڭ ئايالى بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشى ھاالل بولمايدۇ.
ئىمام مالىك مۇنداق دەيدۇ :ئەر ئايالىنى زىھار قىلىپ بولغاندىن كېيىن يەنە ئۇنى تۇتۇپ
تۇرىدۇ ۋە ئۇنىڭ بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزمەكچى بولىدۇ.
سەئىد ئىبنى جۇبەير مۇنداق دەيدۇ :ئەرلەر ئاياللىرىنى زىھار قىلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە
ئاياللىرى بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى ھارام قىلغاندىن كېيىن ،يەنىال ئۇالر بىلەن بىلەن
مۇناسىۋەت ئۆتكۈزمەكچى بولىدۇ .ھەسەنبەسرى مۇنداق دەيدۇ :ئەر ئايالىنى زىھار قىلسا،
كەففارەت بېرىشتىن ئىلگىرى ئايالىنىڭ ئۇياتلىق يېرىدىن باشقا ئەزالىرىدىن بەھرىمەن بولۇشنى
گۇناھ دەپ قارىمايتتى.
ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباسنىڭ(﴿ :ئەر -ئايال ئىككىسى) يېقىنچىلىق قىلىشتىن
ئىلگىرى﴾ دېگەن ئايەتنى :ئۇ ئىككىسى يېڭىدىن نىكاھلىنىشتىن ئىلگىرى -،دەپ تەپسىر

قىلغانلىقىنى رىۋايەت قىلىدۇ .ئەتا ،زۆھرى ،قەتادە ۋە مۇقاتىل ئىبنى ھەييان قاتارلىقالرمۇ
شۇنداق دەپ تەپسىر قىلغان .زۆھرى مۇنداق دەيدۇ :كەففارەت بېرىشتىن ئىلگىرى ئەرنىڭ
ئايالىنى سۆيۈشىگە ۋە ئۇنىڭ بىلەن يېقىنچىلىق قىلىشىغا بولمايدۇ.
ئىمام ئەبۇداۋۇد ،تىرمىزى ،نەسەئى ۋە ئىبنى ماجە قاتارلىقالر ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ
ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىر ئادەم :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! مەن
ئايالىمنى زىھار قىلدىم ،ئاندىن كەففارەت بېرىشتىن ئىلگىرى ئۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەت
ئۆتكۈزدۈم -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ﷲ ساڭا رەھىم قىلسۇن! شۇنداق قىلىشىڭغا
نېمە سەۋەب بولدى؟» دېدى .ئۇ ئادەم :مەن ئاي يورۇقىدا ئايالىمنىڭ پۇتىغا سالغان ھالقىنى
كۆرۈپ قېلىپ ئۆزەمنى تۇتىۋااللمىدىم -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :سەن غالىب ۋە
بۈيۈك ﷲ سېنى بۇيرۇغان ئىشنى قىلمىغىچە ئايالىڭغا يېقىن كەلمىگىن» دېدى.
﴿بىر قۇلنى ئازاد قىلىشى الزىم﴾ يەنى ئەر -ئايال ئىككىسى يېقىنچىلىق قىلىشتىن
ئىلگىرى بىر قۇلنى تولۇق ئازاد قىلىشى الزىم .بۇ ئايەتتە ئازاد قىلىنىدىغان قۇلنىڭ ئىمان
ئېيتقان قۇل بولۇشى شەرت قىلىنماستىن ،مۇتلەق قۇل ئازاد قىلىش دەپ كۆرسىتىلىدۇ .ئادەم
ئۆلتۈرۈپ قويغاننىڭ كەففارىتى بايان قىلىنغان ئايەتتە بولسا ،ئازاد قىلىنىدىغان قۇل مۆمىن
بولۇش كېرەك دەپ ،ئىمان ئېيتقان قۇل بولۇشى شەرت قىلىنغان.

﴿بۇنىڭ بىلەن سىلەرگە ۋەز -نەسىھەت قىلىنىدۇ﴾ يەنى بۇنىڭ بىلەن سىلەر شۇنداق
ئىشنى قىلىشتىن چەكلىنسىلەر﴿ .ﷲ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەرداردۇر﴾
يەنى ﷲ سىلەرگە نېمىنىڭ پايدىلىق ئىكەنلىكىدىن خەۋەرداردۇر .ئەھۋالىڭالرنى تولۇق
بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.

﴿(ئازاد قىلىشقا) قۇلى يوق ئادەم ،ئايالى بىلەن يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى ،ئۇدا
ئىككى ئاي روزا تۇتۇشى الزىم( ،قېرىلىق ياكى كېسەللىك سەۋەبى بىلەن روزا تۇتۇشقا) قادىر
بواللمىغان ئادەم ( 60مىسكىنگە بىر ۋاخ تاماق بېرىشى الزىم)﴾ يۇقىرىدا بۇ ئىشنى تەرتىپ

بويىچە قىلىشقا بۇيرۇغان ھەدىسلەر بايان قىلىندى .شۇنداقال بۇ ھەقتە ئىمام بۇخارى ۋە

181

مۇسلىم رىۋايەت قىلغان (رامىزاندا ئايالى بىلەن يېقىنچىلىق قىلغان ئادەمنىڭ) قىسسىسىدىمۇ
بايان قىلىنغان.
﴿بۇ (ئەھكام) ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى (ئەمر قىلغان ئىشالرغا) تەستىق قىلىشىڭالر
ئۈچۈن (بايان قىلىندى)﴾ يەنى بۇنى ئىمان ئېيتىشىڭالر ئۈچۈن يولغا قويدۇق﴿ ،بۇالر ﷲ
نىڭ قانۇنىدۇر﴾ يەنى ﷲ چەكلىگەن ئىشالردۇر ،ئۇنىڭغا تاجاۋۇز قىلماڭالر.

﴿(بۇ قانۇننى) ئىنكار قىلغۇچىالر قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ﴾ يەنى بۇ شەرىئەتنىڭ
ھۆكۈملىرىگە ئىمان ئېيتمىغان ۋە ئۇنى ئىجرا قىلمىغان كىشىلەر ئۆزلىرىنى ئازابتىن قۇتۇلدۇق
دەپ ئېتىقاد قىلمىسۇن .ئىش ھەرگىز ئۇالر ئۇيلىغاندەك ئەمەس ،بەلكى ئۇالر دۇنيا ۋە
ئاخىرەتتە قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ.

*******
ﯘﯙ ﯚﯛﯜﯝ ﯞ ﯟ ﯠﯡﯢﯣﯤﯥ ﯦﯧﯨﯩ ﯪ
ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳﯴ ﯵ ﯶ ﯷﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ
ﯽ ﯾ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ
ﭤﭥ ﭦﭧ ﭨﭩ ﭪﭫﭬﭭﭮﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳﭴﭵﭶﭷﭸ
ﭹ ﭺﭻﭼﭽﭾ ﭿﮀ ﮁﮂﮃ

182

شۈبھىسىزكى ،ﷲ بىلەن ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى بىلەن قارشىالشقانالر ئۇالردىن بۇرۇنقىالر
ھاالك قىلىنغاندەك ھاالك قىلىنىدۇ ،بىز ھەقىقەتەن (ھاالل ،ھارام ،پەرز ۋە ئەھكامالرنى ئىچىگە
ئالغان) روشەن ئايەتلەرنى نازىل قىلدۇق ،كاپىرالر خار قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدۇ﴿.﴾5
ئۇ كۈندە ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممىسىنى تىرىلدۈرىدۇ ،ئۇالرنىڭ (دۇنيادىكى چاغدا قىلغان)
قىلمىشلىرىنى ئېيتىپ بېرىدۇ ،ﷲ ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرىنى (نامە -ئەمالىغا) خاتىرىلەپ
قويغان ،ئۇالر بولسا ئۇنتۇپ قالغان ،ﷲ ھەممە نەرسىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر﴿ .﴾6ﷲ
نىڭ ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى بىلمەمسەن؟ ئۈچ ئادەم
پىچىرلىشىدىكەن ،ﷲ ئۇالرنىڭ تۆتىنچىسىدۇر ،بەش ئادەم پىچىرلىشىدىكەن ،ﷲ ئۇالرنىڭ
ئالتىنچىسىدۇر ،مەيلى ئۇنىڭدىن ئاز ياكى كۆپ ئادەم پىچىرالشسۇن ،ئۇالر قەيەردە بولمىسۇن،
ﷲ ھامان ئۇالر بىلەن بىللىدۇر ،ئاندىن قىيامەت كۈنى ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرىنى ﷲ ئۇالرغا
ئېيتىپ بېرىدۇ ،ﷲ ھەقىقەتەن ھەممە نەرسىنى تولۇق بىلگۈچىدۇر﴿.﴾7

دىن دۈشمەنلىرىنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ بايانى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى بىلەن قارشىالشقانالر ۋە ﷲ نىڭ

دىنىغا قارشى ھەددىدىن ئاشقانالر ھەققىدە خەۋەر بېرىدۇ .ئۇالر ﴿ئۇالردىن بۇرۇنقىالر ھاالك
قىلىنغاندەك ھاالك قىلىنىدۇ﴾ يەنى ئۇالردىن ئىلگىرى ئۆتكەنلەر ئىچىدىكى قىلمىشلىرى ئۇالرغا

مۇجادەلە سۈرىسى

ئوخشاپ كەتكەنلەر ئاھانەتكە ،لەنەتكە ۋە رەسۋالىققا ئۇچرىغاندەك ،ئۇالرمۇ ئاھانەتكە ،لەنەتكە
ۋە رەسۋالىققا دۇچار بولۇپ ،ھاالك بولىدۇ.
﴿بىز ھەقىقەتەن (ھاالل ،ھارام ،پەرز ۋە ئەھكامالرنى ئىچىگە ئالغان) روشەن ئايەتلەرنى
نازىل قىلدۇق﴾ بۇ ئايەتلەرگە پەقەت كاپىر ،گۇناھكار ۋە ھەقنى قوبۇل قىلىشتىن چوڭچىلىق
قىلغانالرال قارشى چىقىدۇ ۋە ئۇنىڭغا بويۇنتاۋلىق قىلىدۇ﴿ .كاپىرالر خار قىلغۇچى ئازابقا دۇچار
بولىدۇ﴾ يەنى ئۇالر ﷲ بەلگىلەپ بەرگەن دىنغا ئەگىشىشتىن ،ﷲ غا بويسۇنۇشتىن ۋە

ئۇنىڭ ئالدىدا باش ئېگىشتىن باش تارتقانلىقى ئۈچۈن مۇشۇنداق ئازابقا دۇچار بولىدۇ.

﴿ئۇ كۈندە ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممىسنى تىرىلدۈرىدۇ﴾ يەنى قىيامەت كۈنى ﷲ ئىلگىرى
ئۆتكەنلەر ۋە كېيىن ئۆتكەنلەرنىڭ ھەممىسىنى تىرىلدۈرۈپ بىر مەيدانغا توپاليدۇ﴿ .ئۇالرنىڭ
(دۇنيادىكى چاغدا قىلغان) قىلمىشلىرىنى ئېيتىپ بېرىدۇ﴾ يەنى ئۇالرنىڭ ياخشى ـ يامان
قىلمىشلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئېيتىپ بېرىدۇ﴿ .ﷲ ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرىنى (نامە -ئەمالىغا)
خاتىرىلەپ قويغان ،ئۇالر بولسا ئۇنتۇپ قالغان﴾ يەنى ﷲ ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرىنى پۇختا
ساقالپ قويغان .ئۇالر بولسا ،ھەممىنى ئۇنتۇپ كەتكەن﴿ .ﷲ ھەممە نەرسىنى كۆزىتىپ
تۇرغۇچىدۇر﴾ يەنى ﷲ دىن ھېچنەرسە يوشۇرۇن ۋە مەخپىي قالمايدۇ .ﷲ ھېچ نەرسىنى
ئۇنتۇپ قالمايدۇ.

اﷲ نىڭ بىلىشىنىڭ ھەممە مەخلۇقالرنى ئوراپ تۇرىدىغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ پۈتۈن مەخلۇقاتالرنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى،
ئۇالرنىڭ ئەھۋالىدىن خەۋەردار ئىكەنلىكىنى ،سۆزلىرىنى ئاڭالپ تۇرىدىغانلىقىنى ،نەدە ۋە
قەيەردە بولمىسۇن ،ئورنىنى كۆرۈپ تۇرىدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ نىڭ
ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى بىلمەمسەن؟ ئۈچ ئادەم﴾ يوشۇرۇن
سىرلىرى ھەققىدە ﴿پىچىرلىشىدىكەن ،ﷲ ئۇالرنىڭ تۆتىنچىسىدۇر ،بەش ئادەم پىچىرلىشىدىكەن،
ﷲ ئۇالرنىڭ ئالتىنچىسىدۇر ،مەيلى ئۇنىڭدىن ئاز ياكى كۆپ ئادەم پىچىرالشسۇن ،ئۇالر قەيەردە
بولمىسۇن ،ﷲ ھامان ئۇالر بىلەن بىللىدۇر﴾ يەنى ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممە ئەھۋالىدىن خەۋەرداردۇر،

ئۇالرنىڭ سۆزلىرىنى ،يوشۇرۇن سىرلىرىنى ۋە پىچىرالشلىرىنى ئاڭالپ تۇرىدۇ .ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممە
ئەھۋالىنى بىلپ تۇرىدىغان ۋە سۆزلىرىنى ئاڭالپ تۇرىدىغان تۇرۇقلۇق ،ﷲ نىڭ پەرىشتىلىرىمۇ
ئۇالرنىڭ پىچىرالشلىرىنى خاتىرىلەپ تۇرىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :ﷲ نىڭ
ئۇالرنىڭ ئىچكى سىرلىرىنى( ،ئۆز ئارا قىلىشقان) يوشۇرۇن سۆزلىرىنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى،
پۈتۈن غەيبلەرنى چوڭقۇر بىلىدىغانلىقىنى ئۇالر ئۇقمامدۇ؟﴾(((.
﴿ئۇالر گۇمان قىالمدۇكى ،بىز ئۇالرنىڭ سىرلىرىنى ۋە پىچىرالشقانلىقلىرىنى ئاڭلىمايمىز،
ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس (ئۇنى ئاڭالپ تۇرىمىز) ،بىزنىڭ ئەلچىلىرىمىز (يەنى پەرىشتىلىرىمىز)
ئۇالرنىڭ ئالدىدا (ئۇالرنىڭ ئەمەللىرىنى) يېزىپ تۇرىدۇ﴾(((.
((( تەۋبە سۈرىسى -78ئايەت
((( زۇخرۇف سۈرىسى - 80ئايەت.

183

شەك -شۈبھىسىزكى ،ﷲ ھەممە نەرسىنىڭ ئەھۋالىنى تولۇق بىلىپ تۇرىدۇ ،شۇنداقال
ھەممە نەرسىنىڭ سۆز ۋە ئاۋازلىرىنى ئاڭالپ تۇرىدۇ ۋە ھەممە نەرسىنى كۆرۈپ تۇرىدۇ .پاك ۋە
ئۇلۇغ ﷲ پۈتۈن مەخلۇقاتالرنىڭ ئەھۋالىدىن تولۇق خەۋەرداردۇر .ﷲ غا ئۇالرنىڭ ئىشلىرىدىن
ھېچ نەرسە يوشۇرۇن قالمايدۇ .ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئاندىن قىيامەت كۈنى ئۇالرنىڭ

قىلمىشلىرىنى ﷲ ئۇالرغا ئېيتىپ بېرىدۇ ،ﷲ ھەقىقەتەن ھەممە نەرسىنى تولۇق بىلگۈچىدۇر﴾

ئىمام ئەھمەد مۇنداق دەيدۇ :ﷲ تائاال بۇ ئايەتنى ئۆزىنىڭ ھەممە نەرسىنى تولۇق بىلىپ
تۇرىدىغانلىقىنى بايان قىلىش بىلەن باشالپ ،ئاخىرالشتۇرۇشنىمۇ ئۆزىنىڭ ھەممە نەرسىنى
تولۇق بىلپ تۇرىدىغانلىقىنى بايان قىلىش بىلەن ئاخىرالشتۇردى.

*******
ﮄﮅ ﮆ ﮇ ﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑ ﮒﮓ
ﮔﮕﮖﮗﮘﮙ ﮚ ﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢﮣﮤﮥﮦ
ﮧ ﮨﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ
ﯗﯘﯙ ﯚ ﯛﯜﯝﯞﯟ ﯠﯡﯢﯣﯤ ﯥﯦ
ﯧﯨﯩﯪﯫﯬ ﯭ ﯮﯯﯰﯱﯲﯳﯴﯵ

184

پىچىرلىشىشتىن مەنئى قىلىنغان ،ئاندىن مەنئى قىلىنغان نەرسىگە قايتقان كىشىلەرنى
كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇالر گۇناھ بىلەن ،زۇلۇم بىلەن ۋە پەيغەمبەرگە قارشى تۇرۇش بىلەن
پىچىرلىشىدۇ ،ئۇالر سېنىڭ يېنىڭغا كەلگەندە ،ﷲ ساڭا ساالم قىلىشتا قولالنمىغان سۆزلەر
بىلەن ساالم قىلىدۇ ،ئۇالر ئۆز ئىچىدە« :ﷲ نېمىشقا بۇ سۆزىمىز بىلەن بىزنى جازالىمايدۇ!»
دەيدۇ ،دوزاخ ئۇالرغا كۇپايىدۇر ،ئۇالر دوزاخقا كىرىدۇ ،دوزاخ نېمىدېگەن يامان جاي!﴿﴾8
ئى مۆمىنلەر! سىلەر پىچىرالشساڭالر گۇناھ ،زۇلۇم ۋە پەيغەمبەرنىڭ ئەمرىگە خىالپلىق قىلىش
توغرىسىدا پىچىرالشماڭالر ،ياخشىلىق ۋە تەقۋادارلىق توغرىسىدا پىچىرلىشىڭالر ،سىلەر ﷲ
دىن قورقۇڭالر ،سىلەر ئۇنىڭ دەرگاھىغا يىغىلىسىلەر﴿ .﴾9گۇناھ توغرىسىدا پىچىرلىشىش
مۆمىنلەرنى قايغۇغا سېلىش ئۈچۈن شەيتان تەرىپىدىن بولغاندۇر( ،بۇنداق پىچىرلىشىش)
ﷲ نىڭ ئىرادىسى بولمىسىال مۆمىنلەرگە ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ ،مۆمىنلەر ﷲ غا
تەۋەككۈل قىلسۇن﴿.﴾10

يەھۇدىيالرنىڭ پەسكەشلىكىنى بايان قىلىش توغرىسىدا
ئىبنى ئەبۇنەجىھ مۇجاھىدنىڭ﴿ :پىچىرلىشىشتىن مەنئى قىلىنغان ،ئاندىن مەنئى قىلىنغان
نەرسىگە قايتقان كىشىلەرنى كۆرمىدىڭمۇ؟﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە :ئۇالر يەھۇدىيالردۇر-،

دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ .مۇقاتىل ئىبنى ھەييانمۇ شۇنداق دەپ كۆرسىتىدۇ ۋە تۆۋەندىكىلەرنى
قوشۇپ بايان قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن يەھۇدىيالرنىڭ ئارىسىدا سۈلھى بار ئىدى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ساھابىلىرىدىن بىرەر ئادەم ئۇالرنىڭ يېنىدىن ئۆتسە ،ئۇالر ئولتۇرۇپ

مۇجادەلە سۈرىسى

ئۆزئارا پىچىرالشقىلى تۇراتتى .شۇنىڭ بىلەن ،ھېلىقى مۆمىن :ئۇالر مېنى ئۆلتۈرۈش ئۈچۈن ياكى
مەن يامان كۆرىدىغان بىرەر نەرسە ئۈچۈن مەسلىھەتلىشىپ پىچىرلىشۋاتقان ئوخشايدۇ دەپ
گۇمان قىلىپ قاالتتى .مۆمىن مۇشۇنداق ئەھۋالنى كۆرسە ئۇالردىن قورقۇپ ،ئۇالرنىڭ يېنىدىن
ئۆتىدىغان يولدىن ماڭمايتتى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرنى مۇشۇنداق پىچىرلىشىشتىن
توستى .لېكىن ئۇالر بۇنىڭدىن يانماي ،پىچىرلىشىدىغان ئادىتىنى داۋام قىلىۋەردى .شۇنىڭ
بىلەن ﷲ تائاال﴿ :پىچىرلىشىشتىن مەنئى قىلىنغان ،ئاندىن مەنئى قىلىنغان نەرسىگە قايتقان
كىشىلەرنى كۆرمىدىڭمۇ؟﴾ دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى.
﴿ئۇالر گۇناھ بىلەن ،زۇلۇم بىلەن ۋە پەيغەمبەرگە قارشى تۇرۇش بىلەن پىچىرلىشىدۇ﴾
يەنى ئۇالر ئۆزئارا ئۆزلىرىگە خاس بولغان ﴿گۇناھ بىلەن﴾ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا ئاسىيلىق

قىلىش ،ئۇنىڭغا قارشى چىقىش ،بۇ قىلمىشلىرىدا چىڭ تۇرۇش ۋە بىر -بىرلىرىگە شۇنداق
تەۋسىيە قىلىش قاتارلىق باشقىالرغا ئاالقىدار ﴿زۇلۇم بىلەن﴾ پىچىرلىشىدۇ.

﴿ئۇالر سېنىڭ يېنىڭغا كەلگەندە ،ﷲ ساڭا ساالم قىلىشتا قولالنمىغان سۆزلەر بىلەن
ساالم قىلىدۇ﴾ ئىبنى ئەبۇھاتەم ئائىشەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :يەھۇدىيالر

پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ يېنىغا كىرىپ :ئى ئەبۇلقاسم(((! ساڭا سام((( بولسۇن! -دېيىشتى.
مەن :سام سىلەرگە بولسۇن -،دېدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئى ئائىشە! شەك-
شۈبھىسىزكى ،ﷲ قەبىھ ۋە يامان سۆزلەرنى ياقتۇرمايدۇ» دېدى .مەن :ئۇالرنىڭ ساڭا سام
بولسۇن دەۋاتقانلىقىنى ئاڭلمىدىڭمۇ؟ -دېدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :مېنىڭ ئۇالرغا :سام
ئۆزەڭالرغا بولسۇن -،دېگەنلىكىمنى ئاڭلىمىدىڭمۇ؟» دېدى .شۇنىڭ بىلەن ﷲ تائاال﴿ :ئۇالر

سېنىڭ يېنىڭغا كەلگەندە ،ﷲ ساڭا ساالم قىلىشتا قولالنمىغان سۆزلەر بىلەن ساالم قىلىدۇ﴾

دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى.

ئىمام بۇخارىنىڭ رىۋايىتىدە ئائىشە يەھۇدىيالرغا :سام ،ئەيىب ،نۇقسان ۋە لەنەت
سىلەرگە بولسۇن! -دەيدۇ .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :بىزنىڭ ئۇالرغا قىلغان بەتدۇئالىرىمىز
ئىجابەت قىلىنىدۇ ،ئۇالرنىڭ بىزگە قىلغان بەتدۇئالىرى ئىجابەت قىلىنمايدۇ» دەيدۇ.
ئىمام ئىبنى جەرىر ئەنەس ئىبنى مالىكنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىر
كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ساھابىلىرى بىلەن بىللە ئولتۇراتتى .بىر يەھۇدىي ئۇالرنىڭ
قېشىغا كېلىپ ساالم قىلدى .ساھابىلەرمۇ ئۇنىڭ سالىمىنى ئىلىك ئېلىپ ساالم قايتۇردى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا« :ئۇنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى بىلەمسىلەر؟» دېدى.
ساھابىلەر :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ئۇ بىزگە ساالم قىلدى -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم:
«ياق ،ئۇ سىلەرگە سام بولسۇن دېدى» دېدى (يەنى دىنىڭالردىن ۋاز كېچىڭالر دېمەكچى).
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ساھابىلەرگە« :ئۇنىڭغا جاۋاب قايتۇرۇڭالر» دېدى .ساھابىلەر
ئۇنىڭغا جاۋاب قايتۇردى ،ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم يەھۇدىيغا« :سىلەرگە سام بولسۇن
((( ئەبۇلقاسىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ كۇنىيەت ئىسمىدۇر.
((( سام ئۆلۈم دېگەن مەنىدە بولۇپ ،يەھۇدىيالر ساالم قىلغان بولۇۋېلىپ ،تەلەپپۇز جەھەتتە ساالم دېگەن سۆزگە
ئوخشاپ كېتىدىغان (ئۆزلىرىنىڭ تىلىدىكى) شۇ سۆزنى ئىشلەتكەن.

185

دېدىڭمۇ؟» دېدى .يەھۇدىي :ھەئە -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ساھابىلەرگە« :ئەگەر
سىلەرگە ئەھلى كىتابتىن بىرى ساالم قىلسا ،سىلەرمۇ ئۆزەڭگىمۇ بولسۇن دەڭالر» يەنى
دېگەن سۆزۈڭ ئۆزەڭگە بولسۇن دەڭالر -،دېدى.
﴿ئۇالر ئۆز ئىچىدە« :ﷲ نېمىشقا بۇ سۆزىمىز بىلەن بىزنى جازالىمايدۇ!» دەيدۇ﴾ يەنى
ئۇالر مۇشۇنداق قەبىھ ئىشالرنى قىالتتى .سۆزىنى ئۆزگەرتىپ ،ئۆزلىرىنى ساالم قىلغاندەك
كۆرسىتىپ ،تەلەپپۇزى ساالمغا ئوخشاپ كېتىدىغان ،ئەمەلىيەتتە بولسا تىلالشتا ئىشىلىتىدىغان
يامان سۆزلەر بىلەن ساالم قىالتتى .شۇنىڭ بىلەن بىرگە ،ئۇالر ئۆز ئىچىدە :ئەگەر بۇ ئادەم
پەيغەمبەر بولسا ،ﷲ بىزنىڭ ئۆز ئىچىمىزدە يامان نىيەتتە ئېيتقان سۆزىمىز ئۈچۈن ،ئەلۋەتتە،
بىزنى ئازابلىغان بوالتتى ،چۈنكى ﷲ بىز يوشۇرغان نەرسىنى ئوبدان بىلىدۇ .ئەگەر بۇ
ئادەم ھەقىقىي پەيغەمبەر بولسا ،ﷲ پات يېقىندا بىزگە بولىدىغان ئازابنى تېزلىتىپ دۇنيادىال
بەرگەن بوالتتى -،دېيىشىدۇ.
﴿دوزاخ ئۇالرغا كۇپايىدۇر﴾ يەنى ئۇالرغا ئاخىرەتتە جەھەننەم كۇپايىدۇر﴿ .ئۇالر دوزاخقا
كىرىدۇ .دوزاخ نېمىدېگەن يامان جاي!﴾ ئىمام ئەھمەد ئابدۇلالھ ئىبنى ئەمرىنىڭ مۇنداق

دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :شەك -شۈبھىسىزكى ،يەھۇدىيالر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا:
ساڭا سام بولسۇن! -دەپ ساالم بېرەتتى .ئاندىن ئۆز ئىچىلىرىدە :ﷲ نېمىشقا بۇ سۆزىمىز
بىلەن بىزنى جازالىمايدۇ! -دەيتتى .شۇنىڭ بىلەن﴿ :ئۇالر سېنىڭ يېنىڭغا كەلگەندە ،ﷲ

ساڭا ساالم قىلىشتا قولالنمىغان سۆزلەر بىلەن ساالم قىلىدۇ ،ئۇالر ئۆز ئىچىدە« :ﷲ نېمىشقا
بۇ سۆزىمىز بىلەن بىزنى جازالىمايدۇ!» دەيدۇ ،دوزاخ ئۇالرغا كۇپايىدۇر ،ئۇالر دوزاخقا كىرىدۇ،
دوزاخ نېمىدېگەن يامان جاي!﴾ دېگەن ئايەت نازىل بولدى.

پىچىرلىشىشنىڭ ئەدەب ـ ئەخالقلىرى
ﷲ تائاال مۆمىن بەندىلىرىگە ئەدەب -ئەخالقتا كاپىرالر ۋە مۇناپىقالرغا ئوخشاش بولماسلىقنى
ئۆگىتىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئى مۆمىنلەر ! سىلەر پىچىرالشساڭالر﴾ ئەھلى كىتابنىڭ ئۇچىغا
چىققان نادان كاپىرلىرى ۋە ئۇالرنىڭ گۇمراھلىقىغا ھەمنەپەس بولغان مۇناپىقالر پىچىرالشقاندەك

﴿گۇناھ ،زۇلۇم ۋە پەيغەمبەرنىڭ ئەمرىگە خىالپلىق قىلىش توغرىسىدا پىچىرالشماڭالر ،ياخشىلىق
ۋە تەقۋادارلىق توغرىسىدا پىچىرلىشىڭالر ،سىلەر ﷲ دىن قورقۇڭالر ،سىلەر ئۇنىڭ دەرگاھىغا
يىغىلىسىلەر﴾ ئاندىن ﷲ سىلەرگە بىر -بىرلەپ ساناپ قويغان پۈتۈن قىلمىشلىرىڭالرنى،

186

سۆزلىرىڭالرنى ئېيتىپ بېرىدۇ ۋە شۇنىڭغا قارىتا سىلەرگە مۇكاپات ۋە جازا بېرىدۇ.

﴿گۇناھ توغرىسىدا پىچىرلىشىش مۆمىنلەرنى قايغۇغا سېلىش ئۈچۈن شەيتان تەرىپىدىن
بولغاندۇر( ،بۇنداق پىچىرلىشىش) ﷲ نىڭ ئىرادىسى بولمىسىال مۆمىنلەرگە ھېچقانداق
زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ ،مۆمىنلەر ﷲ غا تەۋەككۈل قىلسۇن﴾ يەنى پىچىرلىشىش ھەقىقەتەن

مۆمىننى گۇمانغا سېلىپ قويىدۇ .شەيتان مۆمىنلەرنى قايغۇغا سېلىش ئۈچۈن پىچىرلىشىشنى
پىچىرالشقۇچىالرغا چىرايلىق كۆرسىتىدۇ ۋە زىننەتلەيدۇ .بۇنداق پىچىرلىشىش ﷲ نىڭ ئىرادىسى
بولمىسىال مۆمىنلەرگە ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ .كىمكى مۇشۇنداق پىچىرلىشىشىتىن
بىرەر نەرسىنى ھېس قىلسا ،ﷲ غا سېغىنىپ ئۇنىڭ يامانلىقىدىن پاناھ تىلىسۇن ۋە ﷲ

مۇجادەلە سۈرىسى

غا تەۋەككۈل قىلسۇن شۇنداق قىلغاندا ،ﷲ نىڭ ئىرادىسى بىلەن ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە
زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ .پىچىرلىشىش مۆمىنگە ئەزىيەت يەتكۈزىدىغانلىقى ئۈچۈن ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم ساھابىلەرنى ئۇنداق قىلىشتىن توسقان.
ئىمام ئەھمەد ئابدۇلال ئىبنى مەسئۇدتىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ئەگەر سىلەردىن ئۈچ كىشى بىر يەردە بولساڭالر ،بىر كىشىنى
قاتماي (ئىككى كىشى) ئۆزئارا پىچىرالشمىسۇن ،ئۇنداق قىلىش ھەقىقەتەن ئۈچىنچى كىشىنى
قايغۇغا سالىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلغان.
ئابدۇرازاق ئىبنى ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ئەگەر سىلەردىن ئۈچ كىشى بولسا ،ئىككى كىشى ئۈچىنچى
كىشىدىن رۇخسەت ئالماي تۇرۇپ ئۆزئارا پىچىرالشمىسۇن .ئۇنداق قىلىش ھەقىقەتەن ئۈچىنچى
كىشىنى قايغۇغا سالىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ئىمام مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلغان.

*******
ﯶﯷ ﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾﯿﰀ ﰁﰂﰃﰄﰅﰆ
ﰇﰈﰉﰊﰋ ﰌﰍﰎﰏ ﰐﰑﰒﰓ ﰔﰕﰖ
ئى مۆمىنلەر! ئەگەر (سورۇندا) بەزىلەر سىلەرگە« :ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر» دېسە،
ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر ،ﷲ سىلەرگە (رەھمىتىنى ۋە جەننىتىنى) كېڭەيتىپ بېرىدۇ،
ئەگەر سىلەرگە (باشقىالرغا ئورۇن بوشىتىپ بېرىش ئۈچۈن)« :ئورنۇڭالردىن تۇرۇپ
بېرىڭالر» دېيىلسە ،ئورنۇڭالردىن تۇرۇپ بېرىڭالر ،ﷲ سىلەردىن ئىمان ئېيتقانالر ۋە ئىلىم
بېرىلگەنلەرنى بىر قانچە دەرىجە يۇقىرى كۆتۈرىدۇ ،ﷲ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن
تولۇق خەۋەردار﴿﴾11

يىغىلىشنىڭ ئەدەب ـ ئەخالقلىرى
ﷲ تائاال مۆمىن بەندىلىرىگە سورۇنالرنىڭ ئەدەب ـ ئەخالقلىرىدىن تەلىم بېرىپ ۋە
ئۇالرنى بىر -بىرىگە ئورۇن بوشىتىپ بېرىشكە بۇيرۇپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئى مۆمىنلەر! ئەگەر

(سورۇندا) بەزىلەر سىلەرگە« :ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر» دېسە ،ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر،
ﷲ سىلەرگە (رەھمىتىنى ۋە جەننىتىنى) كېڭەيتىپ بېرىدۇ﴾ بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،مۇكاپات

ئەمەلنىڭ ئۆز تىپىدىن بولىدۇ .ئىمام بۇخارى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« .كىم ﷲ رازىلىقى ئۈچۈن مەسچىت سالسا ،ﷲ ئۇنىڭغا
جەننەتتە بىر قەسىر سالىدۇ».
ئىمام مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :كىم
قىيىنچىلىقتا قالغان ئادەمنىڭ ئىشىنى ئاسانالشتۇرۇپ بەرسە ،ﷲ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئۇنىڭ
ئىشىنى ئاسانالشتۇرۇپ بېرىدۇ .بەندە قېرىندىشىغا ياردەمچى بولىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭغا

187

ياردەمچى بولىدۇ» .بۇ مەزمۇندىكى ھەدىسلەر ناھايىتى كۆپتۇر.
﴿ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر .ﷲ سىلەرگە (رەھمىتىنى ۋە جەننىتىنى) كېڭەيتىپ بېرىدۇ﴾

قەتادە مۇنداق دەيدۇ :بۇ ئايەت ﷲ نى ياد ئېتىش سورۇنلىرى ھەققىدە نازىل بولغان.
سەۋەبى مۇنداق ئىدى :ساھابىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ يېنىدا ئولتۇرغاندا بىرەر ئادەمنىڭ
كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرسە ،ئورۇنلىرىدىن مىدىرالپمۇ قويمايتتى .شۇڭا ﷲ تائاال ئۇالرنى بىر -
بىرىگە ئورۇن بوشىتىپ بېرىشكە بۇيرۇدى.
ئىمام ئەھمەد ۋە شافىئي ئىبنى ئۆمەردىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :بىر ئادەم ئۆزى ئولتۇرۇش ئۈچۈن يەنە بىر ئادەمنى ئورنىدىن
قوپۇرىۋەتمىسۇن ،كەلگۈچىگە ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر ،قىستاپ قويماڭالر» بۇ ھەدىسنى
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلغان.

ئىمام ئەھمەد ئەبۇ ھۇرەيرەدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :بىر ئادەم ئۆزى ئولتۇرۇش ئۈچۈن يەنە بىر ئادەمنى ئورنىدىن قوپۇرىۋەتمىسۇن .بەلكى
ئۇنىڭغا ئورۇن چىقىرىپ بەرسۇن .ﷲ سىلەرگە رەھمىتىنى ۋە جەننىتىنى كېڭەيتىپ بېرىدۇ».
ئىمام ئەھمەد بۇ ھەدسىنى مۇنداق رىۋايەت قىلىدۇ« :بىر ئادەم يەنە بىر ئادەمگە
ئورنىدىن قوپۇپ بەرمىسۇن ،بەلكى ئۇنىڭغا ئورۇن چىقىرىپ بەرسۇن .ﷲ سىلەرگە رەھمىتىنى
ۋە جەننىتىنى كېڭەيتىپ بېرىدۇ.
﴿ئەگەر (سورۇندا) بەزىلەر سىلەرگە :ئورۇن چىقىرىپ بېرىڭالر دېسە ،ئورۇن چىقىرىپ
بېرىڭالر .ﷲ سىلەرگە (رەھمىتىنى ۋە جەننىتىنى) كېڭەيتىپ بېرىدۇ﴾ ئىبنى ئابباس بۇ ئايەت

ھەققىدە ھەسەنبەسرى ۋە باشقىالرنىڭ :بۇ ئايەت جەڭ مەيدانىدىكى سورۇنالردا ئورۇن چىقىرىپ

بېرىشنى كۆرسىتىدۇ -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلغان .ئۇالر يەنە﴿ :ئەگەر سىلەرگە (باشقىالرغا ئورۇن
بوشىتىپ بېرىش ئۈچۈن)« :ئورنۇڭالردىن تۇرۇپ بېرىڭالر»﴾ دېگەن ئايەتنى :ئۇرۇش قىلىشقا

ئورنۇڭالردىن تۇرۇڭالر دېيلسە ،ئورنۇڭالردىن تۇرۇڭالر دېگەنلىكتۇر -،دەپ تەپسىر قىلغان.

قەتادە﴿ :ئەگەر سىلەرگە (باشقىالرغا ئورۇن بوشىتىپ بېرىش ئۈچۈن)« :ئورنۇڭالردىن
تۇرۇپ بېرىڭالر»﴾ دېگەن ئايەتنى :ئەگەر سىلەر ياخشى ئىش قىلىشقا چاقىرىلساڭالر ،بۇ

چاقىرىققا ئاۋاز قوشۇڭالر -،دەپ تەپسىر قىلغان.

188

بىلىم ۋە بىلىملىك كىشىلەرنىڭ ئارتۇقچىلىقى
﴿ﷲ سىلەردىن ئىمان ئېيتقانالر ۋە ئىلىم بېرىلگەنلەرنى بىر قانچە دەرىجە يۇقىرى
كۆتۈرىدۇ ،ﷲ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەردار﴾ يەنى سىلەردىن بىرەر

ئادەم سورۇنغا كەلگەن قېرىندىشىغا ئورۇن چىقىرىپ بەرسە ياكى ئۇرۇش قىلىشقا چاقىرىلغاندا
چىقسا ،بۇ ئۇنىڭ ھەققىگە نۇقسان يەتكۈزگەنلىك دەپ ئېتىقاد قىلىپ قالماڭالر ،بەلكى ئۇ
ﷲ نىڭ دەرگاھىدا يۇقىرى مەرتىۋە ھېسابلىنىدۇ .ﷲ تائاال ئۇنىڭ بۇ ئەمەلىنى ھەرگىز
زايە قىلىۋەتمەيدۇ ،ئۇنىڭ بۇ ئەمەلى ئۈچۈن ئۇنىڭغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە مۇكاپات بېرىدۇ.

مۇجادەلە سۈرىسى

شەك -شۈبھىسىزكى ،كىم ﷲ نىڭ ئەمرىگە بويسۇنىدىكەن ،ﷲ ئۇنىڭ مەرتىۋىسىنى يۇقىرى
كۆتۈرىدۇ .ياخشى نامىنى كىشلەر ئارىسىغا تارقىتىدۇ .شۇنىڭ ئۈچۈن ،ﷲ تائاال مۇنداق
دەيدۇ﴿ :ﷲ سىلەردىن ئىمان ئېيتقانالر ۋە ئىلىم بېرىلگەنلەرنى بىر قانچە دەرىجە يۇقىرى
كۆتۈرىدۇ ،ﷲ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭالردىن تولۇق خەۋەردار﴾ يەنى يۇقىرى مەرتىۋىگە
كىمنىڭ ھەقلىق ئىكەنلىكىنى ،كىمنىڭ ھەقلىق ئەمەسلىكىنى ﷲ ئوبدان بىلىدۇ.
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 06 - 16
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2022
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1064
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 949
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3678
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1320
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1527
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3534
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1288
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1335
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3617
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1406
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1413
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3769
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1469
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3692
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3749
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1241
    36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3659
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1465
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1321
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1360
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1394
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1493
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3750
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1462
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1431
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1296
    35.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3734
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3681
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1352
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3640
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1333
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3632
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3663
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3783
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1337
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3569
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1281
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3727
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1301
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1586
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3708
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1267
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1225
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1526
    26.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3502
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1692
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3573
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1683
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1702
    21.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    21.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 1104
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 586
    27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.