Latin

Tefsir İbni Kesir - 06 - 03

Süzlärneñ gomumi sanı 3658
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ئىشتۇر﴾ يەنى شەكسىز ئەمەلگە ئاشىدىغان ئىشتۇر.

﴿يوللىرى بار ئاسمان بىلەن قەسەمكى﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما بۇ ئايەتنى:
گۈزەل ،كۆركەم ،چىرايلىق ۋە تۈپتۈز بىنا قىلىنغان ئاسمان بىلەن قەسەمكى -،دەپ تەپسىر
قىلدى .مۇجاھىد ،ئىكرىمە ،سەئد ئىبنى جۇبەيىر ،ئەبۇ مالىك ،ئەبۇ سەھىل ،سۇددى،
قەتادە ،ئەتىييە ئەۋفىي ،رەبىيئ ئىبنى ئەنەس ۋە باشقىالرمۇ مۇشۇنىڭغا ئوخشاش تەپسىر
قىلدى .زەھھاك ،مىنھال ئىبنى ئەمرى ۋە باشقىالر :ئاسماننىڭ يوللىرى سۇ ،قۇم ۋە ئوت
ـ چۆپلەرنىڭ يىغىندىسىنى شامال ئۇرۇپ يول ـ يول قىلىۋەتكەن يولالرغا ئوخشايدۇ-،
دېدى.

26

بۇ سۆزلەرنىڭ ھەممىسى بىر نەرسىنىڭ گۈزەللىكىنى ۋە كۆركەملىكىنى ئىپادىلەيدۇ.
ئاسماننىڭ گۈزەللىكى ئۇنىڭ ئېگىز ،سۈپسۈزۈك ،قاتمۇ قات ،ناھايىتى پۇختا ،ئەتراپلىرى
كەڭرى ،تۇرغۇن ۋە ھەرىكەتچان يۇلتۇزالر بىلەن ئورالغان ،كۈن ،ئاي ،نۇرلۇق يۇلتۇزالرنىڭ
ئىنتىزاملىق ھالدا توختىماستىن ھەرىكەت قىلىپ تۇرغانلىقىدۇر.

مۇشرىكالرنىڭ خىلمۇ خىل سۆزلىرى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇشرىكالر! پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان ﴿سىلەرنىڭ
سۆزۈڭالر ھەقىقەتەن خىلمۇ-خىلدۇر﴾ يەنى سىلەرنىڭ سۆزۈڭالر ئەلۋەتتە خىلمۇخىل ،تۇراقسىز

زارىيات سۈرىسى

بولۇپ بىر -بىرى بىلەن ماسالشمايدۇ ۋە بىر يەردىن چىقمايدۇ .قەتادە بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىنى:
سىلەرنىڭ سۆزۈڭالر ھەقىقەتەن قۇرئاننى تەستىق قىلىش بىلەن ئۇنى ئىنكار قىلىش ئارىسىدا
خىلمۇخىلدۇر دېگەنلىك بولىدۇ ،دەيدۇ.
﴿(ﷲ ئىلمىي ئەزەلىسىدە ھىدايەتتىن) بۇرۇۋېتىلگەن ئادەم (قۇرئانغا ۋە مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمغا ئىمان كەلتۈرۈشتىن) بۇرۇۋېتىلىدۇ﴾ يەنى ئۇالرنىڭ يالغان سۆزى چوقۇم ئازغۇنالر

ئارىسىدا تارايدۇ .چۈنكى ،ئۇ باتىل سۆزدۇر .شەك -شۈبھىسىزكى ،قۇرئاننى چۈشەنمەيدىغان،
غەپلەتتە قالغان ،ھىدايەتتىن بۇرۇۋېتىلگەن ،گۇمراھ ئادەمال ئۇ سۆزگە بويسۇنىدۇ .ئۇنىڭ
سەۋەبىدىن گۇمراھ بولۇپ كېتىدۇ ۋە قۇرئانغا ئىمان كەلتۈرۈشتىن بۇرۇۋېتىلىدۇ .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى كاپىرالر!) شۈبھىسىزكى ،سىلەر (ﷲ) دوزاخقا كىرىشنى
(پۈتۈۋەتكەن) كىشىدىن باشقا ھېچ ئەھەدىنى ئازدۇرالمايسىلەر ،سىلەر چوقۇنۇۋاتقان بۇتالرمۇ
ئازدۇرالمايدۇ﴾(((.
﴿كاززاپالرغا لەنەت بولسۇنكى﴾ مۇجاھىد :بۇ ئايەتتىكى كاززاپالر قىيامەت كۈنى
تىرىلدۈرۈلمەيمىز دەپ قايتا تىرىلىشكە ئىشەنمەيدىغان كىشىلەردۇر -،دېدى .ئەلى ئىبنى
ئەبۇ تەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :قىيامەتتىن
شەكلەنگۈچىلەرگە لەنەت بولسۇنكى دېگەنلىك بولىدۇ -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ.
شۇنداقال مۇئاز رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمۇ خۇتبىسىدە :قىيامەتتىن شەك قىلغۇچىالر ھاالك بولسۇن!-
دەيتتى .قەتادە :ئۆز خاھىشى بويىچە سۆزلىگۈچىلەر ،غەپلەتتە قالغانالر ۋە گۇمانخورالردۇر-،
دېدى.

﴿ئۇالر جاھالەتكە﴾ يەنى كۇفرىغا ۋە شەك -شۈبھىگە ﴿چۆمگەن بولۇپ (ئاخىرەت
ئىشىدىن) غەپلەتتىدۇر .ئۇالر رەسۇلالھدىن« :قىيامەت قاچان بولىدۇ؟» دەپ سورايدۇ﴾ يەنى

ئۇالر پەقەت قىيامەتنى ئىنكار قىلغان ،ئۇنىڭغا قارشى چىققان ،ئۇنىڭدىن گۇمانالنغان ۋە
ئۇنىڭ يۈز بېرىشىنى يىراق سانىغانلىقى ئۈچۈنال شۇنداق سوئالنى سورايدۇ.
﴿ئۇ بولسا ئۇالر دوزاختا ئازابلىنىدىغان﴾ يەنى كۆيدۈرۈلىدىغان ﴿كۈندۇر﴾ مۇجاھىد بۇ
ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر دوزاختا خۇددى ئالتۇن ئوتتا ئېرىتىلگەندەك ئېرىتىلىپ
ئازابلىنىدۇ .تاپا ـ تەنە ۋە ماالمەت قىلىش ،كەمسىتىش ۋە مەسخىرە قىلىش ئۈچۈن ئۇالرغا:

﴿سىلەرگە قىلىنغان ئازابنى تېتىڭالر ،مانا بۇ سىلەر (دۇنيادىكى چېغىڭالردا) ئالدىراتقان
نەرسىدۇر (دەيدۇ)﴾ دېيىلىدۇ.

*******
ﭻﭼﭽﭾ ﭿﮀﮁﮂﮃﮄﮅﮆﮇ ﮈﮉﮊ ﮋﮌﮍ
ﮎﮏ ﮐﮑﮒﮓﮔﮕ ﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝ
ﮞﮟ ﮠﮡﮢﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪ ﮫﮬﮭﮮ
ﮯﮰﮱ ﯓ ﯔﯕﯖ ﯗﯘ
((( ساففات سۈرىسى 163 - 161ـ ئايەتكىچە.

27

شۈبھىسىزكى ،تەقۋادارالر جەننەتلەردە ۋە (ئېقىپ تۇرغان) بۇالقالرنىڭ ئارىسىدا
بولىدۇ﴿ .﴾15ئۇالر پەرۋەردىگارى ئاتا قىلغان نەرسىلەرنى قوبۇل قىلىدۇ ،ئۇالر بۇنىڭدىن
ئىلگىرى (يەنى دۇنيادىكى چاغدا) ياخشى ئىش قىلغۇچىالر ئىدى﴿ .﴾16ئۇالر كېچىسى
ئاز ئۇخاليتتى﴿ .﴾17ئۇالر سەھەرلەردە (پەرۋەردىگارىدىن) مەغپىرەت تىلەيتتى﴿.﴾18
ئۇالرنىڭ پۇل -ماللىرىدا سائىلالر ۋە (ئىپپەتلىكىدىن سائىللىق قىلمايدىغان) موھتاجالر
ھوقۇققا ئىگە ئىدى (يەنى ئۇالر سائىلالرغا ۋە موھتاجالرغا سەدىقە قىالتتى) ﴿.﴾19
زېمىندا ۋە ئۆزەڭالردا ﷲغا چىن ئېتىقاد قىلىدىغانالر ئۈچۈن (ﷲنىڭ قۇدرىتىنى ۋە
بىرلىكىنى كۆرسىتىدىغان) نۇرغۇن ئاالمەتلەر بار( ،بۇنى) كۆرمەمسىلەر﴿ .﴾20ئاسماندا
سىلەرنىڭ رىزقىڭالر بار ،سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان ساۋاب بار﴿ .﴾22ئاسماننىڭ
ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارى بىلەن قەسەمكى ،سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان نەرسە
ئۆزەڭالرنىڭ سۆزلەۋاتقىنىڭالردەك (يەنى سۆزلىشىڭالرنىڭ ئۆزەڭالرغا ئېنىق بولغىنىدەك)
ھەقتۇر﴿.﴾23

تەقۋادارالرنىڭ مۇكاپاتى ۋە ئۇالرنىڭ سۈپەتلىرى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىگە تەقۋادارلىق قىلغانالرنىڭ قىيامەت كۈنى بەدبەخت كاپىرالر
چېكىۋاتقان ئازاب ـ ئوقۇبەت ،كۆيدۈرگۈچى ئوت ۋە زەنجىرـ كىشەن ئازابىنىڭ دەل ئەكسچە،
جەننەتلەردە ۋە ئېقىپ تۇرغان بۇالقالرنىڭ ئارىسىدا بولىدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ.
﴿ئۇالر پەرۋەردىگارى ئاتا قىلغان﴾ نازۇ نېمەت ،خۇشال ـ خۇراملىق ۋە بەخت ـ سائادەت
قاتارلىق ﴿نەرسىلەرنى قوبۇل قىلىدۇ ،ئۇالر بۇنىڭدىن ئىلگىرى (يەنى دۇنيادىكى چاغدا)
ياخشى ئىش قىلغۇچىالر ئىدى﴾ بۈيۈك ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئۇالرغا)

«ئۆتكەنكى كۈنلەردە (يەنى دۇنيادىكى چاغالردا) ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلىقىڭالر ئۈچۈن،
(((
خۇشال -خۇرام يەڭالر ،ئىچىڭالر» دېيىلىدۇ﴾

ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ قىلغان ياخشى ئىشلىرىنى بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر
كېچىسى ئاز ئۇخاليتتى﴾ تەپسىرشۇناسالر بۇ ئايەت ھەققىدە ئىككى خىل قاراشتا بولدى.

28

ئۇنىڭ بىرى :ئۇالر كېچىنىڭ ئاز بىر قىسمىنى ئۇخلىماي ئىبادەت بىلەن ئۆتكۈزەتتى .ئىبنى
ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر ھەر كېچىنىڭ ئاز بىر قىسمىنى بولسىمۇ
ئىبادەت بىلەن ئۆتكۈزەتتى .قەتادە مۇتەررىپ ئىبنى ئابدۇلالھنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالغا ناماز ئوقۇمايدىغان كېچىسى ناھايىتى ئاز ئىدى،
ئۇالر كېچىنىڭ باش تەرىپىدە ياكى ئوتتۇرىسىدا ناماز ئوقۇيتتى .مۇجاھىد مۇنداق دەيدۇ:
ئۇالرنىڭ تاڭ ئاتقانغا قەدەر تەھەججۇد نامىزىنى ئوقۇماي ئۇخلىغان كېچىسى ناھايىتى
ئازدۇر .قەتادە مۇشۇنىڭغا ئوخشاش دېدى .ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ۋە
ئەبۇ ئالىيە قاتارلىقالر مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر شام بىلەن خۇپتەن نامىزىنىڭ ئارىلىقىدا ناماز
ئوقۇيتتى .ئىككىنچى خىل قاراش بولسا :ئۇالر كېچىسى ئاز ئۇخاليتتى .ئىبنى جەرىرمۇ بۇ
قاراشقا قوشۇلدى.
((( ھاققە سۈرىسى 24ـ ئايەت.

زارىيات سۈرىسى

ھەسەن بەسرى﴿ :ئۇالر كېچىسى ئاز ئۇخاليتتى﴾ دېگەن ئايەتنىڭ مەنىسىنى :ئۇالر
كېچىنى قىيام بىلەن ئۆتكۈزەتتى .كېچىسى ئاز ئۇخاليتتى ،ئىبادەتتە تىرىشچان بولۇپ،
ئۇنى ھەتتا تاڭ سەھەرگە قەدەر سوزاتتى .تاڭ سەھەردە ﷲ تائاالدىن مەغپىرەت تەلەپ
قىالتتى -،دېدى.
ئابدۇلالھ ئىبنى ساالم رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
مەدىنىگە كەلگەن چاغدا كىشىلەر ئۇنىڭ ئالدىغا ئالدىراپ ـ تېنەپ كېلىشتى ،مەنمۇ شۇ
كىشىلەرنىڭ ئىچىدە ئىدىم .مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ چىرايىنى كۆرۈپال ئۇنىڭ
چىرايىنىڭ يالغانچى ئادەمنىڭ چىرايىغا ئوخشىمايدىغانلىقىنى بىلدىم .ئۇنىڭ« :ئى
ئىنسانالر! ئاچ قالغانالرغا تاماق بېرىڭالر ،خىش ـ ئەقرىباالرغا سىلە ـ رەھىم قىلىڭالر،
ساالمنى ئاشكارا قىلىڭالر ،كېچىدە كىشىلەر ئۇخالۋاتقان چاغدا ناماز ئوقۇڭالر .شۇنداق
قىلساڭالر ،جەننەتكە ئامان ـ ئېسەن كىرىسىلەر» دېگەن سۆزى مەن ئۇنىڭدىن ئاڭلىغان
تۇنجى سۆز بولدى.
ئىمام ئەھمەد ئابدۇلال ئىبنى ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمادىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :جەننەتتە ھەقىقەتەن ئىچىدىن تېشى ،تېشىدىن
ئىچى كۆرۈنىدىغان ئۆيلەر بار» ،ئەبۇ مۇسا ئەشئەرى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ :ئى ﷲ نىڭ
پەيغەمبىرى! ئۇ ئۆيلەر كىملەر ئۈچۈن تەييارالنغان؟ -دېگەندە ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم:
«مۇاليىم سۆز قىلغان ،ئاچ قالغانالرغا تائام بەرگەن ۋە كىشىلەر ئۇخالۋاتقان چاغدا كېچىنى
ﷲ تائاال ئۈچۈن قىيام بىلەن ئۆتكۈزگەن (يەنى كېچىدە ناماز ئوقۇغان) كىشىلەرگە
تەييارالنغان» دېدى.
﴿ئۇالر سەھەرلەردە (پەرۋەردىگارىدىن) مەغپىرەت تىلەيتتى﴾ مۇجاھىد ۋە بىر قانچە
كىشى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ئۇالر سەھەرلەردە ناماز ئوقۇيتتى دېگەنلىك بولىدۇ-،
دېدى .باشقا تەپسىرشۇناسالر :ئۇالر كېچىنى قىيام بىلەن (يەنى ناماز ئوقۇش بىلەن)
ئۆتكۈزەتتى ،مەغپىرەت تەلەپ قىلىشنى سەھەرلەرگە كېچىكتۈرەتتى -،دېدى .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ۋە سەھەرلەردە ئىستىغپار ئېيتقۇچىالردۇر﴾((( ئەگەر مەغپىرەت
نامازنىڭ ئىچىدە تەلەپ قىلىنسا ،ئۇ ئەڭ ياخشىدۇر.
ئىمام بۇخارى ،مۇسلىم ،ئەبۇ داۋۇد ،تىرمىزى ،ئىبنى ماجە ۋە نەسەئى قاتارلىقالر بىر
تۈركۈم ساھابە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمالردىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ« :ﷲ تائاال ھەقىقەتەن ھەر كېچىسى (كېچىنىڭ ئۈچتىن بىرى قالغاندا)
دۇنيا ئاسمىنىغا (يەنى بىرىنچى قەۋەت ئاسمانغا) چۈشۈپ تاكى تاڭ يورۇغىچىلىك مۇنداق
دەيدۇ :گۇناھلىرىغا تەۋبە قىلغۇچى بارمۇ؟ تەۋبىنى قوبۇل قىلىمەن .مەغپىرەت تەلەپ
قىلغۇچى بارمۇ؟ ئۇنىڭغا مەغپىرەت قىلىمەن .مەندىن نەرسە سورىغۇچى بارمۇ؟ ئۇنىڭغا
سورىغىنىنى بېرىمەن».
كۆپ ساندىكى تەپسىرشۇناسالر ﷲ تائاالنىڭ ياقۇب ئەلەيھىسساالمدىن خەۋەر بېرىپ،
((( ئال ئىمران سۈرىسى 17ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

29

ياقۇبنىڭ ئۆز ئوغۇللىرىغا« :پەرۋەردىگارىمدىن سىلەرگە مەغپىرەت تىلەيمەن» دېگەنلىكى
ھەققىدىكى ئايىتى توغرىسىدا توختىلىپ :ياقۇب ئۇالرغا مەغپىرەت تەلەپ قىلىشنى سەھەر
ۋاقتىغا كېچىكتۈردى -،دېگەن.
﴿ئۇالرنىڭ پۇل -ماللىرىدا سائىلالر ۋە (ئىپپەتلىكىدىن سائىللىق قىلمايدىغان)
موھتاجالر ھوقۇققا ئىگە ئىدى (يەنى ئۇالر سائىلالرغا ۋە موھتاجالرغا سەدىقە قىالتتى)﴾

ﷲ تائاال ئۇالرنى ناماز ئوقۇيدىغانلىقى بىلەن سۈپەتلىگەندىن كېيىن ،يەنە ئۇالرنى زاكات
بېرىدىغانلىقى ،ياخشىلىق قىلىدىغانلىقى ۋە سىلە ـ رەھىم قىلىدىغانلىقى قاتارلىق سۈپەتلەر
بىلەن مەدھىيىلەپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالرنىڭ پۇل -ماللىرىدا سائىلالر ۋە (ئىپپەتلىكىدىن
سائىللىق قىلمايدىغان) موھتاجالر ھوقۇققا﴾ يەنى موھتاجالر ئۈچۈن بۆلۈپ قويغان بىر
ئۈلۈش نېسىۋىگە ﴿ئىگە ئىدى﴾ ئايەتتە تىلغا ئېلىنغان “سائىلغا” كەلسەك ،سائىللىقىنى
ئاسان بىلىۋالغىلى بولىدىغان كىشىدۇر .ئۇ كىشىلەردىن نەرسە تىلەيدۇ ،ئۇنىڭ تېگىشلىك
ھەققى بار“ .موھتاجالر” غا كەلسەك ،ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ۋە مۇجاھىد:
ئۇ ئۆز ئېھتىياجىنى قامداشقا تىرىشىدىغان ،لېكىن ئېھتىياجىنى تولۇق قامدىيالمايدىغان،
ئىسالمدىمۇ نېسىۋىسى يوق كىشىدۇر -،دېدى .يەنى ئۇنىڭ تۇرمۇشىغا كاپالەتلىك قىلىش
ئۈچۈن ئىسالم دۆلىتى خەزىنىسىدىن تارقىتىپ بېرىدىغان نېسىۋە يوق ،ئۇ ئۆزىنى بېقىش
ئۈچۈن نە كەسپى ،نە ھۈنىرىمۇ يوق كىشىدۇر .مۆمىنلەرنىڭ ئانىسى ئائىشە رەزىيەلالھۇ
ئەنھا :بۇ خىلدىكى موھتاجالر رىزىق تەلەپ قىلىپ تىرىشىدىغان ،لېكىن تىلىكىگە
ئېرىشەلمەيدىغان ۋە كەسىپ قىلىش يولى قواليسىز بولغان كىشىلەردۇر -،دېدى .قەتادە
ۋە زۆھرى :بۇ ئايەتتىكى موھتاجالر ئىپپەتلىكىدىن كىشىلەردىن ھېچ نەرسە سورىمايدىغان
كىشىلەردۇر -،دېدى.
ئىمام نەسەئى زۆھرىدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :ئايلىنىپ يۈرۈپ بىر توغرام ياكى ئىككى توغرام يېمەك بىلەن ۋە ياكى بىر
ئىككى تال خورما بىلەن قايتىدىغان كىشى مىسكىن ئەمەس .مىسكىن دېگەن ،قورسىقى
تويغۇدەك بىرەر نەرسە تاپالمايدىغان ،ئەمما ئىپپەتلىكىدىن (سەدىقە بېرىلىشى ئۈچۈن)
ئۇنىڭ موھتاجلىقى مەلۇم بولمايدىغان كىشىدۇر» بۇ ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت
قىلغان.

30

اﷲ تائاالنىڭ زېمىندىكى ۋە ئىنساندىكى ئاالمەتلىرى
﴿زېمىندا ۋە ئۆزەڭالردا ﷲغا چىن ئېتىقاد قىلىدىغانالر ئۈچۈن (ﷲنىڭ قۇدرىتىنى
ۋە بىرلىكىنى كۆرسىتىدىغان) نۇرغۇن ئاالمەتلەر بار﴾ يەنى زېمىندا ئۇنى ياراتقۇچىنىڭ

بۈيۈكلۈكىنى ۋە ئۇنىڭ ئاجايىپ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان نۇرغۇن ئاالمەتلەر بار ،چۈنكى،
ﷲ تائاال ئۇنىڭدا تۈرلۈك ـ تۈرلۈك ئۆسۈملۈكلەرنى ،ھايۋانالرنى ،تۈزلەڭالرنى ،تاغالرنى،
چۆللەرنى ،دەريا ـ ئۆستەڭالرنى ۋە دېڭىزالرنى ياراتتى .ئىنسانالرنىڭ تىللىرىنى،
رەڭلىرىنى ،ئۇالرنىڭ تەبىئىتىدىكى خۇلۇق ـ مىجەز ۋە كۈچ ـ قۇۋۋەتنى خىلمۇخىل قىلىپ
ياراتتى .ئۇالرنى ئەقىل ،چۈشەنچە ،مېڭىش ـ تۇرۇش ،بەختلىك ۋە بەختسىز بولۇش

زارىيات سۈرىسى

قاتارلىق ئىشالردا بىر -بىرىدىن پەرقلىق قىلدى .ﷲ تائاالنىڭ ئۇالرنى پۇختا ۋە
ناھايىتى ھېكمەتلىك قىلىپ ،ھەر بىر ئەزاسىنى ئۆز ئورنىغا ،ئۇ موھتاج بولىدىغان جايغا
ئورۇنالشتۇرۇپ يارىتىشىدىمۇ ﷲ تائاالنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان نۇرغۇن ئاالمەتلەر
بار.
﴿(بۇنى) كۆرمەمسىلەر﴾ قەتادە بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :كىمكى ئۆزىنىڭ
يارىتىلىشىدا پىكىر يۈرگۈزسە ،ئۇ ئۆزىنىڭ ئۈگىلىرىنىڭ ئىبادەت ئۈچۈن ئېگىلىدىغان
قىلىپ يارىتىلغانلىقىنى بايقىيااليدۇ -،دېدى.
﴿ئاسماندا سىلەرنىڭ رىزقىڭالر﴾ يەنى يامغۇر ﴿بار .سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان ساۋاب﴾
يەنى جەننەت ﴿بار﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ،مۇجاھىد ۋە بىر قانچە كىشى بۇ

ئايەتنى شۇنداق تەپسىر قىلغان.

﴿ئاسماننىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارى بىلەن قەسەمكى ،سىلەرگە ۋەدە
قىلىنغان نەرسە ئۆزەڭالرنىڭ سۆزلەۋاتقىنىڭالردەك (يەنى سۆزلىشىڭالرنىڭ ئۆزەڭالرغا
ئېنىق بولغىنىدەك) ھەقتۇر﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ زاتى بىلەن قەسەم

قىلىپ ،ئۇالرغا ۋەدە قىلىنغان نەرسە ـ قىيامەت ،ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىش ،مۇكاپات
ۋە جازا ئىشلىرىنىڭ شەكسىز ئەمەلگە ئاشىدىغانلىقىنى بايان قىلىدۇ .ئۇنىڭ ئەمەلگە
ئاشىدىغانلىقى ھەقتۇر ،ئۇنىڭدا قىلچە شەك يوقتۇر .سىلەر سۆزلەۋاتقان چاغدا ئۆزەڭالرنىڭ
سۆزلەۋاتقىنىڭالردىن شەك قىلمىغىنىڭالردەك ،ۋەدە قىلىنغان ئۇ نەرسىلەردىنمۇ شەك
قىلماڭالر .مۇئاز رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ بىرەر نەرسە توغرۇلۇق سۆزلىسە ،ھەمراھىغا :سېنىڭ بۇ
يەردە بولغىنىڭ ھەقتەك بۇ سۆز،ۇ چوقۇم ھەقتۇر -،دەيتتى.

*******
ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤﯥ ﯦ ﯧ ﯨ
ﯩﯪﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲﯳﯴﯵﯶ ﯷ
ﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾﯿﰀﰁﰂ ﰃﰄﰅﰆﰇ ﰈ
ﰉﰊﰋﰌ ﰍﰎﰏ ﰐﰑﰒﰓ ﰔﰕﰖﰗ
(ئى مۇھەممەد!) ساڭا ئىبراھىمنىڭ ھۆرمەتلىك مېھمانلىرىنىڭ خەۋىرى يەتتىمۇ؟﴿﴾24
ئۆز ۋاقتىدا ئۇالر ئىبراھىمنىڭ يېنىغا كىرىپ ساالم دېدى ،ئىبراھىم ساالمنى ئىلىك ئالدى.
(ئىچىدە) «ناتونۇش ئادەملەرغۇ» دېدى﴿ .﴾25شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئاستا ئائىلىسىگە چىقىپ
(پىشۇرۇلغان) بىر سېمىز موزاينى ئېلىپ كىرىپ ئۇالرنىڭ ئالدىغا قويۇپ« :يېمەمسىلەر»
دېدى﴿26ـ( .﴾27ئۇالرنىڭ تاماق يېمىگەنلىكىنى كۆرۈپ) دىلىدا ئۇالردىن قورقتى ،ئۇالر:
«قورقمىغىن (بىز پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئەلچىلىرىمىز)» دېدى ،ئۇالر ئىبراھىمغا بىلىملىك
بىر ئوغۇل بىلەن خۇش خەۋەر بەردى﴿ .﴾28ئىبراھىمنىڭ ئايالى سۈرەن سېلىپ كېلىپ
(ئەجەبلەنگەنلىكىدىن ئۆزىنىڭ) يۈزىنى كاچاتالپ« :مەن تۇغماس موماي تۇرسام (قانداق

31

تۇغىمەن؟)» دېدى﴿ .﴾29ئۇالر« :پەرۋەردىگارىڭ شۇنداق دېدى .ئۇ ھەقىقەتەن ھېكمەت
بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر ،ھەممىنى بىلگۈچىدۇر» دېدى﴿.﴾30

ئىبراھىم ئەلەيھىسساالمنىڭ مېھمانلىرى
بۇ قىسسە ھۇد سۈرىسى بىلەن ھىجر سۈرىسىدىمۇ بايان قىلىنغان ئىدى .ﷲ تائاال
مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ساڭا ئىبراھىمنىڭ ھۆرمەتلىك﴾ يەنى ھۆرمەتكە سازاۋەر
قىلىنغان ﴿مېھمانلىرىنىڭ خەۋىرى يەتتىمۇ؟ ئۆز ۋاقتىدا ئۇالر ئىبراھىمنىڭ يېنىغا كىرىپ
ساالم دېدى ،ئىبراھىم ساالمنى ئىلىك ئالدى﴾ بىرسى ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا تېخىمۇ ياخشى
ساالم بىلەن جاۋاب قايتۇرۇش ئەۋزەلدۇر .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :سىلەرگە
بىر كىشى ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا تېخىمۇ ياخشى ساالم بىلەن جاۋاب قايتۇرۇڭالر (يەنى بىر
كىشى ئەسساالمۇ ئەلەيكۇم دەپ ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا ئەسساالم ئەلەيكۇم ۋەرەھمەتۇلالھى
ۋەبەرەكاتۇھۇ دەڭالر) ،ياكى ئۇنىڭ ساالمىنى ئەينەن قايتۇرۇڭالر (يەنى ۋە ئەلەيكۇم
ئەسساالم دەڭالر)﴾((( شۇڭا ئىبراھىم ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا تېخىمۇ ئەۋزەل ساالم بىلەن
جاۋاب قايتۇردى ۋە ئىچىدە :ئۇالر ﴿ناتونۇش ئادەملەرغۇ﴾ دېدى .بۇ شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى،
ئۇالر جىبرىئىل ،مىكائىل ۋە ئىسرافىلالردىن ئىبارەت پەرىشتىلەر بولۇپ ،ئىبراھىمنىڭ
قېشىغا سۆلەتلىك ،كېلىشكەن ،كاتتا يىگىتلەر سۈرىتىدە كەلگەن ئىدى .شۇڭا ئىبراھىم:
ئۇالر ﴿ناتونۇش ئادەملەرغۇ﴾ دېدى.

32

﴿شۇنىڭ بىلەن ئۇ﴾ ئۇالرغا سەزدۈرمەي ﴿ئاستا ئائىلىسىگە چىقىپ﴾ مېلىنىڭ ئەڭ
ئېسىلىدىن پىشۇرۇلغان ﴿بىر سېمىز موزاينى ئېلىپ كىرىپ﴾ (يەنە بىر ئايەتتە﴿ :ئۇ
ئۇزاققا قالماي بىر موزاينى كاۋاپ قىلىپ ئېلىپ كەلدى﴾((( دېيىلگەن) ﴿ئۇالرنىڭ ئالدىغا
قويۇپ « :يېمەمسىلەر» دېدى﴾ بۇ ئايەتنىڭ سۆز ـ ئىبارىسىدە يۇمشاقلىق ۋە بىر نەرسىنى
چىرايلىق تەڭلەش ئۇسلۇبى بار .بۇ ئايەت مېھمان كۈتۈشنىڭ ئەدەب ـ ئەخالقلىرىنى
تەرتىپلەشتۈرۈپ بېرىدۇ .ئىبراھىم ئۇالرغا سەزدۈرمەستىن ناھايىتى تېزلىكتە تائام كەلتۈردى،
ئۇ بىرىنچىدىن ،سىلەرگە تائام ئېلىپ كېلەي دەپ ئۇالرغا مىننەت قىلماستىن ،بەلكى
ناھايىتى تېزلىكتە ۋە سەزدۈرمەستىن تائام ئېلىپ كەلدى .ئىككىنچىدىن ،ئۇ مېلىنىڭ ئەڭ
ئېسىلى بولغان كىچىك ،سېمىز بىر مۇزاينى كاۋاپ قىلىپ ئېلىپ كەلدى .ئۈچىنچىدىن،
ئۇ موزاينى داستىخانغا قويۇپ ،ئۇالرغا :يېقىن كېلىڭالر -،دېمەستىن ،بەلكى موزاينى
ئۇالرنىڭ ئالدىغا يېقىن قويدى .تۆتىنچىدىن ،ئۇالرغا سۆزنىڭ قۇالققا قوپال ئاڭلىنىدىغان
بۇيرۇق شەكلىنى ئىشلىتىپ بۇيرۇق بەرمەستىن ،يۇمشاق ۋە تەكلىپ سۆزىنى ئىشلىتىپ
«يېمەمسىلەر» دېدى .بۇ سۆز ئۇسلۇبى گويا بۈگۈنكى كۈندە بىرسىگە :ئەگەر پەزىلەتلىك
بولۇشنى ،ياخشىلىق قىلىشنى ،سەدىقە بېرىشنى خالىساڭ ،شۇنداق قىلغىن! -دېگەن
مەنىنى ئىپادىلەيدۇ.
((( نىسا سۈرىسى 86ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ھۇد سۈرىسى 69ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

زارىيات سۈرىسى

﴿(ئۇالرنىڭ تاماق يېمىگەنلىكىنى كۆرۈپ) دىلىدا ئۇالردىن قورقتى﴾ ﷲ تائاال بۇ
ھەقتە يەنە بىر سۈرىدىكى قىسسىدە مۇنداق دېگەن﴿ :ئۇالرنىڭ (يەنى پەرىشتىلەرنىڭ)
ئۇنىڭغا قول ئۇزاتمايۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ ،ئۇالرنى خۇش كۆرمىدى ،ئۇالردىن قورقۇنچ ھېس
قىلدى ،ئۇالر« :قورقمىغىن (بىز رەببىڭنىڭ پەرىشتىلىرى ،تاماق يېمەيمىز) ،بىز ھەقىقەتەن
لۇتنىڭ قەۋمىنى (ھاالك قىلىش ئۈچۈن) ئەۋەتىلدۇق» دېدى .ئۇنىڭ ئايالى (يەنى سارە)
بىر تەرەپتە تۇرۇپ (لۇت قەۋمىنىڭ ھاالك بولىدىغانلىقىدىن خۇشاللىنىپ) كۈلدى﴾((( يەنى
ئۇنىڭ ئايالى ئۇالرنىڭ ھەددىدىن ئاشقانلىقى ۋە ﷲ تائاالغا ئاسىيلىق قىلغانلىقى ئۈچۈن،
ئۇالرنىڭ ھاالك بولىدىغانلىقى بىلەن بېرىلگەن خەۋەردىن خۇشال بولدى .شۇ چاغدا
پەرىشتىلەر سارەگە ئىسھاق ئاتلىق بالىسى ۋە ئىسھاقتىن كېيىن كېلىدىغان يەئقۇب ئاتلىق
نەۋرىسى بولىدىغانلىقى بىلەن خۇش خەۋەر بەردى﴿ .ئۇ (يەنى سارە)« :ۋىيەي! مەن بىر
موماي تۇرسام ،ئېرىم بىر بوۋاي تۇرسا ،تۇغامدىمەن؟ بۇ ھەقىقەتەن قىزىق ئىشقۇ!» دېدى.
ئۇالر« :ﷲ نىڭ ئەمرىدىن (يەنى قۇدرىتىدىن) ئەجەبلىنەمسەن؟ ﷲ نىڭ رەھمىتى
ۋە بەرىكەتلىرى سىلەرنىڭ ئائىلەڭالرغا (يەنى ئىبراھىمنىڭ ئائىلىسىدىكىلەرگە) نازىل
بولسۇن .ﷲ ھەقىقەتەن مەدھىيىلەشكە اليىقتۇر ،ئۇلۇغالشقا اليىقتۇر» دېدى﴾(((.
﴿ئۇالر ئىبراھىمغا بىلىملىك بىر ئوغۇل بىلەن خۇش خەۋەر بەردى﴾ ئىبراھىمغا
بېرىلگەن خۇش خەۋەر سارەگىمۇ خۇش خەۋەر بولۇپ ھېسابلىنىدۇ .چۈنكى ،بۇ ئوغۇل
ئۇ ئىككىسىدىن بارلىققا كېلىدۇ ،شۇڭا بۇ ئوغۇل بىلەن ئۇالرنىڭ ھەر ئىككىلىسىگە خۇش
خەۋەر بېرىلدى.
﴿ئىبراھىمنىڭ ئايالى سۈرەن سېلىپ كېلىپ﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما،
مۇجاھىد ،ئىكرىمە ،ئەبۇسالىھ ،زەھھاك ،زەيد ئىبنى ئەسلەم ،سەۋرى ۋە سۇددى قاتارلىقالر:

سارە ﴿ۋىيەي!﴾ دېگىنىچە قاتتىق ۋە جاراڭلىق ئاۋازدا سۈرەن سېلىپ كەلدى -،دېدى.

﴿(ئەجەبلەنگەنلىكىدىن ئۆزىنىڭ) يۈزىنى كاچاتالپ﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما:
سارە ئايالالر غەلىتە ئىشتىن ئەجەبلەنگەندەك ئەجەبلىنىپ يۈزىگە كاچاتلىدى -،دېدى .مۇجاھىد
ۋە ئىبنى سابىت :سارە قولى بىلەن پېشانىسىگە ئۇردى -،دېدى.

﴿«مەن تۇغماس موماي تۇرسام (قانداق تۇغىمەن؟)» دېدى﴾ يەنى سارە :مەن
موماي تۇرسام ،قانداقمۇ تۇغىمەن؟ ھالبۇكى ،ياش ۋاقتىمدا تۇغماس ئىدىم ،ھامىلدارمۇ
بولمايتتىم -،دېدى.
﴿ئۇالر (يەنى پەرىشتىلەر)« :پەرۋەردىگارىڭ شۇنداق دېدى .ئۇ ھەقىقەتەن ھېكمەت
بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر ھەممىنى بىلگۈچىدۇر» دېدى﴾ يەنى ﷲ تائاال سىلەرگە

تېگىشلىك بولغان كارامەتنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر ،سۆزلىرىنى ۋە ئىشلىرىنى ھېكمەت
بىلەن قىلغۇچىدۇر.

******
((( ھۇد سۈرىسى 71 - 70ـ ئايەتلەر.
((( ھۇد سۈرىسى 73 - 72ـ ئايەتلەر.

33

ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞﭟﭠﭡﭢ
ﭣﭤﭥﭦﭧ ﭨ ﭩﭪﭫﭬ ﭭﭮﭯ ﭰﭱﭲ ﭳﭴ
ﭵﭶﭷﭸﭹﭺ ﭻﭼﭽ ﭾﭿﮀ
ئىبراھىم« :ئى ئەلچىلەر! سىلەر نېمە ئىش بىلەن ئەۋەتىلدىڭالر» دېدى﴿.﴾31
ئۇالر« :بىز ھەقىقەتەن بىر گۇناھكار قەۋمنى (ھاالك قىلىش ئۈچۈن) ئەۋەتىلدۇق (يەنى
لۇت قەۋمىنىڭ ئۈستىگە اليدىن پىشۇرۇلغان تاش ياغدۇرۇش ئۈچۈن ئەۋەتىلدۇق)﴿.﴾32
ئۇالرنىڭ ئۈستىگە پەرۋەردىگارىڭنىڭ دەرگاھىدا (گۇناھى) ھەددىدىن ئاشقۇچىالر ئۈچۈن
بەلگە قويۇلغان (يەنى ھاالك قىلىنغۇچىنىڭ ئىسمى يېزىلغان) ،اليدىن پىشۇرۇلغان تاش
ياغدۇرىمىز»﴿ 33ـ ( .﴾34ھاالك بولمىسۇن دەپ لۇتنىڭ) شەھىرىدىكى مۆمىنلەرنى (سىرتقا)
چىقىرىۋەتتۇق﴿ .﴾35بىز ئۇ شەھەردىن مۇسۇلمانالردىن پەقەت بىر ئائىلىنىال تاپتۇق﴿.﴾36
ئۇ شەھەردە قاتتىق ئازابتىن قورقىدىغانالر ئۈچۈن نىشان قالدۇردۇق﴿.﴾37

پەرىشتىلەرنىڭ لۇتنىڭ قەۋمىنى ھاالك قىلىش ئىشى بىلەن ئەۋەتىلگەنلىكى
ﷲ تائاال ئىبراھىم ئەلەيھىسساالمدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېگەن ئىدى﴿ :ئىبراھىمدىن
قورقۇنچ يوقالغان ھەمدە خۇش خەۋەر ئۇنىڭغا يەتكەن چاغدا ،ئۇ بىز بىلەن لۇتنىڭ قەۋمى
توغرىسىدا مۇنازىرىلىشىشكە كىرىشتى .ئىبراھىم بولسا ھەقىقەتەن كۆڭلى كۆكسى كەڭ ،كۆپ
ئاھ چەككۈچى (يەنى دىلى يۇمشاق)( ،ھەممە ئىشتا) ﷲ غا مۇراجىئەت قىلغۇچى زاتتۇر.
(پەرىشتىلەر ئېيتتى) «ئى ئىبراھىم! بۇنى (يەنى لۇت قەۋمى توغرىسىدا مۇنازىرىلىشىشنى)
قويغىن ،شۈبھىسىزكى ،پەرۋەردىگارىڭنىڭ (ئۇالرنى ھاالك قىلىش توغرىسىدىكى) ئەمرى
ئاللىقاچان چۈشتى ،ئۇالرغا چوقۇم (مۇنازىرىلىشىش ياكى شاپائەت قىلىش بىلەن) قايتۇرغىلى
بولمايدىغان ئازاب چۈشىدۇ»﴾(((.

34

﴿ئىبراھىم« :ئى ئەلچىلەر! سىلەر نېمە ئىش بىلەن ئەۋەتىلدىڭالر»﴾ يەنى نېمە
ئىشىڭالر بار ،نېمىشقا كەلدىڭالر ﴿دېدى .ئۇالر« :بىز ھەقىقەتەن بىر گۇناھكار قەۋمنى﴾ يەنى
لۇتنىڭ قەۋمىنى ﴿(ھاالك قىلىش ئۈچۈن) ئەۋەتىلدۇق .ئۇالرنىڭ ئۈستىگە پەرۋەردىگارىڭنىڭ
دەرگاھىدا (گۇناھى) ھەددىدىن ئاشقۇچىالر ئۈچۈن بەلگە قويۇلغان﴾ يەنى ھەر بىر تاشقا
شۇ تاش سوقىدىغان گۇناھكارنىڭ ئىسمى يېزىلغان ﴿اليدىن پىشۇرۇلغان تاش ياغدۇرىمىز»
دېدى﴾ ﷲ تائاال ئەنكەبۇت سۈرىسىدە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئىبراھىم« :ئۇ شەھەردە لۇت بارغۇ
(يەنى لۇتقا ئوخشاش بىر ياخشى پەيغەمبەر تۇرۇۋاتقان شەھەر ئاھالىسىنى قانداقمۇ ھاالك
قىلىسىلەر؟)» دېدى .پەرىشتىلەر ئېيتتى« :بۇ شەھەردە بار كىشىلەرنى بىز (يەنى لۇتنى ۋە
ئۇنىڭغا ئەگەشكەن مۆمىنلەرنى) ئوبدان بىلىمىز ،ئۇنى ۋە ئۇنىڭ ئايالىدىن باشقا كىشىلىرىنى
ئەلۋەتتە قۇتۇلدۇرىمىز ،پەقەت ئايالى (كۇفرىدا قەۋمىگە ھەمنەپەس بولغانلىقى ئۈچۈن) قېلىپ
((( ھۇد سۈرىسى 76 - 74ـ ئايەتكىچە.

زارىيات سۈرىسى

ھاالك بولغۇچىالردىن بولىدۇ»﴾(((.
﴿(ھاالك بولمىسۇن دەپ لۇتنىڭ) شەھىرىدىكى مۆمىنلەرنى (سىرتقا) چىقىرىۋەتتۇق﴾ بۇ
مۆمىنلەر لۇت ۋە ئۇنىڭ ئائىلىسىدىكى (ئايالىدىن باشقا) كىشىلەر ئىدى .ئۇنىڭ ئايالى بولسا،
ھاالك بولغۇچىالر بىلەن بىللە قالدۇرۇلدى .قالدۇرۇلۇپ قويۇلدى.
﴿بىز ئۇ شەھەردىن مۇسۇلمانالردىن پەقەت بىر ئائىلىنىال تاپتۇق .ئۇ شەھەردە قاتتىق
ئازابتىن قورقىدىغانالر ئۈچۈن نىشان قالدۇردۇق﴾ يەنى ئۇالرغا نازىل قىلىنغان ئازاب ـ ئوقۇبەت

ۋە ساپال تاشالر بىلەن خارابىلىققا ئايالنغان شەھەرنى ۋەز ـ نەسىھەت ئالىدىغانالر ئۈچۈن

ئىبرەت قىلىپ قالدۇردۇق .ئۇالرنىڭ جايىنى سېسىق كۆلگە ئايالندۇرۇۋەتتۇق ،ئۇنىڭدا ﴿قاتتىق
ئازابتىن قورقىدىغان﴾ مۆمىنلەر ئۈچۈن ئىبرەت بار.

*******
ﮁﮂﮃﮄﮅ ﮆﮇ ﮈﮉﮊﮋ ﮌﮍﮎ ﮏ ﮐﮑ
ﮒ ﮓﮔﮕﮖ ﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞ ﮟ ﮠﮡﮢ ﮣ ﮤﮥ
ﮦﮧﮨﮩ ﮪ ﮫﮬﮭ ﮮ ﮯﮰﮱﯓﯔﯕﯖﯗﯘ ﯙ
ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩﯪ ﯫ
ﯬﯭ ﯮﯯ
مۇسانىڭ (قىسسىسىدىمۇ) بىر تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇنى بىز پىرئەۋنگە
روشەن دەلىل بىلەن ئەۋەتتۇق﴿ .﴾38پىرئەۋن ئۆز قوشۇنى بىلەن (ئىماندىن) يۈز
ئۆرىدى ،ئۇ(« :مۇسا) سېھىرگەردۇر ياكى مەجنۇندۇر» دېدى﴿ .﴾39پىرئەۋننى ۋە ئۇنىڭ
قوشۇنىنى جازالىدۇق ،ئۇالرنى دېڭىزغا تاشلىدۇق ،پىرئەۋن ئەيىبلەنگۈچىدۇر﴿ .﴾40ئادنىڭ
(قىسسىسىدىمۇ) بىر تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇالرغا يامان بوراننى ئەۋەتتۇق﴿.﴾41
ئۇ (يەنى بوران) ھەر قانداق نەرسىنىڭ يېنىدىن ئۆتسە ،ئۇنى چىرىگەن سۆڭەكتەك (تىتما-
تاالڭ) قىلىۋېتەتتى﴿ .﴾42سەمۇدنىڭ (قىسسىسىدىمۇ) بىر تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا
ئۇالرغا« :سىلەر ۋاقىتلىق پايدىلىنىڭالر» دېدۇق﴿ .﴾43ئۇالر پەرۋەردىگارىنىڭ ئەمرىگە
قارشى چىقتى ،ئۇالرنى چاقماق ھاالك قىلدى ،ھالبۇكى ،ئۇالر (ئازابنىڭ چۈشۈۋاتقانلىقىنى)
كۆزلىرى بىلەن كۆرۈپ تۇراتتى﴿ .﴾44ئۇالر (ئازاب چۈشكەن ۋاقىتتا) ئورۇنلىرىدىن تۇرۇشقىمۇ،
ئۆزلىرىنى قوغداشقىمۇ قادىر بواللمىدى﴿ .﴾45ئىلگىرى نۇھنىڭ قەۋمىنى ھاالك قىلدۇق ،ئۇالر
ھەقىقەتەن پاسىق قەۋم ئىدى﴿.﴾46

پىرئەۋن ،ئاد ،سەمۇد ۋە نۇھ قەۋمىنىڭ قىسسىلىرىدىكى ئىبرەتلەر
﴿مۇسانىڭ (قىسسىسىدىمۇ) بىر تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇنى بىز پىرئەۋنگە
((( ئەنكەبۇت سۈرىسى 32ـ ئايەت.

35

روشەن دەلىل بىلەن ئەۋەتتۇق .پىرئەۋن ئۆز قوشۇنى بىلەن (ئىماندىن) يۈز ئۆرىدى﴾

يەنى پىرئەۋن چوڭچىلىق قىلىپ ۋە مۇسا ئۇنىڭغا ئېلىپ كەلگەن روشەن ھەقىقەتنى
بىلىپ تۇرۇپ ئۇنىڭغا قارشىلىق قىلغان ئاساستا يۈز ئۆرىدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق
(((
دەيدۇ﴿ :ئۇ (كىشىلەرنى) ﷲنىڭ يولىدىن ئازدۇرۇش ئۈچۈن مەغرۇرانە يۈرىدۇ﴾
يەنى ھەقىقەتتىن يۈز ئۆرۈيدۇ ۋە چوڭچىلىق قىلىدۇ.
﴿ئۇ(« :مۇسا) سېھىرگەردۇر ياكى مەجنۇندۇر» دېدى﴾ يەنى :ئى مۇسا! سېنىڭ ماڭا
ئېلىپ كەلگەن ئىشىڭدىن يەنى دىنىڭدىن ئېنىقكى ،سەن سېھرىگەر ياكى مەجنۇندىن
باشقا نەرسە ئەمەس .ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :پىرئەۋننى ۋە ئۇنىڭ قوشۇنىنى
جازالىدۇق ،ئۇالرنى دېڭىزغا تاشلىدۇق﴾ يەنى ئۇالرنى سۇغا غەرق قىلدۇق﴿ .پىرئەۋن
ئەيىبلەنگۈچىدۇر﴾ يەنى ماالمەتكە ئۇچرىغۇچى كاپىردۇر ،ھەقنى ئىنكار قىلغۇچى ۋە
قارشى چىققۇچى گۇناھكاردۇر.
﴿ئادنىڭ (قىسسىسىدىمۇ) بىر تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇالرغا يامان﴾ يەنى
ھېچ نەرسىگە پايدىسىز بولغان ،ۋەيران قىلغۇچى ﴿بوراننى ئەۋەتتۇق .ئۇ (يەنى بوران)
ھەر قانداق نەرسىنىڭ يېنىدىن ئۆتسە﴾ يەنى ۋەيران قىلىدىغان بوران ھەر قانداق
نەرسىنىڭ يېنىدىن ئۆتسە﴿ ،ئۇنى چىرىگەن سۆڭەكتەك (تىتما-تاالڭ) قىلىۋېتەتتى﴾
سەئىد ئىبنى مۇسەييەب ۋە باشقىالر ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئۆز ۋاقتىدا ئۇالرغا يامان بوراننى
ئەۋەتتۇق﴾ دېگەن ئايىتىنى تەپسىر قىلىپ :ئۇ جەنۇبتىن چىققان بوراندۇر -،دېدى.
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمادىن پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :مەن شەرق شامىلى بىلەن
ياردەم بېرىلدىم .ئاد قەۋمى غەرب شامىلى بىلەن ھاالك قىلىندى».
﴿سەمۇدنىڭ (قىسسىسىدىمۇ) بىر تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇالرغا« :سىلەر
ۋاقىتلىق پايدىلىنىڭالر» دېدۇق﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :سەمۇدقا

بولسا توغرا يولنى كۆرسەتتۇق ،ئۇالر ھىدايەتتىن كورلۇق (يەنى گۇمراھلىق) نى
ئارتۇق بىلدى .قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ،ئۇالرنى خار قىلغۇچى چاقماق ئازابى ھاالك
قىلدى﴾((( ﷲ تائاال بۇ يەردىمۇ مۇنداق دەيدۇ﴿ :سەمۇدنىڭ (قىسسىسىدىمۇ) بىر

36

تۈرلۈك ئاالمەت بار ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇالرغا« :سىلەر ۋاقىتلىق پايدىلىنىڭالر» دېدۇق .ئۇالر
پەرۋەردىگارىنىڭ ئەمرىگە قارشى چىقتى ،ئۇالرنى چاقماق ھاالك قىلدى ،ھالبۇكى ،ئۇالر
(ئازابنىڭ چۈشۈۋاتقانلىقىنى) كۆزلىرى بىلەن كۆرۈپ تۇراتتى﴾ ئۇ مۇنداق يۈز بەردى:

ئۇالر ئازابنىڭ چۈشۈشىنى ئۈچ كۈن كۈتتى ،ئازاب ئۇالرغا تۆتىنچى كۈنى ئەتىگەندە،
تاڭ يورىغان مەزگىلدە كەلدى.

﴿ئۇالر (ئازاب چۈشكەن ۋاقىتتا) ئورۇنلىرىدىن تۇرۇشقىمۇ ،ئۆزلىرىنى قوغداشقىمۇ
قادىر بواللمىدى﴾ يەنى ئۆزلىرىگە چۈشكەن ئازابتىن قوغدىنىشقىمۇ ۋە قېچىپ
((( ھەج سۈرىسى 9ـ ئايەت.
((( فۇسسىلەت سۈرىسى 17ـ ئايەت.

زارىيات سۈرىسى

قۇتۇلۇشقىمۇ قادىر بواللمىدى .غالىب ۋە بۈيۈك ﷲ مۇنداق دەيدۇ :ئۇالردىن ﴿ئىلگىرى
نۇھنىڭ قەۋمىنى ھاالك قىلدۇق ،ئۇالر ھەقىقەتەن پاسىق قەۋم ئىدى﴾ بۇ قىسسىلەرنىڭ

ھەممىسى ئىلگىرىكى نۇرغۇن سۈرىلەردە كۆپ قېتىم تەپسىلىي بايان قىلىنغان.

*******
ﯰﯱﯲ ﯳﯴﯵﯶ ﯷﯸﯹﯺﯻﯼ
ﯽﯾﯿ ﰀ ﰁﰂﰃﰄ ﰅﰆﰇﰈ ﰉﰊ ﰋﰌ ﰍﰎﰏ
ﰐﰑﰒﰓﰔﰕﰖﰗﰘﰙ
ئاسماننى قۇدرەت بىلەن بەرپا قىلدۇق ،بىز ھەقىقەتەن قۇدرەتلىكمىز﴿.﴾47
زېمىننى يايدۇق ،بىز نېمىدېگەن ياخشى يايغۇچىمىز؟﴿ .﴾48سىلەرنىڭ ئىبرەت
ئېلىشىڭالر ئۈچۈن ھەر بىر نەرسىنى جۈپ ياراتتۇق﴿( .﴾49ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى،
«ﷲ تەرەپكە قېچىڭالر (يەنى ﷲغا ئىلتىجا قىلىڭالر) ،مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە
ﷲ تەرىپىدىن (كەلگەن) ئوچۇق ئاگاھالندۇرغۇچىمەن﴿ .﴾50سىلەر باشقا مەبۇدنى
ﷲغا شىرىك قىلماڭالر ،مەن ھەقىقەتەن ئۇنىڭ تەرىپىدىن (كەلگەن) ئوچۇق
ئاگاھالندۇرغۇچىمەن»﴿.﴾51

اﷲ تائاالنىڭ ئاسمانالرنى ،زېمىننى يارىتىشى ۋە ھەر نەرسىنى جۈپ
يارىتىشىنىڭ اﷲ تائاالنىڭ بار ۋە بىر ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان دەلىللەر
ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال ئىنسانالرنىڭ دىققىتىنى ئۈستۈنكى ۋە تۆۋەنكى ئالەمنى ياراتقانلىقىغا بۇراپ

مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئاسماننى قۇدرەت بىلەن﴾ ئېگىز ،بىخەتەر ئۆگزە قىلىپ ﴿بەرپا قىلدۇق،
بىز ھەقىقەتەن قۇدرەتلىكمىز﴾ يەنى قۇدرىتىمىز بىلەن ئۇنى خۇددى قەد كۆتۈرۈپ
تۇرغىنىدەك تۈۋرۈكسىز ،ئېگىز ۋە كەڭرى قىلىپ ياراتتۇق﴿ .زېمىننى يايدۇق﴾ يەنى ئۇنى

مەخلۇقاتالر ئۈچۈن بىپايان قىلدۇق.

﴿بىز نېمىدېگەن ياخشى يايغۇچىمىز؟﴾ يەنى بىز زېمىننى زېمىن ئەھلى ئۈچۈن
بىپايان يېيىپ نېمىدېگەن ياخشى قىلدۇق؟ ﴿سىلەرنىڭ ئىبرەت ئېلىشىڭالر ئۈچۈن ھەر
بىر نەرسىنى جۈپ ياراتتۇق﴾ يەنى بارلىق مەخلۇقات جۈپ ـ جۈپى بىلەندۇر ،ئاسمان
زېمىن بىلەن ،كېچە كۈندۈز بىلەن ،كۈن ئاي بىلەن ،قۇرۇقلۇق دېڭىز بىلەن ،يورۇقلۇق
قاراڭغۇلۇق بىلەن ،ئىمان كۇفرى بىلەن ،ئۆلۈم ھاياتلىق بىلەن ،بەختسىزلىك بەخت -
سائادەت بىلەن ،جەننەت دوزاخ بىلەن جۈپتۇر .ھەتتاكى بارلىق ھايۋانالر ۋە ئۆسۈملۈكلەرمۇ
بىر -بىرى بىلەن جۈپتۇر .بۇالرنىڭ ھەممىسى ياراتقۇچىنىڭ بىر ئىكەنلىكىنى ،ئۇنىڭ
ھېچ شېرىكى يوقلىقىنى بىلىشىڭالر ئۈچۈندۇر.

37

﴿(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى ،ﷲ تەرەپكە قېچىڭالر (يەنى ﷲغا ئىلتىجا قىلىڭالر)﴾
ھەممە ئىشىلىرىڭالردا ﷲ تائاالغا تايىنىڭالر﴿ ،مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە ﷲ تەرىپىدىن
(كەلگەن) ئوچۇق ئاگاھالندۇرغۇچىمەن .سىلەر باشقا مەبۇدنى ﷲغا شىرىك قىلماڭالر﴾
يەنى ﷲ تائاالغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماڭالر﴿ .مەن ھەقىقەتەن ئۇنىڭ تەرىپىدىن
(كەلگەن) ئوچۇق ئاگاھالندۇرغۇچىمەن﴾.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠﭡ ﭢ ﭣ ﭤ
ﭥﭦﭧﭨﭩﭪ ﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲ
ﭳ ﭴﭵﭶﭷﭸ ﭹﭺﭻﭼﭽﭾ ﭿﮀﮁﮂ
ﮃﮄﮅﮆﮇﮈﮉﮊ ﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑﮒﮓ
ﮔ ﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝ
ئۇالردىن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرمۇ شۇنداق ئىدى ،ئۇالرغا ھەر پەيغەمبەر كەلسىال ئۇالر
(ئۇنى)« :بىر سېھرىگەر ياكى بىر مەجنۇن» دېدى﴿ .﴾52ئۇالر (پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار
قىلىشنى) بىر -بىرىگە تەۋسىيە قىلىشقانمۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس (يەنى ئۇالر بىر
– بىرىگە ئۇنداق تەۋسىيە قىلىشقان ئەمەس) ئۇالر ھەددىدىن ئاشقۇچى قەۋمدۇر﴿.﴾53
ئۇالردىن يۈز ئۆرۈگىن ،سەن ماالمەت قىلىنغۇچى ئەمەسسەن﴿ .﴾54ۋەز -نەسىھەت
قىلغىن ،ۋەز -نەسىھەت مۆمىنلەرگە پايدىلىق﴿ .﴾55جىنالرنى ،ئىنسانالرنى پەقەت ماڭا
ئىبادەت قىلىش ئۈچۈنال ياراتتىم﴿ .﴾56ئۇالردىن مەن رىزىق تىلىمەيمەن ۋە ئۇالرنىڭ
مېنى ئوزۇقالندۇرۇشىنى تىلىمەيمەن﴿ .﴾57ﷲ ھەقىقەتەن ھەممىگە رىزىق بەرگۈچىدۇر،
قۇدرەتلىكتۇر( ،ﷲنىڭ) قۇۋۋىتى ئارتۇقتۇر﴿( .﴾58ئۆزلىرىگە) زۇلۇم قىلغانالرنىڭ
(ئازابتىن) ئۆتكەنكى (ھاالك بولغان) دوستلىرىنىڭ نېسىۋىسىدەك نېسىۋىسى بولىدۇ،
ئۇالر (ئازابىمغا) ئالدىراتمىسۇن﴿ .﴾59كاپىرالرغا ۋەدە قىلىنغان كۈندىن كاپىرالرغا
ۋاي!﴿.﴾60

38

بارلىق قەۋملەرنىڭ ئۆز پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىش يولىنىڭ ئوخشاش
ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا تەسەللى بېرىپ مۇنداق
دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! ئەنە شۇ مۇشرىكالر ساڭا ئېيتقان سۆزلەرنى ئىلگىرىكىلەرمۇ ئۆز
پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىپ ئېيتقان ئىدى﴿ .ئۇالردىن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرمۇ شۇنداق
ئىدى ،ئۇالرغا ھەر پەيغەمبەر كەلسىال ئۇالر (ئۇنى)« :بىر سېھرىگەر ياكى بىر مەجنۇن»
دېدى﴾.

﴿ئۇالر (پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىشنى) بىر -بىرىگە تەۋسىيە قىلىشقانمۇ؟﴾ يەنى

زارىيات سۈرىسى

ئۇالرنىڭ بەزىسى بەزىسىگە بۇ سۆزنى تەۋسىيە قىلغانمۇ؟
﴿ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس (يەنى ئۇالر بىر – بىرىگە ئۇنداق تەۋسىيە قىلىشقان ئەمەس)
ئۇالر ھەددىدىن ئاشقۇچى قەۋمدۇر﴾ يەنى ئۇالر ھەددىدىن ئاشقۇچى قەۋمدۇر ،ئۇالرنىڭ

دىللىرى ھەقنى ئىنكار قىلىشتا بىر -بىرىگە ئوخشايدۇ ،ئۇالرنىڭ كېيىنكىلىرى گويا
ئۇالردىن ئىلگىرى ئۆتكەنلەر ئېيتقاندەك سۆزلەرنى ئېيتىدۇ .ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى
مۇھەممەد! ﴿ئۇالردىن يۈز ئۆرۈگىن ،سەن ماالمەت قىلىنغۇچى ئەمەسسەن﴾ يەنى بۇنداق
قىلغىنىڭ ئۈچۈن سېنى ئەيىبلىمەيمىز.
﴿ۋەز -نەسىھەت قىلغىن ،ۋەز -نەسىھەت مۆمىنلەرگە پايدىلىق﴾ يەنى چىن دىلىدىن
ئىمان ئېيتقانالر ۋەز ـ نەسىھەتتىن چوقۇم پايدىلىنىدۇ.

Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 06 - 04
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2022
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1064
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 949
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3678
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1320
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1527
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3534
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1288
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3605
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1335
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3617
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1406
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1413
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3769
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1469
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3692
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3749
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1241
    36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3659
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1465
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1321
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1360
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3791
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1394
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1537
    30.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1493
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3750
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1462
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1431
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1296
    35.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3734
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3681
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1339
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1352
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3640
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1333
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3632
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3663
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1388
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3783
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1337
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3569
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1281
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3727
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1301
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3767
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1586
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3708
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1267
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1225
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1526
    26.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3502
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1692
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3573
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1683
    21.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1702
    21.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    31.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    21.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 06 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 1104
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 586
    27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.