Latin

Tefsir İbni Kesir - 04 - 24

Süzlärneñ gomumi sanı 3545
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1376
34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ئايەتلىرىم سىلەرگە ئوقۇپ بېرىلەتتى( ،ئۇنى ئاڭالشتىن يۈز ئۆرۈپ) ئارقاڭالرغا چېكىنىۋاالتتىڭالر﴾ يەنى

ئۇالر شۇ ئايەتلەر تەرىپىگە چاقىرىلسا ،ئۇنىڭدىن باش تارتتى﴿ .بۇ شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى ،سىلەر ﷲنى
بىر دەپ بىلىشكە چاقىرىلغاندا (بۇنى) ئىنكار قىلدىڭالر ،ئەگەر ﷲغا شېرىك كەلتۈرۈلسە (يەنى الت،
((( مۇزەممىل سۈرىسى 13 - 11ـ ئايەتكىچە.
((( ساد سۈرىسى 3ـ ئايەت.

279

ئۇززا قاتارلىق بۇتالرغا چوقۇنۇشقا چاقىرىلساڭالر) ئۇنى تەستىق قىلىسىلەر (يەنى ئۇالرنىڭ ئىالھلىقىنى
ئېتىراپ قىلىسىلەر) ،ھۆكۈم يۈكسەك ،بۈيۈك ﷲغا خاستۇر﴾(((.
﴿ئۇالر ھەرەم ئەھلى بولغانلىقى بىلەن پەخىرلىنىپ ئىماندىن يۈز ئۆرۈيدۇ ،كەچلىك پاراڭلىرىدا
يامان سۆزلەرنى قىلىدۇ﴾ يەنى ئۇالر كەبە بىلەن پەخىرلىنىدۇ ۋە ئۆزلىرىنى كەبىنىڭ ئىگىلىرى دەپ

قارايدۇ .لېكىن ،ئۇالر ئەمەلىيەتتە ئۇنداق ئەمەستۇر.

نەسەئى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :بۇ ئايەت نازى بولغاندىن كېيىن ،كېچىدە پاراڭلىشىپ ئولتۇرۇش يامان كۆرۈلىدىغان
بولدى .قۇرەيشلىكلەر ئۆزلىرىنى كەبىنىڭ ئىگىلىرى دەپ كەبە بىلەن پەخىرلىنەتتى .ئۇنىڭ يېنىدا
ئولتۇرۇپ كېچىدە پاراڭلىشاتتى ،لېكىن ئۇالر كەبىنى (ياساپ) ئاۋاتالشتۇرماي تاشلىۋەتكەن ئىدى.

*******
ﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩ ﮪﮫﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓﯔﯕﯖ
ﯗﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤﯥﯦﯧ
ﯨ ﯩﯪﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱ ﯲﯳﯴﯵ
ﯶﯷﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾﯿﰀﰁﰂﰃﰄﰅﰆﰇ
ﰈﰉﰊ ﰋﰌﰍﰎ ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚ
ﭛﭜﭝ

280

ئۇالر (ھەق) كاالم (يەنى ئۇلۇغ قۇرئان) ئۈستىدە چوڭقۇر پىكىر قىلمىدىمۇ؟ ياكى ئۇالرغا ﷲ
تەرىپىدىن ئاتا -بوۋىلىرىغا كەلمىگەن (يېڭى) نەرسە كەلدىمۇ؟﴿ ﴾68ياكى ئۇالر ئۆزلىرىگە كەلگەن
ئەلچىنى تونۇماي ئۇنى ئىنكار قىلىۋاتامدۇ؟﴿ ﴾69ياكى ئۇالر ئۇنى مەجنۇن دېيىشەمدۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق
ئەمەس ،ئۇالرغا ئۇ ھەقىقەتنى ئېلىپ كەلدى .ئۇالرنىڭ تولىسى ھەقىقەتنى يامان كۆرىدۇ﴿ .﴾70ئەگەر
ھەقىقەت (يەنى قۇرئان) ئۇالرنىڭ نەپسى خاھىشلىرىغا بويسۇنىدىغان بولسا ،ئەلۋەتتە ئاسمانالر ،زېمىن
ۋە ئۇالردىكى مەخلۇقاتالر خاراپ بولغان بوالتتى ،ئۇنداق بولغىنى يوق ،ئۇالرغا (ۋەز -نەسىھەتنى
ئۆز ئىچىگە ئالغان) قۇرئاننى ئاتا قىلدۇق ،ئۇالر ئۆزلىرىگە (ۋەز -نەسىھەت بولغان) قۇرئاندىن يۈز
ئۆرۈيدۇ﴿ .﴾71ياكى سەن ئۇالردىن (ئەلچىلىكنى يەتكۈزگەنلىكىڭگە) ھەق تەلەپ قىالمسەن؟ (يەنى
ئۇالر شۇنداق گۇمان قىالمدۇ؟) پەرۋەردىگارىڭنىڭ (ساڭا بەرگەن) ئەجرى ياخشىدۇر ،ﷲ رىزىق
بەرگۈچىلەرنىڭ ياخشىسىدۇر﴿ .﴾72سەن ئەلۋەتتە ئۇالرنى توغرا يولغا دەۋەت قىلىسەن﴿ .﴾73ئاخىرەتكە
ئىشەنمەيدىغانالر ھەقىقەتەن توغرا يولدىن چەتنىگۈچىلەردۇر﴿ .﴾74ئەگەر ئۇالر (يەنى مۇشرىكالر) غا
رەھىم قىلساق ،ئۇالرغا كەلگەن كۈلپەتنى كۆتۈرۈۋەتسەك ،چوقۇم گۇمراھلىقلىرىدا داۋاملىق تېڭىرقاپ
يۈرۈشەتتى﴿.﴾75
((( غافىر سۈرىسى 12ـ ئايەت.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

مۇشرىكالرغا بېرىلگەن رەددىيە ۋە ئۇالرنى ئەيىبلەش
﴿ئۇالر (ھەق) كاالم (يەنى ئۇلۇغ قۇرئان) ئۈستىدە چوڭقۇر پىكىر قىلمىدىمۇ؟ ياكى ئۇالرغا ﷲ
تەرىپىدىن) ئاتا ـ بوۋىلىرىغا كەلمىگەن (يېڭى) نەرسە كەلدىمۇ؟﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە مۇشرىكالرنىڭ

ﷲ تەرىپىدىن ھېچبىر پەيغەمبەرگە قۇرئاندەك مۇكەممەل ۋە شەرەپلىك بىر كىتاب چۈشۈرۈلمىگەن،
ھەتتا ھېچقانداق بىر كىتاب ۋە ئاگاھالندۇرغۇچىنىڭ يۈزىنى كۆرمەي ئىسالم كېلىشتىن بۇرۇنقى
دەۋردە ئۆلۇپ كەتكەن ئەجدادلىرى ئېرىشەلمىگەن كىتاب بولغان قۇرئانغا ئېرىشكەن تۇرۇپ ،قۇرئاننى
چۈشەنمىگەنلىكى ،ئۇ توغرىسىدا پىكىر يۈرگۈزمىگەنلىكى ۋە ئۇنى تىڭشاشتىن يۈز ئۆرۈگەنلىكى ئۈچۈن
ئۇالرغا كايىدى .ئەسلىدە ،بۇالرنىڭمۇ خۇددى ئۆزلىرىنىڭ ئىچىلىرىدىكى ھۆرمەتكە سازاۋەر كىشىلەر
ئىسالمنىقوبۇلقىلىپ،پەيغەمبەرئەلەيھىسساالمغائەگىشىپ،ئەگەشكەنلىكلىرىئۈچۈنئۇنىئۆزلىرىدىن
خۇرسەن قىلغاندەك ،ﷲ تائاال ئۆزلىرىگە ئاتا قىلغان بۇ نېمەتنى خۇشاللىقچە قوبۇل قىلىپ ،ئۇنى
چۈشىنىپ ،بېرىلگەن بۇ نېمەتكە شۈكۈر قىلىش يۈزىسىدىن كېچىمۇ ـ كۈندۈز قۇرئاننىڭ كۆرسەتمىسى
بويىچە ئىش تۇتۇشى الزىم ئىدى.
قەتادە بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق دېدى :ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى،
ئەگەر كىشىلەر قۇرئاننى ياخشى چۈشەنسە ۋە ئۇ توغرىسىدا ياخشى پىكىر يۈرگۈزسە ،ئۇالر قۇرئاننىڭ
ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدا يامان بولىدىغان ئىشالردىن توسقانلىقىنى بىلەلەيدۇ .لېكىن ،ئۇالر قۇرئاننىڭ
ئىچىدىكى مەنىسى ئوچۇق بولمىغان (يەنى مۇتەشابىھ) ئايەتلەرگە ئېسىلىۋالىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ھاالك
بولىدۇ.

ئاندىن ﷲ تائاال قۇرەيشنىڭ كاپىرلىرىغا كايىپ مۇنداق دېدى﴿ :ياكى ئۇالر ئۆزلىرىگە كەلگەن
ئەلچىنى تونۇماي ،ئۇنى ئىنكار قىلىۋاتامدۇ؟﴾ يەنى ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ ئىچىدە راستچىل ،ئىشەنچلىك

ۋە ئىپپەتلىك سۈپەتلىرى بىلەن تونۇلۇپ ئۆسكەن مۇھەممەدنى تونۇمايۋاتامدۇ؟ ئۇ كاپىرالر مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇشۇ سۈپەتلىرىنى ئىنكار قىالالمدۇ؟
شۇڭا جەئفەر ئىبنى ئەبۇتالىب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ھەبەشىستاننىڭ پادىشاھى بولغان نەجاشىغا
مۇنداق دېدى :ئى پادىشاھ! شەك -شۈبھىسىزكى ،ﷲ تائاال بىزگە نەسەبىنى ،راستچىللىقىنى ۋە
ئىشەنچىلىك ئىكەنلىكىنى ھەممىمىز بىلىدىغان بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتتى.
مۇغىرە ئىبنى شۇئبەمۇ كىسرانىڭ ئادىمى بىلەن قىلىچۋازلىق قىلىش ئۈچۈن مەيدانغا چۈشكەن
ۋاقتىدا،ئۇنىڭغاشۇنداقدېگەن.رۇمنىڭپادىشاھىبولغانھىرەقلئەبۇسۇفيانۋەئۇنىڭھەمراھلىرىدىن
پەيغەمبەرئەلەيھىسساالمنىڭسۈپەتلىرىدىنسورىغانۋاقتىدا،ئەبۇسۇفيانمۇپەيغەمبەرئەلەيھىسساالمنىڭ
نەسىبىنىڭ ئېسىللىقىنى ،ئۇنىڭ راستچىل ۋە ئىشەنچلىك ئىكەنلىكىنى ئېيتقان .ئەبۇسۇفيان بۇ ۋاقتىدا
تېخى مۇسۇلمان بولمىغان بولسىمۇ ،لېكىن ئۇنىڭدىكى راستچىللىق ئۇنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
بۇ سۈپەتلىرىنىڭ (بىرەرسىنىمۇ يوشۇرۇپ قالماي) ھەممىسىنى ئېتىراپ قىلىپ ،راست سۆزلەشكە مەجبۇر
قىلغان.
﴿ياكى ئۇالر ئۇنى مەجنۇن دېيىشەمدۇ؟﴾ ﷲ تائاالنىڭ بۇ ئايىتى كۆپ ساندىكى مۇشرىكالرنىڭ
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم توغرىسىدا سۆز قىلىپ :ئۇ قۇرئاننى ئۆزىنىڭ يېنىدىن توقۇپ چىققان ياكى

281

ئۇ ئېلىشىپ قالغان ،شۇڭا ئۇ ئۆزىنىڭ نېمە دېگەنلىكىنى بىلمەيدۇ -،دەيدىغانلىقىدىن ،ئۇالرنىڭ
دىللىرىنىڭ قۇرئانغا ئىمان ئېيتىشقا بارمايدىغانلىقىدىن ۋە ئۇالرنىڭ ئۆزلىرىمۇ قۇرئان توغرىسىدىكى بۇ
سۆزلىرىنىڭ ھەق سۆز ئەمەسلىكىنى بىلىدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ .چۈنكى ،قۇرئان ئۇالرغا كەلگەن
(قارشىلىق كۆرسىتىش مۇمكىن بولمايدىغان) ﷲ تائاالنىڭ سۆزىدۇر .چۈنكى ،قۇرئان ئۇالردىن ۋە يەر
يۈزىدىكى بارلىق كىشىلەردىن بىر سۈرىنىڭ ئوخشىشىنى كەلتۈرۈشنى تەلەپ قىلدى .لېكىن ،ئۇالر ئۇنى
كەلتۈرەلمىدى ھەم مەڭگۈ كەلتۈرەلمەيدۇ.
شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس ،ئۇالرغا ئۇ ھەقىقەتنى ئېلىپ كەلدى.
ئۇالرنىڭ تولىسى ھەقىقەتنى يامان كۆرىدۇ﴾.

ھەقىقەتنىڭ ھاۋايى ھەۋەسلەرگە بويسۇنمايدىغانلىقى
﴿ئەگەر ھەقىقەت (يەنى قۇرئان) ئۇالرنىڭ نەپسى خاھىشلىرىغا بويسۇنىدىغان بولسا ،ئەلۋەتتە
ئاسمانالر ،زېمىن ۋە ئۇالردىكى مەخلۇقاتالر خاراپ بولغان بوالتتى﴾ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە

مۇجاھىد ،ئەبۇسالىھ ۋە سۇددى قاتارلىقالر :ئايەتتىكى “ھەقىقەت” دېگەن سۆزدىن ﷲ تائاال كۆزدە
تۇتۇلىدۇ -،دېدى .يەنى مۇبادا ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ نەپسى خاھىشلىرىغا بويسۇنۇپ ،بارلىق ئەھكامالرنى
شۇ بويىچە يولغا قويىدىغان بولسا ،ئۇالرنىڭ نەپسى خاھىشلىرى بۇزۇق ۋە بىرىنىڭ يەنە بىرىگە
ئوخشىمايدىغان بولغانلىقى ئۈچۈن﴿ ،ئەلۋەتتە ئاسمانالر ،زېمىن ۋە ئۇالردىكى مەخلۇقاتالر خاراپ بولغان
بوالتتى﴾.
ﷲ تائاال ئىنسانالرنىڭ خاھىشلىرىنىڭ ئوخشاش بولمايدىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر:
«بۇ قۇرئان نېمىشقا ئىككى شەھەر (يەنى مەككە بىلەن تائىف ئادەملىرىدىن) بىر كاتتا ئادەمگە نازىل
قىلىنمىدى؟»دېيىشتى﴾(((.
ئاندىن ﷲ تائاال ئۇالرغا جاۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى﴿ :پەرەۋردىگارىڭنىڭ رەھمىتىنى ئۇالر
تەقسىم قىلىپ بېرەمدۇ؟﴾(((«﴿ ،ئەگەر پەرۋەردىگارىمنىڭ رەھمەت خەزىنىلىرى سىلەرنىڭ قولۇڭالردا
بولسا ،چىقىمدىن (يەنى تۈگەپ كېتىشىدىن) قورقۇپ ،چوقۇم بېخىللىق قىالتتىڭالر ،ئىنسان بېخىل
كېلىدۇ» دېگىن﴾(((﴿ ،ياكى ئۇالرنىڭ پادىشاھلىقتىن نېسىۋىسى بارمۇ؟ (ھېچقانداق نېسىۋىسى يوق)
ئەگەر بولىدىغان بولسا (زىيادە بېخىللىقتىن) ئۇالر كىشىلەرگە قىلچىلىك نەرسە بەرمەيدۇ﴾(((.

282

بۇ ئايەتلەرنىڭ ھەممىسى بەندىلەرنىڭ ئاجىز ئىكەنلىكىنى ،ئۇالرنىڭ قاراشلىرىنىڭ ۋە
خاھىشلىرىنىڭ ئوخشاش ئەمەسلىكىنى ،ئەمما ﷲ تائاال بولسا ،ئۆزىنىڭ بارلىق سۈپەتلىرىدە،
سۆزلىرىدە ،قىلمىشلىرىدا ،يولغا قويغان ھۆكۈملىرىدە ،بېكىتكەن ئىشلىرىدا ۋە مەخلۇقاتالرنىڭ
ئىشلىرىنى ئورۇنالشتۇرۇشلىرىدا كامالەتكە يەتكەن بىر زات ئىكەنلىكىنى بايان قىلىدۇ .ﷲ تائاال بارلىق
كەمچىلىكلەردىن پاكتۇر ،ئۇنىڭدىن باشقا ئىالھ ۋە پەرۋەردىگار يوقتۇر﴿ .ئۇنداق بولغىنى يوق ،ئۇالرغا
((( زۇخرۇف سۈرىسى 31ـ ئايەت.
((( زۇخرۇف سۈرىسى 32ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئىسرا سۈرىسى 100ـ ئايەت.
((( نىسا سۈرىسى 53ـ ئايەت.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

(ۋەز -نەسىھەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان) قۇرئاننى ئاتا قىلدۇق ،ئۇالر ئۆزلىرىگە (ۋەز -نەسىھەت بولغان)
قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈيدۇ﴾.

پەيغەمبەرنىڭ ھەق تەلەپ قىلماستىن توغرا يولغا چاقىرىدىغانلىقى
﴿ياكى سەن ئۇالردىن (ئەلچىلىكنى يەتكۈزگەنلىكىڭگە) ھەق تەلەپ قىالمسەن؟ (يەنى ئۇالر شۇنداق
گۇمان قىالمدۇ؟) پەرۋەردىگارىڭنىڭ (ساڭا بەرگەن) ئەجرى ياخشىدۇر﴾ يەنى سەن ئۇالرنى توغرا يولغا

چاقىرغانلىقىڭغا (ئۇالردىن) كىچىككىنىمۇ ھەق تەلەپ قىلمايسەن .بەلكى ،سەن بۇنىڭ ئۈچۈن ﷲ
تائاالنىڭ دەرگاھىدا ناھايىتى كۆپ مۇكاپاتقا ئېرىشىشنى ئوياليسەن.
پەيغەمبەرنىڭ ھەق تەلەپ قىلمايدىغانلىقى ھەققىدە ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :ئېيتقىنكى،
«سىلەردىن ھېچقانداق ھەق تەلەپ قىلغىنىم يوق ،ئۇ سىلەرگە بولسۇن؛ ئەجرىمنى پەقەت ﷲدىن
تىلەيمەن .ﷲ ھەممە نەرسىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر»﴾(((﴿ ،ئېيتقىنكى(« ،ﷲ تەرىپىدىن
كەلگەن ۋەھيىنى) تەبلىغ قىلغانلىقىمغا سىلەردىن ھېچ ھەق تەلەپ قىلمايمەن ،مەن (قۇرئاننى)
ئىپتىرا قىلغۇچىالردىن (يەنى يالغاندىن توقۇغۇچىالردىن) ئەمەسمەن﴾((((«﴿ ،پەيغەمبەرلىكنى) تەبلىغ
قىلغانلىقىمغا سىلەردىن ھەق تەلەپ قىلمايمەن ،پەقەت تۇغقانچىلىق ھەققى ئۈچۈن مېنى دوست
تۇتۇشۇڭالرنى (يەنى پەرۋەردىگارىمنىڭ دەۋىتىنى يەتكۈزۈشۈمگە چېقىلماسلىقىڭالرنى) تىلەيمەن»
دېگىن﴾(((﴿ ،شەھەرنىڭ يىراق جايىدىن بىر كىشى (يەنى ھەبىب نەجار) يۈگۈرۈپ كېلىپ ئېيتتى:
«ئى قەۋمىم! پەيغەمبەرلەرگە ئەگىشىڭالر ،توغرا يولدا بولغان( ،ئىمانغا دەۋەت قىلغانلىقىغا) سىلەردىن
ھەق سورىمايدىغان كىشىلەرگە ئەگىشىڭالر﴾(((.

﴿سەن ئەلۋەتتە ئۇالرنى توغرا يولغا دەۋەت قىلىسەن ،ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغانالر ھەقىقەتەن توغرا
يولدىن چەتنىگۈچىلەردۇر﴾ ئىمام ئەھمەد ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى

رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق بىر چۈش كۆرگەن :ئۇنىڭ يېنىغا ئىككى پەرىشتە
كېلىپ ،بىرى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ئايىغىدا ،يەنە بىرى بېشىدا ئولتۇرىدۇ .ئايىغىدا ئولتۇرغان
پەرىشتە بېشىدا ئولتۇرغىنىغا :بۇنىڭ بىلەن بۇنىڭ ئۈممىتى ئۈچۈن بىر مىسال كەلتۈرمەمسەن؟ -دەيدۇ.
بېشىدا ئولتۇرغان پەرىشتە مىسال كەلتۈرۈپ مۇنداق دەيدۇ :بۇنىڭ بىلەن بۇنىڭ ئۈممىتىنىڭ مىسالى
سەپەر ئۈستىدىكى بىر قەۋمنىڭ مىسالىغا ئوخشايدۇ .ئۇالر (سەپەر قىلىپ) بىپايان كەتكەن بىر چۆلگە
بېرىپ قالىدۇ .ئۇالرنىڭ ئوزۇقى ئۇ چۆلنى كېسىپ ئۆتۈش ۋە ياكى ئۇ يەردىن ئارقىغا قايتىپ كېلىشكە
يەتمەيدۇ .ئۇالر شۇنداق تۇرغان بىر پەيتتە ،يوللۇق پاختا رەخىتتىن چىرايلىق كىيىم كىيگەن بىر كىشى
ئۇالرنىڭ يېنىغا كېلىپ :ئېيتىپ بېقىڭالر ،ئەگەر مەن سىلەرنى ھەممە مېۋە تېپىلىدىغان بىر باغقا ۋە
تاتلىق سۈيى بار بىر كۆلگە باشالپ بارسام ،ماڭا ئەگىشەمسىلەر؟ -دەيدۇ .ئۇالر :ئەگىشىمىز -،دەيدۇ.
شۇنىڭ بىلەن ،ئۇ كىشى ئۇالرنى ھەممە مېۋە تېپىلىدىغان بىر باغقا ۋە تاتلىق سۈيى بار بىر كۆلگە
باشالپ ئاپىرىدۇ .ئۇالر (ئۇ يەردە) يەپ ـ ئىچىپ سەمىرىپ كېتىدۇ .ئاندىن ئۇ كىشى ئۇالرغا( :مەن
((( سەبەئ سۈرىسى 47ـ ئايەت.
((( ساد سۈرىسى 86ـ ئايەت.
((( شۇرا سۈرىسى 23ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ياسىن سۈرىسى 20ـ 21ـ ئايەتلەر.

283

سىلەرگە سىلەر ئاشۇ ھالىتىڭالردا تۇرغاندا ،ئۇچرىشىپ :سىلەرنى ھەممە مېۋە تېپىلىدىغان بىر باغقا
ۋە تاتلىق سۈيى بار بىر كۆلگە باشالپ بارسام ،ماڭا ئەگىشەمسىلەر؟ -دېسەم) سىلەر ماڭا ئەگىشىپ
كەلمىدىڭالرمۇ؟ -دەيدۇ .ئۇالر :شۇنداق قىلدۇق -،دەيدۇ .ئۇ كىشى :ئۇنداق بولسا ،سىلەرنىڭ
ئالدىڭالردا مېۋىسى بۇنىڭدىنمۇ مول بولغان بىر باغ ،سۈيى بۇنىڭدىنمۇ تاتلىق بولغان بىر كۆل بار( ،مەن
سىلەرنى شۇ يەرگە باشالپ ئېلىپ باراي) ماڭا ئەگىشىڭالر -،دەيدۇ .ئۇالرنىڭ ئىچىدىن بىر قىسىملىرى:
ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،بۇ راست سۆزلەيدۇ .ئەلۋەتتە ،بۇنىڭغا ئەگىشىمىز -،دەيدۇ .يەنە بىر
قىسىملىرى :بىز مۇشۇنىڭغا رازى بولدۇق .بىز مۇشۇ يەردە قېلىپ قالىمىز -،دەيدۇ.

كاپىرالرنىڭ ئەھۋالى
﴿ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغانالر ھەقىقەتەن توغرا يولدىن چەتنىگۈچىلەردۇر .ئەگەر ئۇالر (يەنى
مۇشرىكالر) غا رەھىم قىلساق ،ئۇالرغا كەلگەن كۈلپەتنى كۆتۈرۈۋەتسەك ،چوقۇم گۇمراھلىقلىرىدا
داۋاملىق تېڭىرقاپ يۈرۈشەتتى﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە كاپىرالرنىڭ ئەگەر ﷲ تائاال (ئۇالردىن) ئۇالرغا

كەلگەن كۈلپەتنى كۆتۈرۈۋەتكەن ۋە ئۇالرغا قۇرئاننى چۈشەندۈرگەن تەقدىردىمۇ ،يەنىال ﷲ تائاالغا
بويسۇنمايدىغان ،ئۆزلىرىنىڭ كاپىرلىقلىرىدا ،تەرسالىقلىرىدا ۋە ئازغۇنلىقلىرىدا داۋاملىشىۋېرىدىغان
دەرىجىدە ئېزىپ كەتكەنلىكىدىن خەۋەر بېرىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئەگەر ﷲ ئۇالردا بىرەر ياخشىلىق بار دەپ بىلسە ئىدى،
ئەلۋەتتە ئۇالرغا (ھەقنى) ئاڭلىتاتتى؛ ئۇالرغا ئاڭالتقان تەقدىردىمۇ ،ئۇالر ھەقتىن ئەلۋەتتە يۈز ئۆرۈگەن
ھالدا باش تارتاتتى﴾((( ﴿ ،ئەگەر ئۇالرنى دوزاخ ئۈستىدە توختىتىلغان چاغدا كۆرسەڭ (دەھشەتلىك بىر
ھالىنى كۆرەتتىڭ) .ئۇالر« :كاشكى دۇنياغا قايتۇرۇلساق ئىدۇق ،پەرۋوردىگارىمىزنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار
قىلمايتتۇق ۋە مۆمىنلەردىن بوالتتۇق» دەيدۇ ،ئۇنداق ئەمەس ،ئۇالرنىڭ ئىلگىرى يوشۇرغان ئىشلىرى
(قەبىھ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن شۇنداق ئارزۇ قىلىشىدۇ) ئۇالرغا ئاشكارا بولدى ،ئۇالر دۇنياغا قايتۇرۇلغان
تەقدىردىمۇ مەنئى قىلىنغان ئىشالرنى ئەلۋەتتە يەنە قىالتتى .شۈبھىسىزكى ،ئۇالر (ئىمان ئېيتاتتۇق
دېگەن ۋەدىسىدە) يالغانچىالردۇر ،ئۇالر« :ھاياتلىق پەقەت مۇشۇ دۇنيادىكى ھاياتىمىزدۇر ،ئۆلگەندىن
كېيىن تىرىلدۈرۈلمەيمىز» دەيدۇ﴾((( بۇ ،ﷲ تائاالنىڭ تېخى بولمىغان ئىشالرنى (ئەگەر بولسا قانداق
يوسۇندابولىدىغانلىقىنى)بىلگەنلىكىدىندۇر.

284

*******
ﭞﭟﭠﭡﭢﭣ ﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪﭫﭬﭭ
ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺﭻ ﭼ ﭽ ﭾ
ﭿﮀﮁﮂﮃﮄ ﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍ ﮎ
ﮏﮐﮑﮒﮓﮔﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟ
((( ئەنفال سۈرىسى 23ـ ئايەت.
((( ئەنئام سۈرىسى - 27ـ 29ـ ئايەتكىچە.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

ﮠﮡﮢﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬﮭﮮﮯﮰ
ئۇالرنى بىز ھەقىقەتەن ئازاب (يەنى قەھەتچىلىك) بىلەن جازالىدۇق ،ئۇالر پەرۋەردىگارىغا
بويسۇنمىدى ،ئىلتىجا قىلىپ دۇئامۇ قىلمىدى﴿ .﴾76تاكى ئۇالرغا قاتتىق ئازابنىڭ دەرۋازىسىنى
ئاچقان چېغىمىزدا ناگاھان ئۇالر ئۈمىدسىزلىنىپ كېتىدۇ﴿ .﴾77ﷲ سىلەر ئۈچۈن قۇالقالرنى،
كۆزلەرنى ۋە دىلالرنى ياراتتى ،سىلەر ناھايىتى ئاز شۈكۈر قىلىسىلەر﴿ .﴾78ﷲ سىلەرنى زېمىندا
(نەسىللەندۈرۈش يولى بىلەن) ياراتتى( ،ھېساب بېرىش ئۈچۈن) ئۇنىڭ دەرگاھىغا يىغىلىسىلەر﴿.﴾79
ﷲ (ئۆلۈكنى) تىرىلدۈرىدۇ( ،تىرىكنىڭ) جېنىنى ئالىدۇ ،كېچە -كۈندۈزنىڭ ئۆزگىرىپ تۇرۇشى
ﷲنىڭ باشقۇرۇشىدىدۇر ،چۈشەنمەمسىلەر؟﴿( ﴾80ئۇالر ﷲنىڭ قۇدرىتىنى ئويالپ كۆرمىدى) بەلكى
ئۇالر بۇرۇنقىالر نېمىدېگەن بولسا شۇنى دېدى﴿ .﴾81ئۇالر ئېيىتتى« :بىز ئۆلۈپ توپىغا ۋە (ئۇۋۇلۇپ
كەتكەن) سۆڭەككە ئايالنغاندىن كېيىن ،چوقۇم قايتا تىرىلەمدۇق؟ ﴿ ﴾82ھەقىقەتەن بىز ۋە بىزنىڭ
ئاتا -بوۋىلىرىمىز ئىلگىرى مۇشۇنداق ئاگاھالندۇرۇلغان ئىدۇق ،بۇ پەقەت قەدىمكىلەردىن قالغان
ئەپسانىلەردۇر»﴿.﴾83
﴿ئۇالرنى بىز ھەقىقەتەن ئازاب (يەنى قەھەتچىلىك) بىلەن جازالىدۇق﴾ يەنى بىز ئۇالرنى مۇسىبەتلەر
ۋە قەھەتچىلىكلەر بىلەن سىنىدۇق.
﴿ئۇالر پەرۋەردىگارىغا بويسۇنمىدى ،ئىلتىجا قىلىپ دۇئامۇ قىلمىدى﴾ يەنى بۇ ئىش ئۇالرنى
كاپىرلىقلىرىدىن ۋە قارشىلىق كۆرسىتىشلىرىدىن ياندۇرالمىدى .ئۇالر ئازغۇنلۇقلىرىدا ۋە گۇمراھلىقلىرىدا
داۋاملىشىۋەردى.
ئىبنى ئەبۇھاتەم ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
ئەبۇسۇفيان پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كېلىپ :ئى مۇھەممەد! مەن سەندىن ﷲ تائاالنىڭ
نامى ۋە ئۇرۇق ـ تۇغقانچىلىقىمىزنىڭ ھۆرمىتى بىلەن ئۆتۈنۈپ سوراي ،بىز (قەھەتچىلىكتىن) يۇڭ بىلەن
قاننىمۇ يېدۇق -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال بۇ ئايەتنى چۈشۈردى﴿ :ئۇالرنى بىز ھەقىقەتەن
ئازاب (يەنى قەھەتچىلىك) بىلەن جازالىدۇق ،ئۇالر پەرۋەردىگارىغا بويسۇنمىدى ،ئىلتىجا قىلىپ دۇئامۇ
قىلمىدى﴾ بۇ ھەدىسنى ئىمام نەسەئىمۇ رىۋايەت قىلدى.

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىمنىڭ رىۋايەت قىلىشىچە ،قۇرەيشلىكلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا بەك
ئاسىيلىق قىلىپ كەتكەن بىر ۋاقىتتا ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا بەد دۇئا قىلىپ« :ئى ﷲ!
ئۇالرنىڭ يەتتە يىلىنى يۈسۈپنىڭ يەتتە يىلىدەك (قەھەتچىلىك) قىلىۋېتىش بىلەن ئۇالرغا قارشى
ماڭا ياردەم بەرگىن» دەپ تىلىگەن (شۇنىڭ بىلەن ،ئەبۇسۇفيان پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا
كېلىپ ،يۇقىرىدىكى ھەدىستە بايان قىلىنغان سۆزلەرنى قىلغان).
﴿تاكى ئۇالرغا قاتتىق ئازابنىڭ دەرۋازىسىنى ئاچقان چېغىمىزدا ناگاھان ئۇالر ئۈمىدسىزلىنىپ
كېتىدۇ﴾ يەنى ئۇالر تاكى ئۇالرغا ﷲ تائاالنىڭ (ئۇالرنى ئازابالشقا بولغان) بۇيرۇقى( ،قىيامەت) تۇيۇقسىز

كەلگەن ۋە ئۇالرنى ﷲ تائاالنىڭ ئۇالر ئويالپ باقمىغان ئازابى تۇتقان ۋاقتىدا ،ھەممە ياخشىلىقالردىن
ۋە راھەت ـ پاراغەتتىن ئۈمىدسىزلىنىدۇ .ئۇالرنىڭ ئارزۇ ـ ئارمانلىرى كېسىلىپ كېتىدۇ.

285

اﷲ تائاالنىڭ نېمەتلىرىنى ۋە كاتتا قۇدرىتىنى ئەسلىتىش
﴿ﷲ سىلەر ئۈچۈن قۇالقالرنى ،كۆزلەرنى ۋە دىلالرنى ياراتتى﴾ يەنى ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە
بەندىلىرىگە قۇالقالرنى ،كۆزلەرنى ۋە دىلالرنى قىلىپ بەرگەنلىكى بىلەن ئۇالرغا بەرگەن نېمىتىنى
ئەسلىتىدۇ .بۇالر بولسا ،بىر نەرسىلەرنى ئويالش ،چۈشىنىش ۋە بىلىشنىڭ قوراللىرىدۇر .ئىنسان بۇالر
بىلەن ﷲ تائاالنىڭ كائىناتتىكى بارلىقى ،بىرلىكى ۋە ئۇنىڭ خالىغاننى قىلىدىغان زات ئىكەنلىكىنى
بىلدۈرىدىغان مۆجىزىلەر بىلەن ئىبرەت ئالىدۇ.
﴿سىلەر ناھايىتى ئاز شۈكۈر قىلىسىلەر﴾ يەنى ﷲ تائاالنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېمەتلىرى ئۈچۈن
سىلەرنىڭ ﷲ تائاالغا شۈكرى قىلىشىڭالر نېمىدېگەن ئاز؟!
﴿ﷲ سىلەرنى زېمىندا (نەسىللەندۈرۈش يولى بىلەن) ياراتتى( ،ھېساب بېرىش ئۈچۈن) ئۇنىڭ
دەرگاھىغا يىغىلىسىلەر﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ يەر شارىدا تۈرى ،تىلى ۋە سۈپەتلىرى ئوخشاش

بولمىغان ئىنسانالرنى ياراتقان ،ئاندىن قىيامەت كۈنى بۇرۇن ۋە كېيىن ئۆتكەنلىرى بولسۇن ،كىچىك
ياكى چوڭ ،ئەر ياكى ئايال ،يۇقىرى ياكى تۆۋەن مەرتىۋىلىك كىشىلەردىن بىرىنىمۇ قويماي ،ئۇالرنى
دەسلەپتە قانداق ياراتقان بولسا ،شۇ ھالىتىدە ئەسلىگە قايتۇرۇپ ،ھەممىسىنى مەلۇم بىر كۈننىڭ بىر
ۋاقتىدا بىر يەرگە توپاليدىغان قۇدرىتىنىڭ بارلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ.

شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ (ئۆلۈكنى) تىرىلدۈرىدۇ( ،تىرىكنىڭ) جېنىنى ئالىدۇ﴾

يەنى ﷲ تائاال چىرىپ كەتكەن سۆڭەكلەرنى (يەنى ئۆلۈكلەرنى) تىرىلدۈرىدۇ ۋە تىرىكلەرنىڭ جېنىنى
ئالىدۇ.
﴿كېچە -كۈندۈزنىڭ ئۆزگىرىپ تۇرۇشى ﷲنىڭ باشقۇرۇشىدىدۇر﴾ يەنى كېچە ـ كۈندۈز ﷲ
تائاالنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنىدۇ .ئۇالرنىڭ بىرى يەنە بىرىنى قوغاليدۇ .ئۇالر داۋاملىق ئورۇن ئالماشتۇرۇپ
تۇرىدۇ .ئۇ ئىككىسىنىڭ ئارىلىقىغا باشقا بىرسى كىرىۋااللمايدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :كۈننىڭ ئايغا يېتىۋېلىشى (يەنى ئىككىسىنىڭ جەم بولۇپ
قېلىشى) ،كېچىنىڭ كۈندۈزدىن ئېشىپ كېتىشى (يەنى ۋاقتى كەلمەستىن كۈندۈزنىڭ ئورنىنى ئېلىشى)
مۇمكىن ئەمەس ،ھەر بىرى پەلەكتە ئۈزۈپ تۇرىدۇ﴾(((.

286

﴿چۈشەنمەمسىلەر؟﴾ يەنى سىلەرنى ھەممە نەرسىلەرنى بۇيسۇندۇرغان ،ھەممە نەرسىدىن ئۈستۈن
ۋە ھەممە نەرسىلەرنى باش ئەگدۈرگەن ،بارلىق نەرسىلەرنى بىلگۈچى ،ئېزىز بولغان ﷲ تائاال تەرىپىگە
باشاليدىغان ئەقلىڭالر يوقمۇ؟

مۇشرىكالرنىڭ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى يىراق دەپ قارايدىغانلىقى
ﷲ تائاال ،ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى ئۆتكەن كىشىلەر ئىنكار قىلغاندەك
ئىنكار قىلغۇچىالردىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى(﴿ :ئۇالر ﷲنىڭ قۇدرىتىنى ئويالپ كۆرمىدى) بەلكى
((( ياسىن سۈرىسى 40ـ ئايەت.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

ئۇالر بۇرۇنقىالر نېمىدېگەن بولسا شۇنى دېدى ،ئۇالر ئېيىتتى« :بىز ئۆلۈپ توپىغا ۋە (ئۇۋۇلۇپ كەتكەن)
سۆڭەككە ئايالنغاندىن كېيىن ،چوقۇم قايتا تىرىلەمدۇق؟﴾ يەنى ئۇالر (جەسەتلىرى) چىرىپ كېتىپ

بولغاندىن كېيىن ،قايتا تىرىلىشنى يىراق دەپ قارايدۇ.

﴿ھەقىقەتەن بىز ۋە بىزنىڭ ئاتا -بوۋىلىرىمىز ئىلگىرى مۇشۇنداق ئاگاھالندۇرۇلغان ئىدۇق،
بۇ پەقەت قەدىمكىلەردىن قالغان ئەپسانىلەردۇر﴾ يەنى قايتا تىرىلىش مۇمكىن ئەمەس ،پەقەت

بۇرۇنقىالرنىڭ كىتابلىرىنى ۋە ئۇالرنىڭ ئوخشاشمىغان قاراشلىرىنى ئوقۇغان كىشىلەرال قايتا تىرىلىشتىن
خەۋەر بېرىدۇ.
ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغانلىقلىرىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇ
بىزنىڭ چىرىگەن سۆڭەك بولۇپ قالغان ۋاقتىمىز ئەمەسمۇ؟» ،ئۇالر ئېيتتى« :ئۇنداق بولىدىغان بولسا،
بۇ (يەنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىش) زىيانلىق قايتىشتۇر (يەنى بىز ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىدىغان
بولساق ،دوزاخ ئەھلى بولغانلىقىمىز ئۈچۈن زىيان تارتقۇچىالرمىز)» ،بىر سەيھە (يەنى ئىسراپىلنىڭ سۇر
چېلىشى) بىلەنال ئۇالر (يەنى جىمى خااليىق) (يەر ئاستىدىن) زېمىننىڭ ئۈستىگە چىقىپ قالىدۇ﴾(((،
﴿ئىنسان بىلمەمدۇكى ،بىز ھەقىقەتەن ئۇنى ئابىمەنىدىن ياراتتۇق .ئەمدى ئۇ (پەرۋەردىگارىغا) ئاشكارا
خۇسۇمەتچى بولۇپ قالدى ،ئۇ بىزگە (ئىنساننىڭ قايتا تىرىلىشىنى يىراق ساناپ ،چىرىگەن سۆڭەكلەرنى)
مىسال قىلىپ كۆرسەتتى .ئۆزىنىڭ يارىتىلغانلىقىنى بولسا ئۇنتۇدى ،ئۇ« :چىرىپ كەتكەن سۆڭەكلەرنى
كىم تىرىلدۈرەلەيدۇ؟» دېدى ،ئېيتقىنكى« ،ئۇنى ئەڭ دەسلەپتە ياراتقان زات تىرىلدۈرىدۇ ،ئۇ ھەر بىر
مەخلۇقنىبىلگۈچىدۇر»﴾(((.

*******
ﮱﯓﯔﯕﯖﯗ ﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢ
ﯣﯤﯥﯦﯧﯨﯩﯪﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲ
ﯳﯴ ﯵﯶﯷﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾ ﯿﰀﰁ
ﰂﰃﰄﰅﰆﰇﭑﭒﭓﭔﭕﭖ
ئېيتقىنكى«،زېمىنۋەئۇنىڭدىكىمەخلۇقاتالركىمنىڭ؟ئەگەرسىلەربىلسەڭالر(ماڭابۇنىئېيتىپ
بېرىڭالر)»﴿ .﴾84ئۇالر« :ﷲ نىڭ» دەيدۇ( .بۇنىڭدىن) پەند -نەسىھەت ئالمامسىلەر؟﴿.﴾85
ئېيتقىنكى« ،يەتتە ئاسماننىڭ ۋە ئۇلۇغ ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى كىم؟»﴿ .﴾86ئۇالر «ﷲ» دەيدۇ.
ئېيىتقىنكى« ،ئۇنىڭ (ئازابىدىن) قورقمامسىلەر؟»﴿ .﴾87ئېيتقىنكى« ،ھەممە شەيئىنىڭ پادىشاھلىقى
كىمنىڭ قولىدا؟ (ئىلتىجا قىلغانالرغا) پاناھ بوالاليدىغان ۋە ئۇنىڭغا قارشى ھېچ نەرسە پاناھ بواللمايدىغان
كىم؟ ئەگەر سىلەر بىلسەڭالر (ماڭا بۇنى ئېيتىپ بېرىڭالر)»﴿ .﴾88ئۇالر« :ﷲ» دەيدۇ .ئېيتقىنكى،
«سىلەر قانداقمۇ قايمۇقتۇرۇلىسىلەر؟»﴿ .﴾89ئۇنداق ئەمەس ،ئۇالرغا بىز ھەق سۆزنى ئېلىپ كەلدۇق،
ئۇالر چوقۇم يالغانچىالردۇر﴿.﴾90
((( نازىئات سۈرىسى 11ـ 14ـ ئايەتكىچە.
((( ياسىن سۈرىسى 79 - 77ـ ئايەتكىچە.

287

مۇشرىكالرنىڭ اﷲ تائاالنىڭ پەرۋەردىگار ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ
قىلىدىغانلىقى ،شۇنداق تۇرۇقلۇق ئۇالرنى اﷲ تائاالنىڭ ئىالھلىق سۈپىتىنى
ئېتىراپ قىلىشقا قىستىغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ يەردە ئۆزىنىڭ بىر ئىكەنلىكىنى ۋە مەخلۇقاتالرنى يارىتىش ،باشقۇرۇش ۋە
ئىگىدارچىلىق قىلىش ئىشلىرىدا ئۇزىنىڭ ھېچ قانداق شېرىكى يوقلۇقىنى ئىسپاتاليدۇ .بۇنداق قىلىشى
(بەندىلەرگە) ئۆزىدىن باشقا بىر ئىالھنىڭ يوقلۇقىنى ۋە ئىبادەتنىڭ ئۆزىگىال قىلىنىشنىڭ اليىق
ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈپ قويۇش ئۈچۈندۇر.
شۇنىڭ ئۈچۈن ،ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى ﷲ تائاالنىڭ پەرۋەردىگارلىق
سۈپىتىنىئېتىراپقىلىپ،بۇسۈپىتىگەشېرىككەلتۈرمەيدىغان،لېكىنﷲتائاالنىڭئىالھلىق(((سۈپىتىگە
شېرىك كەلتۈرۈپ ئىبادەت قىلغان يالغان ئىالھلىرىنىڭ كىچىككىنىمۇ بىر نەرسىنى يارىتالمايدىغانلىقىنى
ۋە بىر نەرسىگە ئىگە بواللمايدىغانلىقىنى ئېتىراپ قىلىپ تۇرۇپ ،بەلكى ئۇ ئىالھالرنىڭ ئۆزلىرىنى ﷲ
تائاالغا يېقىنالشتۇرىدۇ دەپ گۇمان قىلىپ ،ﷲ تائاالغا باشقا يالغان ئىالھالرنى قوشۇپ ئىبادەت
قىلغان مۇشرىكالرغا مۇنداق دېيشكە بۇيرۇدى﴿ :ئېيتقىنكى« ،زېمىن ۋە ئۇنىڭدىكى مەخلۇقاتالر كىمنىڭ؟
ئەگەر سىلەر بىلسەڭالر (ماڭا بۇنى ئېيتىپ بېرىڭالر)»﴾ يەنى زېمىننى ۋە ئۇنىڭ ئۈستىدىكى ھايۋانالر،
ئۆسۈملۈكلەر ،مېۋىلەر ۋە ئۇالردىن باشقا مەخلۇقاتالرنى يارىتىپ ،ئۇالرغا ئىگە بولۇپ تۇرغۇچى كىم؟
﴿ئۇالر« :ﷲ نىڭ» دەيدۇ﴾ يەنى ئۇالر بۇالرنىڭ ھەممىسىنىڭ ئىگىسىنىڭ شېرىكى يوق بىر
ﷲ تائاال ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلىشىدۇ.
﴿(بۇنىڭدىن) پەند -نەسىھەت ئالمامسىلەر؟﴾ يەنى ئۇنداق بولغان ئىكەن ،ئىبادەت ھەممە
نەرسىلەرنى ياراتقان ۋە ئۇالرنى ئوزۇقالندۇرۇپ تۇرىدىغان ﷲ تائاالغىال اليىق بولىدۇ.
﴿ئېيتقىنكى« ،يەتتە ئاسماننىڭ ۋە ئۇلۇغ ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى كىم؟»﴾ يەنى ئۈستۈن
ئالەملەرنى ،ئۇنىڭ ئىچىدىكى نۇرلۇق يۇلتۇزالرنى ۋە قەيەردە بولسۇن ،ئۆزىگە بويسۇنغۇچى پەرىشتىلەرنى
ياراتقان زات ۋە كاتتا ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى كىم؟

288

ﷲ تائاال بۇ يەردە ئەرشنىڭ كاتتا ئىكەنلىكىنى ۋە بۇ سۈرىنىڭ ئايىغىدا ئۇنىڭ ئۇلۇغ ئىكەنلىكىنى
بايان قىلىش بىلەن ئەرشنىڭ كەڭ ،ئېگىز ۋە چىرايلىق ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى .شۇنىڭ ئۈچۈن بەزى
كىشىلەر :ئەرش قىزىل ياقۇتتىندۇر -،دېدى .ئىبنى مەسئۇد :پەرۋەردىگارىمىزنىڭ قېشىدا كېچە ياكى
كۈندۈز بولمايدۇ .ئەرشنىڭ نۇرى ئۇنىڭ نۇرىدىندۇر -،دېدى.
﴿ئۇالر «ﷲ» دەيدۇ .ئېيىتقىنكى« ،ئۇنىڭ (ئازابىدىن) قورقمامسىلەر؟»﴾ يەنى سىلەر ﷲ
((( ﷲ تائاالنىڭ پەرۋەردىگارلىق سۈپىتى دېگىنىمىز ،ئۇنىڭ ئاسمان ـ زېمىنالرنى ئىدارە قىلىپ تۇرغۇچى ئىكەنلىكىنى
كۆرسىتىدۇ.ﷲتائاالنىڭئىالھلىقسۈپىتىدېگىنىمىز،ئۇنىڭمەخلۇقاتالرنىڭئىبادىتىگەئۆزىنىڭالاليىقئىكەنلىكىنى
كۆرسىتىدۇ .مۇشرىكالر ﷲ تائاالنىڭ ئاسمان ـ زېمىنالرنى ئىدارە قىلغۇچى زات ئىكەنلىكىنى ۋە بۇنىڭدا ﷲ تائاالنىڭ
ھېچ بىر شېرىكىنىڭ يوقلىقىنى ئېتىراپ قىالتتى .ئەمما ئۇالر ئىبادەت قىلىنىشقا ﷲ تائاالنىڭال اليىق زات ئىكەنلىكىنى
ئېتىراپ قىلىشماي ،ﷲ تائاالغا باشقا ئىالھالرنى قوشۇپ ئىبادەت قىالتتى.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

تائاالنىڭ ئاسمانالرنىڭ ۋە كاتتا ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلىدىغان بولساڭالر،
ئۇنىڭغا باشقا بىرسىنى قوشۇپ ئىبادەت قىلغانلىقىڭالر ۋە ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرگەنلىكىڭالر ئۈچۈن،
ئۇنىڭ سىلەرنى جازالىشىدىن ۋە ئازابلىشىدىن قورقمامسىلەر؟
﴿ئېيتقىنكى« ،ھەممە شەيئىنىڭ پادىشاھلىقى كىمنىڭ قولىدا؟﴾ يەنى ھەممە نەرسىلەر ﷲ
تائاالنىڭ قولىدىدۇر .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ نىڭ باشقۇرۇشىدا بولمىغان بىرمۇ
مەخلۇق يوقتۇر﴾((( يەنى ﷲ تائاال مەخلۇقاتالردا خالىغاننى قىلغۇچىدۇر.
بارلىق مەخلۇقاتالرنى باشقۇرۇش ﷲ تائاالنىڭ قولىدا بولغانلىقى ئۈچۈن ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
(كىشىلەرگە بىر نەرسە توغرۇلۇق بەرگەن جاۋابىدا) مۇنداق دەيتتى« :ياق ئۇنداق ئەمەس ،جېنىم
ئىلكىدە بولغان زات ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى »...پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم چىڭ
قەسەم قىلماقچى بولغاندا مۇنداق دەيتتى« :ياق ئۇنداق ئەمەس ،دىلالرنى ئۆزگەرتىپ تۇرغۇچى زات
ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى .»...بارلىق كەمچىلىكلەردىن پاك بولغان ﷲ تائاال
ھەممىنى ياراتقۇچى ،ھەممىگە ئىگە بولغۇچى ۋە خالىغىنىنى قىلغۇچى زاتتۇر.
﴿(ئىلتىجا قىلغانالرغا) پاناھ بوالاليدىغان ۋە ئۇنىڭغا قارشى ھېچ نەرسە پاناھ بواللمايدىغان كىم؟
ئەگەر سىلەر بىلسەڭالر (ماڭا بۇنى ئېيتىپ بېرىڭالر)»﴾ ئەرەبلەر ئىچىدىكى خوجايىنالردىن بىرى بىرەر

كىشىگە پاناھلىق بەرسە ،ئۇ كىشى ئۇ خوجايىننىڭ پاناھلىقىدىال قېلىپ قاالتتى .ھەتتا ئۇ خوجايىننى
ئېتىبارغا ئالمىغاندەك بولۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ،ئىككىنىچى بىر ئادەم كېلىپ ئۇ كىشىنى ئۆز پاناھلىقىغا
ئااللمايتتى.

شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى(﴿ :ئىلتىجا قىلغانالرغا) پاناھ بوالاليدىغان ۋە ئۇنىڭغا قارشى
ھېچ نەرسە پاناھ بواللمايدىغان كىم؟﴾ يەنى ﷲ تائاال خوجىالرنىڭ خوجىسىدۇر .يارىتىش ۋە ھۆكۇم

چىقىرىش ئۇنىڭ قولىدىدۇر .ئۇنىڭ ھۆكمىگە ھېچكىشى قارشى تۇرالمايدۇ ۋە قارشىلىق بىلدۈرەلمەيدۇ.
ئۇنىڭ خالىغىنى بولىدۇ ،خالىمىغىنى بولمايدۇ.
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ قىلمىشلىرىدىن سورالمايدىغان زات ئىكەنلىكى توغرىسىدا مۇنداق دېدى﴿ :ﷲنىڭ
قىلغانلىرىدىن سوئال ـ سوراق قىلىنمايدۇ ،ئۇالردىن سوئال ـ سوراق قىلىنىدۇ﴾((( يەنى ﷲ تائاال كاتتا،
چوڭ ،غالىپ ،ھەممە نەرسىنى تىزگىنلەپ تۇرغۇچى ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى ۋە ئادىل زات
بولغانلىقى ئۈچۈن ،ئۆزىنىڭ نېمە قىلغانلىقلىرىدىن سوئال ـ سوراق قىلىنمايدۇ .ئەمما بارلىق مەخلۇقاتالر
بولسا ،ھەممە قىلمىشلىرىدىن سوئال ـ سوراق قىلىنىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :پەرۋەردىگارىڭنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،ئۇالر (يەنى
خااليىق) نىڭ ھەممىسىنىڭ (بۇ دۇنيادا) قىلغان ئىشلىرىنى چوقۇم سورايمىز﴾(((.
﴿ئۇالر« :ﷲ» دەيدۇ﴾ يەنى ئۇالر ئىلتىجا قىلغانالرغا پاناھ بوالاليدىغان ۋە ئۇنىڭغا قارشى ھېچ
نەرسە پاناھ بواللمايدىغان كاتتا خوجايىننىڭ ھېچ قانداق شېرىكى بولمىغان ﷲ تائاال ئىكەنلىكىنى
ئېتىراپقىلىشىدۇ.
((( ھۇد سۈرىسى 56ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئەنبىيا سۈرىسى 23ـ ئايەت.
((( ھىجر سۈرىسى 93 - 92ـ ئايەتلەر.

289

﴿ئېيتقىنكى« ،سىلەر قانداقمۇ قايمۇقتۇرۇلىسىلەر؟»﴾ يەنى سىلەر شۇنى ئېتىراپ قىلغان
ئىكەنسىلەر ۋە ﷲ تائاالنىڭ شۇنداق زات ئىكەنلىكىنى بىلگەندىن كېيىن ،ئۇنىڭغىال قىلىدىغان
ئىبادەتكە باشقا بىرسىنى قوشۇپ قىلىشىڭالرنى ئەقلىڭالر قانداقمۇ قوبۇل قىلدى؟
﴿ئۇنداق ئەمەس ،ئۇالرغا بىز ھەق سۆزنى ئېلىپ كەلدۇق﴾ يەنى بىز ﷲ تائاالدىن باشقا بىر
ئىالھنىڭ يوقلۇقىنى بىلدۈردۇق .ئۇنىڭ شۇنداق ئىكەنلىكىگە توغرا ،ئوچۇق ۋە كەسكىن پاكىتالرنى
تۇرغۇزدۇق.
﴿ئۇالر چوقۇم يالغانچىالردۇر﴾ يەنى ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالغا قوشۇپ باشقا بىرسىگە ئىبادەت
قىلىشلىرىدا (ئۇالرنىڭ) ھېچقانداق بىر پاكىتى يوقتۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :كىمكى ھېچقانداق دەلىلى بولمىغان ھالدا ﷲغا قوشۇپ
يەنە بىر مەبۇدقا ئىبادەت قىلىدىكەن ،پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا ھېساب بېرىدۇ ،كاپىرالر ھەقىقەتەن
نىجات تاپمايدۇ﴾((( يەنى مۇشرىكالر ﷲ تائاالدىن باشقا بىرسىگە ئىبادەت قىلىشنى ئۆزلىرىنى شۇ
ئازغۇنلىققا باشالپ ئاپىرىدىغان بىر ئاساسقا تايىنىپ تۇرۇپ قىلمايدۇ .بەلكى ،ئۇالر بۇ ئىشنى پەقەت
ئۆزلىرىنىڭ نادان ئاتا ـ بوۋىلىرىغا ئەگىشىپال قىلىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :شۇنىڭدەك سەندىن ئىلگىرى ھەر قاچان بىرەر شەھەرگە
ئاگاھالندۇرغۇچى (يەنى پەيغەمبەر) ئەۋەتسەكال ،ئۇنىڭ دۆلەتمەن ئادەملىرى« :بىز ھەقىقەتەن ئاتا-
بوۋىلىرىمىزنىڭ بىر خىل دىنغا ئېتىقاد قىلغانلىقىنى بىلىمىز ،شەك -شۈبھىسىزكى ،بىز ئۇالرنىڭ
ئىزلىرىدىنماڭىمىز»دېيىشتى﴾(((.

*******
ﭗﭘ ﭙﭚﭛ ﭜﭝﭞﭟﭠﭡﭢﭣﭤ ﭥﭦﭧﭨ ﭩﭪﭫﭬ
ﭭﭮﭯﭰﭱﭲﭳﭴﭵﭶﭷﭸ
ﷲنىڭ بالىسى يوق ،ئۇنىڭغا باراۋەر باشقا بىر ئىالھمۇ يوق ،ئەگەر بۇنداق بولسا ئىدى ،ئۇ
چاغدا ھەر ئىالھ ئۆزى ياراتقان مەخلۇقنى يالغۇز ئىگەللەيتتى ،بەزىسى بەزىسىدىن غالىب كېلەتتى ،ﷲ
ئۇالرنىڭ ﷲغا نىسبەت بەرگەن نەرسىلىرىدىن پاكتۇر﴿ .﴾91ﷲ غەيبنى ۋە ئاشكارىنى بىلگۈچىدۇر،
مۇشرىكالرنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن ئۈستۈندۇر﴿.﴾92

290

اﷲ تائاالنىڭ ھېچ شېرىكى يوقلۇقى
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ بالىسى بولۇشىدىن ۋە ياكى نەرسىلەرگە ئىگىدارچىلىق قىلىشىدا ،ئۇالردا
خالىغاننى قىلىشىدا ۋە (بەندىلەرنىڭ قىلىدىغان) ئىبادەتلىرىدە ئۆزىنىڭ بىر شېرىكى بولۇشىدىن ئۆزىنى
پاكالپ مۇنداق دېدى﴿ :ﷲنىڭ بالىسى يوق ،ئۇنىڭغا باراۋەر باشقا بىر ئىالھمۇ يوق ،ئەگەر بۇنداق
((( مۆئمىنۇن سۈرىسى 117ـ ئايەت.
((( زۇخرۇف سۈرىسى 23ـ ئايەت.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

بولسا ئىدى ،ئۇ چاغدا ھەر ئىالھ ئۆزى ياراتقان مەخلۇقنى يالغۇز ئىگەللەيتتى﴾ يەنى ئەگەر بىردىن جىق
ئىالھ بار دەپ پەرەز قىلىنسا ،ئەلۋەتتە ،ھەر بىر ئىالھ ئۆزى ياراتقان نەرسىنى يالغۇز ئىگەللىۋالىدۇ .بۇ
چاغدا كائىناتنىڭ تەرتىۋى قااليمىقان بولۇپ كېتىدۇ .لېكىن ،ھازىر كۆرۈلىۋاتقىنى ئۈستۈنكى ئالەمدىن
باشالپ تۆۋەنكى ئالەمگىچە بولغان ھەممە كائىناتنىڭ چىرايلىق رېتىمغا چۈشۈشى ۋە بىرىنىڭ يەنە بىرى
بىلەن ئەڭ مۇكەممەل شەكىلدە باغلىنىشىدۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ يەتتە ئاسماننى بىرىنى بىرىنىڭ ئۈستىدە قىلىپ
ياراتتى ،مېھرىبان ﷲنىڭ يارىتىشىدا ھېچ نۇقساننى كۆرمەيسەن ،سەن (ئاسمانالرغا) تەكرار قاراپ
باققىنكى ،بىرەر يوچۇقنى كۆرەمسەن﴾(((.
ئاندىن ئۇ ئىالھالرنىڭ ھەر بىرى يەنە بىرىنى تىزگىنلەشنى ۋە ئۇنىڭ ئۈستىدىن غالىپ كېلىشنى
ئىزلەيتتى .بۇ ھەقتە ئىسالم پەيالسوپلىرى ئىزدىنىپ ،بۇنىڭغا (ھەر ئىالھ ئۆزىنى يەنە بىر ئىالھتىن)
“قوغداش دەلىلى” دېگەن ئاتالغۇنى بەردى.
بۇنىڭ تەپسىالتى مۇنداق :ئەگەر (كائىناتتا) ئىككى ياكى ئىككىدىن ئارتۇق ئىالھ بار دەپ پەرەز
قىلىنسا ،ئۇ ئىالھنىڭ بىرى بىرەر جىسىمنى ھەرىكەتلەندۈرۈشنى خالىسا ،يەنە بىرى ئۇ جىسىمنى
ھەرىكەتلەندۈرمەسلىكنى خااليدۇ .مۇبادا ئۇ ئىككى ئىالھنىڭ خالىغانلىرى بولماي قالسا ،بۇ چاغدا ئۇ
ئىككىسى ئاجىز بولغان بولىدۇ .ئەسلىدە ھەقىقىي ئىالھ دېگەن ئاجىز ئەمەستۇر .ھەرىكەتلىنىش بىلەن
ھەرىكەتلەنمەسلىك بىر ـ بىرىگە قارمۇ قارشى بولغانلىقى ئۈچۈن ،ئۇ ئىككى ئىالھنىڭ خالىغانلىرى
بىرال ۋاقىتتا بىرال نەرسىدە كۆرىلىشىمۇ مۇمكىن ئەمەستۇر .شۇڭا بۇ مۇمكىنسىزلىكنى كەلتۈرۈپ چىقارغان
ئىالھنىڭ بىردىن ئارتۇق بولىشىمۇ مۇمكىن ئەمەستۇر .ئەگەر ئۇ ئىككى ئىالھنىڭ بىرىنىڭ خالىغىنى
بولۇپ ،يەنە بىرىنىڭ بولماي قالسا ،بۇ چاغدا خالىغىنى ھەقىقىي ئىالھ ھېسابلىنىپ ،يەنە بىرسى
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 04 - 25
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1970
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2276
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1029
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1248
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1302
    36.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3416
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1329
    36.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1328
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3526
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1262
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3531
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3515
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1374
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3565
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3417
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1287
    35.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1331
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3520
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1282
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3545
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3566
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1298
    35.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3578
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3592
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    33.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3530
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1483
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    34.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3545
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1376
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3479
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3815
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1244
    37.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1385
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3480
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1426
    28.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3672
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1405
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3618
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1325
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3591
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1381
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1314
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3488
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3463
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1340
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3554
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1325
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3524
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1341
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3521
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1327
    35.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3618
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1371
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3655
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1519
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3691
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3661
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1343
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3507
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1322
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3644
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3581
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1422
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1656
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3600
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3639
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1507
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1349
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3564
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 1239
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 614
    45.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    62.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.