Latin

Tefsir İbni Kesir - 04 - 22

Süzlärneñ gomumi sanı 3599
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1483
32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ئۇالر نامازلىرىدا (ﷲنىڭ ئۇلۇغلۇقىدىن سۈر بېسىپ كەتكەنلىكتىن) ئەيمىنىپ تۇرغۇچىالردۇر﴾.
ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق
دىگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئۇالر نامازلىرىدا (ﷲ تائاال دىن) قورققۇچى ۋە (مىدىرـ سىدىر قىلماي)
شۇك تۇرغۇچىالردۇر .مۇجاھىد ،ھەسەن ،قەتادە ۋە زۆھرى قاتارلىقالرمۇ :بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى شۇنداق
بولىدۇ -،دېدى.
ئەلى ئىبنى ئەبۇتالىب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ :بۇ يەردىكى قورقۇشتىن دىلى بىلەن قورقۇپ تۇرۇش
كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .ئىبراھىم نەخەئىمۇ بۇ ھەقتە شۇنداق دېدى.
ھەسەنبەسرى :نامازدا تۇرغاندا پەيدا بولىدىغان قورقۇنچ ئۇالرنىڭ دىللىرىدا بولۇپ ،ئۇالر بۇنىڭ
تەسىرى بىلەن كۆزلىرىنى يەرگە قاراتقان ھالەتتە( ،نامازدا) پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن كەمتەرلىك بىلەن
تۇرىدۇ -،دېدى.
نامازغا كىرگەندە ،دىلدا پەيدا بولىدىغان قورقۇنچ (نامازدا تۇرغاندا) دىلىنى پەقەت نامازغىال
قاراتقان ،ئۇنىڭ باشقىسىنى ئويلىمايدىغان ۋە پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن نامازغا يۈزلەنگەن كىشىدىال بولىدۇ.
بۇ ۋاقىتتا ناماز ئۇ كىشىگە كۆڭۈل راھەتلىكى ۋە ھۇزۇر ئېلىپ كېلىدۇ.
ھەققىدە ئىمام ئەھمەد ۋە نەسەئى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ نامازنىڭ كۆڭۈل ھۇزۇرى ئىكەنلىكى
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :خۇش ـ پۇراق نەرسىلەر ۋە ئايالالر ماڭا سۆيۈملۈك قىلىنىپ
بېرىلدى .مېنىڭ شاتلىقىم نامازدىدۇر».
﴿ئۇالر بىھۇدە سۆز ،بىھۇدە ئىشتىن يىراق بولغۇچىالردۇر﴾ بىھۇدە سۆز ۋە ئىشالر بولسا ،ﷲ
تائاالغا شېرىك كەلتۈرۈشنى ،گۇناھ ئىشالر ،پايدىسىز سۆز ۋە قىلمىشالرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ .ﷲ
تائاال مۆمىنلەرنىڭ مۇشۇنداق ئىشالردىن يىراق بولىدىغانلىقى توغرىسىدا مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر (يەنى
ﷲ ياخشى كۆرىدىغان بەندىلەر) يالغان گۇۋاھلىق بەرمەيدۇ ،يامان سۆزنى ئاڭالپ قالغان چاغدا
ئالىيجانابلىق بىلەن ئـۆتۈپ كېتىدۇ﴾(((.

256

قەتادە :ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى ،بىھۇدە ئىشالر بىلەن شۇغۇللىنىدىغان
كىشىلەرگە ﷲ تائاال تەرىپىدىن ئۇالرنى شۇ ئىشالردىن قايتۇرىدىغان بۇيرۇق كەلدى -،دېدى.
﴿ئۇالر زاكات بەرگۈچىلەردۇر﴾ بۇ ئايەت مەككىدە چۈشكەن .زاكات مەدىنىدە ھىجرىيەنىڭ 2ـ
يىلى پەرز بولغان بولسىمۇ ،لېكىن كۆپلىگەن ئالىمالر :بۇ ئايەتتىكى زاكاتتىن مال ـ دۇنيانىڭ پەرز زاكىتى
كۆزدە تۇتىلىدۇ -،دېدى .بۇ مەسىلىگە بولغان ئەسلى (توغرا) قاراش مۇنداق :زاكات ئەسلىدە مەككىدە
پەرز بولغان ،ئەمما مال ـ مۈلك قانچىگە يەتكەندە زاكات بېرىلىدۇ؟ قانچىلىك بېرىلىدۇ؟ ...دېگەندەك
((( فۇرقان سۈرىسى 72ـ ئايەت.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

زاكاتقا ئاالقىدار مەسىلىلەر مەدىنىدە پەرز قىلىنغان .زاكاتنىڭ ئەسلى مەككىدە پەرز بولغانلىقىنى ﷲ
تائاالنىڭ (مەككىدە نازىل بولغان)﴿ :مېۋە (نىڭ ھوسۇلى) نى يىغقان كۈندە (يەنى يىغقان ۋاقىتتا)،
ئۇنىڭ ئۆشرىسىنى ئادا قىلىڭالر﴾((( دېگەن بۇ ئايىتىدىنمۇ كۆرۈۋاالاليمىز.
يۇقىرىدىكى ئايەتتىكى “زاكات” دېگەن سۆزدىن كۆڭۈلنى شېرىك ۋە يامان ئىشالردىن پاكىزالش
دېگەن مەنە كۆزدە تۇتۇلۇش ئېھتىمالىمۇ بار .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :روھىنى پاك قىلغان
ئادەم چوقۇم مۇرادىغا يېتىدۇ ،نەپسىنى (كۇفرى ۋە پىسقى -فۇجۇر بىلەن) كەمسىتكەن ئادەم چوقۇم
نائۈمىدبولىدۇ﴾(((.
“زاكات” دېگەن سۆزدىن مال ـ مۈلۈكنىڭ زاكىتىنى بېرىش ۋە كۆڭۈللەرنى پاكىزالشتىن ئىبارەت
ھەر ئىككى خىل مەنە كۆزدە تۇتۇلۇشىمۇ مۇمكىن .چۈنكى ،مالالرنىڭ زاكىتىنى بېرىش كۆڭۈللەرنى
پاكىزالشنىڭ قاتارىدىندۇر .كامىل مۆمىن بۇ ئىككى ئىشنىڭ ھەر ئىككىلىسىنى قىلىدۇ .ﷲ توغرىسىنى
بىلگۈچىدۇر.
﴿ئۇالر ئەۋرەتلىرىنى (ھارامدىن) ساقلىغۇچىالردۇر( ،يەنى ئەۋرەتلىرىنى) پەقەت خوتۇنلىرىدىن،
چۆرىلىرىدىن باشقىالردىن ساقلىغۇچىالردۇر (بۇالر بىلەن يېقىنچىلىق قىلغۇچىالر ماالمەت قىلىنمايدۇ)﴾

يەنى ئۇالر ئۆزلىرىنى ھارامدىن ساقلىغۇچىالردۇر .ﷲ تائاال توسقان پاھىشىۋازلىق ۋە بەچچىۋازلىق
قاتارلىق يامان ئىشالرنى قىلمايدۇ .ﷲ تائاال ھاالل قىلىپ بەرگەن ئاياللىرى ۋە ياكى چۆرىلىرىدىن
باشقىسى بىلەن بىر يەردە بولمايدۇ .كىمكى ﷲ تائاال ھاالل قىلىپ بەرگەن ئىشالرنى قىلسا ،ئۇ ھېچ
قانداق تاپا ـ تەنىگە قالمايدۇ .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى(﴿ :بۇالر بىلەن يېقىنچىلىق قىلغۇچىالر
ماالمەتقىلىنمايدۇ)﴾.
﴿بۇنىڭ سىرتىدىن﴾ يەنى ئاياللىرى ۋە ياكى چۆرىلىرىدىن باشقا بىرسى بىلەن ﴿(جىنسىي
تەلەپنى قاندۇرۇشنى) تەلەپ قىلغۇچىالر ھەددىدىن ئاشقۇچىالردۇر﴾.
﴿ئۇالر (يەنى مۆمىنلەر) ئۆزلىرىگە تاپشۇرۇلغان ئامانەتلەرگە ۋە بەرگەن ئەھدىگە رىئايە
قىلغۇچىالردۇر﴾ يەنى ئۇالر ئامانەتلەرگە خىيانەت قىلمايدۇ .ئەكسىچە ،ئۇنى ئۆز ئىگىلىرىگە تاپشۇرىدۇ.

ۋەدە قىلىشسا ياكى كېلىشىم تۈزۈشسە ،ئۇنىڭغا ۋاپا قىلىدۇ .ئۇالر سۈپەتلىرى جەھەتتە ھەرگىزمۇ
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :مۇناپىقنىڭ ئاالمىتى ئۈچتۇر :سۆزلىسە يالغان سۆزلەيدۇ ،ۋەدە قىلسا ۋەدىسىدە
تۇرمايدۇ ۋە ئامانەت قۇيۇلسا خىيانەت قىلىدۇ» دەپ سۈپەتلەپ بەرگەن مۇناپىقالرغا ئوخشىمايدۇ.
﴿ئۇالر نامازلىرىنى (ۋاقتىدا تەئدىل ئەركان بىلەن) ئادا قىلغۇچىالردۇر﴾ يەنى ئۇالر نامازلىرىنى ئۆز
ۋاقتىدا ئادا قىلىدۇ.

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! قايسى ئەمەل ـ ئىبادەت
ﷲ تائاالغا بەك ياخشى كۆرۈنىدۇ؟ -دەپ سورىدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۆز ۋاقتىدا ئوقۇلغان
ناماز» دەپ جاۋاب بەردى .مەن :ئاندىن قايسى؟ -دەپ سورىدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئاتا ـ
((( ئەنئام سۈرىسى 141ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( شەمس سۈرىسى 9ـ 10ـ ئايەتلەر.

257

ئانىغا ياخشىلىق قىلىش» دەپ جاۋاب بەردى .مەن :ئاندىن قالسىچۇ؟ -دېدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم:
«ﷲ تائاال يولىدا قىلغان جىھاد» دەپ جاۋاب بەردى.
قەتادە﴿ :ئۇالر نامازلىرىنى (ۋاقتىدا تەئدىل ئەركان بىلەن) ئادا قىلغۇچىالردۇر﴾ دېگەن ئايەتنىڭ
مەنىسى ھەققىدە :ئۇالر نامازلىرىنى ئۆز ۋاقتىدا ،رۇكۇ ۋە سەجدىلىرىگە رىئايە قىلغان ھالەتتە ئادا
قىلغۇچىالردۇر-،دېدى.
ﷲ تائاالنىڭ بەختكە ئېرىشكۈچىلەرنىڭ بۇ ياخشى سۈپەتلىرىنى باشلىغاندا ،ئۇالر ﴿(شۇنداق
مۆمىنلەركى)ئۇالرنامازلىرىدا(ﷲنىڭئۇلۇغلۇقىدىنسۈربېسىپكەتكەنلىكتىن)ئەيمىنىپتۇرغۇچىالردۇر﴾
دەپ ناماز بىلەن باشالپ ،تۈگەتكەندىمۇ﴿ :ئۇالر نامازلىرىنى (ۋاقتىدا تەئدىل ئەركان بىلەن) ئادا
قىلغۇچىالردۇر﴾ دەپ ناماز بىلەن ئاياقالشتۇرغانلىقى نامازنىڭ ئۇلۇغ ئىبادەت ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ

بېرىدۇ.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى« :توغرا يولدا مېڭىڭالر .توغرا يولدا ماڭغاننىڭ
قەدرىنى ھەرگىزمۇ بىلىپ بواللمايسىلەر .بىلىڭالركى ،ئەمەل ـ ئىبادەتلىرىڭالرنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ ياخشى
ئىبادەت نامازدۇر .پەقەت مۆمىن كىشىال دائىم تاھارەت بىلەن يۈرىدۇ».
ﷲ تائاال ئۇالرنى مۇشۇنداق ئېسىل سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلىگەندىن كېيىن ۋە ئۇالرنى يۇقىرىدىكى
شۇ ياخشى ئىشالرنى قىلىدۇ دەپ بايان قىلىپ بولغاندىن كېيىن ،مۇنداق دېدى﴿ :ئەنە شۇالر (يەنى
يۇقىرىقى سۈپەتلەرگە ئىگە مۆمىنلەر نازۇنېمەتلىك جەننەتنىڭ) ۋارىسلىرىدۇر ،ئۇالر (يۇقىرى دەرىجىلىك
جەننەت) فىردەۋسكە ۋارىسلىق قىلىدۇ ،فىردەۋستە مەڭگۈ قالىدۇ﴾.

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
«سىلەر ﷲ تائاالدىن جەننەت سورىساڭالر ،فىردەۋس جەننىتىنى سوراڭالر .چۈنكى ،فىردەۋس
جەننەتلەرنىڭ ئەڭ ئالىيسى ۋە ئېسىلىدۇر .جەننەتلەرنىڭ ئۆستەڭلىرى ئۇنىڭدىن ئېتىلىپ چىقىدۇ ۋە
ئۇنىڭ ئۈستىدە ﷲ تائاالنىڭ ئەرشى باردۇر».

258

ئىبنى ئەبۇھاتەم ئەبۇھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :سىلەرنىڭ ھەر بىرىڭالرنىڭ جەننەتتە بىر ئورنى ۋە دوزاختا بىر
ئورنى بولۇپ( ،ئىچىڭالردىن بىرسى) ئۆلۈپ دوزاخقا كىرسە ،ئۇنىڭ (جەننەتتىكى) ئورنىغا جەننەتكە
كىرگەنلەر مىراسخورلۇق قىلىدۇ .مانا بۇ ،ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئەنە شۇالر (يەنى يۇقىرىقى سۈپەتلەرگە ئىگە
مۆمىنلەر نازۇنېمەتلىك جەننەتنىڭ) ۋارىسلىرىدۇر﴾ دېگەن ئايىتىنىڭ مەزمۇنىدۇر».
﴿ئەنە شۇالر (يەنى يۇقىرىقى سۈپەتلەرگە ئىگە مۆمىنلەر نازۇنېمەتلىك جەننەتنىڭ) ۋارىسلىرىدۇر﴾

ئىبنى جەرىر لەيستىن بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇجاھىدنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
مۆمىنلەر كاپىرالرنىڭ ئورۇنلىرىغا مىراسخورلۇق قىلىدۇ .ئەسلىدە بارلىق بەندىلەر شېرىكى يوق ،بىر ﷲ
تائاالغىالئىبادەتقىلىشئۈچۈنيارىتىلغاندۇر.مۆمىنلەرئۆزلىرىنىڭئۈستىدىكىقىلىشقاتېگىشلىكبولغان
ئىبادەتلەرنى ئادا قىلىپ ،يارىتىلىشنىڭ مەقسىتى بولغان ئىبادەتنى تاشلىۋەتكەن كاپىرالرنىڭ (ئەسلىدە
ئۇالر ﷲ تائاالغا بويسۇنغان بولسىال ،ئېرىشىدىغان جەننەتتىن ئىبارەت) نېسىۋىسىنى ئىگەللىۋالدى.
تۆۋەندىكى ھەدىس يۇقىرىقىدىنمۇ بەكرەك خۇشاللىق ئېلىپ كېلىدۇ .ئىمام مۇسلىم ئەبۇ بۇردەدىن،

مۇئمىنۇن سۈرىسى

ئەبۇبۇردەبولسادادىسىدىنپەيغەمبەرئەلەيھىسساالمنىڭمۇنداقدېگەنلىكىنىرىۋايەتقىلىدۇ«:قىيامەت
كۈنى بىر تۈركۈم مۇسۇلمانالر تاغدەك گۇناھالر بىلەن كېلىدۇ .ئاندىن ﷲ تائاال گۇناھالرنى ئۇالرنىڭ
ئۈستىدىن ئېلىپ ،يەھۇدىي ۋە خرىستىئانالرنىڭ ئۈستىلىرىگە يۈكلەپ قويىدۇ».
يەنە بىر رىۋايەتتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېدى« :قىيامەت كۈنى ﷲ تائاال ھەر بىر
مۇسۇلمانغا بىر يەھۇدىي ۋە ياكى بىر خرىستىئاننى بېرىدۇ .ئاندىن ئۇنىڭغا :مانا بۇ ،سېنىڭ گۇناھىڭنى
ئۈستىگە ئېلىپ( ،ئورنۇڭدا دوزاخقا كىرىپ) سېنى دوزاختىن قۇتۇلدۇرىدىغان كىشى -،دېيىلىدۇ».
ئۆمەر ئىبنى ئابدۇلئەزىز ئەبۇ بۇردەنىڭ دادىسى بۇ ھەدىسنى سۆزلەپ بەرگەندە ،بۇ ھەدىسنى
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن ھەقىقىي ئاڭلىغانلىقىنى دېگەن ياكى دېمىگەنلىكى ھەققىدە ﷲ تائاالنىڭ
نامى بىلەن ئۈچ قېتىم قەسەم ئىچىشىنى تەلەپ قىلغان ئىدى .ئەبۇ بۇردە (دادىسىنىڭ بۇ ھەدىسنى
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن ھەقىقىي ئاڭالپ ،ئاندىن ئۆزىگە سۆزلەپ بەرگەنلىكى ھەققىدە) ئۆمەر ئىبنى
ئابدۇلئەزىزگە قەسەم ئىچىپ بەردى.
ﷲ تائاال ياخشى مۆمىنلەرنىڭ جەننەتلەرگە مىراسخور بولىدىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دېدى:
﴿بەندىلىرىمىز ئىچىدىكى تەقۋادارالرغا بىز مىراس قىلىپ بېرىدىغان جەننەت ئەنە شۇ﴾(((﴿ ،ئۇالر:
«جىمى ھەمدۇسانا بىزنى بۇ (نېمەتلەرنى) ھاسىل قىلىشقا يېتەكلىگەن ﷲ غا بولسۇنكى ،ﷲ بىزنى
يېتەكلىمىگەن بولسا ،توغرا يول تاپمىغان بوالتتۇق ،پەرۋەردىگارىمىزنىڭ پەيغەمبەرلىرى بىزگە ھەقنى
ئېلىپ كەلدى» دەيدۇ ،ئۇالرغا« :قىلغان ئەمەلىڭالر ئۈچۈن سىلەرگە بېرىلگەن جەننەت مانا مۇشۇ»
دەپ نىدا قىلىنىدۇ (يەنى پەرىشتىلەر شۇنداق دەپ نىدا قىلىدۇ)﴾(((.

*******
ﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢﮣﮤﮥﮦ
ﮧﮨﮩﮪﮫ ﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓ
ﯔﯕﯖﯗﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤﯥ
ﯦﯧ
بىز ئىنساننى ھەقىقەتەن الينىڭ جەۋھىرىدىن ياراتتۇق﴿ .﴾12ئاندىن ئۇنى بىر پۇختا قارارگاھ
(يەنىبەچچىدان)دا(جايالشقان)ئابىمەنىقىلدۇق﴿.﴾13ئاندىنئابىمەنىنىلەختەقانغائايالندۇردۇق،
ئاندىن لەختە قاننى پارچە گۆشكە ئايالندۇردۇق ،ئاندىن پارچە گۆشنى سۆڭەككە ئايالندۇردۇق ،ئاندىن
سۆڭەككە گۆش قوندۇردۇق ،ئاندىن ئۇنى (جان كىرگۈزۈپ) باشقا مەخلۇققا ئايالندۇردۇق ،ئەڭ ماھىر
ياراتقۇچى ﷲ (ھېكمەت ۋە قۇدرەت جەھەتتىن) ئۇلۇغدۇر﴿ .﴾14ئاندىن سىلەر چوقۇم ئۆلۈسىلەر﴿.﴾15
ئاندىن سىلەر ھەقىقەتەن قىيامەت كۈنى (قەبرەڭالردىن) تۇرغۇزۇلىسىلەر﴿.﴾16
((( مەريەم سۈرىسى 63ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 43ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

259

اﷲ تائاالنىڭ ئادەم ئەلەيھىسساالمنى تۇپراقتىن ۋە ئۇنىڭ ئەۋالدلىرى بولغان
ئىنسانالرنى بىر تامچە سۇدىن باسقۇچمۇ باسقۇچ تەرەققىي قىلدۇرۇپ
يارىتىشنى ئۆزىنىڭ بارلىقىغا پاكىت قىلغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئىنساننى قانداق ياراتقانلىقى ھەققىدە سۆز باشالپ ،ئىنسانالرنىڭ دادىسى
ئادەم ئەلەيھىسساالمنى (قارا اليدىن ياسىلىپ) شەكىلگە كىرگۈزۈلگەن قۇرۇق اليدىن ياراتقانلىقىنى بايان
قىلىدۇ .ئىبنى جەرىر :ئادەم ئەلەيھىسساالم اليدىن يارىتىلغانلىقى ئۈچۈن “الي” دەپ ئاتالدى -،دېدى.
قەتادە :ئادەم ئەلەيھىسساالم اليدىن ياسىلىپ چىقىلدى -،دېدى .بۇ ،ئايەتنىڭ ئاشكارا مەنىسىدۇر ۋە
شۇنداقال ئايەتنىڭ باش ـ ئايىغىغا بېرىلگەن مۇناسىپ مەنىدۇر .چۈنكى ،ئادەم ئەلەيھىسساالم (قارا اليدىن
ياسىلىپ) شەكىلگە كىرگۈزۈلگەن قۇرۇق اليدىن يارىتىلدى .الينىڭ ئەسلى ماددىسى تۇپراقتۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ نىڭ سىلەرنى تۇپراقتىن ياراتقانلىقى ،ئاندىن
سىلەرنىڭ ئىنسان بولۇپ زېمىندا تارىلىپ يۈرۈشۈڭالر ﷲ نىڭ (كامالى قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان)
ئاالمەتلىرىدىندۇر﴾(((.
ئىمام ئەھمەد ئەبۇمۇسادىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
«شەك -شۈبھىسىزكى ،ﷲ تائاال ئادەم ئەلەيھىسساالمنى زېمىننىڭ ھەممە يەرلىرىدىن يىغىپ ئالغان بىر
سىقىم توپىدىن ياراتتى .شۇڭا ئادەم ئەلەيھىسساالمنىڭ ئەۋالدى ئۇالرنىڭ توپىسى ئېلىنغان زېمىنغا قارىتا
تەنلىرىنىڭ رەڭلىرى قىزىل ،ئاق ،قارا ۋە ياكى بۇالرنىڭ بىرىسىگە مايىل( ،تەبىئىتى) ئەسكى ياكى
ياخشى ۋە يا بۇ ئىككىسىنىڭ بىرىنى تارتقان كېلىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ئەبۇداۋۇد ۋە تىرمىزىمۇ شۇنىڭدەك
رىۋايەت قىلدى.
﴿ئاندىن ئۇنى بىر پۇختا قارارگاھ (يەنى بەچچىدان) دا (جايالشقان) ئابىمەنى قىلدۇق﴾ بۇ ئايەتتىكى
“ئۇنى” دېگەن ئالماش مۇئەييەن بىر ئىنساننى كۆرسەتمەستىن ،بەلكى ئىنسان جىنسىنى كۆرسىتىدۇ.
ﷲ تائاال ئىنساننى يارىتىشنى اليدىن باشلىغانلىقىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى﴿ :دەسلەپتە ئىنساننى
(يەنى ئىنسانالرنىڭ ئاتىسى ئادەم ئەلەيھىسساالمنى) اليدىن ياراتتى .ئاندىن ئۇنىڭ نەسلىنى ئەرزىمەس
سۇنىڭ جەۋھىرى (يەنى مەنى) دىن ياراتتى﴾((( يەنى ئۇنىڭ نەسلىنى ئاجىز مەنىيدىن ياراتتى.

260

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :سىلەرنى بىز ئاجىز مەنىدىن ياراتمىدۇقمۇ؟ ئۇنى بىز مەلۇم
ۋاقىتقىچە (يەنى تۇغۇلغىچە) پۇختا ئارامگاھ (يەنى بەچچىدان) دا قىلدۇق ،بىز (ئۇنى ئابىمەنىدىن
يارىتىشقا) قادىر بولدۇق ،بىز (ئۇنى ئەڭ چىرايلىق شەكىلدە يارىتىشقا) نېمىدېگەن ياخشى قادىر
بولغۇچىمىز!﴾((( يەنى مەنىي بىر ھالەتتىن يەنە بىر ھالەتكە ۋە بىر شەكىلدىن يەنە بىر شەكىلگە
يۆتكىلىپ ،مۇستەھكەم بىر ئىنسان قىلىنىپ بولغىچە ،بىز ئۇنى ئۇنىڭغا تەييارالنغان (ئانىنىڭ) باال
ياتقۇسىداقىلدۇق.
((( رۇم سۈرىسى 20ـ ئايەت.
((( سەجدە سۈرىسى 8 - 7ـ ئايەتلەر.
((( مۇرسەالت سۈرىسى 23 - 20ـ ئايەتكىچە.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

﴿ئاندىن ئابىمەنىنى لەختە قانغا ئايالندۇردۇق﴾ ئابىمەنى بولسا ،ئەرلەرنىڭ ئۇمۇرتقا سۆڭىكى ۋە
ئايالالرنىڭ كۆكسىدىكى سۆڭەكلىرىنىڭ ئارىسىدىن كۈچ بىلەن ئېتىلىپ چىقىدىغان سۇدۇر .بۇ سۇ
قىزىل بىر لەختە قاننىڭ شەكلىگە ئايلىنىدۇ .ئىكرىمە :قىزىل بىر قانغا ئايلىنىدۇ -،دېدى.
﴿ئاندىن لەختە قاننى پارچە گۆشكە ئايالندۇردۇق﴾ يەنى ئۇ ھېچ قانداق شەكىل كىرمىگەن بىر
پارچە گۆشكە ئايلىنىدۇ.
﴿ئاندىن پارچە گۆشنى سۆڭەككە ئايالندۇردۇق﴾ يەنى بىز ئۇنى باش ،قول ،پۇت ،سۆڭەك ،پەي
ۋە تومۇرلىرى بار شەكىلگە كىرگۈزدۈق.
﴿ئاندىن سۆڭەككە گۆش قوندۇردۇق﴾ يەنى سۆڭەك ،پەي ۋە تومۇرالرنى يېپىش ۋە ئۇالرنى
چىڭىتىش ئۈچۈن ،ئۇ شەكىلگە گۆش قوندۇردۇق﴿ .ئاندىن ئۇنى (جان كىرگۈزۈپ) باشقا مەخلۇققا
ئايالندۇردۇق﴾ يەنى ئاندىن بىز ئۇنىڭغا روھنى پۈۋلىدۇق .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇ ئاڭالش ،كۆرۈش،
بىلىش ۋە ھەرىكەت قىلىش ئىقتىدارى بار بىر مەخلۇققا ئايالندى﴿ .ئەڭ ماھىر ياراتقۇچى ﷲ (ھېكمەت
ۋە قۇدرەت جەھەتتىن) ئۇلۇغدۇر﴾.
﴿ئاندىن ئۇنى (جان كىرگۈزۈپ) باشقا مەخلۇققا ئايالندۇردۇق﴾ ئەۋفىي ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ
ئەنھۇمانىڭ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :بىز مەنىنى تاكى ئۇ باال بولۇپ تۇغۇلغاندا قەدەر بىر ھالەتتىن
يەنە بىر ھالەتگە يۆتكەيمىز ،ئۇ بوۋاق ھالىتىدە تۇغۇلىدۇ ،ئاندىن كىچىك باال ھالىتىگە تەرەققىي قىلىدۇ،
ئاندىن باالغەتكە يېتىدۇ ،ئاندىن ياشلىق دەۋرىگە كىرىدۇ ،ئاندىن ياش ـ قۇرامىغا تولىدۇ ،ئاندىن قېرىشقا
باشاليدۇ ،ئاندىن ناھايىتى قېرىلىق ھالىتىگە كىرىدۇ دېگەنلىكتۇر -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى.
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئابدۇلال ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ بىرىڭالرنىڭ يارىتىلىشى مۇنداقتۇر :ئۇ،
ئانىسىنىڭ قورسىقىدا 40كۈن ئىسپىرما ھالىتىدە تۇرغۇزىلىدۇ .ئاندىن 40كۈن لەختە قان ھالىتىدە
تۇرىدۇ .ئاندىن 40كۈن بىر چىشلەم گۆش ھالىتىدە تۇرىدۇ .ئاندىن بىر پەرىشتە (ئەۋەتىلىپ) ئۇنىڭغا
جان كىرگۈزىدۇ .رىزقىنى ،ئەجىلىنى ،ئەمەلىنى ۋە بەختلىك ياكى بەختسىز بولىدىغانلىقىدىن ئىبارەت
تۆت سۆزنى يېزىشقا بۇيرۇلىدۇ .ئۇنىڭدىن باشقا ئىالھ بولمىغان زات ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى،
سىلەرنىڭ بىرىڭالر ئەھلى جەننەتنىڭ ئەمەلىنى قىلىپ ،تاكى ئۇنىڭ بىلەن جەننەتنىڭ ئارىلىقى بىر
گەز قالغاندا ،ئۇنىڭغا پۈتۈلگىنى ئىلگىرى كېلىپ ،ئەھلى دوزاخنىڭ ئەمەلىنى قىلىدۇ -دە ،دوزاخقا
كىرىدۇ .سىلەرنىڭ بىرىڭالر ئەھلى دوزىخىنىڭ ئەمەلىنى قىلىپ ،تاكى ئۇنىڭغا بىر گەز قالغاندا ،ئۇنىڭغا
پۈتۈلگىنى ئىلگىرى كېلىپ ،ئەھلى جەننىتىنىڭ ئەمەلىنى قىلىدۇ -دە ،جەننەتكە كىرىدۇ» دېدى.
﴿ئەڭ ماھىر ياراتقۇچى ﷲ (ھېكمەت ۋە قۇدرەت جەھەتتىن) ئۇلۇغدۇر﴾ يەنى ﷲ تائاال ئاجىز
بىر سۇنى بىر ھالەتتىن يەنە بىر ھالەتكە ،بىر شەكىلدىن يەنە بىر شەكىلگە ئايالندۇرۇپ ،ئۇنىڭدىن
بېجىرىم ،مۇكەممەل بىر ئادەم ياراتقانلىقىنى بايان قىلىپ بولۇپ ،يۇقىرىدىكى سۆز بىلەن ئۆزىگە ئۆزى
مەدھىيە ئوقۇدى.
﴿ئاندىن سىلەر چوقۇم ئۆلۈسىلەر﴾ يەنى يوق يەردىن يارىتىلىپ تۇغۇلغاندىن كېيىن ،يەنە
ئۆلۈسىلەر﴿ .ئاندىن سىلەر ھەقىقەتەن قىيامەت كۈنى (قەبرەڭالردىن) تۇرغۇزۇلىسىلەر﴾ يەنى يەنە بىر
قېتىمبارلىققاكەلتۈرۈلىسىلەر.

261

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئاندىن ﷲ ئۇالرنى (قىيامەتتە) قايتا پەيدا قىلىدۇ﴾((( يەنى
بۇ قايتا پەيدا قىلىنىش بارلىق روھالر تەنلىرىگە قايتىدىغان قىيامەت كۈنىدە بولىدۇ .ئۇ كۈندە ھەممە
ئىنسانالردىن ھېساب ئېلىنىپ ،ھەر بىر كىشىگە ئۇنىڭ قىلمىشلىرىغا قاراپ( ،ئەگەر قىلمىشلىرى ياخشى
بولسا تولۇق) مۇكاپات( ،يامان بولسا) تولۇق جازا بېرىلىدۇ.

*******
ﯨﯩﯪﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲ
بىز ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئۈستۈڭالردا يەتتە قەۋەت ئاسماننى ياراتتۇق ،بىز مەخلۇقاتتىن غاپىل
ئەمەسمىز﴿.﴾17

اﷲ تائاالنىڭ ئاسمانالرنى ياراتقانلىقى
ﷲتائااليۇقىرىدائىنسانالرنىياراتقانلىقىنىبايانقىلىپئۆتكەنئىدى.ئۇنىڭئارقىسىدىناليەتتە
ئاسماننى ياراتقانلىقىنى بايان قىلىشقا باشلىدى .ﷲ تائاال كۆپىنچە ھالالردا يەتتە ئاسمان ۋە زېمىننى
ياراتقانلىقى بىلەن ئىنسانالرنى ياراتقانلىقىنى بىر يەردە كەلتۈرۈپ بايان قىلىدۇ .ﷲ تائاال تۆۋەندىكى
ئايەتتىمۇ شۇنداق كەلتۈردى﴿ :ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى يارىتىش ئەلۋەتتە ئىنسانالرنى يارىتىشتىن كۆپ
قىيىندۇر ۋە لېكىن ئىنسانالرنىڭ كۆپچىلىكى (بۇنى) ئۇقمايدۇ﴾((( (پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ھەر جۈمە
كۈنى بامدات نامىزىدا ئوقۇيدىغان سۈرىسى بولغان) سەجدە سۈرىسىدىمۇ شۇنىڭدەك بايان قىلىنىپ
كەلدى .ﷲ تائاال بۇ سۈرىنىڭ بېشىدا ئاسمان ـ زېمىنالرنى ياراتقانلىقىنى ،ئاندىن ئىنسانالرنىڭ دادىسى
ئادەم ئەلەيھىسساالمنى اليدىن ياراتقانلىقىنى بايان قىلىدۇ .بۇ سۈرىدە يەنە ئۇالردىن باشقا قىيامەت
كۈنىنىڭ ئەھۋاللىرى ۋە ئۇ كۈندە بولىدىغان مۇكاپات ـ جازاالرمۇ بايان قىلىنغان.

262

﴿بىز ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئۈستۈڭالردا يەتتە قەۋەت ئاسماننى ياراتتۇق﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە
مۇنداق دېدى﴿ :يەتتە ئاسمان -زېمىن ۋە ئۇالردىكى مەخلۇقاتالر ﷲنى پاك دەپ بىلىدۇ﴾(((﴿ ،سىلەر
كۆرمىدىڭالرمىكىن ،ﷲ قانداق قىلىپ يەتتە ئاسماننى بىرىنىڭ ئۈستىدە بىرىنى قىلىپ ياراتتى﴾(((،
﴿ﷲ يەتتە ئاسماننى ياراتتى ،زېمىننىمۇ ئاسمانالرغا ئوخشاش (يەنى يەتتە قىلىپ) ياراتتى ،ﷲنىڭ
ئەمرى ئۇالرنىڭ ئارىسىدا جارى بولۇپ تۇرىدۇ( ،سىلەرگە بۇنى بىلدۈرۈشۈم) ﷲنىڭ ھەممىگە قادىر
ئىكەنلىكىنى ۋە ﷲنىڭ ھەممە نەرسىنى تولۇق بىلىدىغانلىقىنى بىلىشىڭالر ئۈچۈندۇر﴾(((.
شۇنىڭدەك ،بۇ ئايەتتىمۇ شۇنداق دېدى﴿ :بىز ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئۈستۈڭالردا يەتتە قەۋەت
ئاسماننى ياراتتۇق ،بىز مەخلۇقاتتىن غاپىل ئەمەسمىز﴾ يەنى ﷲ تائاال زېمىنغا كىرىپ كېتىدىغان،
((( ئەنكەبۇت سۈرىسى 20ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( غافىر سۈرىسى 57ـ ئايەت.
((( ئىسرا سۈرىسى 44ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( نۇھ سۈرىسى 15ـ ئايەت.
((( تاالق سۈرىسى ـ 12ـ ئايەت.

مۇئمىنۇن سۈرىسى

زېمىندىن چىقىدىغان ،ئاسماندىن چۈشىدىغان ۋە ئاسمانغا ئۆرلەپ چىقىپ كېتىدىغان نەرسىلەرنى
بىلىپ تۇرغۇچىدۇر .سىلەر قەيەردە بولماڭالر ،ﷲ تائاال سىلەر بىلەن بىللە .ﷲ تائاال قىلمىشىڭالرنى
كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر .ئاسمان يەنە بىر ئاسماننى ،زېمىن يەنە بىر زېمىننى دالدا قىلىپ ،ﷲ تائاالدىن
ئۆزىنى يوشۇرۇپ قااللمايدۇ .ﷲ تائاال تاغنىڭ چوققىسىدىكى ۋە دېڭىزنىڭ تېگىدىكى نەرسىلەرنى
بىلىپ تۇرغۇچىدۇر .ﷲ تائاال تاغالردىكى ،دۆڭلەردىكى ،قۇمالردىكى ،دېڭىزالردىكى ،چۆللەردىكى ۋە
دەرەخلەردىكى نەرسىلەرنىڭ سانىنى بىلگۈچىدۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :غەيبنىڭ خەزىنىلىرى ﷲ نىڭ دەرگاھىدىدۇر ،ئۇنى
پەقەتال ﷲ بىلىدۇ ،قۇرۇقلۇقتىكى ،دېڭىزدىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى ﷲ بىلىدۇ( ،دەرەختىن)
تۆكۈلگەن ياپراقتىن ﷲ بىلمەيدىغان بىرەرسىمۇ يوق ،مەيلى قاراڭغۇ يەر ئاستىدىكى بىرەر دانە ئۇرۇق
بولسۇن ،مەيلى ھۆل ياكى قۇرۇق نەرسە بولسۇن ،ھەممىسى (ﷲ غا مەلۇم بولۇپ) لەۋھۇلمەھپۇزدا
يېزىقلىقتۇر﴾(((.

*******
ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚﭛﭜﭝﭞﭟﭠﭡﭢﭣﭤ
ﭥﭦ ﭧ ﭨﭩﭪ ﭫﭬﭭﭮﭯﭰ ﭱﭲﭳﭴ
ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ
ﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍ
بىز بۇلۇتتىن ھاجەتكە قاراپ يامغۇر ياغدۇردۇق ،ئۇنى زېمىندا توختاتتۇق ،ئۇنى قۇرۇتۇۋېتىشقا
ئەلۋەتتە قادىرمىز﴿ .﴾18شۇ يامغۇر بىلەن سىلەرگە خورما باغچىلىرى ۋە ئۈزۈم باغچىلىرىنى يېتىشتۈرۈپ
بەردۇق ،سىلەر ئۈچۈن ئۇ باغالردا نۇرغۇن مېۋىلەر بار ،ئۇالردىن يەيسىلەر﴿ .﴾19شۇ يامغۇر بىلەن
تۇرسىنادىن چىقىدىغان (زەيتۇن) دەرىخىنى (ئۆستۈرۈپ بەردۇق) ،ئۇنىڭدىن ماي چىقىدۇ ،يېگۈچىلەر
(نانلىرىنى شۇ ماي بىلەن) ماياليدۇ﴿ .﴾20چارۋىالردا ھەقىقەتەن سىلەرگە ئىبرەت بار ،ئۇالرنىڭ
قورسىقىدىكى نەرسىلەر (يەنى سۈتلەر) بىلەن سىلەرنى سۇغىرىمىز ،ئۇالردا سىلەر ئۈچۈن نۇرغۇن
مەنپەئەتلەر بار ،ئۇالرنىڭ گۆشىنى يەيسىلەر﴿ .﴾21ئۇالر (يەنى تۆگە ۋە ئۆكۈزلەر) بىلەن (قۇرۇقلۇقتا)،
كېمە بىلەن (دېڭىزدا) يۈك توشۇيسىلەر﴿.﴾22

اﷲ تائاالنىڭ يامغۇر ،ئۆسۈملۈك ،دەل ـ دەرەخ ۋە تۆت پۇتلۇق ھايۋانالرنى
ياراتقانلىقى
﴿بىز بۇلۇتتىن ھاجەتكە قاراپ يامغۇر ياغدۇردۇق﴾ يەنى ﷲ تائاال بۇ ئايىتىدە يامغۇرنى
ياغدۇرۇپ بەرگەنلىكىدىن ئىبارەت بەندىلىرىگە بەرگەن ،ساناپ بولغىلى بولمايدىغان نېمىتىنى بايان
قىلىدۇ .ﷲ تائاال يامغۇرنى ئۇنىڭغا بولغان ھاجەتكە قاراپ چۈشۈردى .ئۇنى زېمىنالرنى ۋە ئۆيلەرنى
((( ئەنئام سۈرىسى 59ـ ئايەت.

263

ۋەيرانە قىلىۋېتىدىغان دەرىجىدە جىق ياكى زىرائەتلەرگە ۋە مېۋىلەرگە يېتىشمەيدىغان دەرىجىدە ئاز
چۈشۈرمىدى .ﷲ تائاال يامغۇرنى ئۇنىڭ بىلەن يەرلەرنى سۇغۇرۇش ،ئىچىش ۋە ئۇنىڭدىن باشقا ئىشالر
ئۈچۈن پايدىلىنىشتا ،ئۇالرنىڭ ھاجەتلىرىگە قاراپ چۈشۈردى .ھەتتا مىسىر زېمىنىدەك سۇنى كۆپ
ئىچىدىغان ۋە لېكىن تۇپرىقى ئۈستىگە يامغۇرنىڭ يېغىشىنى كۆتۈرەلمەيدىغان زېمىنغا ﷲ تائاال سۇنى
باشقا شەھەرلەردىن كەلتۈرۈپ بەردى .مۇنداق زېمىن “بىر نەرسە ئۈنمەيدىغان زېمىن” دەپ ئاتىلىدۇ.
مەسىلەن :مىسىر زېمىنىغا ﷲ تائاال “نىل دەرياسى” نىڭ سۈيىنى كەلتۈرۈپ بەردى“ .نىل دەرياسى”
نىڭ سۈيى ھەبەشىستاندىن كېلىدىغان بولۇپ ،ھەبەشىستاندا يامغۇر ياغىدىغان پەسىللەردە “نىل
دەرياسى” نىڭ سۈيى ھەبەشىستاندىن سېرىق الينى ئېقىتىپ كېلىپ( ،مىسىرلىقالرنىڭ زىرائەت تېرىشى
ئۈچۈن) مىسىر زېمىنىغا تاشاليدۇ .چۈنكى ،مىسىر زېمىنى تۇزلۇق بولۇپ( ،زىرائەتنىڭ ئۈنىشىگە زىيانلىق
بولغان) شور ئۆرلەپ تۇرىدۇ.
شەپقەتلىك ،ھەممە نەرسىنى بىلىپ تۇرغۇچى ،مىھرىبان ۋە گۇناھالرنى كەچۈرگۈچى زات ﷲ
تائاالنى ھەممە كەمچىلىكلەردىن پاك دەپ تۇنۇيمىز.
﴿ئۇنى زېمىندا توختاتتۇق﴾ يەنى يامغۇر بۇلۇتتىن كۆچكەن ھامان ئۇنى زېمىندا توختاتتۇق.
بىز زېمىندىن يامغۇرنى سۈمۈرۈۋېلىپ ،ئاندىن ئۇنى ئۈستىدىكى ئۈسۈملۈكلەرگە يەتكۈزۈپ بېرىدىغان
قابىلىيەتنىقىلدۇق.
﴿ئۇنى قۇرۇتۇۋېتىشقا ئەلۋەتتە قادىرمىز﴾ يەنى مۇبادا بىز يامغۇر ياغدۇرماسلىقنى خالىغان بولساق،
ئەلۋەتتە ئۇنى قىالتتۇق .مۇبادا بىز يامغۇرنى سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلەرگە ياغدۇرماي ،شورلۇق يەرلەرگە ۋە چۆل
ـ باياۋانالرغا ياغدۇرۇشنى خالىغان بولساق ،ئەلۋەتتە شۇنداق قىالتتۇق .مۇبادا بىز يامغۇرنى ئىچىش ياكى
يەرلەرنى سۇغۇرۇش ئۈچۈن پايدىالنغىلى بولمايدىغان تۇزلۇق قىلىۋېتىشنى خالىغان بولساق ،ئەلۋەتتە
شۈنداق قىالتتۇق .مۇبادا بىز يامغۇرنىڭ زېمىنغا چۈشمەي ،ئاسمانغا قايتىپ چىقىپ كېتىشىنى خالىغان
بولساق ،ئەلۋەتتە شۈنداق قىالتتۇق .مۇبادا بىز يامغۇر زېمىنغا چۈشكەندە ،ئۇنىڭ سىلەر بارالمايدىغان ۋە
پايدا ئااللمايدىغان يەرلەرگە ئېقىپ كېتىشىنى خالىغان بولساق ،ئەلۋەتتە شۈنداق قىالتتۇق .لېكىن ،ﷲ
تائاال رەھمەت ۋە مەرھەمەت قىلىپ ،سىلەرگە ئاسماندىن ناھايىتى تاتلىق سۇ چۈشۈرۈپ ،ئۇنى زېمىندا
توختىتىپ بەردى ۋە ئۇنى يەرلەرگە سىڭدۈرۈپ بۇالقالرنى پەيدا قىلدى .شۇنىڭ بىلەن ،زىرائەتلەر ۋە
مېۋىلەر سۇغۇرىلىدىغان بۇالقالر ۋە ئېرىق ـ ئۆستەڭالر بارلىققا كەلدى .سىلەرمۇ ،ماللىرىڭالرمۇ شۇ سۇدىن
ئىچىسىلەر .ئۇ سۇ بىلەن يۇيۇنىسىلەر ۋە پاكىزلىنىسىلەر.

264

بىزلەرگە بەرگەن بۇ نېمەتلىرى ئۈچۈن ﷲ تائاالغا مىڭالرچە شۈكۈرلەر بولسۈن!
﴿شۇ يامغۇر بىلەن سىلەرگە خورما باغچىلىرى ۋە ئۈزۈم باغچىلىرىنى يېتىشتۈرۈپ بەردۇق﴾ يەنى
سىلەرگە ئاسماندىن چۈشۈرۈلگەن يامغۇر ئارقىلىق خورمىلىق ۋە ئۈزۈملۈك چىرايلىق ،بوستانلىق باغالرنى
بەرپا قىلىپ بەردۇق .ئۈزۈم ۋە خورما ئەرەبلەر ياخشى كۆرىدىغان مېۋىلەر ئىدى .شۇنىڭدەك ،ﷲ تائاال
ھەر بىر يۇرت كىشىلىرىگىمۇ شۇكرانىسىنى ئېيتىپ بواللمايدىغان دەرىجىدە (ئۇالر ياخشى كۆرىدىغان)
مېۋىلەرنى بەردى.
﴿سىلەر ئۈچۈن ئۇ باغالردا نۇرغۇن مېۋىلەر بار﴾ يەنى سىلەر ئۈچۈن ئۇ باغالردا مېۋىلەرنىڭ ھەممە
تۈرلىرى بار .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ سىلەرگە شۇ يامغۇر بىلەن زىرائەتلەرنى ئۆستۈرۈپ

مۇئمىنۇن سۈرىسى

بېرىدۇ ،زەيتۇن ،خورما ،ئۈزۈم ۋە تۈرلۈك مېۋىلەرنى ئۆستۈرۈپ بېرىدۇ﴾(((.
﴿ئۇالردىن يەيسىلەر﴾ يەنى سىلەر ئۇ باغالرنىڭ كۆركەم ۋە چىرايلىقلىقىغا قاراپ ھۇزۇرلىنىسىلەر ۋە
ئۇنىڭمېۋىلىرىدىنيەيسىلەر.
﴿شۇ يامغۇر بىلەن تۇرسىنادىن چىقىدىغان (زەيتۇن) دەرىخىنى (ئۆستۈرۈپ بەردۇق)﴾ تۇرسىنا بىر
تاغنىڭ ئىسمىدۇر .بەزى ئالىمالر :ئۇ تاغدا دەرەخلەر بولغانلىقى ئۈچۈن “تۇرسىنا” دەپ ئاتالدى ،مۇبادا
ئۇنىڭدا دەرەخلەر بولمىغان بولسا“ ،تاغ” دەپال ئاتىالتتى -،دېدى .ﷲ تائاال راستىنى بىلگۈچىدۇر.
تۇرسىنا ﷲ تائاال مۇسا ئەلەيھىسساالمغا سۆز قىلغان تاغ بولۇپ ،ئۇ ۋە ئۇنىڭ ئەتراپلىرىدىكى تاغالردا
زەيتۇن دەرەخلىرى بار.
﴿ئۇنىڭدىن ماي چىقىدۇ ،يېگۈچىلەر (نانلىرىنى شۇ ماي بىلەن) ماياليدۇ﴾ يەنى ئۇنىڭدىن
يىگۈچىلەر نانلىرىغا قوشۇپ يېيىشى ئۈچۈن پايدىلىق بولغان ماي ۋە زەيتۇنالر چىقىدۇ.
ئابدى ئىبنى ھۇمەيد ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ« :سىلەر (نانلىرىڭالرنى) زەيتۇن مېيى بىلەن يەڭالر .چۈنكى ،ئۇ ماي بەرىكەتلىك بىر
دەرەختىن چىقىدۇ» بۇ ھەدىسنى تىرمىزى ۋە ئىبنى ماجەلەرمۇ رىۋايەت قىلدى.
﴿چارۋىالردا ھەقىقەتەن سىلەرگە ئىبرەت بار ،ئۇالرنىڭ قورسىقىدىكى نەرسىلەر (يەنى سۈتلەر)
بىلەن سىلەرنى سۇغىرىمىز ،ئۇالردا سىلەر ئۈچۈن نۇرغۇن مەنپەئەتلەر بار ،ئۇالرنىڭ گۆشىنى يەيسىلەر،
ئۇالر (يەنى تۆگە ۋە ئۆكۈزلەر) بىلەن (قۇرۇقلۇقتا) ،كېمە بىلەن (دېڭىزدا) يۈك توشۇيسىلەر﴾ يەنى

ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە تۆت پۇتلۇق ھايۋانالردا بەندىلىرى ئۈچۈن نۇرغۇنلىغان پايدىلىنىش يوللىرىنى
قىلغانلىقىنى بايان قىلىدۇ .ئۇالر بولسا بەندىلەرنىڭ ئۇ ھايۋانالرنىڭ ماياق ـ تېزەك ۋە قاندىن ئايرىلىپ
چىققانسۈتلىرىنىئىچىشلىرى،گۆشلىرىدىنيېيىشلىرى،يۇڭلىرى،تىۋىتلىرىۋەتۈكلىرىدىنتوقۇلغان
كىيىملەرنى كىيىشلىرى ،ئۇالرنىڭ ئۈستىگە مىنىشلىرى ۋە يۈك ـ تاقلىرىنى ئۇالرغا ئارتىپ ،يىراق ـ يىراق
يەرلەرگەئېلىپبېرىشلىرىدۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر يۇك -تاقلىرىڭالرنى سىلەر جاپا -مۇشەققەت بىلەن
ئاران يېتىپ بارااليدىغان جايالرغا كۆتۈرۈپ بارىدۇ ،سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭالر سىلەرگە ھەقىقەتەن
شەپقەتلىكتۇر ۋە مېھرىباندۇر﴾(((﴿ ،ئۇالر بىلمەمدۇكى ،ئۇالر ئۈچۈن ھايۋانالرنى (قۇدرەت) قولىمىز
بىلەن خەلق ئەتتۇق ،ئۇالر ھايۋانالرنى باشقۇرۇپ تۇرغۇچىالردۇر ،ھايۋانالرنى ئۇالرغا بويسۇندۇرۇپ
بەردۇق ،ئۇالر ئۇ ھايۋانالرنىڭ بەزىسىنى مىنىدۇ ،بەزىسىنى يەيدۇ ،ئۇالر شۇ ھايۋانالردىن پايدىلىنىدۇ
ۋە سۈتلىرىنى ئىچىدۇ ،ئۇالر (پەرۋەردىگارىنىڭ بۇ نېمەتلىرىگە) شۈكۈر قىلمامدۇ؟﴾(((.

*******
ﮎﮏﮐﮑﮒﮓﮔﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢ
((( نەھل سۈرىسى 11ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( نەھل سۈرىسى ـ 7ـ ئايەت.
((( ياسىن سۈرىسى 73 - 71ـ ئايەتلەر.

265

ﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓﯔﯕﯖﯗ
ﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤﯥﯦ
بىز ھەقىقەتەن نۇھنى قەۋمىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق ،نۇھ ئېيتتى« :ئى قەۋمىم! (يالغۇز
ﷲ غا ئىبادەت قىلىڭالر ،سىلەرگە ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوق( ،ﷲنىڭ ئازابىدىن)
قورقمامسىلەر؟»﴿ .﴾23ئۇنىڭ قەۋمىدىكى ئىمانسىز كاتتىالر ئېيتىشتى« :بۇ پەقەت سىلەرگە ئوخشاش
بىر ئىنساندۇر ،ئۇ سىلەردىن ئۈستۈن بولۇۋالماقچى ،ئەگەر ﷲ (پەيغەمبەر ئەۋەتىشنى) خالىسا
ئىدى ،ئەلۋەتتە ،پەرىشتىلەرنى ئەۋەتەتتى ،بۇنداق سۆزنى بۇرۇنقى ئاتا -بوۋىلىرىمىزدىن ئاڭلىغان
ئەمەسمىز﴿ .﴾24ئۇ پەقەت بىر مەجنۇندۇر ،سىلەر ئۇنى بىر مەزگىل كۈتۈڭالر»﴿.﴾25

نۇھ ئەلەيھىسساالم ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ قىسسىسى
ﷲ تائاال نۇھ ئەلەيھىسساالمنى (ئۇنىڭ قەۋملىرىنى ﷲ تائاالنىڭ قاتتىق ئازابىدىن ،ﷲ تائاالغا
شېرىك كەلتۈرگەن ،بۇيرۇقىغا قارشىلىق كۆرسەتكەن ۋە پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانالردىن ئالىدىغان
ئىنتىقامىدىن ئاگاھالندۇرۇش ئۈچۈن) پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن ۋاقتىدىكى ئەھۋالالردىن خەۋەر بېرىپ
مۇنداق دەيدۇ﴿ :بىز ھەقىقەتەن نۇھنى قەۋمىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق ،نۇھ ئېيتتى« :ئى قەۋمىم!
(يالغۇز ﷲ غا ئىبادەت قىلىڭالر ،سىلەرگە ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوق( ،ﷲنىڭ
ئازابىدىن) قورقمامسىلەر؟»﴾ يەنى سىلەر ﷲ تائاالغا شېرىك كەلتۈرۈشتىن قورقمامسىلەر؟
بۇ چاغدا ئۇالرنىڭ جاۋابى مۇنداق بولغان ئىدى﴿ :ئۇنىڭ قەۋمىدىكى ئىمانسىز كاتتىالر ئېيتىشتى:
«بۇپەقەتسىلەرگەئوخشاشبىرئىنساندۇر،ئۇسىلەردىنئۈستۈنبولۇۋالماقچى﴾يەنىبۇپەيغەمبەرلىكنى

دەۋا قىلىش بىلەن سىلەردىن ئۈستۈن ۋە كاتتا بولۇۋالماقچى ،بۇمۇ سىلەرگە ئوخشاش ئادەمدۇر ،ئۇنداق
بولغان ئىكەن ،ۋەھيى سىلەرگە كەلمەستىن ،قانداق بولۇپ بۇنىڭغا كەلسۇن؟

﴿ئەگەر ﷲ (پەيغەمبەر ئەۋەتىشنى) خالىسا ئىدى ،ئەلۋەتتە ،پەرىشتىلەرنى ئەۋەتەتتى ،بۇنداق
سۆزنى بۇرۇنقى ئاتا -بوۋىلىرىمىزدىن ئاڭلىغان ئەمەسمىز﴾ يەنى ئۇالر :مۇبادا ﷲ تائاال پەيغەمبەر

ئەۋەتىشنى خالىسا ،ئىنساندىن ئەۋەتمەي ،بەلكى قېشىدىكى پەرىشتىلەردىن ئەۋەتەتتى .بىز زامانالردىن
بېرى ئەجدادلىرىمىزدىن پەيغەمبەرنىڭ ئىنسانالردىن بولغىنىنى ئاڭلىمىغان ئىدۇق -،دەيدۇ.

266

﴿ئۇ پەقەت بىر مەجنۇندۇر﴾ يەنى ئۇ ئېلىشىپ قالغاچقا :ﷲ تائاال مېنى سىلەرگە پەيغەمبەر قىلىپ
ئەۋەتتى ۋە ماڭا ۋەھىي چۈشۈردى -،دەيدۇ.
﴿سىلەر ئۇنى بىر مەزگىل كۈتۈڭالر﴾ يەنى سىلەر ئۇنىڭ زاماننىڭ ھادىسلىرىگە يولۇقىشىنى
كۈتۈڭالر ،بىر مەزگىلگىچە سەۋر قىلىڭالر ،ئاخىرى ئۈنىڭدىن قۇتۇلىسىلەر.

*******
ﯧﯨ ﯩ ﯪﯫﯬﯭﯮ ﯯﯰ ﯱﯲ ﯳﯴﯵﯶ
ﯷﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾﯿﰀﰁﰂﰃﰄﰅﰆﰇﰈ

مۇئمىنۇن سۈرىسى

ﰉﰊﰋﰌﰍﰎﰏﰐﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚﭛ
ﭜ ﭝﭞ ﭟﭠﭡﭢﭣﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪﭫﭬﭭﭮﭯ
ﭰﭱ
نۇھ (ئۇالرنىڭ ئىمان ئېيتىشىدىن ئۈمىدىنى ئۈزگەندىن كېيىن)« :پەرۋەردىگارىم! ئۇالر مېنى
يالغانغا چىقارغانلىقلىرى ئۈچۈن ماڭا ياردەم بەرگىن» دېدى﴿ .﴾26بىز نۇھقا« :بىزنىڭ كۆز ئالدىمىزدا
ۋەھيىمىز بويىچە كېمە ياسىغىن ،بىزنىڭ بۇيرۇقىمىز يېتىپ كەلگەن ۋە تونۇردىن سۇ ئېتىلىپ چىققان
چاغدا ،كېمىگە ھايۋانالردىن (ئەركەك -چىشى بولۇپ) بىر جۈپتىن ئېلىۋالغىن ،ئائىلەڭدىكىلەرنىمۇ
ئېلىۋالغىن ،ئۇالرنىڭ ئىچىدىكى ھاالك بولۇشقا ھۆكۈم قىلىنغانالر بۇنىڭدىن مۇستەسنا( .ئۆزلىرىگە)
زۇلۇم قىلغانالر توغرىسىدا ماڭا سۆز ئاچمىغىن (يەنى ئۇالرغا شاپائەت قىلمىغىن) ،ئۇالر چوقۇم (توپان
باالسىدا) غەرق قىلىنىدۇ» دەپ ۋەھيى قىلدۇق﴿ .﴾27سەن بىلەن بىللە بولغان مۆمىنلەر بىلەن كېمىگە
چىققان چېغىڭدا« :جىمى ھەمدۇسانا بىزنى زالىم قەۋمدىن قۇتقۇزغان ﷲغا خاستۇر» دېگىن﴿.﴾28
ھەمدە« :ئى پەرۋەردىگارىم! مېنى مۇبارەك مەنزىلگە چۈشۈرگىن ،سەن (دوستلىرىڭنى) ئەڭ ياخشى
ئورۇنالشتۇرغۇچىسەن» دېگىن﴿ .﴾29ھەقىقەتەن بۇنىڭدا (يەنى نۇھنىڭ ئۈممىتىنىڭ ئىشلىرىدا ئەقىل
ئىگىلىرى ئۈچۈن) نۇرغۇن ئىبرەتلەر بار ،بىز بەندىلەرنى (پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىش بىلەن) ئەلۋەتتە
سىنايمىز﴿.﴾30
ﷲ تائاال بۇ يەردە نۇھ ئەلەيھىسساالمنىڭ ﷲ تائاالدىن قەۋمىگە قارشى ئۆزىگە ياردەم بېرىشىنى

تىلەپ دۇئا قىلغانلىقىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى﴿ :نۇھ (ئۇالرنىڭ ئىمان ئېيتىشىدىن ئۈمىدىنى
ئۈزگەندىن كېيىن)« :پەرۋەردىگارىم! ئۇالر مېنى يالغانغا چىقارغانلىقلىرى ئۈچۈن ماڭا ياردەم بەرگىن»
دېدى﴾ ﷲ تائاال يەنە بىر ئايەتتە نۇھ ئەلەيھىسساالمنىڭ قەۋمىگە قارشى دۇئا قىلغانلىقى توغرىسىدا

مۇنداق دېدى﴿ :ئۇ پەرۋەردىگارىغا« :ھەقىقەتەن مەن بوزەك قىلىندىم ،ياردەم قىلغىن» دەپ دۇئا
قىلدى﴾(((.

بۇ چاغدا ،ﷲ تائاال نۇھ ئەلەيھىسساالمنى ناھايىتى پۇختا بىر كېمە ياساشقا ،ئۆسۈملۈكلەردىن،
مېۋىلەردىن ۋە ئۇنىڭدىن باشقا ھەرخىل نەرسىلەردىن ئېلىپ كېمىگە سېلىشقا ،ھەر تىپتىكى ھايۋانالر
ۋە قۇشالردىن ئەركەك ـ چىشى بولۇپ بىرەر جۈپتىن ئېلىشقا ،ئائىلىسىدىكىلەردىن ئىمان ئېيتماي
ھاالك بولۇشى ھۆكۈم قىلىنىپ كەتكەن ئايالى بىلەن ئوغلىدىن باشقىلىرىنى ۋە (ئىمان ئېيتقان ئازغىنا
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 04 - 23
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1970
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2276
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1029
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1248
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1302
    36.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3416
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1329
    36.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1328
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3526
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1262
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3531
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3515
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1374
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3565
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3417
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1287
    35.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1331
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3520
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1282
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3545
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3566
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1298
    35.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3578
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3592
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    33.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3530
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1483
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    34.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3545
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1376
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3479
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3815
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1244
    37.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1385
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3480
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1426
    28.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3672
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1405
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3618
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1325
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3591
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1381
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1314
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3488
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3463
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1340
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3554
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1325
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3524
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1341
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3521
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1327
    35.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3618
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1371
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3655
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1519
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3691
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3661
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1343
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3507
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1322
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3644
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3581
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1422
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1656
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3600
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3639
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1507
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1349
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3564
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 1239
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 614
    45.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    62.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.