Latin

Tefsir İbni Kesir - 04 - 15

Süzlärneñ gomumi sanı 3545
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ھېچ قانداق مال ـ مۈلكى قالمايدۇ .ئۇ بىر خارابىلىقتىن ئۆتۈپ ئۇنىڭغا :ئىچىڭدىكى بايلىقالرنى
چىقارغىن -،دەيدۇ .ئۇنىڭ ئىچىدىكى بايلىقالر ھەسەل ھەرىسى ئۇۋىسىدىن چىققاندەك ئارقىمۇ ئارقا
چىقىشقا باشاليدۇ .ئاندىن ئۇ تازا ياشلىق قۇرامىغا يەتكەن بىر كىشىنى چاقىرىپ ئەكىلىپ ،ئۇنى قىلىچ
بىلەن ئۇرۇپ ئىككى پارچە قېلىۋېتىپ ،ئۇ كىشىنى قايتا چاقىرىدۇ .ئۇ تىرىلىپ خۇشال (كۈلگەن)
قىياپەتتە ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىدۇ .شۇ پەيتنىڭ ئۆزىدە ﷲ تائاال ھەزرىتى مەريەمنىڭ ئوغلى ئىسا
ئەلەيھىسساالمنىئەۋەتىدۇ.
ئىسا ئەلەيھىسساالم دەمەشىقنىڭ شەرق تەرىپىدىكى ئاق مۇنارغا (ئىككى بويالغان كىيىم كەيگەن،
ئىككى قولىنى ئىككى پەرىشتىنىڭ قاناتلىرىغا قويغان ھالىتىدە) چۈشىدۇ .ئاندىن ئىسا ئەلەيھىسساالم
دەججالنى ئىزدەپ ،ئۇنى پەلەستىنگە يېقىن بىر شەھەرنىڭ شەرق تەرىپىدىكى ئىشىكنىڭ قېشىدا
تېپىپ ئۆلتۈرىدۇ .شۇ چاغدا توساتتىن ﷲ تائاال ئىسا ئەلەيھىسساالمغا :ھەقىقەتەن مەن ھېچبىر كىشى
سوقۇشۇشقا كۈچى يەتمەيدىغان بىر تۈركۈم بەندىلىرىمنى چىقاردىم .مەن دەججالنىڭ پىتنىسىدىن
ساقالپ قالغان بەندىلىرىمنى سەن تۇر تېغىغا ئېلىپ چىقىپ كەت! -دەپ ۋەھىي قىلىدۇ .ﷲ تائاال
يەجۇج ـ مەجۇجنى ئەۋەتىدۇ».
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر زېمىننىڭ ھەر بىر تۆپىلىكلىرىدىن ئالدىراپ چىقىپ
كېلىدۇ﴾ ئۇالرنىڭ ئالدىدا كەلگەنلىرى تەبەرسە كۆلىنىڭ يېنىدىن ئۆتۈپ ،ئۇنىڭ ھەممە سۈيىنى ئىچىپ

بولىدۇ .ئۇالرنىڭ ئاخىرقىلىرى ئۆتكەندە :بۇ كۆلدە بىر چاغالردا سۇ بار ئىدى -،دېيىشىدۇ .ﷲ نىڭ
پەيغەمبىرى ئىسا ئەلەيھىسساالم ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرى (تۇر تېغدا) قورشاۋدا قالىدۇ .ھەتتا ئۇالرنىڭ
بىرسى ئۈچۈن بىر كالىنىڭ بېشى سىلەرنىڭ بۈگۈنكى كۈنۈڭالردىكى يۈز تىلالدىن ئەال بولۇپ قالىدۇ.

171

ئىسا ئەلەيھىسساالم ۋە ئۇالرنىڭ ھەمراھلىرى ﷲ تائاالغا دۇئا قىلىدۇ .ﷲ تائاال يەجۇج ـ مەجۇجلەرنىڭ
گەدىنىگە قۇرتالرنى ئەۋەتىش بىلەن ئۇالر بىر كىشى ئۆلگەندەك تەڭال ئۆلىدۇ .ئاندىن ئىسا ئەلەيھىسساالم
ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرى (تۇر تېغىدىن) زېمىنغا چۈشىدۇ .ئۇالر زېمىندا بىرمۇ ئۆي قالماي يەجۇج ـ
مەجۇجىنىڭجەسەتلىرىنىڭسېسىقپۇراقلىرىبىلەنتوشۇپكەتكەنلىكىنىكۆرىدۇ.ئىسائەلەيھىسساالم
ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرى ﷲ تائاالغا دۇئا قىلىدۇ .ﷲ تائاال تۆگىلەرنىڭ بوينىغا ئوخشاش قۇشالرنى
ئەۋەتىدۇ .ئۇ قۇشالر ئۇالرنىڭ جەسەتلىرىنى كۆتۈرۈپ ﷲ خالىغان يەرلەرگە ئاپىرىپ تاشاليدۇ.
ئىبنى جابىر ئاتا ئىبنى يەزىتتىن كەئبنىڭ :قۇشالر ئۇالرنىڭ جەسەتلىرىنى ئېلىپ بېرىپ شەرققە
تاشلىۋېتىدۇ-،دېگەنلىكىنىرىۋايەتقىلىدۇ.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ﷲ تائاال 40كۈن يامغۇر ياغدۇرىدۇ ،يامغۇر بىرەر ئۆي ۋە ياكى بىرەر
چېدىرنىمۇ قويماي ھەممىسىنى تازىالپ ،زېمىننى يۇيۇپ ،ئەينەكتەك قىلىپ قويىدۇ .شۇنىڭدىن كېيىن
زېمىنغا :مېۋىلىرىڭنى ئۆستۈرۈپ ،بۇرۇنقى بەرىكەتلىرىڭنى قايتۇر! -دېيىلىدۇ .شۇ كۈنلەردە كىشىلەر
ئانارنى يەپ ،ئۇنىڭ شۆپەكلىرى بىلەن سايىدىلىنىدۇ .سۈتلەرگە بەرىكەت بېرىلىپ ،بىر تۆگىنىڭ
سۈتى نۇرغۇن كىشىلەرگە ،بىر كالىنىڭ سۈتى بىر قەبىلە كىشىلىرىگە ،بىر قوينىڭ سۈتى بىر جەمەت
كىشىلىرىگە يېتىدۇ .ئۇالر شۇنداق ياشاۋاتقان چاغدا ،ﷲ تائاال تۇيۇقسىزال مەيىن بىر شامالنى ئەۋەتىدۇ.
شامال ئۇالرنىڭ قولتۇقلىرىنىڭ ئاستىدىن ئۆتۈپ مۆمىن ۋە مۇسۇلمانالرنىڭ بىرىنىمۇ قويماي ھەممىسىنىڭ
جېنىنى ئالىدۇ .ئۇالردىن كېيىن (يەر يۈزىدە) ئېشەكلەردەك ئاشكارا جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزىدىغان
ئەڭ ئەسكى ئادەملەر قالىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇالرغا قىيامەت بولىدۇ» دېدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام
مۇسلىم ،ئەبۇداۋۇد ،تىرمىزى ،نەسەئى ۋە ئىبنى ماجە قاتارلىقالر رىۋايەت قىلدى.
ئىمام ئەھمەد ئىبنى ھەرمەلەنىڭ ھامماچىسىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم بىر قېتىم چايان چېقىۋالغانلىقتىن بارمىقىنى تېڭىپ قويغان ھالىتىدە سۆز قىلىپ مۇنداق
دېدى« :سىلەر ئۆزلىرىمىزنىڭ دۈشمەنلىرى يوق دەيسىلەر ،سىلەر دۈشمەنلىرىڭالر بىلەن ئۇرۇش قىلىپ
تۇرغان ۋاقتىڭالردا يۈزلىرى تۈپتۈز قىلىنغان ،قالقاندەك كەڭرى ،كۆزلىرى كىچىك ،چېچىنىڭ رەڭگى
ساغۇچ بولغان يەجۇج ـ مەجۇجالر ھەممە تۆپىلىكلەردىن ئالدىراش چۈشۈپ كېلىدۇ».
ھەدىستە ھەزرىتى مەريەمنىڭ ئوغلى ئىسا ئەلەيھىسساالمنىڭ ھەج قىلىدىغانلىقى بايان قىلىنىدۇ.
بۇ ھەقتە ئىمام ئەھمەد ئەبۇسەئىدتىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
«يەجۇج ـ مەجۇجالر چىقىپ بولغاندىن كېيىنمۇ بۇ ئۆيدە (يەنى ھەرەمدە) ھەج ۋە ئۆمرە قىلىنىدۇ».

172

﴿راست ۋەدە (يەنى قىيامەتنىڭ ۋاقتى) يېقىنالشتى﴾ يەنى مۇشۇ قورقۇنچلۇق ئەھۋالالر ۋە يەرلەرنىڭ
تەۋرىنىشلىرى بولسا ،قىيامەت بولۇشىنىڭ يېقىنالشقانلىقىدۇر .مۇشۇ ئىشالر بولغاندا كاپىرالر :بۇ قاتتىق
بىر كۈن بولدى -،دېيىشىدۇ.
﴿ئۇ كۈندە كاپىرالرنىڭ كۆزلىرى چەكچىيىپ قالىدۇ( ،ئۇالر) «ۋاي ئىسىت! بۇنىڭدىن بىز غەپلەتتە
قېلىپتۇق ،بەلكى بىز ئۆزىمىزگە زۇلۇم قىلىپتۇق» (دېيىشىدۇ)﴾ يەنى ئۇالر پايدا بەرمەيدىغان بىر ۋاقىتتا

ئۆز ئۆمرىنىڭ ئازغۇنلۇق ئىچىدە ئۆتكەنلىكىنى تونۇپ يېتىشىدۇ.

*******

ئەنبىيا سۈرىسى

ﮢﮣﮤﮥﮦ ﮧﮨﮩﮪ ﮫﮬﮭﮮﮯ
ﮰﮱﯓﯔﯕﯖﯗﯘﯙ ﯚﯛﯜﯝﯞﯟ ﯠ
ﯡﯢﯣ ﯤﯥﯦﯧ ﯨﯩﯪﯫ ﭑﭒﭓﭔ
ﭕﭖﭗﭘﭙ ﭚﭛﭜﭝﭞﭟ ﭠ
ﭡﭢﭣﭤﭥﭦﭧ
(ئى مۇشرىكالر!) ھەقىقەتەن سىلەر ﷲ نى قويۇپ ئىبادەت قىلغان نەرسەڭالر بىلەن دوزاخقا
يېقىلغۇ بولىسىلەر ،سىلەر دوزاخقا كىرىسىلەر﴿ .﴾98ئەگەر سىلەر ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتالر ئىالھالر
بولىدىغان بولسا ،دوزاخقا كىرمىگەن بوالتتى( .ئىبادەت قىلغۇچى ۋە ئىبادەت قىلىنغۇچىالرنىڭ)
ھەممىسى دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ﴿ .﴾99ئۇالر دوزاختا ھەمىشە پەرياد چېكىدۇ( ،ئازابنىڭ قاتتىقلىقىدىن)
ئۇالر دوزاختا ھېچ نەرسىنى ئاڭلىمايدۇ﴿ .﴾100بىز تەرەپتىن بېرىلگەن بەخت ـ سائادەتكە تېگىشلىك
بولغانالر (يەنى تائەت ـ ئىبادەتكە تەۋپىق بېرىلىپ توغرا يولدا ئىبادەت قىلغان سائادەتمەن بەندىلەر)
دوزاختىن يىراق قىلىنىدۇ﴿ .﴾101ئۇالر دوزاخنىڭ شەپىسىنى ئاڭلىمايدۇ ،كۆڭلى تارتقان نازۇ نېمەتلەر
ئىچىدە مەڭگۈ قالىدۇ﴿ .﴾102چوڭ قورقۇنچ (يەنى قىيامەتنىڭ دەھشىتى) ئۇالرنى قايغۇغا سالمايدۇ،
پەرىشتىلەر« :ﷲ سىلەرگە ۋەدە قىلغان كۈن مۇشۇ» (دەپ) ،ئۇالرنى (جەننەتنىڭ دەرۋازىلىرى
ئالدىدا) قارشى ئالىدۇ﴿.﴾103

مۇشرىكالر ۋە ئۇالرنىڭ چوقۇنغان نەرسىلىرىنىڭ جەھەننەمنىڭ ئوتۇنى
بولىدىغانلىقى
ﷲ تائاال مەككىلىك قۇرەيش مۇشرىكلىرىگە ھەمدە شۇالرنىڭ دىنىدىكى بۇتپەرەسلەرگە مۇنداق
دېدى(﴿ :ئى مۇشرىكالر!) ھەقىقەتەن سىلەر ﷲ نى قويۇپ ئىبادەت قىلغان نەرسەڭالر بىلەن دوزاخقا
يېقىلغۇ بولىسىلەر﴾ ئىبنى ئابباس بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق دېدى :يەنى جەھەننەمنىڭ
يېقىلغۇسى بولۇسىلەر .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئى مۆمىنلەر! ئۆزەڭالرنى ۋە باال-چاقاڭالرنى
ئىنسان ۋە تاشالر يېقىلغۇ بولىدىغان ،رەھىم قىلمايدىغان قاتتىق قول پەرىشتىلەر مۇئەككەل بولغان
دوزاختىن ساقالڭالر﴾(((.
يەنە بىر رىۋايەتتە ئىبنى ئابباس مۇنداق دېدى :ئۇالر جەھەننەمنىڭ ئوتۇنى بولىدۇ .بۇ ئايەتنىڭ
مەنىسى ھەققىدە مۇجاھىد ،ئىكرىمە ۋە قەتادە قاتارلىقالر مۇنداق دېدى :ئۇالر جەھەننەمنىڭ ئوتۇنلىرى
بولىدۇ.
زەھھاك ۋە باشقىالر بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى :ئۇالر (دوزاختا قالىنىش ئۈچۈن) ئۇنىڭغا تاشلىنىدىغان
نەرسىلەر بولىدۇ﴿ .سىلەر دوزاخقا كىرىسىلەر﴾.
﴿ئەگەر سىلەر ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتالر ئىالھالر بولىدىغان بولسا ،دوزاخقا كىرمىگەن بوالتتى﴾
((( تەھرىم سۈرىسى 6ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

173

يەنى سىلەر ﷲ تائاالنى قويۇپ ئىبادەت قىلغان بۇتالر توغرا ۋە ھەقىقىي ئىالھ بولىدىغان بولسا ،ھەرگىز
دوزاخقا كىرمىگەن بوالتتى.
﴿(ئىبادەت قىلغۇچى ۋە ئىبادەت قىلىنغۇچىالرنىڭ) ھەممىسى دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ ،ئۇالر دوزاختا
ھەمىشە پەرياد چېكىدۇ( ،ئازابنىڭ قاتتىقلىقىدىن) ئۇالر دوزاختا ھېچ نەرسىنى ئاڭلىمايدۇ﴾ ﷲ تائاال

دوزاخقا كىرگەنلەرنىڭ نالە ـ پەرياد چېكىدىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دېدى﴿ :بەتبەختلەرگە كەلسەك،
(((
ئۇالر دوزاخقا كىرىدۇ ،ئۇالر دوزاختا (ئېشەك ھاڭرىغاندەك) توۋالپ نالە ـ پەرياد چېكىدۇ﴾

ئىمان ئېيتىش ئارقىلىق بەخت ـ سائادەتكە ئىرىشكەنلەرنىڭ ئەھۋالى
ﷲ تائاال يۇقىرىدا دوزاخقا كىرىدىغان كىشىلەرنى ۋە (ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالغا شېرىك
كەلتۈرگەنلىكى ئۈچۈن) ئۇالرغا بولىدىغان ئازابنى بايان قىلغان ئىدى .ئۇنىڭ ئارقىسىدىنال ﷲ
تائاالغا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىشىنىپ ،بەخت ـ سائادەتكە ئىرىشكەن مۆمىنلەرنىڭ بايانىنى
كەلتۈردى .بۇالر بولسا ،ﷲ تائاال تەرىپىدىن بېرىلگەن بەخت ـ سائادەتكە تېگىشلىك بولغان ۋە
دۇنيادا ياخشى ئىشالرنى قىلغان كىشىلەردۇر.
ﷲ تائاال (دۇنيادا ياخشى ئىش قىلغانالرغا ئاخىرەتتە ياخشى مۇكاپات بېرىلىدىغانلىقى
ھەققىدە) مۇنداق دېدى﴿ :ياخشى ئىش قىلغانالر جەننەتكە ۋە ﷲ نىڭ جامالىنى كۆرۈشكە
نائىل بولىدۇ﴾(((﴿ ،ياخشى ئىش قىلغۇچى پەقەت ياخشى مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ﴾((( يەنى ئۇالر
دۇنيادا ياخشى ئەمەل ـ ئىبادەتلەرنى قىلغىنىدەك ،ﷲ تائاالمۇ ئاخىرەتتە ئۇالرنى ئەڭ ئېسىل
ئورۇن بولغان جەننەت بىلەن مۇكاپاتاليدۇ ،ئەجرىلىرىنى تولۇق بېرىدۇ ۋە دوزاخ ئازابىدىن
ساقالپ قالىدۇ.
﴿دوزاختىن يىراق قىلىنىدۇ ،ئۇالر دوزاخنىڭ شەپىسىنى ئاڭلىمايدۇ﴾ يەنى ئۇالر دوزاخنىڭ
گۈركىرەپ كۆيگەن ئوت يالقۇنىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىمايدۇ﴿ .كۆڭلى تارتقان نازۇ نېمەتلەر ئىچىدە مەڭگۈ
قالىدۇ﴾ يەنى ﷲ تائاال جەننەتكە كىرگەنلەرنى ئۇالر ياقتۇرمايدىغان ۋە قورقۇنچلۇق ئىشالردىن ساقاليدۇ.
ئۇالرغا خالىغان ۋە ياخشى كۆرگەن نەرسىلىرى تەييار قىلىنىدۇ.

ھەججاج ئىبنى مۇھەممەد ئەئۋەر ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:

174

ﷲ تائاالنىڭ﴿ :بىز تەرەپتىن بېرىلگەن بەخت ـ سائادەتكە تېگىشلىك بولغانالر (يەنى تائەت
ـ ئىبادەتكە تەۋپىق بېرىلىپ توغرا يولدا ئىبادەت قىلغان سائادەتمەن بەندىلەر﴾ دېگەن ئايىتى
ئۇنىڭ(﴿ :ئى مۇشرىكالر!) ھەقىقەتەن سىلەر ﷲ نى قويۇپ ئىبادەت قىلغان نەرسەڭالر بىلەن
دوزاخقا يېقىلغۇ بولىسىلەر ،سىلەر دوزاخقا كىرىسىلەر﴾ دېگەن ئايىتىدە سۆزلەنگەن ئىالھ

سۈپىتىدە ئىبادەت قىلىنىپ دوزاخقا يېقىلغۇ بولىدىغان نەرسىلەرنىڭ قاتارىغا ئىسا ئەلەيھىسساالم،
ئۇزەيرە ئەلەيھىسساالم ۋە پەرىشتىلەردەك كىشىلەر تەرىپىدىن ئىبادەت قىلىنغان بەزى نەرسىلەرنىڭ
كىرمەيدىغانلىقىنى بايان قىلىپ كەلدى .بۇ ھەقتە ئىكرىمە ،ھەسەن ۋە ئىبنى جۇرەيجلەرمۇ ئىبنى
((( ھۇد سۈرىسى 106ـ ئايەت.
((( يۇنۇس سۈرىسى 26ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( رەھمان سۈرىسى 60ـ ئايەت.

ئەنبىيا سۈرىسى

ئابباسقا ئوخشاش بايان قىلدى.
مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق مۇنداق دەيدۇ :رىۋايەت قىلىنىشىچە ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىر
كۈنى مەسچىتتە ۋەلىد ئىبنى مۇغىيرە بىلەن ئولتۇراتتى .نەزىر ئىبنى ھارىس كىرىپ كېلىپ ،ئۇمۇ
ئۇالر بىلەن ئولتۇردى .مەسچىتتە يەنە باشقا قۇرەيشلىكلەرمۇ بار ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
سۆزىنىباشلىۋېدى،نەزىرئىبنىھارىسەئۇنىڭغائېتىرازبىلدۈردى.پەيغەمبەرئەلەيھىسساالمقىلغان
سۆزىگە پاكىت كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئۇنى جىم قىلىپ قويدى ۋە ئۇالرغا بۇ ئايەتنى ئوقۇپ بەردى:

﴿(ئى مۇشرىكالر!) ھەقىقەتەن سىلەر ﷲ نى قويۇپ ئىبادەت قىلغان نەرسەڭالر بىلەن دوزاخقا
يېقىلغۇ بولىسىلەر ،سىلەر دوزاخقا كىرىسىلەر ،ئەگەر سىلەر ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتالر ئىالھالر
بولىدىغان بولسا ،دوزاخقا كىرمىگەن بوالتتى (ئىبادەت قىلغۇچى ۋە ئىبادەت قىلىنغۇچىالرنىڭ)
ھەممىسى دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ ،ئۇالر دوزاختا ھەمىشە پەرياد چېكىدۇ( ،ئازابنىڭ قاتتىقلىقىدىن)
ئۇالر دوزاختا ھېچ نەرسىنى ئاڭلىمايدۇ﴾ ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرنىڭ سورۇنىدىن

قوپۇپ كەتتى ،سورۇنغا ئابدۇلالھ ئىبنى زەبئەرى كېلىپ ئولتۇردى.

ۋەلىيد ئىبنى مۇغىيرە ئابدۇلالھ ئىبنى زەبئەرىگە :ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلمەنكى،
بايام نەزىر ئىبنى ھارىس ئابدۇلمۇتەللىبنىڭ ئوغلىغا (يەنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا) ھېچقانداق
جاۋاب بىرەلمەي قالدى ،مۇھەممەد بىز ۋە بىز ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتالرنىڭ دوزاخنىڭ يېقىلغۇسى
بولىدىغانلىقىنى ئېيتتى -،دېدى .ئابدۇلالھ ئىبنى زەبئەرى :بىلىپ قويۇڭالركى ،ئەگەر مەن
مۇھەممەدنى ئۇچراتسام ،ئۇنىڭ بىلەن مۇنازىرىلىشىمەن .سىلەر مۇھەممەدتىن :ﷲ نى قويۇپ
ئىبادەت قىلىنغان نەرسىلەر ئىبادەت قىلغۇچىسى بىلەن دوزاخنىڭ يېقىلغۇسى بولىدىغان
بولسا ،بىز پەرىشتىلەرگە ،يەھۇدىيلەر ئۇزەير ئەلەيھىسساالمغا ۋە خرىستىئانالر مەريەمنىڭ ئوغلى
ئىسائەلەيھىسساالمغا ئىبادەت قىلىدۇ .ئۇالرمۇ دوزاخنىڭ يېقىلغۇسى بوالمدىكەن؟ -دەپ سوراپ
بېقىڭالر -،دېدى .ۋەلىيد ۋە سورۇندىكى كىشىلەر ئابدۇلالھ ئىبنى زەبئەرىنىڭ بۇ سۆزىدىن
ھەيران قېلىشتى ۋە ئۇنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن مۇنازىرىلىشەلەيدىكەن دەپ قاراشتى.
ئابدۇلالھ ئىبنى زەبئەرىنىڭ بۇ سۆزى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا سۆزلەپ بېرىلىۋىدى ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم« :كىمكى كىشىلەرنىڭ ﷲ نى قويۇپ ئۆزىگە ئىبادەت قىلىشىنى خالىسا ،ئۇ
كىشى ئۆزىگە ئىبادەت قىلغانالر بىلەن بىللە (دوزاختا) بولىدۇ ،چۈنكى ،ئۇالر ئۇ كىشىگە ئىبادەت
قىلغاندا ،شايتانغىمۇ ئىبادەت قىلىدۇ -،دەپ جاۋاب بەردى .ﷲ تائاالمۇ بۇ توغرىلىق تۆۋەندىكى
ئايەتنى نازىل قىلدى﴿ :بىز تەرەپتىن بېرىلگەن بەخت ـ سائادەتكە تېگىشلىك بولغانالر (يەنى
تائەت ئىبادەتكە تەۋپىق بېرىلىپ توغرا يولدا ئىبادەت قىلغان سائادەتمەن بەندىلەر) دوزاختىن
يىراق قىلىنىدۇ ئۇالر دوزاخنىڭ شەپىسىنى ئاڭلىمايدۇ ،كۆڭلى تارتقان نازۇ نېمەتلەر ئىچىدە مەڭگۈ
قالىدۇ﴾ يەنى دوزاختىن يىراق قىلىنىدىغان بۇ كىشىلەر ئىسا ۋە ئۇزەيرە ئەلەيھىسساالمالردۇر.

گەرچە ئازغۇنلۇق يولىدىكى كىشىلەر تەردىن ئىالھ تۇتۇلۇپ( ،ﷲ تائاالنى قويۇپ) ئىبادەت
قىلىنغان بولسىمۇ ،ئۆزلىرى ﷲ تائاالنىڭ ئىبادىتىدە بولغان (يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالرنىڭ
دىنىي رەھبەرلىرى ۋە ئالىملىرىدىن ئىبارەت) ياخشى كىشىلەردۇر.
ﷲ تائاال مۇشرىكالرنىڭ :بىز پەرىشتىلەرگە ئىبادەت قىلىمىز ۋە ئۇالرنى ﷲ تائاالنىڭ
قىزلىرى دەپ قارايمىز -،دېيىشكەنلىكىنى بايان قىلىپ بۇ ئايەتنى چۈشۈردى﴿ :ئۇالر (يەنى
مۇشرىكالر)« :ﷲ نىڭ (پەرىشتىلەردىن) بالىسى بار» دېيىشتى ،ئۇنداق ئەمەس .ﷲ

175

(بۇنىڭدىن) پاكتۇر( ،پەرىشتىلەر ﷲ نىڭ) ھۆرمەتلىك بەندىلىرىدۇر .ئۇالر ﷲ غا ئالدى بىلەن
سۆز قىلىشقا پېتىنالمايدۇ ،ئۇالر ﷲ نىڭ ئەمرى بويىچە ئىش قىلىدۇ .ﷲ ئۇالرنىڭ قىلغانلىرىنى
ۋە قىلماقچى بولغانلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ ،ئۇالر ﷲ رازى بولغانالرغىال شاپائەت قىلىدۇ ،ﷲ نىڭ
ھەيۋىسىدىن تىترەپ تۇرىدۇ ،ئۇالردىن كىمكى ،مەن ﷲ دىن باشقا ئىالھمەن ،دەيدىكەن،
ئۇنى دوزاخ بىلەن جازااليمىز ،زالىمالرنى شۇنداق جازااليمىز﴾(((.
مۇشرىكالرنىڭ ئىسا ئەلەيھىسساالمنىڭ ئىالھ تۇتۇلغانلىقىنى دېيىشكەنلىكى ھەققىدە بۇ
ئايەت چۈشتى(﴿ :قۇرئاندا) مەريەمنىڭ ئوغلى (يەنى ئىسا ئەلەيھىسساالم) مىسال كەلتۈرۈلسە،
ناگاھان سېنىڭ قەۋمىڭ (خۇشاللىقتىن) سۈرەن سېلىشىپ كېتىدۇ .ئۇالر« :بىزنىڭ ئىالھلىرىمىز
ياخشىمۇ ياكى ئىسامۇ؟» دېدى .ئۇالر بۇ مىسالنى پەقەت خۇسۇمەت قىلىش ئۈچۈنال كەلتۈردى،
بەلكى ئۇالر جېدەلخور قەۋمدۇر .ئۇ (يەنى ئىسا) (ناساراالر گۇمان قىلغاندەك ئىالھ ياكى ئىالھنىڭ
ئوغلى ئەمەس) پەقەت پەيغەمبەرلىك نېمىتىمىزگە ئېرىشكەن بىر بەندىدۇر ،ئۇنى بىز ئىسرائىل
ئەۋالدىغا (ﷲ نىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) بىر دەلىل قىلدۇق .ئەگەر بىز خالىساق ،ئەلۋەتتە
سىلەرگە زېمىندا ئورۇنباسار بولىدىغان پەرىشتىلەرنى ۋۇجۇتقا كەلتۈرەتتۇق .ئىسا ئەلۋەتتە قىيامەت
(يېقىنالشقانلىقنىڭ) ئاالمىتىدۇر ،ئۇنىڭغا (يەنى قىيامەتكە) شەك كەلتۈرمەڭالر( .ئى مۇھەممەد!
ئۇالرغا ئېيتقىنكى) «ماڭا ئەگىشىڭالر ،بۇ (مېنىڭ دەۋەت قىلغىنىم) توغرا يولدۇر﴾((( ئەسلىدە ئىسا
ئەلەيھىسساالمنىڭ ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈپ ،كېسەللەرنى ساقايتىشتەك مۆجىزىلەر بىلەن پەيغەمبەر
بولۇپ كېلىشى قىيامەتنىڭ يېقىنلىشىپ قالغانلىقىنىڭ ئاالمىتىدۇر .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى:
﴿ئۇ (يەنى ئىسا) ئەلۋەتتە قىيامەت (يېقىنالشقانلىقنىڭ) ئاالمىتىدۇر ،ئۇنىڭغا (يەنى قىيامەتكە)
شەك كەلتۈرمەڭالر( .ئى مۇھەممەد! ئۇالرغا ئېيتقىنكى) «ماڭا ئەگىشىڭالر ،بۇ (مېنىڭ دەۋەت
قىلغىنىم) توغرا يولدۇر»﴾(((.
ئابدۇلالھ ئىبنى زەبئەرىنىڭ يۇقىرىقى سۆزى قاتتىق خاتادۇر .چۈنكى ،بۇ ئايەت تاشالردىن
ياسالغان جانسىز ۋە ئەقىلسىز بۇتالرغا ئىبادەت قىلغان مەككىلىك مۇشرىكالرنى ئەيىبلەش ۋە
مات قىلىش ئۈچۈن چۈشكەندۇر .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى(﴿ :ئى مۇشرىكالر!) ھەقىقەتەن

سىلەر ﷲ نى قويۇپ ئىبادەت قىلغان نەرسەڭالر بىلەن دوزاخقا يېقىلغۇ بولىسىلەر ،سىلەر دوزاخقا
كىرىسىلەر﴾ ئىسا ۋە ئۇزەيرە ئەلەيھىسساالمالر ۋە بۇ ئىككىسىدەك ياخشى ئەمەل ـ ئىبادەتلەرنى

قىلغان ،باشقىالرنىڭ ئۆزلىرىگە ئىبادەت قىلىشلىرىغا رازى بولمىغان كىشىلەر قانداقمۇ بۇ ئايەتنىڭ
مەزمۇنىنىڭئىچىگەكىرسۇن؟

176

﴿چوڭ قورقۇنچ (يەنى قىيامەتنىڭ دەھشىتى) ئۇالرنى قايغۇغا سالمايدۇ﴾ ئابدۇرازاق يەھيا
ئىبنى رەبىئەدىن ئەتائىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئايەتتىكى چوڭ قورقۇنچتىن
ئۆلۈم كۆزدە تۇتۇلىدۇ .ئەۋفىي ۋە ئەبۇسىنان ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :ئايەتتىكى چوڭ قورقۇنچتىن (قىيامەت قايىم بولغاندا) چېلىنىدىغان سۇر مەقسەت قىلىنىدۇ
ئىبنى جەرىر .بۇ قاراشنى توغرا دەپ قارىدى.
((( ئەنبىيا سۈرىسى 29 - 26ـ ئايەتكىچە.
((( زۇخرۇف سۈرىسى 57ـــ 61ـ ئايەت.
((( زۇخرۇف سۈرىسى 61ـ ئايەت.

ئەنبىيا سۈرىسى

ياخشى ئەمەل ـ ئىبادەت قىلغانالر قەبرىلىرىدىن تىرىلىپ چىققاندا ،پەرىشتىلەر ئۇالرنى
قارشى ئالىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :پەرىشتىلەر« :ﷲ سىلەرگە ۋەدە قىلغان كۈن
مۇشۇ» (دەپ) ،ئۇالرنى (جەننەتنىڭ دەرۋازىلىرى ئالدىدا) قارشى ئالىدۇ﴾.

*******
ﭨﭩﭪﭫ ﭬﭭﭮﭯ ﭰﭱﭲﭳﭴﭵﭶﭷﭸﭹ
ﭺﭻ
ئۇ كۈندە ئاسماننى (پۈتۈكچى) نەرسە يېزىلغان قەغەزنى يۆگىگەندەك يۆگەيمىز .مەخلۇقاتالرنى
دەسلەپتە قانداق ياراتقان بولساق ،شۇ ھالىتىدە ئەسلىگە قايتۇرىمىز( .بۇ) بىز ئۈستىمىزگە ئالغان
ۋەدىدۇر( ،ئۇنى) چوقۇم ئىشقا ئاشۇرىمىز﴿﴾104

قىيامەت كۈنى ئاسماننىڭ يۆگىلىدىغانلىقى
ﷲ تائاال قىيامەت كۈنى ئاسماننى يۆگەيدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇ كۈندە
ئاسماننى (پۈتۈكچى) نەرسە يېزىلغان قەغەزنى يۆگىگەندەك يۆگەيمىز﴾ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق

دېدى﴿ :ئۇالر ﷲ نى ھەقىقىي رەۋىشتە تونۇمىدى .قىيامەت كۈنى زېمىن پۈتۈنلەي ﷲ نىڭ
چاڭگىلىدا بولىدۇ ،ئاسمانالر ﷲ نىڭ ئوڭ قولىدا قاتلىنىپ تۇرىدۇ ،ﷲ ئۇالر (يەنى مۇشرىكالر)
نىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن پاكتۇر ۋە ئۈستۈندۇر﴾((( .بۇ ھەقتە ئىمام بۇخارى ئىبنى
ئۆمەردىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :قىيامەت كۈنى ﷲ
تائاال ھەقىقەتەن زېمىنالرنى چاڭگىلىغا ئالىدۇ ،ئاسمانالر ئۇنىڭ ئوڭ قولىدا بولىدۇ».

﴿مەخلۇقاتالرنى دەسلەپتە قانداق ياراتقان بولساق ،شۇ ھالىتىدە ئەسلىگە قايتۇرىمىز( .بۇ) بىز
ئۈستىمىزگە ئالغان ۋەدىدۇر( ،ئۇنى) چوقۇم ئىشقا ئاشۇرىمىز﴾ يەنى بۇ ،ﷲ تائاال مەخلۇقاتالرنى

دەسلەپتە قانداق ياراتقان بولسا ،شۇ ھالىتىدە قايتا يارىتىدىغان بۇ كۈندە (يەنى قىيامەت كۈنىدە)
شەكسىز يۈز بېرىدۇ .چۈنكى ،بۇ ،ﷲ تائاال قىلىشقا ۋەدە قىلغان ئىشالرنىڭ قاتارىدىندۇر .ﷲ
تائاالنىڭ ۋەدىسى ئۆزگىرىپمۇ قالمايدۇ ،ۋاقتىدىن كېچىكىپمۇ قالمايدۇ .ﷲ تائاال شۇنداق قىلىشقا
قادىردۇرِ .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى(﴿ :ئۇنى) چوقۇم ئىشقا ئاشۇرىمىز﴾.
ئىمامئەھمەدئىبنىئابباسنىڭمۇنداقدېگەنلىكىنىرىۋايەتقىلىدۇ:پەيغەمبەرئەلەيھىسساالم
بىزگە ۋەز ـ نەسىھەت قىلىپ مۇنداق دېدى(« :ﷲ تائاال :مەخلۇقاتالرنى دەسلەپتە قانداق ياراتقان
بولساق ،شۇ ھالىتىدە ئەسلىگە قايتۇرىمىز .بۇ بىز ئۈستىمىزگە ئالغان ۋەدىدۇر ،ئۇنى چوقۇم ئىشقا
ئاشۇرىمىز ،-دېگەندەك) سىلەر ھەقىقەتەن ﷲ تائاال تەرىپىگە ياالڭئاياق ،كىيىمسىز ۋە خەتنە
قىلىنمىغانھالەتتەيىغىلىسىلەر».
((( زۈمەر سۈرىسى 67ـ ئايەت.

177

ﭼﭽﭾﭿ ﮀﮁﮂ ﮃﮄ ﮅﮆﮇﮈﮉ
ﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑﮒﮓﮔﮕ
بىز لەۋھۇلمەھپۇزدا (ئەزەلدە) يازغاندىن كېيىن( ،داۋۇدقا نازىل قىلىنغان) زەبۇردا زېمىنغا
(يەنىجەننەتزېمىنغا)ھەقىقەتەنمېنىڭياخشىبەندىلىرىمۋارىسلىققىلىدۇدەپيازدۇق﴿.﴾105
بۇ (قۇرئان) دا ﷲ غا ئىبادەت قىلغۇچى قەۋم ئۈچۈن (خەۋەرلەر ،ۋەز ـ نەسھەتلەردىن) ئەلۋەتتە
يېتەرلىك بار﴿( .﴾106ئى مۇھەممەد!) سېنى بىز پۈتۈن ئەھلى جاھان ئۈچۈن پەقەت رەھمەت
قىلىپالئەۋەتتۇق﴿.﴾107

زېمىنغا ياخشى بەندىلەرنىڭ ۋارىسلىق قىلىدىغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ياخشى بەندىلىرىگە دۇنيا ـ ئاخىرەتنىڭ بەخت ـ سائادىتىنى
بېرىدىغانلىقىنىۋەئۇالرنىڭدۇنياـئاخىرەتزېمىنىغاۋارىسلىققىلىدىغانلىقىنىپۈتۈۋەتكەنلىكىدىن
خەۋەر بەردى .ﷲ تائاال مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ قەۋمىگە دېگەن سۆزىنى ھېكايە قىلىپ مۇنداق
دېدى﴿ :مۇسا ئۆز قەۋمىگە« :ﷲ دىن مەدەت تىلەڭالر ،سەۋر قىلىڭالر ،يەر يۈزى ھەقىقەتەن
ﷲ نىڭ مۈلكىدۇر( ،ﷲ) ئۇنىڭغا بەندىلىرىدىن ئۆزى خالىغان كىشىلەرنى ۋارىس قىلىدۇ؛
ياخشى ئاقىۋەت تەقۋادارالرغا مەنسۇپ» دېدى﴾(((.
﴿شەك ـ شۈبھىسىزكى ،بىز پەيغەمبىرىمىزگە ،مۆمىنلەرگە ھاياتىي دۇنيادا ۋە (پەرىشتە،
پەيغەمبەر ۋە مۆمىنلەردىن بەندىلەرنىڭ ئەمەللىرىگە گۇۋاھ بولىدىغان) گۇۋاھچىالر ھازىر بولىدىغان
كۈندە ئەلۋەتتە ياردەم بېرىمىز﴾(((﴿ ،ﷲ ئىچىڭالردىكى ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى
قىلغان كىشىلەرگە ،ئۇالردىن بۇرۇن ئۆتكەنلەرنى زېمىندا ھۆكۇمران قىلغاندەك ،ئۇالرنىمۇ چوقۇم
ھۆكۈمران قىلىشىنى ،ئۇالر ئۈچۈن تاللىغان دىنىنى چوقۇم مۇستەھكەم قىلىپ بېرىشنى ۋە
ئۇالرنىڭ قورقۇنچىسىنى ئامانلىققا ئايالندۇرۇپ بېرىشنى ۋەدە قىلدى﴾((( ﷲ تائاال بۇ ئىشنىڭ
ئۆزى تەرىپىدىن چۈشۈرۈلگەن كىتابالردا ۋە لەۋھۇلمەھپۇزدا يېزىلىپ كەتكەنلىكىدىن ۋە بۇنىڭ
شۇنداق بولىدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى﴿ :بىز لەۋھۇلمەھپۇزدا (ئەزەلدە) يازغاندىن
كېيىن( ،داۋۇدقا نازىل قىلىنغان) زەبۇردا زېمىنغا (يەنى جەننەت زېمىنغا) ھەقىقەتەن مېنىڭ ياخشى
بەندىلىرىم ۋارىسلىق قىلىدۇ دەپ يازدۇق﴾ ئەئمەش مۇنداق دېدى :مەن سەئىد ئىبنى جۇبەيرىدىن

178

بۇئايەتنىڭمەنىسىنىچۈشەندۈرۈپقويۇشنىسورىدىم.جۇبەيرئايەتنىڭمەنىسىنىچۈشەندۈرۈپ:
ئايەتتىكى زەبۇردىن تەۋرات ،ئىنجىل ۋە قۇرئان كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى.

مۇجاھىد بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى :ئايەتتىكى زەبۇردىن ﷲ تائاال تەرىپىدىن چۈشكەن
بارلىق كىتابالر كۆزدە تۇتۇلىدۇ﴿ .بۇ (قۇرئان) دا ﷲ غا ئىبادەت قىلغۇچى قەۋم ئۈچۈن (خەۋەرلەر،
ۋەز ـ نەسھەتلەردىن) ئەلۋەتتە يېتەرلىك بار﴾ يەنى ﷲ تائاالنىڭ بەندىسى ۋە پەيغەمبىرى بولغان
((( ئەئراف سۈرىسى 128ـ ئايەت.
((( مۆمىن سۈرىسى 51ـ ئايەت.
((( نۇر سۈرىسى 55ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئەنبىيا سۈرىسى

مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا چۈشۈرۈلگەن بۇ قۇرئاندا ﷲ تائاال ئۆزى ياخشى كۆرۈپ ۋە رازى بولۇپ
يولغا قويۇپ بەرگەن شەرىئىتىنىڭ كۆرسەتمىسى بويىچە ﷲ تائاالغا ئىبادەت قىلغان ،شەيتان ۋە
ئۆز خاھىشلىرىغا بويسۇنۇشتىن ﷲ تائاالغا بويسۇنۇشنى ئەال كۆرگەن كىشىلەر ئۈچۈن خەۋەرلەر،
ۋەز ـ نەسىھەتلەر ۋە پايدىلىق نەرسىلەردىن ئەلۋەتتە يېتەرلىك بار.

مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ پۈتكۈل ئالەمگە رەھمەت قىلىنىپ
ئەۋەتىلگەنلىكى
﴿(ئى مۇھەممەد!) سېنى بىز پۈتۈن ئەھلى جاھان ئۈچۈن پەقەت رەھمەت قىلىپال ئەۋەتتۇق﴾

يەنى ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى پۈتۈن جاھان ئەھلىگە رەھمەت
قىلىپ ئەۋەتكەنلىكىدىن خەۋەر بېرىدۇ .شۇڭا كىمكى بۇ رەھمەتنى قوبۇل قىلسا ۋە بۇ نېمەتكە
شۈكرى قىلسا ،دۇنيا ـ ئاخىرەتتە بەخت ـ سائادەتكە ئېرىشىدۇ .كىمكى بۇ رەھمەتنى قوبۇل
قىلمىسا ۋە بۇ نېمەتكە شۈكرى قىلمىسا ،دۇنيا ـ ئاخىرەتتە زىيان تارتىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە
مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ نىڭ بەرگەن نېمىتىگە كۇفرىلىق قىلغان ۋە ئۆز قەۋمىنى (ئازدۇرۇش بىلەن)
ھاالكەت مەۋقەسىگە چۈشۈرۈپ قويغانالرنى كۆرمىدىڭمۇ؟ (ھاالكەت مەۋقەسى) جەھەننەمدۇركى،
(((
ئۇالر جەھەننەمگە كىرىدۇ ،ئۇ نېمىدېگەن يامان جاي!﴾
قۇرئاننى سۈپەتلەپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇ ئىمان كەلتۈرگەنلەرگە ھىدايەتتۇر ۋە (دىلالردىكى
شەك -شۈبھىگە) شىپادۇر ،ئىمان ئېيتمايدىغانالرنىڭ قۇالقلىرى (قۇرئاننى ئاڭالشتىن) ئېغىردۇر
(يەنى قۇرئاننىڭ دەۋىتىگە قۇالق سالمىغانالرنىڭ ۋە ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈگەنلەرنىڭ گويا قۇالقلىرى
ئېغىردۇر) ،قۇرئان ئۇالرنىڭ (دىللىرىغا) كورلۇقتۇر (يەنى ئۇالر ھىدايەت نۇرىنى كۆرمەيدۇ)،
ئەنە شۇالر يىراقتىن نىدا قىلىنغۇچىالردۇر (يەنى ئۇالر ھەقنى قوبۇل قىلماسلىقتا ئىمانغا يىراقتىن
چاقىرىلغان،مۇساپىنىڭيىراقلىقىدىنچاقىرىقنىئاڭلىمىغانكىشىلەرگەئوخشايدۇ)﴾(((.
ئىمام مۇسلىم ئەبۇ ھۇرەيرەنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمغا :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! مۇشرىكالرغا لەنەت تىلەپ بەتدۇئا قىلمامسەن؟-
دېيىلگەندە،پەيغەمبەرئەلەيھىسساالم«:مەنلەنەتتىلەپبەتدۇئاقىلىدىغانقىلىنىپئەۋەتىلمىدىم،
بەلكى رەھمەت قىلىنىپ ئەۋەتىلدىم» دېدى.
ئىمام ئەھمەد ئەمرى ئىبنى ئەبۇقۇرە كىندىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ھۇزەيفە
شەھەرلەردە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمىنىڭ سۆزلىرىنى كىشىلەرگە ئەسلىتىپ تۇراتتى( ،بىر كۈنى)
ھۇزەيفە سالماننىڭ قېشىغا كەلدى .سالمان ھۇزەيفەگە :ئى ھۇزەيفە! پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
(بەزىدە) ئاچچىقى كېلىپ قالغان بولسىمۇ سۆز قىالتتى ،مەن بىر قېتىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
تەبلىغ قىلىپ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان« :مەن ئۈممىتىمدىن قايسى بىر كىشىنى ئاچچىقىمدا
تىلالپ سالسام ياكى لەنەت ئېيتىپ سالسام ،مەنمۇ ئىنسان ،مېنىڭمۇ سىلەردەك ئاچچىقىم كېلىدۇ.
((( ئىبراھىم سۈرىسى 29 - 28ـ ئايەتلەر.
((( فۇسسىلەت سۈرىسى 44ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

179

ﷲ تائاال بولسا ،مېنى بارلىق جاھان ئەھلىگە رەھمەت قىلىپ ئەۋەتكەن .شۇڭا ،ئى ﷲ! ئۇ تىلنى
ياكى ئۇ لەنەتنى قىيامەت كۈنى ئۇ كىشىگە بولىدىغان بىر رەھمەت قىلىپ بەرگىن!»
ئۇنىڭغا (يەنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بارلىق جاھان ئەھلىگە رەھمەت قىلىنىپ
ئەۋەتىلىشىگە) ئىشەنمىگەن كاپىرالرغا ئۇنىڭ قانداق پايدىسى بار؟ -دەپ سوئال قويۇلسا ،بۇنىڭغا
(ﷲ تائاالنىڭ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) سېنى بىز پۈتۈن ئەھلى جاھان ئۈچۈن پەقەت رەھمەت قىلىپال
ئەۋەتتۇق﴾ دېگەن ئايىتىنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى جەرىر رىۋايەت قىلغان) ئىبنى ئابباسنىڭ:
كىمكى ﷲ تائاالغا ۋە قىيامەت كۈنىگە ئىشەنسە ،دۇنيا ـ ئاخىرەتتە ئۇنىڭغا رەھمەت يېزىلىپ كەتكەن
بولىدۇ .كىمكى ﷲ تائاالغا ۋە پەيغەمبىرىگە ئىشەنمەي كاپىر بولسا( ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
بارلىق جاھان ئەھلىگە رەھمەت قىلىنىپ ئەۋەتىلگەنلىكىنىڭ سەۋەبى بىلەن) ئۇ كاپىر ئىلگىرىكى
كاپىر ئۈممەتلەرگە كەلگەن يەر يۇتۇش ۋە ھاالك قىلىنىپ كېتىشتەك ئىشالردىن ساقلىنىپ قالىدۇ-،
دېگەن سۆزى جاۋاب بولىدۇ.

*******
ﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢﮣﮤﮥ
ﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓﯔﯕﯖ
ﯗﯘﯙﯚ ﯛﯜﯝﯞﯟ ﯠ ﯡﯢ ﯣﯤﯥ ﯦ
ﯧﯨﯩﯪﯫﯬﯭﯮﯯﯰ
(ئى مۇھەممەد! مۇشرىكالرغا) «ماڭا ۋەھيى قىلىندىكى ،سىلەرنىڭ ئىالھىڭالر بىر ئىالھتۇر،
سىلەر بويسۇنامسىلەر؟» دېگىن﴿ .﴾108ئەگەر ئۇالر (ئىسالمدىن) يۈز ئۆرۈسە ،ئېيتقىنكى« ،مەن
سىلەرگە (ھەقىقەتنى ھېچ كىشىنى ئايرىماستىن) ئوخشاش ئۇقتۇردۇم ،سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان
(ئازاب) يېقىنمۇ ،يىراقمۇ؟ ئۇقمايمەن﴿ .﴾109ﷲ ھەقىقەتەن ئاشكارا سۆزنىمۇ ،سىلەرنىڭ
يوشۇرغانلىرىڭالرنىمۇ بىلىپ تۇرىدۇ .بىلمەمسەنكى ،ئۇ (يەنى سىلەرگە بېرىلىدىغان جازانىڭ
كېچىكىشى) سىلەر ئۈچۈن سىناق ۋە ۋاقىتلىق پايدىلىنىش بولۇشى مۇمكىن»﴿( .﴾111پەيغەمبەر
ئېيتتى) «پەرۋەردىگارىم! (مېنىڭ بىلەن مەككە كۇففارلىرىنىڭ ئارىسىدا) ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم
چىقارغىن ،بىزنىڭ پەرۋەردىگارىمىز مەرھەمەتلىك ﷲ دۇر ،سىلەرنىڭ بوھتان سۆزلىرىڭالرغا قارشى
ﷲ دىن ياردەم تىلەيمەن»﴿.﴾112

180

ۋەھيىنىڭ غايىسىنىڭ اﷲ تائاالغىال ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىش ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى مۇشرىكالرغا مۇنداق دېيىشكە بۇيرۇيدۇ(﴿ :ئى مۇھەممەد!
مۇشرىكالرغا) «ماڭا ۋەھيى قىلىندىكى ،سىلەرنىڭ ئىالھىڭالر بىر ئىالھتۇر ،سىلەر بويسۇنامسىلەر؟»
دېگىن﴾يەنىسىلەرئۇنىڭغائەگىشەمسىلەرۋەئۇنىڭغابويسۇنامسىلەر؟-دىگىن﴿.ئەگەرئۇالر(ئىسالمدىن)
يۈز ئۆرۈسە ،ئېيتقىنكى« ،مەن سىلەرگە (ھەقىقەتنى ھېچ كىشىنى ئايرىماستىن) ئوخشاش ئۇقتۇردۇم﴾

يەنى خۇددى سىلەر ماڭا جەڭ ئېالن قىلغاندەك ۋە مەندىن ئادا ـ جۇدا بولغاندەك ،مەنمۇ سىلەرگە جەڭ

ئەنبىيا سۈرىسى

ئېالن قىلماقچى ۋە سىلەردىن ئادا ـ جۇدا بولماقچى بولغانلىقىمنى ئوقتۇردۇم -،دېگىن.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەگەر ئۇالر سېنى يالغانچى قىلىشتا چىڭ تۇرسا« :مېنىڭ
ئەمەلىم ئۆزەم ئۈچۈندۇر ،سىلەرنىڭ ئەمەلىڭالرمۇ ئۆزەڭالر ئۈچۈندۇر ،مېنىڭ ئەمەلىمدىن سىلەر ئادا
جۇدا سىلەر ،سىلەرنىڭ قىلمىشىڭالردىن مەنمۇ ئادا ـ جۇدامەن (يەنى بىراۋ يەنە بىر بىراۋنىڭقىلغان گۇناھىغا جاۋابكار ئەمەس)» دېگىن﴾(((﴿ ،ئەگەر سەن (مۇئاھىدە تۈزگەن) قەۋمدىن خىيانەت
(ئاالمەتلىرىنى) سەزسەڭ ،مۇئاھىدىسىنى ئۇالرغا ئوچۇق -يورۇقلۇق بىلەن تاشالپ بەرگىن (يەنى سەن
بىلەن مۇئاھىدە تۈزۈشكەن قەۋمدىن خىيانەت شەپىسى كۆرۈلسە ،ئۇالرغا تۇيۇقسىز ھۇجۇم قىلماستىن،
مۇئاھىدىنىڭ ئەمەلدىن قالغانلىقىنى ئالدى بىلەن ئۇالرغا ئۇقتۇرۇپ قويغىن) .ﷲ ھەقىقەتەن خائىنالرنى
دوست تۇتمايدۇ﴾((( .يەنى تۈزۈلگەن سۈلھىنىڭ ئەمەلدىن قالدۇرۇلغانلىقىدىن سېنىڭمۇ ۋە ئۇالرنىڭمۇ
ئوخشاش خەۋىرى بولۇپ قالسۇن.
﴿ئەگەر ئۇالر (ئىسالمدىن) يۈز ئۆرۈسە ،ئېيتقىنكى« ،مەن سىلەرگە (ھەقىقەتنى ھېچ كىشىنى
ئايرىماستىن) ئوخشاش ئۇقتۇردۇم﴾ يەنى مەن سىلەرنىڭ مەندىن ئادا ـ جۇدا بولىدىغانلىقىڭالرنى

بىلگەچكە ،مېنىڭمۇ سىلەردىن ئادا ـ جۇدا بولىدىغانلىقىمنى ئۇقتۇردۇم.

قىيامەتنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى پەقەت اﷲ تائاالنىڭال بىلىدىغانلىقى
﴿سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان (ئازاب) يېقىنمۇ ،يىراقمۇ؟ ئۇقمايمەن﴾ يەنى (قىيامەت كۇنى
بولىدىغان) ئۇ ئازاب چوقۇم يۈز بېرىدۇ .ئەمما ئۇنىڭ ۋاقتى يېقىنمۇ ياكى يىراقمۇ بىلمەيمەن.
﴿ﷲ ھەقىقەتەن ئاشكارا سۆزنىمۇ ،سىلەرنىڭ يوشۇرغانلىرىڭالرنىمۇ بىلىپ تۇرىدۇ﴾ يەنى
ﷲ تائاال ھەقىقەتەن ھەممە يوشۇرۇن ئىشالرنى ،بەندىلەرنىڭ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن قىلغان
ئىشلىرىنى ،كۆرۈنۈشتە نېمە ئىش قىلىۋاتقانلىقىنى ۋە ئاستىرىتتىن نېمە ئىش قىلىۋاتقانلىقىنى
ئوبدان بىلىدۇ .قىلغان ئىش مەيلى ئاز ياكى كۆپ بولسۇن ،ياخشى بولسىال مۇكاپاتىنى ،يامان
بولسا جازاسىنى بېرىدۇ.
﴿بىلمەمسەنكى ،ئۇ (يەنى سىلەرگە بېرىلىدىغان جازانىڭ كېچىكىشى) سىلەر ئۈچۈن سىناق
ۋە ۋاقىتلىق پايدىلىنىش بولۇشى مۇمكىن»﴾(﴿ ،پەيغەمبەر ئېيتتى) «پەرۋەردىگارىم! (مېنىڭ
بىلەن مەككە كۇففارلىرىنىڭ ئارىسىدا) ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقارغىن﴾ يەنى مېنىڭ بىلەن

مېنى يالغانچى دېگۈچى قەۋمىمنىڭ ئارىسىنى ئادىللىق بىلەن ئايرىغىن.

قەتادەبۇھەقتەمۇنداقدېدى:بارلىقپەيغەمبەرلەر﴿:پەرۋەردىگارىمىز!بىزبىلەنقەۋمىمىزنىڭ
ئارىسىدا ھەق ھۆكۈم چىقارغىن ،سەن ھۆكۈم چىقارغۇچىالرنىڭ ئەڭ ياخشىسىدۇرسەن»﴾
دەيتتى .ﷲ تائاال پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىمۇ شۇنداق دېيىشكە بۇيرۇدى.

(((

مالىك زەيد ئىبنى ئەسلەمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر
((( يۇنۇس سۈرىسى 41ـ ئايەت.
((( ئەنفال سۈرىسى 58ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 89ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

181

ئەلەيھىسساالم جەڭ مەيدانىغا كەلگەندە﴿« :پەرۋەردىگارىم! (مېنىڭ بىلەن مەككە كۇففارلىرىنىڭ
ئارىسىدا) ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقارغىن﴾ دەيتتى».
﴿بىزنىڭ پەرۋەردىگارىمىز مەرھەمەتلىك ﷲ دۇر ،سىلەرنىڭ بوھتان سۆزلىرىڭالرغا قارشى
ﷲ دىن ياردەم تىلەيمەن»﴾ يەنى سىلەرنىڭ خىلمۇ خىل بوھتان ۋە يالغان سۆزلىرىڭالرغا

قارشى ﷲ تائاالدىن ياردەم تىلەيمەن .ﷲ تائاال ماڭا ياردەم بەرگۈچىدۇر.

شۇنىڭ بىلەن ،ئەنبىيا سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى .كەرەملىك ﷲ تائاالنىڭ بىزنى
قىيامەتكۈنىنىڭئېغىرچىلىقلىرىدىنساقلىشىنىئۈمىدقىلىمىز!

182

ھەج سۈرىسى
مەدىنىدە نازىل بولغان 78 ،ئايەت
ﭑﭒﭓ

ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙ ﭚﭛﭜﭝﭞ
ﭟﭠﭡﭢﭣﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪ
ﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲ
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن
ئى ئىنسانالر! پەرۋەردىگارىڭالردىن (يەنى ئازابىدىن) قورقۇڭالر ،قىيامەتنىڭ
زىلزىلىسى ھەقىقەتەن چوڭ ئىشتۇر﴿ .﴾1ئۇ كۈندە ھەر بىر سۈت ئېمىتىۋاتقان ئايال (قاتتىق
قورقۇنچتىن تېڭىرقاپ قېلىش بىلەن) ئېمىتىۋاتقان بوۋىقىنى ئۇنتۇيدۇ ،ھەر بىر ھامىلدار
ئايالنىڭ بويىدىن ئاجراپ كېتىدۇ ،ئىنسانالرنى مەس كۆرىسەن ،ھالبۇكى ،ئۇالر (ھەقىقەتتە)
مەس ئەمەس (دېمەك ،قىيامەتنىڭ دەھشىتى ئۇالرنى ئەس -ھوشىدىن كەتكۈزۈۋەتكەن)،
لېكىن ﷲ نىڭ ئازابى قاتتىقتۇر﴿.﴾2

قىيامەت ۋاقتىدا بولىدىغان قورقۇنچلۇق ئەھۋالالر
ﷲ تائاال بەندىلىرىنى ئۆزىدىن قورقۇشقا بۇيرۇيدۇ ۋە ئۇالرغا يېقىندا كېلىدىغان
قىيامەتنىڭ قورقۇنچلىق ئەھۋاللىرىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ:
﴿زېمىن قاتتىق تەۋرىتىلگەندە زېمىن (قوينىدىكى) يۈكلىرىنى (يەنى مەدەنلەر ،ئوتالر،
ئۆلۈكلەرنى) چىقارغاندا ،ئىنسان (يەنى كاپىر) ئۇنىڭغا (يەنى زېمىنغا)« :نېمە بولدى؟»
دېگەندە بۇ كۈندە زېمىن ئۆزىنىڭ خەۋەرلىرىنى (يەنى ئۇنىڭ ئۈستىدە ئىشلەنگەن

ياخشى -يامان ئىشالرنى) مەلۇم قىلىدۇ﴾(((﴿ ،زېمىن ۋە تاغالر (ئورۇنلىرىدىن) كۆتىرىلىپ
(بىر -بىرىگە) ئۇرۇلۇپ (ئۇۋىلىپ كەتكەن) چاغدا ،بۇ كۈندە چوڭ ئىش (يەنى قىيامەت) يۈز
بېرىدۇ﴾(((﴿ ،زېمىن قاتتىق تەۋرىتىلگەن ،تاغالر پارچىلىنىپ توزاندەك توزۇپ كەتكەن چاغدا،
قىيامەت (بەزىلەرنى دوزاخقا كىرگۈزۈش بىلەن دەرىجىسىنى) چۈشۈرىدۇ (بەزىلەرنى جەننەتكە
كىرگۈزۈش بىلەن دەرىجىسىنى) كۆتۈرىدۇ﴾(((.
بەزىلەر :زېمىننىڭ بۇ تەۋرىتىلىشى دۇنيانىڭ ئۆمرى ئاخىرلىشىپ ،قىيامەت بولۇش باشالنغان
ۋاقتىدا بولىدۇ -،دېدى.
﴿قىيامەتنىڭ زىلزىلىسى ھەقىقەتەن چوڭ ئىشتۇر﴾ ئىبنى جەرىر بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە
ئەلقەمەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :قىيامەتنىڭ بۇ زىلزىلىسى (تەۋرىنىشى) قىيامەت
بولۇشتىن بۇرۇن بولىدۇ.
بەزىلەر :بۇ قورقۇنچلىق ئەھۋالالر قىيامەت قايىم بولغاندىن كېيىن ،قەبرىدىن تىرىلدۈرۈلۈپ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 04 - 16
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1970
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2276
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1029
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1248
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1302
    36.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3416
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1329
    36.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1328
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3526
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1262
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3531
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3515
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1374
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3565
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3417
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1287
    35.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1331
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3520
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1282
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3545
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1389
    34.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3566
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1298
    35.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3625
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3578
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3592
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3597
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    33.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3530
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    35.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1483
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1356
    34.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3545
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1376
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3479
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1332
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3815
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1244
    37.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3744
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1385
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3480
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1426
    28.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3672
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1405
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3618
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1325
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3591
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1381
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3668
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1314
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3488
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3463
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1340
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3554
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1325
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3524
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1341
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3521
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1327
    35.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3618
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1371
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1375
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3655
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1519
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3691
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1366
    30.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3661
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1343
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3507
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1322
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3644
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3581
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1422
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1656
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3600
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3562
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3639
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1507
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1349
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3564
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 04 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 1239
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 614
    45.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    62.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.