Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 56

Süzlärneñ gomumi sanı 3631
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئەگەر ئۇ بىزنىڭ نامىمىزدىن يالغاننى توقۇيدىغان
بولسا ،ئەلۋەتتە ئۇنى قۇدرىتىمىز بىلەن جازااليتتۇق ،ئاندىن ئۇنىڭ ئاساسي قىزىل تومۇرىنى
كېسىپ تاشاليتتۇق﴾(((.
﴿ﷲ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ (ئەھۋالىنى) بىلىپ تۇرغۇچىدۇر ،كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر»﴾

يەنى ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ ئىچىدىن كىمنىڭ ياخشىلىققا ۋە ھىدايەتكە ،كىمنىڭ ئازغۇنلۇق ۋە
گۇمراھلىققا اليىق بولىدىغانلىقىنى ئوبدان بىلىدۇ.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ
ﭤﭥﭦ ﭧﭨﭩﭪﭫﭬﭭﭮﭯ ﭰ
كىمكى ﷲ ھىدايەت قىلغان ئىكەن ،ئۇ ھىدايەت تاپقۇچىدۇر ،ﷲ گۇمراھ قىلغان ئادەمگە
ﷲ دىن باشقا (ئازابتىن قۇتۇلدۇرىدىغان) ھېچ ياردەمچىلەرنى تاپالمايسەن ،قىيامەت كۈنى ئۇالرنى
دۈم ياتقۇزۇپ (سۆرەلگەن) كور ،گاچا ،گاس ھالدا يىغىمىز ،ئۇالرنىڭ جايى جەھەننەم بولىدۇ،
(جەھەننەمنىڭ) ئوتى پەسلەپ قالسا ،ئۇالرغا (ئوتنى) تېخىمۇ يالقۇنجىتىمىز﴿.﴾97

توغرا يولغا باشالش ۋە ئازدۇرۇۋېتىشنىڭ اﷲ تائاالنىڭ قولىدا ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ مەخلۇقاتلىرى ئىچىدە قىلىدىغان ئىشلىرىدىن ،ئۇالرغا ھۆكۈمىنى
يۈرگۈزىدىغانلىقىدىن ۋە ھۆكۈمىگە ھېچ كىشىنىڭ قارشى تۇرالمايدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىپ
مۇنداق دېدى﴿ :كىمكى ﷲ ھىدايەت قىلغان ئىكەن ،ئۇ ھىدايەت تاپقۇچىدۇر ،ﷲ گۇمراھ قىلغان
ئادەمگە ﷲ دىن باشقا (ئازابتىن قۇتۇلدۇرىدىغان) ھېچ ياردەمچىلەرنى تاپالمايسەن﴾ يەنى ئۇالرنى
توغرا يولغا باشاليدىغان ھېچ ياردەمچىلەرنى تاپالمايسەن.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :كىمكى ﷲ ھىدايەت قىلىدىكەن ،ئۇ (ھەقىقىي)
ھىدايەت تاپقۇچىدۇر ،كىمنىكى (قىلغان يامان ئەمەلى تۈپەيلىدىن) ﷲ ئازدۇرىدىكەن ،ئۇنىڭغا
((( ھاققە سۈرىسى 44ـ 46ـ ئايەتكىچە.

677

يول كۆرسەتكۈچى دوستنى ھەرگىز تاپالمايسەن﴾(((.

ئازغۇنلۇقتىكى كىشىلەرنىڭ جازاسى
﴿قىيامەت كۈنى ئۇالرنى دۈم ياتقۇزۇپ (سۆرەلگەن) كور ،گاچا ،گاس ھالدا يىغىمىز﴾ ئىمام
ئەھمەد ئەنەس ئىبنى مالىكنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن:
ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! (قىيامەت كۈنى) كىشىلەر دۈم ياتقۇزۇلۇپ قانداق يىغىلىدۇ؟ -دەپ سورالدى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇالرنى پۇتلىرىچە ماڭدۇرغان زات ،ئۇالرنى دۈم ياتقۇزۇپ ماڭدۇرۇشقىمۇ
قادىردۇر» دېدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلدى.
ئۇالرنىڭ (قىيامەت كۈنى) كور ،گاچا ،گاس ھالدا كەلتۈرۈلۈشى ئۇالر دۇنيادا ھەقىقەتنى
(كۆرۈشتىن) كور( ،ئۇنى سۆزلەشتىن) گاچا( ،ئۇنى ئاڭالشتىن) گاس بولغانلىقى ئۈچۈن ئۇالرغا
بېرىلگەن جازادۇر .ئۇالر ھەممە كىشىلەر توپالنغان مەيداندا (كۆزلىرىگە ،قۇالقلىرىغا ۋە تىللىرىغا ئەڭ
ئېھتىياجلىق بولغان ۋاقىتتا) مۇشۇ جازا بىلەن جازا بېرىلدى.
﴿ئۇالرنىڭ جايى جەھەننەم بولىدۇ( ،جەھەننەمنىڭ) ئوتى پەسلەپ قالسا﴾ ئىبنى ئابباس
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما :كۆيۈشى توختاپ قالسا -،دېدى .مۇجاھىد :ئۆچۈپ قالسا -،دېدى﴿ .ئۇالرغا
(ئوتنى) تېخىمۇ يالقۇنجىتىمىز﴾ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى(﴿ :ئۇالرغا ئېيتىمىزكى) «تېتىڭالر!
سىلەرگە پەقەت ئازابنىال زىيادە قىلىمىز»﴾(((.

*******
ﭱ ﭲ ﭳ ﭴﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ
ﮁﮂﮃﮄ ﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍ ﮎﮏ ﮐﮑﮒﮓ
ﮔﮕﮖﮗ ﮘ

678

ئۇالرنىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ۋە «چىرىگەن سۆڭەك ۋە توپىغا ئايالنغىنىمىزدىن
كېيىن راستال قايتىدىن تىرىلىپ يېڭىدىن ئادەم بوالمدۇق؟» دېگەنلىكلىرى ئۈچۈن ،ئۇالرغا
بېرىلگەن جازا ئەنە شۇدۇر﴿ .﴾98ئاسمانالرنى ،زېمىننى ياراتقات ﷲ نىڭ ئۇالرغا ئوخشاش
ئىنسانالرنى يارىتااليدىغانلىقىنى ئۇالر بىلمەمدۇ؟ ﷲ ئۇالرنىڭ (ئۆلۈشى ۋە تىرىلىشى ئۈچۈن) شەك
شۈبھسىز مۇئەييەن ۋاقىت بەلگىلىدى ،كاپىرالر پەقەت كۇفرىغىال ئۇنايدۇ﴿.﴾99يەنى ئۇالر بىزنىڭ ئۇالرنى گاس ،گاچا ،كور قىلىپ قويۇشتەك ئۇالرغا بەرگەن جازايىمىزغا
اليىق بولۇپ قالغان ئىدى .چۈنكى ،ئۇالر بىزنىڭ ھۆججەت ـ پاكىتلىرىمىزنى ئىنكار قىلدى ،قايتا
تىرىلىشنى يىراق ساناپ«﴿ :چىرىگەن سۆڭەك ۋە توپىغا ئايالنغىنىمىزدىن كېيىن راستال قايتىدىن
تىرىلىپ يېڭىدىن ئادەم بوالمدۇق؟»﴾ يەنى بىز چىرىپ ،تىتما ـ تىتما بولۇپ توپىغا ئايلىنىپ،
((( كەھف سۈرىسى 17ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( نەبە سۈرىسى 30ـ ئايەت.

ئىسرا سۈرىسى

يوقىلىپ كەتكەندىن كېيىن ئىككىنچى قېتىم قايتا تىرىلەمدىكەنمىز؟ -دېدى.
ئاندىن ﷲ تائاال ئۇالرغا پاكىت كەلتۈردى .ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ياراتقان قۇدرىتى بىلەن
ئۇالرنى قايتا تىرىلدۈرىدىغانلىقىنى ۋە ئۇالرنى قايتا تىرىلدۈرۈش ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى يارىتىشتىن
ئاسان ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتتى.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى يارىتىش ئەلۋەتتە
ئىنسانالرنى يارىتىشتىن كۆپ قىيىندۇر﴾(((﴿ ،ئۇالر (يەنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار
قىلغۇچى كۇففارالر) بىلمەمدۇكى ،ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ياراتقان ۋە ئۇالرنى يارىتىشتا چارچاپ
قالمىغان ﷲ ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈشكە قادىر ئەمەسمۇ؟ دۇرۇس ،ئۇ ھەقىقەتەن ھەر نەرسىگە
قادىردۇر﴾(((﴿ ،ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ياراتقان زات ئۇالرنىڭ ئوخشىشىنى يارىتىشقا قادىر
ئەمەسمۇ؟ ئۇ بۇنىڭغا قادىر ،ﷲ ماھىر ياراتقۇچىدۇر .ھەممىنى بىلگۈچىدۇر .ﷲ بىرەر شەيئىنى
(يارىتىشنى) ئىرادە قىلسا ،ئۇنىڭغا «ۋۇجۇتقا كەل» دەيدۇ ـ دە ،ئۇ ۋۇجۇتقا كېلىدۇ .ﷲ
پاكتۇركى ،ھەر بىر نەرسىنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى ئۇنىڭ قولىدىدۇر( .ئۆلگەندىن كېيىن) ئۇنىڭ
دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر﴾(((.
ﷲ تائاال بۇ يەردە مۇنداق دېدى﴿ :ئاسمانالرنى ،زېمىننى ياراتقات ﷲ نىڭ ئۇالرغا
ئوخشاش ئىنسانالرنى يارىتااليدىغانلىقىنى ئۇالر بىلمەمدۇ؟﴾ يەنى قىيامەت كۈنى ئۇالرنىڭ

تەنلىرىنى قايتۇرااليدىغانلىقىنى ۋە ئۇالرنى بۇرۇن ياراتقاندەك قايتا يارىتااليدىغانلىقىنى
بىلمەمدۇ؟

﴿ﷲ ئۇالرنىڭ (ئۆلۈشى ۋە تىرىلىشى ئۈچۈن) شەك ـ شۈبھسىز مۇئەييەن ۋاقىت بەلگىلىدى﴾

يەنى ﷲ تائاال ئۇالرنى قايتا يارىتىپ قەبرىلىرىدىن چىقىرىش ئۈچۈن ،ئۆتمىسە بولمايدىغان مۇئەييەن
ۋاقىت بەلگىلىدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇنى (يەنى قىيامەت كۈنىنى) بىز مۇئەييەن
مۇددەتكىچە تەخىر قىلىمىز﴾(((.
﴿كاپىرالر پەقەت كۇفرىغىال ئۇنايدۇ﴾ يەنى كاپىرالر ئۆزلىرىگە پاكىتالر كۆرسىتىلىپ بولغاندىن
كېيىنمۇ پەقەت ئۆزلىرىنىڭ گۇمراھلىقىدا ۋە ئازغۇنلۇقىدا چوڭقۇرلىشىشقىال ئۇنايدۇ.

*******
ﮙﮚ ﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢ ﮣﮤﮥﮦﮧ ﮨ
«ئەگەر پەرۋەردىگارىمنىڭ رەھمەت خەزىنىلىرى سىلەرنىڭ قولۇڭالردا بولسا ،چىقىمدىن (يەنى
تۈگەپ كېتىشىدىن) قورقۇپ ،چوقۇم بېخىللىق قىالتتىڭالر ،ئىنسان بېخىل كېلىدۇ» دېگىن﴿.﴾100
((( مۆمىن سۈرىسى 57ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئەھقاف سۈرىسى 33ـ ئايەت.
((( ياسىن سۈرىسى 81ـ 83ـ ئايەتكىچە.
((( ھۇد سۈرىسى 104ـ ئايەت.

679

بېخىللىق قىلىشنىڭ ئىنساننىڭ تەبىئىتى ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال پەيغەمبىرىنى كىشىلەرگە مۇنداق دېيىشكە بۇيرۇيدۇ«﴿ :ئەگەر پەرۋەردىگارىمنىڭ
رەھمەت خەزىنىلىرى سىلەرنىڭ قولۇڭالردا بولسا ،چىقىمدىن (يەنى تۈگەپ كېتىشىدىن) قورقۇپ،
چوقۇم بېخىللىق قىالتتىڭالر﴾ يەنى ئۇ مەڭگۈ تۈگىمەيدىغان تۇرسىمۇ ،سىلەر ئۇنىڭ تۈگەپ

كېتىشىدىن قورقۇپ بېخىللىق قىالتتىڭالر .چۈنكى ،بېخىللىق قىلىش سىلەرنىڭ تەبىئىتىڭالردۇر،
شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :ئىنسان بېخىل كېلىدۇ»﴾.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ياكى ئۇالرنىڭ پادىشاھلىقتىن نېسىۋىسى بارمۇ؟
(ھېچقانداق نېسىۋىسى يوق) ئەگەر بولىدىغان بولسا (زىيادە بېخىللىقتىن) ئۇالر كىشىلەرگە قىلچىلىك
نەرسە بەرمەيدۇ﴾((( يەنى ئەگەر ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالنىڭ پادىشاھلىقىدا نېسىۋىسى بولىدىغان
بولسا ،ئەلۋەتتە ،ئۇالر (قاتتىق بېخىللىقىدىن) ھېچ كىشىگە قىلچىلىكمۇ نەرسە بەرمەيتتى .ﷲ
تائاال ئىنساننى ئىنسانلىق تەرىپىدىن سۈپەتلەيدۇ .چۈنكى ،بېخىللىق ،زارلىنىش ۋە چىدامسىزلىقالر
بولسا ،ئىنساننىڭ سۈپەتلىرىدۇر .لېكىن ،ﷲ تائاال ئۇتۇقلۇق بەرگەن ۋە توغرا يولغا باشلىغان
كىشى ئۇنداق بولمايدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئىنسان ھەقىقەتەن چىدامسىز يارىتىلدى ،ئۇنىڭغا
(يوقسۇزلۇق ياكى كېسەللىك ،يا قورقۇنچتەك) بىرەر كۆڭۈلسىزلىك يەتكەن چاغدا زارالنغۇچىدۇر،
بىرەر ياخشىلىق يەتكەن چاغدا ،بېخىللىق قىلغۇچىدۇر ،پەقەت (تۆۋەندىكىلەر بۇنىڭدىن)
مۇستەسنا :ئۇالر نامازغا ھەمىشە رىئايە قىلغۇچىالردۇر (((﴾...قۇرئاندا مۇشۇنىڭغا ئوخشاپ كېتىدىغان
نۇرغۇنلىغان ئايەتلەر بار .بۇ ،ﷲ تائاالنىڭ سېخى ۋە كۆپ ياخشىلىق قىلغۇچى زات ئىكەنلىكىنى
كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :ﷲ تائاالنىڭ قولى (لىق) توشۇقتۇر ،ئۇنى (مەخلۇقاتلىرىغا) بەرگەن نەرسىلىرى
ئازايتالمايدۇ( ،ﷲ تائاال) كېچە ـ كۈندۈز توختىماي بەرگۈچىدۇر .ﷲ تائاالنىڭ ئاسمانالرنى ۋە
زېمىننى ياراتقان ۋاقتىدىن باشالپ بەرگەن نەرسىلىرىگە قاراپ بېقىڭالر ،ئۇ ھەتتا ﷲ تائاالنىڭ
ئوڭ قولىدىكى نەرسىنىمۇ ئازايتالمىدى».

680

*******
ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ
ﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢ ﯣﯤ ﯥﯦﯧﯨﯩ
ﯪ ﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲ ﯳﯴﯵﯶﯷ
ﯸﯹﯺﯻ ﯼ ﯽﯾﯿﰀﰁﰂﰃﰄ ﰅ ﰆ
((( نىسا سۈرىسى 53ـ ئايەت.
((( مەئارىج سۈرىسى 19ـ 22ـ ئايەتكىچە.

ئىسرا سۈرىسى

بىز مۇساغا ھەقىقەتەن توققۇز روشەن مۆجىزە ئاتا قىلدۇق ،مۇسا پىرئەۋنگە ۋە ئۇنىڭ قەۋمىگە
كەلگەن چاغدا (بىز مۇساغا)(« :ئۇالردىن) ئىسرائىل ئەۋالدىنى (قويۇۋېتىشنى) سورىغىن» (دېدۇق).
پىرئەۋن ئۇنىڭغا« :ئى مۇسا! سېنى مەن چوقۇم جادۇ قىلىنغان دەپ ئوياليمەن» دېدى﴿.﴾101
مۇسا(« :ئى پىرئەۋن!) بۇالر (يەنى توققۇز مۆجىزە) نى پەقەت ئاسمانالرنىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارى
(مېنىڭ راستلىقىمنى ئىسپاتاليدىغان) دەلىل قىلىپ نازىل قىلغانلىقىنى سەن (گەرچە تىلىڭدا ئىقرار
قىلمىساڭمۇ دىلىڭدا ئەلۋەتتە) ئوبدان بىلىسەن ،مەن سېنى ،ئى پىرئەۋن! ھەقىقەتەن ،ھاالك بولىدۇ
دەپ ئوياليمەن» دېدى﴿ .﴾102پىرئەن ئۇالرنى (مىسىر) زېمىنىدىن چىقىرىۋەتمەكچى بولدى ،بىز
پىرئەۋننى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانالرنى -ھەممىسىنى (دېڭىز) غا غەرق قىلىۋەتتۇق﴿.﴾103
پىرئەۋننى غەرق قىلىۋەتكەندىن كېيىن ،بىز ئىسرائىل ئەۋالدىغا(« :مىسىر) زېمىنىدا تۇرۇڭالر،
ئاخىرەت ۋەدىسى (يەنى قىيامەت) كەلگەن چاغدا سىلەرنى (قەبرەڭالردىن مەھشەرگاھقا) (كاپىرالر
بىلەن مۆمىنلەرنى) ئارىالش ئېلىپ كېلىمىز» دېدۇق﴿.﴾104

مۇسا ئەلەيھىسساالمغا بېرىلگەن توققۇز مۆجىزە
ﷲ تائاال مۇسا ئەلەيھىسساالمغا توققۇز مۆجىزە بەرگەنلىكىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ئۇ مۆجىزىلەر
مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ ھەقىقىي پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ پىرئەۋنگە پەيغەمبەر قىلىپ
ئەۋەتكەن زات توغرىسىدا بەرگەن خەۋەرلىرىدە راستچىل ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان كەسكىن
پاكىتالردۇر.
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما :توققۇز مۆجىزە بولسا ،روشەن مۆجىزىلەر قىلىنىپ
ئەۋەتىلگەن ھاسا ،قول (يەنى مۇسا ئەلەيھىسساالم قولىنى قوينىغا سېلىپ چىقارغاندا قولىنىڭ ئاق
بولۇپ چىقىشى) ،قەھەتچىلىك ،دېڭىزنىڭ يېرىلىشى ،سۇ ئاپىتى ،چېكەتكە ،پىت ،پاقا ۋە قان
ئاپەتلىرىدۇر» دېدى.
مۇھەممەد ئىبنى كەئب :توققۇز مۆجىزىلەر بولسا( ،مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ) قولى ،ھاسا ،سۇ
ئاپىتى ،چېكەتكە ،پىت ،پاقا ،قان ئاپەتلىرى ،يەھۇدىيالرنىڭ سۈرىتىنىڭ ئۆزگىرىپ كېتىشى ۋە
تاشتىن سۇنىڭ چىقىشى قاتارلىقالردۇر -،دېدى.
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ،مۇجاھىد ،ئىكرىمە ،شەئبى ۋە قەتادە قاتارلىقالر :توققۇز
مۆجىزىلەر بولسا (مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ) قولى ،ھاسا ،قەھەتچىلىك ،مېۋىلەرنىڭ ھوسۇلىنىڭ
كېمىيىپ كېتىشى ،سۇ ئاپىتى ،چېكەتكە ،پىت ،پاقا ،قان ئاپەتلىرىدۇر -،دېدى.
﴿(ﷲ غا ئىمان ئېيتىشقا) ئۇالرنىڭ گەدەنكەشلىكى يول قويمىدى ،ئۇالر گۇناھكار قەۋم
بولدى﴾((( يەنى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئادەملىرى مۇشۇ مۆجىزىلەرنى كۆرۈپ تۇرۇپمۇ ،چوڭلۇق قىلىش
يۈزىسىدىن ئىمان ئېيتمىدى.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالر ئۇ ئايەتلەرنى ئىچىدە ئېتىراپ قىلدى ،لېكىن ئۇالر
ئۇنى زۇلۇم ۋە تەكەببۇرلۇق قىلىش يۈزىسىدىن ئىنكار قىلدى .بۇزغۇنچىالرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق
((( ئەئراف سۈرىسى 133ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

681

بولىدىغانلىقىغا قارىغىن﴾((( يەنى ئۇ مۆجىزىلەر ئۇالرغا تەسىر قىلمىدى .شۇنىڭدەك ،قۇرەيشلەرنىڭ
سەندىن تەلەپ قىلغان نەرسىلىرىنى كەلتۈرۈپ بەرسەڭمۇ ،ئۇالر يەنە سېنىڭ دەۋىتىڭگە (ﷲ تائاال
خالىغانلىرىدىن باشقىسى) جاۋاب قايتۇرمايدۇ ۋە ساڭا ئىمان ئېيتمايدۇ .پىرئەۋن مۇسا ئەلەيھىسساالم
كەلتۈرگەن مۆجىزىلەرنى كۆرۈپ بولغاندىن كېيىن مۇنداق دېدى«﴿ :ئى مۇسا! سېنى مەن چوقۇم
جادۇ قىلىنغان دەپ ئوياليمەن»﴾.
﴿بىز مۇساغا ھەقىقەتەن توققۇز روشەن مۆجىزە ئاتا قىلدۇق﴾ يەنى بۇ ئايەتتىكى مۆجىزىلەردىن
ئالىمالر يۇقىرىدا بايان قىلغان توققۇز مۆجىزە كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
بۇ توققۇز مۆجىزە ﷲ تائاالنىڭ تۆۋەندىكى ئايەتلىرىدىمۇ بايان قىلىنغان«﴿ :ھاساڭنى
تاشلىغىن!» مۇسا ھاسىسىنىڭ گويا ئەجدىھادەك تېز ھەرىكەتلىنىۋاتقانلىقىنى كۆرگەندە ،ئارقىسىغا
بۇرۇلۇپ چېكىندى .كەينىگە (يەنى قورققىنىدىن ئەجدىھاغا) قارىيالمىدى( .ﷲ ئېيتتى) «ئى
مۇسا! قورقمىغىن ،مېنىڭ ھۇزۇرۇمدا پەيغەمبەرلەر ئەلۋەتتە قورقمايدۇ .لېكىن كىمكى (ئۆزىگە) زۇلۇم
قىلسا ،ئاندىن يامان ئەمەللىرىنى ياخشى ئەمەلگە ئۆزگەرتسە ،مەن (ئۇنىڭغا) ناھايىتى مەغپىرەت
قىلغۇچىدۇرمەن .ناھايىتى مېھرىباندۇر ،قولۇڭنى قوينۇڭغا سالغىن ،ئۇ ھېچقانداق ئىللەتسىز ئاپئاق
بولۇپ چىقىدۇ( .بۇ) مېنىڭ پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىگە ئېلىپ بېرىشىڭ ئۈچۈن بەرگەن توققۇز
مۆجىزەمنىڭ ئىچىدىدۇر ،ئۇالر ھەقىقەتەن پاسىق قەۋم ئىدى﴾(((.
ﷲ تائاال بۇ ئايەتلەردە ھاسا بىلەن قولىنىال بايان قىلدى .قالغان مۆجىزىلەر بولسا ،ئەئراف
سۈرىسىدە تەپسىلىي بايان قىلىندى .مۇسا ئەلەيھىسساالمغا بۇالردىن باشقا يەنە مۆجىزىلەر بېرىلدى.
بۇالر مۇسا ئەلەيھىسساالم ھاسىسى بىلەن تاشنى ئۇرغاندا ،ئۇنىڭدىن سۇنىڭ ئېتىلىپ چىقىشى،
بۇلۇتالرنىڭ سايىۋەن قىلىنىپ بېرىلىشى ،تەرەنجىبىن بىلەن بۆدۈنىنىڭ چۈشۈرۈلۈپ بېرىلىشى ۋە
ئۇالردىن باشقا ئىسرائىل ئەۋالدى مىسىردىن ئايرىلىپ چىققاندىن كېيىن بېرىلگەن مۆجىزىلەردۇر.
لېكىن ،بۇ يەردە بايان قىلىنغان توققۇزى بولسا ،پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ مىسىرلىقتىن بولغان قەۋمى
كۆرگەنلىرىدۇر .ﷲ تائاال بۇ مۆجىزىلەرنى ئۇالرغا پاكىت ئاساسىدا كۆرسەتكەن ئىدى .ئۇالر
مۆجىزىلەرگە قارشىلىق كۆرسەتتى ،كاپىرلىق قىلدى ۋە ئىنكار قىلىش يۈزىسىدىن (ئىمان ئېيتىشتىن)
تەرسالىق قىلدى.

682

شۇڭا مۇسا ئەلەيھىسساالم پىرئەۋنگە مۇنداق دېدى(«﴿ :ئى پىرئەۋن!) بۇالر (يەنى توققۇز
مۆجىزە) نى پەقەت ئاسمانالرنىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارى (مېنىڭ راستلىقىمنى ئىسپاتاليدىغان)
دەلىل قىلىپ نازىل قىلغانلىقىنى سەن (گەرچە تىلىڭدا ئىقرار قىلمىساڭمۇ دىلىڭدا ئەلۋەتتە) ئوبدان
بىلىسەن ،مەن سېنى ،ئى پىرئەۋن! ھەقىقەتەن ،ھاالك بولىدۇ دەپ ئوياليمەن»﴾.

پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ ھاالك قىلىنغانلىقى
﴿پىرئەن ئۇالرنى (مىسىر) زېمىنىدىن چىقىرىۋەتمەكچى بولدى﴾ يەنى پىرئەۋن ئۇالرنى
مىسىر زېمىنىدىن يوقاتماقچى بولغان ئىدى﴿ .بىز پىرئەۋننى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانالرنى
((( نەمل سۈرىسى 14ـ ئايەت.
((( نەمل سۈرىسى 10ـ 12ـ ئايەتكىچە.

ئىسرا سۈرىسى

ھەممىسىنى (دېڭىز) غا غەرق قىلىۋەتتۇق ،پىرئەۋننى غەرق قىلىۋەتكەندىن كېيىن ،بىزئىسرائىل ئەۋالدىغا(« :مىسىر) زېمىنىدا تۇرۇڭالر( ،دېدۇق)﴾ بۇ سۈرە ھىجرەتتىن بۇرۇن

مەككىدە چۈشكەن بولسىمۇ ،لېكىن بۇ ئايەتتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا مەككىنىڭ پەتھى
قىلىنىپ بېرىلىدىغانلىقىغا بېشارەت بار .ئەمەلىيەتتىمۇ شۇنداق بولدى .چۈنكى ،مەككىلىك
كاپىرالر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى مەككىدىن چىقىرىۋەتمەكچى بولغان ئىدى.

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى(﴿ :يەھۇدىيالر) سېنى (مەدىنە) زېمىنىدىن چىقىرىۋېتىش
ئۈچۈن ،ئۇ يەردە سېنى خاتىرجەم تۇرغۇزماسلىققا تاس قالدى ،شۇنداق بولغاندا ،سەن چىقىپ
كەتكەندىن كېيىن ،ئۇالر ئازغىنا ۋاقىت تۇرااليتتى (يەنى ئازغىنە ۋاقىتتىن كېيىن ھاالك بوالتتى).
(بۇ) سەندىن ئىلگىرى بىز ئەۋەتكەن پەيغەمبەرلىرىمىزنىڭ تۇتقان يولىدۇر (يەنى پەيغەمبەرلىرىنى
ئارىسىدىن ھەيدەپ چىقارغان ھەرقانداق ئۈممەتنى ھاالك قىلىش ﷲ نىڭ پەيغەمبەرلىرى
ھەققىدە تۇتقان يولىدۇر) ،تۇتقان يولىمىزدا ئۆزگىرىش تاپالمايسەن﴾((( شۇنىڭ ئۈچۈن ،ﷲ
تائاال پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى مەككىگە مىراسخور قىلدى .شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم (بىر
رىۋايەتكە ئاساسەن) مەككىگە كۈچ بىلەن كىرىپ ،مەككىلىكلەرنى كۈچ بىلەن بويسۇندۇرۇپ،
ئاندىن ئېغىر ـ بېسىقلىق ۋە كەڭ قورساقلىق قىلىش يۈزىسىدىن ئۇالرنى قويىۋەتكەن.
شۇنىڭدەك ،ﷲ تائاال بوزەك قىلىنغان ئىسرائىل ئەۋالدىدىن بولغان قەۋمنى زېمىننىڭ
شەرق تەرەپلىرىگە ۋە غەرب تەرەپلىرىگە مىراسخور قىلدى .ھەمدە ئۇالرنى پىرئەۋننىڭ شەھىرىگە،
ماللىرىغا ،زىرائەتلىرىگە ،مېۋىلىرىگە ۋە خەزىنىلىرىگە مىراسخور قىلدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە
مۇنداق دېدى﴿ :شۇنداق قىلىپ ئۇالرنى بەنى ئىسرائىلغا مىراس قىلىپ بەردۇق﴾(((.
﴿پىرئەۋننى غەرق قىلىۋەتكەندىن كېيىن ،بىز ئىسرائىل ئەۋالدىغا(« :مىسىر) زېمىنىدا
تۇرۇڭالر ،ئاخىرەت ۋەدىسى (يەنى قىيامەت) كەلگەن چاغدا سىلەرنى (قەبرەڭالردىن مەھشەرگاھقا)
(كاپىرالر بىلەن مۆمىنلەرنى) ئارىالش ئېلىپ كېلىمىز» دېدۇق﴾ يەنى سىلەرنى ۋە دۈشمىنىڭالرنى

بىللە ئېلىپ كېلىمىز .ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ،مۇجاھىد ،قەتادە ۋە زەھھاك قاتارلىقالر
بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ھەممىڭالرنى ئېلىپ كېلىمىز دېگەنلىكتۇر -،دېدى.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ
ﭢﭣﭤﭥ
قۇرئاننى بىز ھەقىقەت ئاساسىدا نازىل قىلدۇق ،قۇرئانمۇ ھەقىقەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا
نازىل بولدى ،سېنى بىز پەقەت خۇش خەۋەر بەرگۈچى ،ئاگاھالندۇرغۇچى قىلىپ ئەۋەتتۇق﴿.﴾105
قۇرئاننى كىشىلەرگە دانە -دانە ئوقۇپ بېرىشىڭ ئۈچۈن ئۇنى بۆلۈپ -بۆلۈپ نازىل قىلدۇق،
ئۇنى تەدرىجى نازىل قىلدۇق﴿.﴾106
((( ئىسرا سۈرىسى 76ـ 77ـ ئايەتلەر.
((( شۇئەرا سۈرىسى 59ـ ئايەت.

683

قۇرئاننىڭ ھەقىقەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا
بۆلۈنۈپ ـ بۆلۈنۈپ چۈشكەنلىكى
ﷲ تائاال ئۇلۇغ كىتابى قۇرئاندىن خەۋەر بېرىپ ،ئۇنىڭ ھەقىقەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا
چۈشۈرۈلگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى(﴿ :يەھۇدىيالر ۋە ناساراالر سېنىڭ
پەيغەمبەرلىكىڭگە گۇۋاھلىق بەرمىسە گۇناھى ئۆزىگە) لېكىن ﷲ ساڭا نازىل قىلغان قۇرئان ئارقىلىق
(پەيغەمبەرلىكىڭگە) گۇۋاھلىق بېرىدۇ ،ﷲ قۇرئاننى (باشقىالر بىلمەيدىغان ئۆزىگە خاس) ئىلمى
بىلەن نازىل قىلدى﴾((( يەنى قۇرئان ﷲ تائاال ساڭا بىلدۈرمەكچى بولغان ھۆكۈملىرى ،بۇيرۇقلىرى ۋە
توسقان چەكلىمىلىرىدىن ئىبارەت ﷲ تائاالنىڭ ئىلمىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا چۈشتى.
﴿قۇرئانمۇ ھەقىقەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا نازىل بولدى﴾ يەنى :ئى مۇھەممەد! قۇرئان
ياخشى قوغدالغانلىقتىن ساڭا ساختا نەرسە ئارىلىشىپ قالمىغان ۋە كەم ـ زىيادە بولمىغان ھالدا
چۈشۈرۈلدى .يەنى قۇرئان ھەق ئاساستا ساڭا يېتىپ كەلدى .چۈنكى ،قۇرئاننى پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمغا كۈچلۈك ،ئىشەنچلىك ،مەرتىۋىلىك پەرىشتىلەر ،ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىدىغان
پەرىشتە (يەنى جىبرىئىل ئەلەيھىسساالم) ئېلىپ چۈشتى.
ئى مۇھەممەد! ﴿سېنى بىز پەقەت خۇش خەۋەر بەرگۈچى ،ئاگاھالندۇرغۇچى قىلىپ
ئەۋەتتۇق﴾ يەنى ساڭا بويسۇنغان مۆمىنلەرگە خۇش بېشارەتچى ۋە ساڭا ئاسىيلىق قىلغان كاپىرالرنى

ئاگاھالندۇرغۇچى قىلىپ ئەۋەتتۇق.

﴿قۇرئاننى كىشىلەرگە دانە -دانە ئوقۇپ بېرىشىڭ ئۈچۈن ئۇنى بۆلۈپ -بۆلۈپ نازىل
قىلدۇق ،ئۇنى تەدرىجى نازىل قىلدۇق﴾ بۇ ئايەتتە ئىككى خىل قىرائەت بولۇپ ،بىرىنچى خىل

قىرائەتكە ئاساسەن بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى :بىز قۇرئاننى ھەممە نەرسىلەر خاتىرىلەنگەن تاختا
(لەۋھۇلمەھفۇز) دىن ئايرىپ چىقىپ ،ئۇنى بىرىنچى ئاسماندىكى “بەيتۇلئىززە” دېگەن ئۆيگە
چۈشۈردۇق .ئاندىن قۇرئان ئۇ يەردىن يۈز بەرگەن ئىشالرنىڭ جەريانىغا قارىتا بۆلۈنۈپ ـ بۆلۈنۈپ
23يىل ئىچىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا چۈشتى دېگەنلىك بولىدۇ .بۇ مەنىنى ئىكرىمە ئىبنى
ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمادىن رىۋايەت قىلدى.

684

ئىككىنچى خىل قىرائەتكە ئاساسەن بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى :قۇرئاننى كىشىلەرگە يەتكۈزۈشۈڭ
ۋە ئوقۇپ بېرىشىڭ ئۈچۈن ئۇنى بۆلۈپ ـ بۆلۈپ ،مەنىسى ئوچۇق ،ئايەتمۇ ئايەت قىلىپ چۈشۈردۇق.
ئۇنى بىرىنى بىرىنىڭ كەينىدىن (پارچە ـ پارچە قىلىپ) چۈشۈردۇق دېگەنلىك بولىدۇ .بۇ مەنىمۇ
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمادىن رىۋايەت قىلىندى.

*******
ﭦﭧﭨﭩﭪ ﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲﭳﭴ ﭵﭶ ﭷ ﭸ ﭹﭺ
ﭻﭼﭽﭾ ﭿﮀﮁﮂﮃﮄﮅﮆ ﮇﮈﮉ
((( نىسا سۈرىسى 166ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئىسرا سۈرىسى

«قۇرئانغا ئىشىنىڭالر ياكى ئىشەنمەڭالر (مەيلى ،چۈنكى ،ئىشىنىشىڭالر ئۇنىڭغا كامالەت،
ئىشەنمەسلىكىڭالر ئۇنىڭغا نوقسان ئېلىپ كەلمەيدۇ)» دېگىن .شۈبھسىزكى ،قۇرئان نازىل
بولۇشتىن ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەر قۇرئاننى ئاڭلىغان چاغلىرىدا (تەسىرلىنىپ) دەرھال سەجدىگە
بارىدۇ﴿ .﴾107ئۇالر« :پەرۋەردىگارىمىز پاكتۇر ،پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ۋەدىسى چوقۇم ئورۇنلىنىدۇ»
دەيدۇ﴿ .﴾108ئۇالر يىغلىغان ھالدا سەجدە قىلىشقا يىقىلىدۇ (قۇرئاننى ئاڭالش بىلەن ئۇالر ﷲ
غا) تېخىمۇ تەزەررۇ قىلىدۇ﴿.﴾109

ئىلگىرىكى ئۈممەتلەردىن بولغان ئىلىملىك كىشىلەرنىڭ
قۇرئاننىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلىدىغانلىقى
ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى ئۆزىنىڭ مۇشۇ كاتتا قۇرئاننى ئېلىپ
كەلگەن كاپىرالرغا مۇنداق دېيىشكە بۇيرۇدى﴿ :قۇرئانغا ئىشىنىڭالر ياكى ئىشەنمەڭالر (مەيلى،
چۈنكى ،ئىشىنىشىڭالر ئۇنىڭغا كامالەت ،ئىشەنمەسلىكىڭالر ئۇنىڭغا نۇقسان ئېلىپ كەلمەيدۇ)»
دېگىن﴾ يەنى سىلەر قۇرئانغا ئىمان ئېيتىڭالر ياكى ئېيتماڭالر بەرىبىر ،ئۇ ،ﷲ تائاال چۈشۈرگەن

ۋە ئۇنىڭ ئىسمىنى بۇرۇنقى زاماندىن باشالپ ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلىرىگە چۈشۈرگەن كىتابلىرىدا
تونۇشتۇرۇپ كەلگەن ھەقىقەتتۇر.

﴿شۈبھسىزكى ،قۇرئان نازىل بولۇشتىن ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەر قۇرئاننى ئاڭلىغان
چاغلىرىدا (تەسىرلىنىپ) دەرھال سەجدىگە بارىدۇ﴾ يەنى ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەرنىڭ

ئىچىدىن كىتابلىرىنى چىڭ تۇتقانالرغا ،كىتابىنىڭ (ھۆكۈملىرىنى) ئالماشتۇرۇۋەتمەستىن ۋە
ئۆزگەرتىۋەتمەستىن ئەمەل قىلغانالرغا بۇ قۇرئان ئوقۇپ بېرىلسە ،ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ ئۆزلىرىگە
مۇشۇ قۇرئان چۈشكەن پەيغەمبەرنى كۆرۈش نېمىتىنى بەرگەنلىكىگە شۈكۈر قىلىش يۈزىسىدىن
دەرھال ﷲ تائاالغا سەجدە قىلىشقا بارىدۇ.

﴿«پەرۋەردىگارىمىز پاكتۇر﴾ يەنى ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ كامالەتكە يەتكەن قۇدرىتىنى ۋە
ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭ تىلى ئارقىلىق مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىشكە
بەرگەن ۋەدىسىگە خىالپلىق قىلمىغانلىقىنى ئۇلۇغالپ ۋە ھۆرمەتلەپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :پەرۋەردىگارىمىز
پاكتۇر ،پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ۋەدىسى چوقۇم ئورۇنلىنىدۇ»﴾.
﴿ئۇالر يىغلىغان ھالدا سەجدە قىلىشقا يىقىلىدۇ﴾ يەنى ئۇالر ﷲ تائاالغا يالۋۇرغان ،ئۇنىڭ
كىتابىغا ۋە پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ئىشەنگەن ھالدا سەجدە قىلىشقا يىقىلىدۇ.
﴿(قۇرئاننى ئاڭالش بىلەن ئۇالر ﷲ غا) تېخىمۇ تەزەررۇ قىلىدۇ﴾ يەنى (قۇرئاننى ئاڭالش بىلەن)
ئۇالرنىڭ ﷲ غا بولغان ئىمانى ۋە بويسۇنۇشى تېخىمۇ ئاشىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى:
﴿ھىدايەت تاپقانالرنى ﷲ تېخىمۇ ھىدايەت قىلىدۇ ،ئۇالرغا تەقۋادارلىقنىڭ مۇكاپاتىنى بېرىدۇ﴾(((.

*******
((( مۇھەممەد سۈرىسى 17ـ ئايەت.

685

ﮊﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ
ﮞ ﮟﮠﮡﮢﮣﮤﮥﮦﮧ ﮨ ﮩﮪ ﮫ ﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓ
ﯔﯕ ﯖﯗﯘﯙ ﯚ
«ﷲ دەپ ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،رەھمان دەپ ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،قايسىنى ئاتىساڭالر
(ھەممىسى ياخشىدۇر) .چۈنكى ،ﷲ نىڭ نۇرغۇن گۈزەل ئىسىملىرى بار» دېگىن ،نامىزىڭدا
(قىرائەتنى) (مۇشرىكالر ئاڭالپ قېلىپ ساڭا ئەزىيەت يەتكۈزمەسلىكى ئۈچۈن) يۇقىرى ئاۋاز بىلەنمۇ
ئوقۇمىغىن( ،مۆمىنلەر ئاڭلىماي قالماسلىقى ئۈچۈن) پەس ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن ،ئۇالرنىڭ
ئارىسىدا ئوتتۇرا يول تۇتقىن﴿ .﴾110ئېيتقىنكى« ،جىمى ھەمدۇسانا بالىسى بولۇشتىن پاك
بولغان ،سەلتەنىتىدە شېرىكى بولمىغان ،خارلىقتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن دوستقا موھتاج بولمىغان
(يەنى خار بولمىغان ،ياردەمچىگە موھتاج بولمىغان) ﷲ غا خاستۇر! ﷲ نى مۇكەممەل رەۋىشتە
ئۇلۇغلىغىن»﴿.﴾111

اﷲ تائاالنىڭ گۈزەل ئىسىملىرى بار ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال پەيغەمبىرىنى ﷲ تائاالنىڭ رەھمەت سۈپىتىنىڭ بارلىقىنى ئىنكار قىلغان ۋە ﷲ
تائاالنى “راھمان” دېگەن ئىسىم بىلەن ئاتاشنى چەكلىگەن كاپىرالرغا مۇنداق دېيىشكە بۇيرۇدى:

﴿«ﷲ دەپ ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،رەھمان دەپ ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،قايسىنى ئاتىساڭالر (ھەممىسى
ياخشىدۇر) .چۈنكى ،ﷲ نىڭ نۇرغۇن گۈزەل ئىسىملىرى بار» دېگىن﴾ يەنى ﷲ تائاالنى ﷲ دېگەن

ئىسىم بىلەن ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،رەھمان دېگەن ئىسىم بىلەن ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ .چۈنكى ،ﷲ تائاال
چىرايلىق ئىسىملىرى بار زاتتۇر.

686

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ دىن باشقا ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر ،ئۇ يوشۇرۇننى،
ئاشكارىنى بىلگۈچىدۇر .ئۇ ناھايىتى شەپقەتلىكتۇر ،ناھايىتى مېھرىباندۇر (يەنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە)
كەڭ رەھمەت ئىگىسىدۇر ،ﷲ دىن باشقا ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر .ئۇ (مۇتلەق) پادىشاھتۇر (يەنى
پۈتۈن مەخلۇقاتنىڭ مالىكىدۇر) ،پاكتۇر (يەنى ھەممە نۇقساندىن پاكتۇر)( ،مۆمىنلەرگە) ساالمەتلىك
بېغىشلىغۇچىدۇر( ،دوستالرنى قورقۇنچتىن ،ئازابتىن) ئەمىن قىلغۇچىدۇر .ھەممىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر،
غالىبتۇر ،قەھر قىلغۇچىدۇر ،ئۇلۇغلۇق ئىگىسىدۇر( ،مۇشرىكالرنىڭ) شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن
پاكتۇر ،ﷲ (ھەممىنى) ياراتقۇچىدۇر( ،يوقلۇقتىن) پەيدا قىلغۇچىدۇر( .ھەممە نەرسىگە) سۈرەت
(شەكىل) بېغىشلىغۇچىدۇر ،ئەڭ چىرايلىق ئىسىمالرغا ئىگىدۇر ،ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر
ئۇنىڭغا تەسبىھ ئېيتىپ تۇرىدۇ .ئۇ غالىبتۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴾(((.
مەكھۇل مۇنداق دەپ رىۋايەت قىلىدۇ :مۇشرىكالردىن بىر كىشى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
سەجدىدە تۇرۇپ« :ئى رەھمان! ئى رەھىم!» دەپ تىلەك تىلىۋاتقانلىقىنى ئاڭالپ :بۇ ئىككى زاتنى
چاقىرىپ تۇرۇپ بىر زاتنى چاقىرىمەن دەپ گۇمان قىلىدۇ -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ﷲ تائاال﴿ :ﷲ
دەپ ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،رەھمان دەپ ئاتىساڭالرمۇ بولىدۇ ،قايسىنى ئاتىساڭالر (ھەممىسى ياخشىدۇر).

((( ھەشىر سۈرىسى 22ــــ 24ـ ئايەتكىچە.

ئىسرا سۈرىسى

چۈنكى ،ﷲ نىڭ نۇرغۇن گۈزەل ئىسىملىرى بار» دېگىن﴾ دېگەن ئايىتىنى چۈشۈردى .ئىبنى ئابباس
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمادىنمۇ بۇ ھەقتە شۇنداق رىۋايەت قىلىندى .بۇ ئىككى رىۋايەتنى ئىبنى جەرىر رىۋايەت
قىلدى.

قىرائەتنى ئوتتۇرا ھال ئاۋاز بىلەن قىلىش كېرەكلىكى
﴿نامىزىڭدا (قىرائەتنى) (مۇشرىكالر ئاڭالپ قېلىپ ساڭا ئەزىيەت يەتكۈزمەسلىكى ئۈچۈن)
يۇقىرى ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن( ،مۆمىنلەر ئاڭلىماي قالماسلىقى ئۈچۈن) پەس ئاۋاز بىلەنمۇ
ئوقۇمىغىن﴾
ئىمام ئەھمەد ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
بۇ ئايەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مەككىدە يوشۇرۇنۇپ تۇرغان ۋاقتىدا چۈشكەن ئىدى .پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم ساھابىلىرىغا ناماز ئوقۇپ بەرگەندە ،قۇرئاننى يۇقىرى ئاۋازدا ئوقۇيتتى .مۇشرىكالر
قۇرئاننى ئاڭالپ قالسا ،قۇرئاننى ،ئۇنى چۈشۈرگەن زاتنى ۋە ئۇنى ئېلىپ كەلگەن كىشىنى تىلاليتتى.
شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال پەيغەمبىرىگە مۇنداق دېدى﴿ :نامىزىڭدا (قىرائەتنى) (مۇشرىكالر ئاڭالپ
قېلىپ ساڭا ئەزىيەت يەتكۈزمەسلىكى ئۈچۈن) يۇقىرى ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن( ،مۆمىنلەر ئاڭلىماي
قالماسلىقى ئۈچۈن) پەس ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن ،ئۇالرنىڭ ئارىسىدا ئوتتۇرا يول تۇتقىن﴾ .بۇ

ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلدى.

بۇ ھەقتە زەھھاكمۇ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ شۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى ۋە
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مەدىنىگە ھىجرەت قىلىپ بارغاندىن كېيىن ،بۇ ھۆكۈم ئەمەلدىن قالدۇرۇلدى،
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم قىرائەتنى خالىغانچە ئوقۇيدىغان بولدى -،دېگەن سۆزنى قوشۇپ قويدى.
مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم نامازدا (تۇرۇپ) قۇرئاننى ئاۋازلىق ئوقۇسا ،كاپىرالر پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىدىن كېتىشەتتى ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قىرائىتىنى ئاڭالشقا ئۇنىمايتتى.
بىر كىشى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ نامازدا (تۇرۇپ) ئوقۇغان قۇرئانىنى ئاڭلىماقچى بولسا ،ئۇالردىن
يوشۇرۇن كېلىپ ئوغرىلىقچە ئاڭاليتتى .ئەگەر ئۇ كىشى ئۇالرنىڭ ئۆزىنىڭ قۇرئان ئاڭالۋاتقانلىقىنى
كۆرۈپ قالغانلىقىنى بىلىپ قالسا ،ئۇالرنىڭ يامانلىق قىلىشىدىن قورقۇپ (قۇرئاننى تىڭشىماي)
كېتىپ قاالتتى .ئەگەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئاۋازىنى پەس قىلىۋالسا ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
قىرائىتىنى تىڭشىماقچى بولغانالر ئاڭلىيالماي قاالتتى .شۇنىڭ بىلەن ﷲ تائاال﴿ :نامىزىڭدا (قىرائەتنى)
يۇقىرى ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن﴾ يەنى (ئۇنداق قىلساڭ) مۇشرىكالر ئاڭالپ قېلىپ قېشىڭدىن كېتىپ
قالمىسۇن﴿ .پەس ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن﴾ يەنى (ئۇنداق قىلساڭ) ئۇالردىن قىرائىتىڭنى ئوغرىلىقچە
تىڭشىماقچى بولغانالر ئاڭلىيالماي قالمىسۇن( .پەس ئاۋاز بىلەن ئوقۇمىغانلىقىڭ) سەۋەبىدىن ئۇالر
قۇرئاننى تىڭشاپ ،بەزى گۇناھلىرىغا پۇشايمان قىلىپ ،ئۇنىڭدىن يېنىشى مۇمكىن﴿ .ئۇالرنىڭ
ئارىسىدا ئوتتۇرا يول تۇتقىن﴾.
ئىكرىمە ۋە ھەسەنبەسرىمۇ بۇ ھەقتە شۇنداق دېدى .قەتادە :بۇ ئايەت ناماز ئوقۇغاندا قىلىدىغان
قىرائەت توغرىسىدا چۈشكەن -،دېدى .ئىبنى مەسئۇد﴿ :پەس ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن﴾ دېگەن

687

ئايەتنىڭ مەنىسى ،تىڭشىماقچى بولغان كىشى ئۈچۈن قۇرئاننى پەس ئاۋاز بىلەنمۇ ئوقۇمىغىن
دېگەنلىكتۇر -،دېدى.

اﷲ تائاالنى بىر دەپ بىلىش ئەقىدىسىنىڭ بايانى
ﷲ تائاال يۇقىرىدا ئۆزىنىڭ چىرايلىق ئىسىملىرى بارلىقىنى بايان قىلىپ ئۆتكەن ئىدى ،بۇ
يەردە ئۆزىنى ھەممە كەمچىلىكلەردىن پاكالپ مۇنداق دېدى﴿ :ئېيتقىنكى« ،جىمى ھەمدۇسانا بالىسى
بولۇشتىن پاك بولغان ،سەلتەنىتىدە شېرىكى بولمىغان (ﷲ غا خاستۇر)﴾ ﷲ تائاال مۇنداق زاتتۇر :ئۇ
بىردۇر ،ھەممە ئۇنىڭغا موھتاجدۇر ،ئۇ باال تاپقانمۇ ئەمەس ،تۇغۇلغانمۇ ئەمەس ،ھېچ كىشى ئۇنىڭغا
تەڭداش بواللمايدۇ.
﴿(جىمى ھەمدۇسانا) خارلىقتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن دوستقا موھتاج بولمىغان (يەنى خار بولمىغان،
ياردەمچىگە موھتاج بولمىغان) ﷲ غا خاستۇر﴾ يەنى ﷲ تائاال دوستقا ياكى ۋەزىرگە ۋەياكى

مەسلىھەتچىگە ئېھتىياجى چۈشۈپ قالىدىغان ھاجەتمەن ئەمەستۇر .ئەكسىچە ،ﷲ تائاال ھەممە
نەرسىلەرنى شېرىكسىز ،ئۆزى يالغۇزال ياراتقان ،ئۇالرنى ئورۇنالشتۇرغان ۋە شېرىكسىز ،ئۆزىنىڭ يالغۇز
خاھىشى بىلەنال تەقدىر قىلىپ بېكىتكەن زاتتۇر .مۇجاھىد بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ﷲ تائاال
ھېچ كىشى بىلەن ئەھدە تۈزۈشمىدى ۋە ھېچ كىشىنىڭ ياردىمىنىمۇ تەلەپ قىلمىدى دېگەنلىكتۇر-،
دېدى.
﴿ﷲ نى مۇكەممەل رەۋىشتە ئۇلۇغلىغىن»﴾ يەنى ئۆزلىرىگە ئۇۋال قىلغۇچىالر ۋە ھەقتىن ھالقىپ
كەتكۈچىلەرنىڭ دېگەن سۆزلىرىدىن ﷲ تائاالنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئۇلۇغلىغىن ۋە كاتتا بىلگىن.

ئىبنى جەرىر بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە قۇرەزىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالر ﷲ تائاالنىڭ بالىسى بار دەيتتى .ئەرەبلەر :چاقىرىقىڭغا چىن دىلىمدىن
رازىلىق بىلەن كېلىمەن ،ئى ﷲ! سېنىڭ سەن ئۇنىڭغا ۋە ئۇنىڭ ئىگىدارچىلىقىدىكى نەرسىگە
ئىگىدارچىلىق قىلىدىغان بىر شېرىكىڭدىن باشقا شېرىكىڭ يوق -،دەيتتى .پەرىشتىلەرگە ،يۇلتۇزالرغا
چوقۇنغۇچىالر ۋە ئوتپەرەسلەر :ئەگەر ﷲ تائاالنىڭ دوستلىرى بولمىغان بولسا ،ئەلۋەتتە ﷲ تائاال
خار بوالتتى -،دەيتتى .شۇنىڭ بىلەن ﷲ تائاال﴿ :ئېيتقىنكى« ،جىمى ھەمدۇسانا بالىسى بولۇشتىن

688

پاك بولغان ،سەلتەنىتىدە شېرىكى بولمىغان ،خارلىقتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن دوستقا موھتاج بولمىغان
(يەنى خار بولمىغان ،ياردەمچىگە موھتاج بولمىغان) ﷲ غا خاستۇر! ﷲ نى مۇكەممەل رەۋىشتە
ئۇلۇغلىغىن»﴾ دېگەن ئايىتىنى چۈشۈردى.

ﷲ تائاالغا مىڭالرچە شۈكرىلەر بولسۇن! ئىسرا سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى.

كەھف سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان 110 ،ئايەت
كەھف سۈرىسىنىڭ پەزىلىتى ،ئۇنىڭ بېشىدىكى ئون ئايەت ،ئايىغىدىكى
ئون ئايەتنىڭ پەزىلىتى ۋە بۇ سۈرىنىڭ دەججالدىن ساقاليدىغانلىقى
ئىمام ئەھمەد بەرائىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىر كىشى سۈرە كەھفنى
ئوقۇۋاتاتتى ،ئۇ چاغدا ئۇنىڭ قورۇسىدىكى ئۇالغ ئۈركۈشكە باشلىدى .ئۇ كىشى قارىغۇدەك
بولسا ،بۇلۇت ئۆزىنى ئورىۋاپتۇ .ئۇ كىشى بۇ ئىشنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا دەپ بەرگەندە،
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇنىڭغا« :ئى پاالنى! (قۇرئاننى) ئوقۇۋەرگەن بولساڭ بوالتتى.
چۈنكى ،ئۇ بۇلۇت قۇرئان ئوقۇلغاندا چۈشىدىغان ھۇزۇرى خاتىرجەملىكتۇر» دېدى .بۇ
ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلدى.
قۇرئان ئوقۇغان كىشىنىڭ ئىسمى ئۇسەيد ئىبنى ھەزىردۇر .قۇرئان ئوقۇغان كىشىنىڭ
شۇ ئادەم ئىكەنلىكى بەقەرە سۈرىسىنىڭ تەپسىرىدە بايان قىلىندى.
ئىمام ئەھمەد ئەبۇداردادىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :كىمكى كەھف سۈرىسىنىڭ بېشىدىن ئون ئايەت يادلىسا ،دەججالنىڭ پىتنىسىدىن
ساقلىنىپ قالىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ئىمام مۇسلىم ،ئەبۇداۋۇد ،نەسەئى ۋە تىرمىزىلەرمۇ رىۋايەت
قىلدى .تىرمىزىنىڭ رىۋايىتىدە« :كىمكى كەھف سۈرىسىنىڭ بېشىدىن ئۈچ ئايەت يادلىسا»
دەپ كەلدى.
ئىمام ئەھمەد ئەبۇداردادىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :كىمكى كەھف سۈرىسىنىڭ ئايىغىدىن ئون ئايەت ئوقۇسا ،دەججالنىڭ پىتنىسىدىن
ساقلىنىپ قالىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ئىمام مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلدى.
ھاكىم ئەبۇسەئىد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :كىمكى جۈمە كۈنى كەھف سۈرىسىنى ئوقۇسا،

ئۇ سۈرە يەنە بىر جۈمە كۈنى بولغىچە ئارىلىقتا ئۇ كىشى ئۈچۈن نۇر بولىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ھاپىز
ئەبۇبەكرى بەيھەقىمۇ ھاكىمدىن شۇنداق رىۋايەت قىلدى .ئىمام بەيھەقى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :كىمكى كەھف سۈرىسىنى (ئۆزگەرتىۋەتمەي) خۇددى ئۇ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.