Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 31

Süzlärneñ gomumi sanı 3694
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
((( ياسىن سۈرىسى 38ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

367

كۈن بىلەن ئاي بويسۇندۇرۇلغان يەردە باشقا يۇلتۇزالرنىڭ بويسۇندۇرۇلۇشى تەبىئىدۇر.
ﷲ تائاال بۇنى تەكىتلەپ مۇنداق دېگەن﴿ :قۇياشقا سەجدە قىلماڭالر ،ئايغىمۇ سەجدە
قىلماڭالر ،ئۇالرنى ياراتقان ﷲ غا سەجدە قىلىڭالر ،ئەگەر پەقەت ﷲ غىال ئىبادەت قىلىدىغان
بولساڭالر﴾(((﴿ ،ﷲ قۇياش ،ئاي ۋە يۇلتۇزالرنى ﷲ نىڭ ئەمرىگە بويسۇندۇرۇلغۇچى قىلىپ
ياراتتى ،يارىتىش ۋە ئەمر قىلىش (يەنى كائىناتنى تەسەررۇپ قىلىش) راستىنال ﷲ نىڭ
ئىلكىدىدۇر﴾(((.
﴿سىلەرنى پەرۋەردىگارىڭالرغا مۇالقات بولۇشقا ئىشەنسۇن دەپ( ،قۇدرىتىنىڭ) دەلىللىرىنى
تەپسىلىي بايان قىلىدۇ﴾ يەنى ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچ ئىالھنىڭ يوقلۇقىنى ،ﷲ تائاالنىڭ

(ئەگەر خالىسا) مەخلۇقاتالرنى خۇددى ئۇالرنى يوق يەردىن ياراتقاندەك قايتا تىرىلدۈرىدىغانلىقىنى
كۆرسىتىدىغان ئاالمەتلەرنى ۋە دەلىل ـ پاكىتالرنى ناھايىتى ئوچۇق بايان قىلىدۇ.

*******
ﮂﮃﮄﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑﮒﮓﮔ
ﮕﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ
ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓﯔ ﯕ
ﯖﯗﯘﯙﯚﯛ
ﷲ يەر يۈزىنى (ئۇزۇنسىغا ۋە توغرىسىغا) سوزۇپ كەڭ ياراتتى ،يەر يۈزىدە تاغالرنى ۋە
دەرياالرنى ياراتتى ،مېۋىلەرنىڭ ھەر بىر تۈرىنى ئەركەك ـ چىشى ئىككى جىنسلىق قىلىپ ياراتتى.
كېچىنى كۈندۈزگە كىرىشتۈردى (يەنى كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى بىلەن كۈندۈزنىڭ يورۇقلۇقىنى
ياپتى) .بۇالردا تەپەككۇر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن (ﷲ نىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) دەلىللەر
بار﴿ .﴾3يەر يۈزىدە بىر -بىرىگە تۇتىشاڭغۇ قىتئەلەر بار ۋە تۈرلۈك زىرائەتلەر بار ،كۆپ شاخلىق
بولغان ۋە كۆپ شاخلىق بولمىغان (بىر ئۇرۇقتىن بىر قانچە تال ئۈنۈپ چىققان ،بىر ئۇرۇقتىن
پەقەت بىر تال ئۈنۈپ چىققان) خورما دەرەخلىرى بار( ،ئۇالرنىڭ ھەممىسى) بىر خىل سۇ بىلەن
سۇغىرىلىدۇ ،ئۇالرنىڭ بەزىسىنى بەزىسىدىن تەمدە ئارتۇق قىلىمىز ،بۇالردا چۈشىنىدىغان قەۋم
ئۈچۈن (ﷲ نىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) نۇرغۇن دەلىللەر بار﴿.﴾4

368

اﷲ تائاالنىڭ زېمىندىكى دەلىل ـ پاكىتلىرى
ﷲ تائاال ئۈستۈنكى ئالەمدىكى دەلىل ـ پاكىتالرنى بايان قىلغاندىن كېيىن ،تۆۋەنكى
ئالەمدىكى قۇدرىتىنى ،ھېكمىتىنى ۋە ماھىرلىقىنى كۆرسىتىدىغان دەلىل ـ پاكىتالرنى بايان قىلىشقا
باشالپ مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ يەر يۈزىنى (ئۇزۇنسىغا ۋە توغرىسىغا) سوزۇپ كەڭ ياراتتى ،يەر
((( فۇسسىلەت سۈرىسى 37ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئەئراف سۈرىسى 54ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

رەئد سۈرىسى

يۈزىدە تاغالرنى ۋە دەرياالرنى ياراتتى﴾ يەنى يەر يۈزىنى ئىنتايىن كەڭ يارىتىپ ،ئۇنىڭدا ئېگىز
تاغالرنى بەرپا قىلدى .سۇالر ئاقىدىغان دەرياالرنى ،ئۆستەڭلەرنى ۋە بۇالقالرنى ھاسىل قىلدى .شۇ
سۇ بىلەن رەڭگى ،شەكلى ،تەمى ۋە پۇرىقى ھەر تۈرلۈك مېۋىلەر سۇغىرىلىدۇ.
ﷲ تائاال ﴿مېۋىلەرنىڭ ھەر بىر تۈرىنى ئەركەك ـ چىشى ئىككى جىنسلىق قىلىپ ياراتتى .كېچىنى
كۈندۈزگە كىرىشتۈردى (يەنى كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى بىلەن كۈندۈزنىڭ يورۇقلۇقىنى ياپتى)﴾ يەنى

ﷲ تائاال كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ھەر بىرىنى يەنە بىرىنىڭ ئىزىدىن ماڭىدىغان قىلىپ ياراتتى.
كېچە كەتسە ،ئۇنىڭ ئورنىنى كۈندۈز ئالىدۇ .كۈندۈز كەتسە ،كېچە كېلىدۇ .ھەر بىرىنىڭ ئورنى
ئۆزگىرىپ تۇرغاندەك ۋاقىتمۇ ئۆزگىرىپ تۇرىدۇ﴿ .بۇالردا تەپەككۇر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن (ﷲ
نىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) دەلىللەر بار﴾.
﴿يەر يۈزىدە بىر -بىرىگە تۇتىشاڭغۇ قىتئەلەر بار﴾ يەنى بىر ـ بىرىگە تۇتاش كەتكەن،
بەزىلىرى ئىنسانالرغا پايدىلىق نەرسىلەرنى ئۈندۈرىدىغان ،بەزىلىرى ھېچ نەرسە ئۆستۈرمەيدىغان
شورلۇق ۋە قاقاس يەرلەر بار.
ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ،سەئىد ئىبنى جۇبەير ،زەھھاك ۋە بىر قانچە كىشىدىنمۇ مۇشۇنىڭغا
ئوخشاش رىۋايەت قىلىنغان.
بۇ ئايەت زېمىننىڭ ھەر خىل رەڭلىك جايلىرىنىڭ ھەممىسى ـ تۇپرىقىنىڭ بەزى قىسمىنىڭ
ئاق رەڭدە ،بەزى قىسمىنىڭ قىزىل رەڭدە ،بەزى قىسمىنىڭ سېرىق رەڭدە ،بەزى قىسمىنىڭ
قارا رەڭدە ئىكەنلىكىنى ،بەزى قىسمىنىڭ تاشلىق ،بەزى قىسمىنىڭ قۇملۇق ،بەزى قىسمىنىڭ
قېلىن ۋە بەزى قىسمىنىڭ نېپىز ئىكەنلىكىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ .بۇ جايالرنىڭ ھەممىسى سۈپەت
جەھەتتە ئوخشىمىغان ھالدا بىر ـ بىرىگە تۇتىشىپ كەتكەندۇر .مانا بۇالرنىڭ ھەممىسى ئۇالرنى
ياراتقۇچى بىر ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچ ئىالھنىڭ ۋە ﷲ تائاالدىن باشقا پەرۋىش قىلغۇچىنىڭ
ھېچ يوقلۇقىنى كۆرسىتىدۇ.

﴿ۋە تۈرلۈك زىرائەتلەر بار ،كۆپ شاخلىق بولغان ۋە كۆپ شاخلىق بولمىغان (بىر ئۇرۇقتىن
بىر قانچە تال ئۈنۈپ چىققان ،بىر ئۇرۇقتىن پەقەت بىر تال ئۈنۈپ چىققان) خورما دەرەخلىرى بار﴾

مەسىلەن ،بىر ئۇرۇقتىن ئۈنۈپ كۆپ شاخلىق بولغىنى ئانار ۋە ئەنجۈر دەرەخلىرىگە ئوخشايدۇ.
بىر ئۇرۇقتىن ئۈنۈپ كۆپ شاخلىق بولمىغىنى باشقا بىر غۇللۇق دەرەخلەرگە ئوخشايدۇ(﴿ .ئۇالرنىڭ
ھەممىسى) بىر خىل سۇ بىلەن سۇغىرىلىدۇ ،ئۇالرنىڭ بەزىسىنى بەزىسىدىن تەمدە ئارتۇق
قىلىمىز﴾.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇ« :خورمىنىڭ
ياخشىلىرى ،ناچارلىرى ،تاتلىقلىرى ۋە ئاچچىق -چۈچۈكلىرى بار» .يەنى ﷲ تائاال مېۋىلەرنىڭ ۋە
زىرائەتلەرنىڭ شەكلىنى رەڭگىنى ،تەمىنى ،پۇرىقىنى ،يوپۇرماقلىرىنى ،چېچەكلىرىنى ھەر خىل ۋە
ھەر تۈرلۈك قىلىپ ياراتتى .ئۇالرنىڭ بەزىلىرى ئىنتايىن تەملىك ،بەزىلىرى تەمسىز ،بەزىلىرى ئىنتايىن
ئاچچىق ،ئاچچىق -چۈچۈك ،بەزىلىرى تاتلىق ۋە بەزىلىرى بىر قانچە خىل تەملىك بولىدۇ.
ئاندىن ﷲ تائاالنىڭ ئىزنى بىلەن باشقا بىر تەمگە ئۆزگىرىدۇ .ئۇالرنىڭ بەزىلىرى سېرىق،
بەزىلىرى قىزىل ،بەزىلىرى ئاق ،بەزىلىرى قارا ۋە بەزىلىرى كۆك بولىدۇ .شۇنداقال گۈل ـ چېچەكلەرمۇ

369

بىر خىل تەبىئەت ۋە بىر خىل سۇ بىلەن يېتىشتۈرۈلگەن تۇرۇقلۇق ،ھېسابالش مۇمكىن بولمىغان
دەرىجىدە ھەر خىل تۈس ئېلىپ رەڭگا ـ رەڭ ئېچىلىدۇ .بۇالرنىڭ ھەممىسىدە ئەقىل ئىگىلىرى
ئۈچۈن ﷲ تائاالنىڭ بار ۋە بىرلىكىنى كۆرسىتىدىغان نۇرغۇن دەلىللەر بار.
مانا بۇالر ،ﷲ تائاالنىڭ شەيئىلەرنى بىر ـ بىرىدىن پەرقلىق قىلىپ يارىتىشىنى ئىرادە قىلغىنىنى
ۋە يارىتىشقا قادىر ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان ئەڭ چوڭ دەلىلدۇر .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ:
﴿بۇالردا چۈشىنىدىغان قەۋم ئۈچۈن (ﷲ نىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) نۇرغۇن دەلىللەر بار﴾.

*******
ﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤﯥﯦﯧﯨﯩﯪﯫ ﯬﯭ
ﯮﯯ ﯰﯱﯲﯳﯴﯵﯶﯷﯸ ﯹ ﯺ
(ئى مۇھەممەد!) ئەگەر (بىرەر نەرسىدىن) ئەجەبلىنىدىغان بولساڭ ،ئۇالرنىڭ (يەنى
كۇففارالرنىڭ)« :بىز (ئۆلۈپ) توپا بولۇپ كەتكەندىن كېيىن قايتا تىرىلەمدۇق؟» دېگەن سۆزى
ئەجەبلىنىشكە اليىقتۇر .ئەنە شۇالر پەرۋەردىگارىنى ئىنكار قىلغانالردۇر( ،قىيامەت كۈنى) ئەنە شۇالرنىڭ
بويۇنلىرىغا تاقاقالر سېلىنىدۇ ،ئەنە شۇالر دوزاخ ئەھلى بولۇپ ،دوزاختا مەڭگۈ قالغۇچىالردۇر﴿.﴾5

ئۆلگەندىن كېيىنكى ھاياتلىقنى ئىنكار قىلىشنىڭ
ئەجەبلىنىشكە تېگىشلىك ئىش ئىكەنلىكى

370

ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! ﷲ تائاالنىڭ
خالىغىنىنى قىلىشقا قادىر ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان دەلىل ـ پاكىتالرنى كۆرۈپ ۋە ﷲ تائاالنىڭ
شەيئىلەرنىڭ دەسلەپتە يوقلۇقتىن ئۆرنەكسىز ياراتقانلىقىنى ئېتىراپ قىلىپ تۇرۇپ ،قىيامەتنى
ئىنكار قىلغان ئەنە شۇ مۇشرىكالردىن ﴿ئەجەبلىنىدىغان بولساڭ﴾ ئۇالرنىڭ﴿ :بىز (ئۆلۈپ) توپا
بولۇپ كەتكەندىن كېيىن قايتا تىرىلەمدۇق؟﴾ دېگەن سۆزلىرى ئەجەبلىنىشكە اليىقتۇر .ئۇالر
ئۆزلىرى ئىنكار قىلغان نەرسىلەردىن ئەجەبلىنەرلىك نەرسىلەرنى كۆرۈپ ۋە ئېتىراپ قىلىپ تۇرۇپ،
ئاندىن ﷲ تائاالنىڭ ئالەمنى قايتىدىن يارىتىدىغانلىقى ھەققىدىكى خەۋىرىنى ئىنكار قىلدى .ھەر
بىر ئەقىل ئىگىسى ۋە بىلىملىك كىشى ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى يارىتىشنىڭ ئىنسانالرنى يارىتىشقا
قارىغاندا كۆپ قىيىن ئىكەنلىكىنى ،ئىنسانالرنى قايتا تىرىلدۈرۈش ئۇنى دەسلەپتە يوق يەردىن
بارلىققا كەلتۈرۈشكە قارىغاندا كۆپ ئاسان ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر (يەنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار
قىلغۇچى كۇففارالر) بىلمەمدۇكى ،ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ياراتقان ۋە ئۇالرنى يارىتىشتا چارچاپ
قالمىغان ﷲ ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈشكە قادىر ئەمەسمۇ؟ دۇرۇس ،ئۇ ھەقىقەتەن ھەر نەرسىگە
قادىردۇر﴾(((.
((( ئەھقاف سۈرىسى 33ـ ئايەت.

رەئد سۈرىسى

ئاندىن ﷲ تائاال بۇالرنى سۈپەتلەپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەنە شۇالر پەرۋەردىگارىنى ئىنكار
قىلغانالردۇر( ،قىيامەت كۈنى) ئەنە شۇالرنىڭ بويۇنلىرىغا تاقاقالر سېلىنىدۇ﴾ يەنى تاقاقالر سېلىنىپ
دوزاخقا سۈرۈلىدۇ﴿ .ئەنە شۇالر دوزاخ ئەھلى بولۇپ ،دوزاختا مەڭگۈ قالغۇچىالردۇر﴾ يەنى ئۇالر

دوزاختىن مەڭگۈ چىقالمايدۇ.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ
ﭟ ﭠﭡﭢ ﭣﭤﭥﭦ ﭧ
ئۇالر سەندىن (ﷲ نىڭ) ئېھسانىدىن ئىلگىرى ئازابنىڭ چاپسانراق چۈشۈشىنى تەلەپ
قىلىدۇ ،ئۇالردىن بۇرۇن ﷲ نىڭ ئازابىغا دۇچار بولغان ئۈممەتلەر ئۆتكەن ،ئىنسانالر زۇلۇم
قىلسىمۇ ،پەرۋەردىگارىڭ ھەقىقەتەن ئۇالرنى مەغپىرەت قىلىدۇ .پەرۋەردىگارىڭ (گۇناھالرغا چۆمۈپ
تەۋبە قىلمىغانالرنى) شەك ـ شۈبھىسىز قاتتىق جازااليدۇ﴿.﴾6

كاپىرالرنىڭ ئازابنىڭ تېز كېلىشىنى تىلىگەنلىكى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئەنە شۇ ھەقنى ئىنكار قىلغۇچىالر ﴿سەندىن (ﷲ نىڭ)
ئېھسانىدىن ئىلگىرى ئازابنىڭ چاپسانراق چۈشۈشىنى تەلەپ قىلىدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق

دەيدۇ﴿ :ئۇالر ئېيتتى« :ئى قۇرئان نازىل قىلىنغان ئادەم! سەن ھەقىقەتەن مەجنۇنسەن .ئەگەر
سەن (مەن رەسۇلۇلال دېگەن سۆزۈڭدە) راستچىلالردىن بولساڭ( ،پەيغەمبەرلىكىڭگە گۇۋاھلىق
بېرىدىغان) پەرىشتىلەرنى ئالدىمىزغا ئېلىپ كەلسەڭچۇ»؟ پەرىشتىلەرنى پەقەت ھەق ئاساسىدا
(يەنى ئازاب نازىل قىلىشىمىز مۇقەررەر بولغان چاغدىال) نازىل قىلىمىز ،بۇ چاغدا ئۇالرغا مۆھلەت
بېرىلمەيدۇ (يەنى ئۇالرنىڭ ئازابى كېچىكتۈرۈلمەيدۇ)﴾(((﴿ ،ئۇالر سەندىن ئازابنىڭ چاپسان
كېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ ،ﷲ (ئۇالرنىڭ ھاالك بولۇشىنىڭ) مۇئەييەن ۋاقتىنى بەلگىلىمىگەن
بولسا ئىدى ،ئۇالرغا ئازاب ئەلۋەتتە (ئۇالر تەلەپ قىلغان ۋاقىتتىال) كېلەتتى ،ئۇالرغا ئازاب چوقۇم
ئۇالر خەۋەرسىز ھالەتتە تۇرغاندا ئۇشتۇمتۇت كېلىدۇ .ئۇالر سەندىن ئازابنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ
قىلىدۇ ،شەك ـ شۈبھىسىزكى ،جەھەننەم (قىيامەت كۈنى) كاپىرالرنى قورشاپ تۇرغۇچىدۇر﴾(((،
﴿بىر تىلىگۈچى (يەنى نەزر ئىبن ھارىس) كاپىرالرغا چوقۇم بولىدىغان ئازابنىڭ (چۈشۈشىنى)
تىلىدى﴾(((﴿ ،قىيامەتكە ئىشەنمەيدىغانالر ئۇنىڭ بولۇشىنى ئالدىرىتىدۇ ،ئۇنىڭغا ئىشىنىدىغانالر
بولسا قىيامەتتىن قورقىدۇ ،قىيامەتنى ھەق دەپ بىلىدۇ﴾(((﴿ ،ئۇالر (مەسخىرە قىلىش يولى
بىلەن)« :پەرۋەردىگارىمىز! (سەن بىزگە ئازابتىن ۋەدە قىلغان) نېسىۋىمىزنى بىزگە بالدۇرراق
((( ھىجىر سۈرىسى 6ــــ 8ـ ئايەتلەر.
((( ئەنكەبۇت سۈرىسى 53ــــ 54ـ ئايەتلەر.
((( مائارىج سۈرىسى 1ـ ئايەت.
((( شۇرا سۈرىسى 18ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

371

ـ قىيامەت كۈنىدىن ئىلگىرى بەرگىن» دېيىشتى﴾(((﴿ ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇالر« :ئەگەر بۇ (يەنى
قۇرئان) سېنىڭ تەرىپىڭدىن نازىل بولغان ھەقىقەت بولىدىغان بولسا ،ئاسماندىن ئۈستىمىزگە
تاش ياغدۇرغىن ياكى بىزنى قاتتىق ئازاب بىلەن جازالىغىن!» دېدى﴾((( .ئۇالر ھەقنى قاتتىق
ئىنكار قىلغانلىقىدىن تەرسالىق ۋە كۇپۇرلۇق قىلىپ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن ﷲ تائاالنىڭ
ئازابىنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ.
﴿ئۇالردىن بۇرۇن ﷲ نىڭ ئازابىغا دۇچار بولغان ئۈممەتلەر ئۆتكەن﴾ يەنى بىز ئازابىمىزنى
ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەرگە چۈشۈردۇق .ئۇالرنىڭ ئاقىۋىتىنى (ئىبرەت ئالىدىغانالر ئۈچۈن) ئېلىشقا
تېگىشلىك ئىبرەت قىلدۇق.
ئاندىن ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ بەندىلىرىگە بولغان مېھرى ـ شەپقىتى ۋە مەغپىرىتى بولمايدىغان
بولسا ،ئۇالرغا تېگىشلىك بولغان ئازابنى چوقۇم تېزلىتىدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ﷲ تائاال بۇ
ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :ئەگەر ﷲ ئىنسانالرنى ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن جازااليدىغان
بولسا ،يەر يۈزىدە ھېچبىر جان ئىگىسىنى قويمىغان بوالتتى﴾(((.
﴿ئىنسانالر زۇلۇم قىلسىمۇ ،پەرۋەردىگارىم ھەقىقەتەن ئۇالرنى مەغپىرەت قىلىدۇ﴾ يەنى
ئىنسانالر كېچە ـ كۈندۈز زۇلۇم قىلغان ۋە خاتا ئىشالرنى قىلغان تۇرۇقلۇق ﷲ تائاال ئۇالرنى
ئەپۇ قىلىدۇ ،گۇناھلىرىنى كەچۈرىدۇ ۋە ئەيىبلىرىنى ياپىدۇ .ئاندىن ئۈمىد بىلەن قورقۇنچنىڭ
تەڭپۇڭلىشىشى ئۈچۈن ،ﷲ تائاال گۇناھالرغا مەغپىرەت قىلىدىغانلىقى ھەققىدىكى ھۆكمىنىڭ
ئارقىدىنال ،ئۇالرنى قاتتىق جازااليدىغانلىقى ھەققىدىكى ھۆكمىنى بايان قىلىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ئەگەر ئۇالر (يەنى يەھۇدىيالر) سېنى
ئىنكار قىلسا ،سەن« :پەرۋەردىگارىڭالر (قىلمىشىڭالر ئۈچۈن ،سىلەرنى ئالدىراپ جازالىمىغانلىقتىن)
كەڭ رەھمەت ئىگىسىدۇر( ،ﷲ نىڭ رەھمىتىگە مەغرۇر بولماڭالركى) ﷲ نىڭ ئازابى گۇناھكار
قەۋمدىن قايتۇرۇلمايدۇ» دېگىن﴾(((﴿ ،شۈبھىسىىزكى ،پەرۋەردىگارىڭ (ئاسىيلىق قىلغۇچىالرنى)
ئەلۋەتتە تېز جازالىغۇچىدۇر( ،ئىتائەت قىلغۇچىالرغا) ئەلۋەتتە مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،مەرھەمەت
قىلغۇچىدۇر﴾((((﴿ ،ئى مۇھەممەد!) مېنىڭ (مۆمىن) بەندىلىرىمگە خەۋەر قىلغىنكى ،مەن تولىمۇ
مەغپىرەت قىلغۇچىمەن ،ناھايىتى رەھىم قىلغۇچىمەن .مېنىڭ ئازابىم قاتتىقتۇر﴾((( بۇ ئايەتلەرگە
ئوخشاش ئۈمىد بىلەن قورقۇنچ بىرلەشتۈرۈپ بايان قىلىنغان ئايەتلەر ناھايىتى كۆپتۇر.

372

*******
ﭨﭩﭪﭫ ﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲ ﭳﭴﭵﭶﭷﭸ ﭹ
((( ساد سۈرىسى 16ـ ئايەت.
((( ئەنفال سۈرىسى 32ـ ئايەت.
((( فاتىر سۈرىسى 45ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئەنئام سۈرىسى 147ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 167ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ھىجىر سۈرىسى 49ــــ 50ـ ئايەت.

رەئد سۈرىسى

كۇففارالر :نېمىشقا ئۇنىڭغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن بىرەر مۆجىزە نازىل بولمىدى؟ -دېيىشىدۇ،
سەن پەقەت بىر ئاگاھالندۇرغۇچى .ھەر قەۋمنىڭ بىر ھىدايەت قىلغۇچىسى (يەنى پەيغەمبىرى)
بولىدۇ (مۆجىزىلەرگە كەلسەك ،ئۇ ﷲ نىڭ ئىلكىدىكى ئىش)﴿.﴾7

مۇشرىكالرنىڭ مۆجىزە تەلەپ قىلىشى ۋە ئۇالرغا بېرىلگەن رەددىيە
ﷲ تائاال مۇشرىكالرنىڭ كۇپۇرلۇق قىلىش ۋە ھەقكە قارشى چىقىش يۈزىسىدىن مۇنداق
دەيدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ :نېمىشقا ئۇ بىزگە پەرۋەدىگارى تەرىپىدىن خۇددى ئىلگىرى
ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەرلەر قەۋمىگە مۆجىزە ئېلىپ كەلگەندەك مۆجىزە ئېلىپ كەلمەيدۇ؟ مۇشرىكالر
يەنە مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا :سەفا تېغىنى بىزگە ئالتۇن قىلىپ بەرگىن .بۇ تاغنى ئورنىدىن
يۆتكىۋەتكىن ،ئۇنىڭ ئورنىنى گۈللەنگەن ،ئېرىق ـ ئۆستەڭدە سۇالر ئاقىدىغان جايالر قىلىپ
بەرگىن! -دېگەنگە ئوخشاش ئورۇنسىز تەلەپلەرنى قويۇشقان ئىدى.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن(﴿ :قۇرەيش مۇشرىكلىرى تەلەپ قىلغان) مۆجىزىلەرنى
مەيدانغا كەلتۈرمەسلىكىمىز پەقەت بۇرۇنقىالر (يەنى ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ) مۆجىزىلەرنى
يالغانغا چىقارغانلىقى ئۈچۈندۇر﴾(((﴿ ،سەن پەقەت بىر ئاگاھالندۇرغۇچى﴾ يەنى سېنىڭ
مەسئۇلىيىتىڭ پەقەت ﷲ سېنى يەتكۈزۈشكە بۇيرىغان (ﷲ تائاالنىڭ) ئەمر ـ پەرمانلىرىنى
يەتكۈزۈشتۇر(﴿ .ئى مۇھەممەد!) ئۇالرنى ھىدايەت قىلىش سېنىڭ مەسئۇلىيىتىڭ ئەمەس (ساڭا
تاپشۇرۇلغان ۋەزىپە پەقەت كىشىلەرگە ﷲ نىڭ ۋەھىسىنى يەتكۈزۈشتۇر) .لېكىن ﷲ خالىغان
بەندىسىنى ھىدايەت قىلىدۇ﴾(((.
﴿ھەر قەۋمنىڭ بىر ھىدايەت قىلغۇچىسى (يەنى پەيغەمبىرى) بولىدۇ (مۆجىزىلەرگە كەلسەك،
ئۇالرنىڭ ئىلكىدىكى ئىش)﴾ ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت

قىلىدۇ :ھەر بىر قەۋمنىڭ ﷲ تائاال تەرەپكە چاقىرىدىغان بىر دەۋەتچىسى بولىدۇ .ﷲ تائاال بۇ
ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :قانداقال بىر ئۈممەت بولمىسۇن ،ئۇنىڭغا پەيغەمبەر كەلگەن﴾((( قەتادە ۋە
ئابدۇراھمان ئىبنى زەيد قاتارلىقالرمۇ بۇ ئايەتنى يۇقىرىدىكىگە ئوخشاش تەپسىر قىلدى.

*******
ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ
ﮋﮌ ﮍﮎ ﮏ ﮐ
ھەر بىر (ھامىلدار) ئايالنىڭ قورسىقىدىكىنى ﷲ بىلىدۇ (يەنى ئوغۇلمۇ -قىزمۇ ،بىرمۇ
كۆپمۇ ،چوڭمۇ -كىچىكمۇ ،چىرايلىقمۇ -سەتمۇ ،بەختلىكمۇ -بەختسىزمۇ ،ئۆمرى ئۇزۇنمۇ قىسقىمۇ ھەممىسىنى ﷲ بىلىدۇ) .بەچچىدانالرنىڭ كىچىكلەپ كەتكەنلىكى ياكى يوغىناپ((( ئىسرا سۈرىسى 59ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( بەقەرە سۈرىسى 272ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( فاتىر سۈرىسى 24ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

373

كەتكەنلىكىنىمۇ (يەنى بالىنىڭ مۇددىتى توشماي تۇغۇلىدىغانلىقىنى ياكى مۇددىتى ئېشىپ
كېتىپ تۇغۇلىدىغانلىقىنى) (ﷲ) بىلىدۇ .ﷲ نىڭ دەرگاھىدا ھەممە نەرسە ئۆلچەملىكتۇر﴿.﴾8
ﷲ مەخپىي ۋە ئاشكارا ئىشالرنىڭ ھەممىسىنى بىلگۈچىدۇر ،ھەممىدىن بۈيۈكتۇر ،ھەممىدىن
ئۈستۈندۇر﴿.﴾9

پەقەت اﷲ تائاالنىڭال غەيبنى بىلگۈچى ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ ھەممە نەرسىنى تولۇق بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى ،ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنىڭ
مەخپىي قالمايدىغانلىقىنى ،پۈتۈن جانلىقالرنىڭ (چىشىلىرىدىن) قورساق كۆتۈرگەنلەرنىڭ
رەھمىدىكى تۆرەلمىلەرنىمۇ بىلىدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق
دەيدۇ﴿ :بەچچىداندىكىلەرنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى (يەنى ئوغۇلمۇ ،قىزمۇ ،بېجىرىممۇ ،كەمتۈكمۇ،
بەختلىكمۇ ،بەختسىزمۇ) ﷲ بىلىدۇ﴾((( يەنى ﷲ تائاال بالىياتقۇدىكى تۆرەلمنىڭ ئوغۇل ياكى
قىز ،چىرايلىق ياكى سەت ،بەختسىز ياكى بەختلىك ئىكەنلىكىنى ،ئۆمرىنىڭ ئۇزۇن ياكى قىسقا
بولىدىغانلىقىنى بىلىپ تۇرىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ سىلەرنى زېمىندىن ياراتقان چاغدىكى
(ۋاقتىڭالردىن تارتىپ ،ئاناڭالرنىڭ قورساقلىرىدىكى باال) ۋاقتىڭالردىن تارتىپ ئوبدان بىلىدۇ﴾(((،
﴿ﷲ سىلەرنى ئاناڭالرنىڭ قارنىدا بىر ھالەتتىن يەنە بىر ھالەتكە تەرەققىي قىلدۇرۇپ (يەنى
ئابىمەنى ،ئاندىن لەختە قان ،ئاندىن پارچە گۆش باسقۇچلىرىغا بۆلۈپ) ،ئۈچ قاراڭغۇلۇق (يەنى
باالھەمراھىنىڭ پەردىسى ،بەچچىدان ۋە ئانىنىڭ قورسىقى) ئىچىدە يارىتىدۇ﴾((( يەنى ﷲ تائاال
سىلەرنى بالىياتقۇدا باسقۇچتىن باسقۇچقا تەرەققىي قىلدۇرۇپ يارىتىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :بىز ئىنساننى ھەقىقەتەن الينىڭ جەۋھىرىدىن
ياراتتۇق .ئاندىن ئۇنى بىر پۇختا قارارگاھ (يەنى بەچچىدان) دا (جايالشقان) ئابىمەنىي قىلدۇق.
ئاندىن ئابىمەنىينى لەختە قانغا ئايالندۇردۇق ،ئاندىن لەختە قاننى پارچە گۆشكە ئايالندۇردۇق،
ئاندىن پارچە گۆشنى سۆڭەككە ئايالندۇردۇق ،ئاندىن سۆڭەككە گۆش قوندۇردۇق ،ئاندىن ئۇنى
(جان كىرگۈزۈپ) باشقا مەخلۇققا ئايالندۇردۇق ،ئەڭ ماھىر ياراتقۇچى ﷲ (ھېكمەت ۋە قۇدرەت
جەھەتتىن) ئۇلۇغدۇر﴾(((.

374

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :شەك ـ شۈبھىسىزكى ،سىلەر يارىتىلىدىغان ئابىمەنىي ئانىنىڭ
بالىياتقۇسىدا 40كۈن تۇرىدۇ .ئاندىن ئۇيۇل قان ھالىتىدە 40كۈن تۇرىدۇ .ئاندىن پارچە گۆش
ھالىتدە 40كۈن تۇرىدۇ ،ئاندىن ﷲ تائاال ئۇنىڭغا بىر پەرىشتە ئەۋەتىدۇ .پەرىشتە تۆت ئىشنى ـ
رىزقىنى ،ئۆمرىنى ،ئەمەلىنى ۋە بەختسىز ياكى بەختلىك بولىدىغانلىقىنى يېزىشقا بۇيرۇلىدۇ».
((( لوقمان سۈرىسى 34ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( نەجم سۈرىسى 32ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( زۇمەر سۈرىسى 6ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( مۆئمىنۇن سۈرىسى 12ــــ 14ئايەتلەر.

رەئد سۈرىسى

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ يەنە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ« :پەرىشتە :ئى پەرۋەردىگارىم! بۇ جان ئوغۇل بوالمدۇ ياكى قىزمۇ؟ ئى پەرۋەردىگارىم! بۇ
بەختلىك بوالمدۇ ياكى بەختسىزمۇ؟ ئۇنىڭ رىزقى قانداق بولىدۇ؟ ئۆمرىچۇ؟ -دەيدۇ .ﷲ تائاال
بۇالرنى ئېيتىپ بېرىدۇ .شۇنىڭ بىلەن پەرىشتە يازىدۇ».
﴿بەچچىدانالرنىڭ كىچىكلەپ كەتكەنلىكى ياكى يوغىناپ كەتكەنلىكىنىمۇ (يەنى بالىنىڭ
مۇددىتى توشماي تۇغۇلىدىغانلىقىنى ياكى مۇددىتى ئېشىپ كېتىپ تۇغۇلىدىغانلىقىنى) (ﷲ) بىلىدۇ﴾

ئىمام بۇخارى ئىبنى ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ« :غەيب ئىلىمنىڭ ئاچقۇچلىرى بەشتۇر ،ئۇنى ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ.
يەنى ئەتە نېمە ئىش بولىدىغانلىقىنى ،بالىياتقۇدىكى بالىنىڭ مۇددىتى توشماي تۇغۇلىدىغانلىقىنى،
يامغۇرنىڭ قاچان ياغىدىغانلىقىنى ،ھەر قانداق ئادەمنىڭ قەيەردە ئۆلىدىغانلىقىنى ،قىيامەتنىڭ
قاچان قايىم بولىدىغانلىقىنى ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ».

ئەۋفىي ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ﴿ :بەچچىدانالرنىڭ كىچىكلەپ كەتكەنلىكى
ياكى يوغىناپ كەتكەنلىكىنىمۇ (يەنى بالىنىڭ مۇددىتى توشماي تۇغۇلىدىغانلىقىنى ياكى مۇددىتى
ئېشىپ كېتىپ تۇغۇلىدىغانلىقىنى) (ﷲ) بىلىدۇ﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى

رىۋايەت قىلىدۇ :ﷲ تائاال بالىياتقۇدىكى بالىنىڭ تۇغۇلۇش مۇددىتى توشۇشتىن بۇرۇن چۈشۈپ
كېتىدىغانلىقىنى ياكى بالىياتقۇدىكى بالىنىڭ كۈنسايىن يوغىناپ مۇددىتى توشۇپ تۇغۇلىدىغانلىقىنى
بىلىدۇ .بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،ئايالالر ئىچىدە 10ئاي قورساق كۆتۈرىدىغانالرمۇ ،توققۇز ئاي
قورساق كۆتۈرىدىغانالرمۇ بار .ئۇنىڭدىن ئارتۇق قورساق كۆتۈرىدىغانالرمۇ ۋە ئۇنىڭدىن ئاز قورساق
كۆتۈرىدىغانالرمۇ بار .ئەنە شۇ ﷲ تائاال تىلغا ئالغان بالىياتقۇنىڭ كىچىكلەپ ياكى يوغىناپ
كېتىشىدىن ئىبارەتتۇر .بۇالرنىڭ ھەممىسى ﷲ تائاالنىڭ بىلىشى بىلەن بولىدۇ.
قەتادە﴿ :ﷲ نىڭ دەرگاھىدا ھەممە نەرسە ئۆلچەملىكتۇر﴾ دېگەن ئايەتنى مۇنداق تەپسىر
قىلىدۇ :يەنى ﷲ تائاال مەخلۇقاتالرنىڭ رىزقىنى ،ئەجىلىنى ئالدىنئاال ئۆلچەملىك بەلگىلەپ،
ئۇنىڭغا مۇئەييەن مۇددەتنى بېكىتىدۇ.
ئىمام بۇخارى مۇنداق دەيدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قىزلىرىدىن بىرى پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمغا ئادەم ئەۋەتىپ ئوغلىنىڭ سەكراتقا چۈشۈپ قالغانلىقىنى ،ئۇنىڭ دەرھال
كېلىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم قىزىغا ئادەم ئەۋەتىپ« :شەك
ـ شۈبھىسىزكى ،ﷲ تائاال خالىغان نەرسىنى ئېلىپ كېتىدۇ ،خالىغان نەرسىنى بېرىدۇ .ھەممە
نەرسە ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدا مۇئەييەن مۇددەت بىلەن بەلگىلەنگەندۇر .قىزىمنى سەۋر قىلىشقا
ۋە ﷲ تائاالدىن ساۋاب ئۈمىد قىلىشقا بۇيرۇڭالر »...دېدى.
﴿ﷲ مەخپىي ۋە ئاشكارا ئىشالرنىڭ ھەممىسىنى بىلگۈچىدۇر﴾ يەنى ﷲ بەندىلەر كۆرۈپ
تۇرۇۋاتقان ۋە ئۇالرغا يوشۇرۇن بولغان ئىشالرنىڭ ھەممىسىنى بىلىپ تۇرىدۇ .ئۇنىڭغا ھېچ
نەرسە مەخپىي قالمايدۇ .ﷲ تائاال ﴿ھەممىدىن بۈيۈكتۇر ،ھەممىدىن ئۈستۈندۇر﴾(﴿ ،سىلەرگە
بۇنى بىلدۈرۈشۈم) ﷲ نىڭ ھەممىگە قادىر ئىكەنلىكىنى ۋە ﷲ نىڭ ھەممە نەرسىنى تولۇق

375

بىلىدىغانلىقىنى بىلىشىڭالر ئۈچۈندۇر﴾((( ﷲ ھەممە نەرسىنى باشقۇرغۇچىدۇر .ھەممە نەرسە ﷲ
تائاالغا بويسۇنغۇچىدۇر .بەندىلەر ﷲ تائاالغا ئىختىيارى ۋە ئىختىيارسىز ھالدا باش ئېگىدۇ.

*******
ﮑﮒ ﮓﮔ ﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝ ﮞ ﮟﮠ
ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ
ﯖﯗ ﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤﯥ ﯦ ﯧ
سىلەرنىڭ ئىچىڭالردىن يوشۇرۇن سۆز قىلغان ،ئاشكارا سۆز قىلغان ،كېچىسى يوشۇرۇنغان،
كۈندۈزى ئاشكارا يۈرگەنلەرنىڭ ھەممىسى (ﷲ ئۈچۈن ئېيتقاندا) ئوخشاشتۇر (يەنى ﷲ ھەممىنى
بىلىپ تۇرىدۇ﴿ .﴾10ھەر بىر ئادەمنىڭ ئالدى ـ كەينىدە ﷲ نىڭ ئەمرى بويىچە ئۇنى قوغدايدىغان
نۆۋەتچى پەرىشتىلەر بار .ھەر قانداق بىر قەۋم ئۆزىنىڭ ئەھۋالىنى ئۆزگەرتمىگىچە (يەنى ﷲ
نىڭ بەرگەن نېمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ گۇناھالرغا چۆممىگىچە) ﷲ ئۇالرنىڭ ئەھۋالىنى
ئۆزگەرتمەيدۇ (يەنى ﷲ ئۇالرغا بەرگەن نېمەت ،خاتىرجەملىك ۋە ئىززەت ـ ھۈرمەتنى ئېلىپ
تاشلىمايدۇ) ،ﷲ بىرەر قەۋمنى ھاالك قىلماقچى (ياكى ئازابلىماقچى) بولسا ،ئۇنىڭغا قارشى
تۇرغىلى بولمايدۇ ،ئۇالرغا ئازابنى دەپئى قىلىدىغان ﷲ دىن باشقا ئىگىمۇ بولمايدۇ﴿.﴾11

اﷲ تائاالنىڭ ئىلمىنىڭ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن
نەرسىلەرنىڭ ھەممىسنى ئوراپ تۇرىدىغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئىلمىنىڭ پۈتۈن مەخلۇقاتالرنى ئوراپ تۇرىدىغانلىقىدىن،
ئۇالرنىڭ ئىچىدىن يوشۇرۇن سۆز قىلغان ۋە ئاشكارا سۆز قىلغانالرنىڭ ھەممىسىنىڭ ئۆزى ئۈچۈن
ئېيتقاندا ئوخشاش ئىكەنلىكىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ﷲ ئۇنى ئاڭالپ تۇرىدۇ .ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە
مەخپىي قالمايدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :ئەگەر سەن ئاشكارا سۆزلىسەڭ (ياكى
يوشۇرۇن سۆزلىسەڭ ،ﷲ نىڭ نەزىرىدە ئوخشاشتۇر) ،چۈنكى ئۇ سىرنى ۋە ئۇنىڭدىنمۇ مەخپىيرەك
ئىشالرنى بىلىپ تۇرىدۇ﴾(((﴿ ،سىلەرنىڭ يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ئىشىڭالرنى بىلىپ تۇرغۇچى﴾(((.

376

ئائىشە رەزىيەلالھۇ ئەنھا مۇنداق دەيدۇ :ھەممە ئاۋازالرنى ئاڭالپ تۇرغۇچى ﷲ پاكتۇر ،ﷲ
نىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،ئېرى توغرىسىدا شىكايەت قىلىپ ،مۇنازىرىلەشكۈچى بىر ئايال پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كەلدى .مەن ئۆينىڭ بىر تەرىپىدە ئىدىم .ئۇ ئايالنىڭ بەزى سۆزلىرى ماڭا
ئوچۇق ئاڭالنمايۋاتاتتى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە بۇ ئايەتنى نازىل قىلدى﴿ :ﷲ ھەقىقەتەن ئېرى
توغرىسىدا سەن بىلەن مۇنازىرىلەشكەن ۋە ﷲ غا شىكايەت قىلغان ئايالنىڭ سۆزىنى ئاڭلىدى ،ﷲ
((( تاالق سۈرىسى 12ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( تاھا سۈرىسى 7ـ ئايەت.
((( نەمل سۈرىسى 25ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

رەئد سۈرىسى

ئىككىڭالرنىڭ سۆزۈڭالرنى ئاڭالپ تۇرىدۇ ،ﷲ ھەقىقەتەن ئاڭلىغۇچىدۇر ،كۆرگۈچىدۇر﴾(((.
﴿كېچىسى يوشۇرۇنغان ،كۈندۈزى ئاشكارا يۈرگەنلەرنىڭ ھەممىسى (ﷲ ئۈچۈن ئېيتقاندا)
ئوخشاشتۇر (يەنى ﷲ ھەممىنى بىلىپ تۇرىدۇ)﴾ يەنى كېچە قاراڭغۇلىقىدا ئۆيىنىڭ ئىچكىرىسىگە

مۆكۈۋالغان ،ئاپئاق ئايدىڭدا ياكى كۈندۈزدە ئوچۇق ـ ئاشكارا ماڭغانالرنىڭ ھەر ئىككىلىسى
ھەقىقەتەن ﷲ نىڭ بىلىشىدە ئوخشاشتۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :راستال ئۇالر كىيىملىرى بىلەن چۈمكىنىۋالغانلىرىدا﴾(((،
﴿سەن قايسى ھالەتتە بولمىغىن ،قۇرئاندىن قايسى نەرسىنى ئوقۇمىغىن ،سىلەر قايسى بىر ئىشنى
قىلماڭالر ،ئۇنىڭ بىلەن بولۇۋاتقان ۋاقتىڭالردا ھامان بىز سىلەرنى كۆزىتىپ تۇرىمىز ،ئاسمان ـ
زېمىندىكى زەررە چاغلىق نەرسە ۋە ئۇنىڭدىن كىچىك ياكى چوڭ نەرسە بولسۇن ،ھېچقايسىسى
ﷲ نىڭ بىلىشىدىن چەتتە قالمايدۇ ،ئۇالرنىڭ ھەممىسى لەۋھۇلمەھپۇزدا خاتىرىلەنگەندۇر﴾(((.

قوغدىغۇچى پەرىشتىلەر توغرىسىدا
﴿ھەر بىر ئادەمنىڭ ئالدى -كەينىدە ﷲ نىڭ ئەمرى بويىچە ئۇنى قوغدايدىغان نۆۋەتچى
پەرىشتىلەر بار﴾ يەنى ھەر بىر بەندىنى قوغدايدىغان پەرىشتىلەر بولىدۇ .پەرىشتىلەر ئۇنى كېچە

ـ كۈندۈز باالالردىن ۋە ھادىسىلەردىن ساقاليدۇ .شۇنداقال ئۇنىڭ ياخشى ـ يامان ئەمەلىنى
نۆۋەتلىشىپ يازىدىغان پەرىشتىلەر بولىدۇ .پەرىشتىلەرنىڭ بىر قىسمى كۈندۈزدىكى ئەمەللەرنى
يازىدۇ ،يەنە بىر قىسمى كېچىدىكى ئەمەللەرنى يازىدۇ .ئىككى پەرىشتە ھەر بىر ئادەمنىڭ ئوڭ
ۋە سول تەرىپىدە تۇرۇپ ،ئۇنىڭ ئەمەللىرىنى يازىدۇ .ئوڭ تەرەپتىكىسى ياخشى ئەمەللەرنى ،سول
تەرەپتىكىسى يامان ئەمەللەرنى يازىدۇ .باشقا ئىككى پەرىشتە ئۇنى (بىرسى) ئالدىدىن ۋە (يەنە
بىرسى) ئارقىدىن قوغدايدۇ .شۇنداق قىلىپ ،ئۇ كۈندۈزى ئىككىسى ئۇنى قوغدايدىغان ،ئىككىسى
ئۇنىڭ ئەمەللىرىنى يازىدىغان تۆت پەرىشتىنىڭ (ئارىسىدا) ،كېچىسى تۆت پەرىشتىنىڭ ئارىسىدا
بولىدۇ.
ئىمام بۇخارى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
«پەرىشتىلەر نۆۋەتلىشىپ ،كېچىدە بىر قىسمى ۋە كۈندۈزى بىر قىسمى سىلەرنى قوغدايدۇ.
ئۇالر بامدات نامىزى ۋە ئەسىر نامىزىدا نۆۋەت ئالمىشىش ئۈچۈن جەم بولىدۇ .كېچىدە سىلەر
بىلەن بىللە بولغان پەرىشتىلەر ﷲ نىڭ دەرگاھىغا ئۆرلەيدۇ .ﷲ ئۇالردىن سىلەرنىڭ نېمە
قىلىۋاتقانلىقىڭالرنى بىلىپ تۇرۇپ :مېنىڭ بەندىلىرىمدىن قانداق ھالەتتە ئايرىلدىڭالر؟ -دەپ
سورايدۇ .ئۇالر :بىز كەلسەك ،ئۇالر ناماز ئوقۇۋېتىپتىكەن ،بىز ئۇالردىن ئايرىلغاندىمۇ ئۇالر ناماز
ئوقۇپ قالدى -،دەيدۇ».
ئىمام ئەھمەد ئابدۇلالھتىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
«سىلەردىن ھەر بىر ئادەمگە جىندىن بولغان ھەمراھ (يەنى شەيتان) ۋە پەرىشتىدىن بولغان
((( مۇجادەلە سۈرىسى 1ـ ئايەت.
((( ھۇد سۈرىسى 5ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( يۇنۇس سۈرىسى 61ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

377

ھەمراھ مۇئەككەل قىلىنىدۇ» .ساھابىالر :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ساڭىمۇ مۇئەككەل قىلىنامدۇ؟-
دېگەندە ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ماڭىمۇ مۇئەككەل قىلىنىدۇ ،لېكىن ﷲ شەيتانغا قارشى
ماڭا ياردەم بېرىدۇ .شەيتان مېنى پەقەت ياخشى ئىشنى قىلىشىمدىن باشقىغا بۇيرۇشقا قادىر
بواللمايدۇ» دېدى.
ئىبنى ئەبۇھاتەم ئىبراھىمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ﷲ تائاال ئىسرائىل
ئەۋالدىدىن كەلگەن پەيغەمبەرلەردىن بىرىگە :قەۋمىڭگە ئېيتقىنكى ،ﷲ تائاالغا ئىتائەت قىلىدىغان
بىرەر شەھەر ئاھالىسى ياكى بىرەر ئائىلە بولۇپ ،ئاندىن ئۇالر ﷲ تائاالغا ئىتائەت قىلىشتىن ﷲ
تائاالغا ئاسىيلىق قىلىشقا يۈزلىنىپ كەتسە ،ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ ياخشى كۆرىدىغان نەرسىلىرىنى يامان
كۆرىدىغان نەرسىلىرىگە ئۆزگەرتىۋېتىدۇ -،دەپ ۋەھىي قىلغان .بۇ مەزمۇننى ﷲ تائاالنىڭ كىتابىدىكى
بۇ ئايەت تەستىقاليدۇ﴿ :ھەر قانداق بىر قەۋم ئۆزىنىڭ ئەھۋالىنى ئۆزگەرتمىگىچە (يەنى ﷲ نىڭ
بەرگەن نېمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ گۇناھالرغا چۆممىگىچە) ﷲ ئۇالرنىڭ ئەھۋالىنى ئۆزگەرتمەيدۇ
(يەنى ﷲ ئۇالرغا بەرگەن نېمەت ،خاتىرجەملىك ۋە ئىززەت -ھۈرمەتنى ئېلىپ تاشلىمايدۇ)﴾.

*******
ﯨ ﯩﯪﯫﯬﯭ ﯮﯯﯰﯱﯲﯳ
ﯴ ﯵﯶ ﯷﯸﯹﯺﯻ ﯼﯽﯾﯿﰀ
ﰁﰂ ﰃﰄﰅ
ﷲ (چاقماقتىن) قورقۇتۇش( ،يامغۇرغا) ئۈمىد تۇغدۇرۇش ئۈچۈن ،سىلەرگە چاقماقنى
كۆرسىتىدۇ( ،قۇدرىتى بىلەن) قويۇق بۇلۇتالرنى پەيدا قىلىدۇ﴿ .﴾12گۈلدۈرماما ﷲ نى
مەدھىيىلەش بىلەن تەسبىھ ئېيتىدۇ ،پەرىشتىلەرمۇ ﷲ دىن قورقۇپ تەسبىھ ئېيتىدۇ ،ﷲ چاقماق
چۈشۈرۈپ ،ئۇنىڭ بىلەن ئۆزى خالىغان ئادەمنى ھاالك قىلىدۇ .ئۇالر ﷲ توغرىسىدا دەتاالش
قىلىشىدۇ ،ﷲ نىڭ تەدبىرى كۈچلۈكتۇر﴿.﴾13

بۇلۇت ،چاقماق ۋە گۈلدۈرماما قاتارلىقالرنىڭ اﷲ تائاالنىڭ
قۇدرىتىنى كۆرىستىدىغان نەرسىلەر ئىكەنلىكى
378

ﷲ تائاال چاقماقنى پەقەت ئۆزىنىڭ بويسۇندۇرىدىغانلىقىدىن خەۋەر قىلىدۇ .چاقماق
بۇلۇتنىڭ ئارىسىدىن ۋال ـ ۋۇل قىلىپ كۆرىنىدىغان نۇردۇر .ئىبنى جەرىر رىۋايەت قىلىدۇكى،
ئىبنى ئابباس ئەبۇجىلىتقا خەت يېزىپ چاقماقنىڭ مەنىسىنى سورايدۇ ،ئۇ :چاقماقنىڭ مەنىسى
يامغۇر دېگەنلىكتۇر -،دەپ جاۋاب بېرىدۇ.
﴿ﷲ (چاقماقتىن) قورقۇتۇش( ،يامغۇرغا) ئۈمىد تۇغدۇرۇش ئۈچۈن ،سىلەرگە چاقماقنى
كۆرسىتىدۇ﴾ قەتادە بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :يولۇچى يامغۇردىن كېلىدىغان جاپا ـ

مۇشەققەتتىن قورقىدۇ .مۇقىم كىشى يامغۇرنىڭ بەرىكىتىنى ۋە مەنپەئەتىنى ئۈمىد قىلىدۇ ھەمدە
ﷲ تائاالنىڭ رىزىق ئاتا قىلىشىنى ئارزۇ قىلىدۇ.

رەئد سۈرىسى

﴿(قۇدرىتى بىلەن) قويۇق بۇلۇتالرنى پەيدا قىلىدۇ﴾ يەنى ﷲ تائاال بۇلۇتنى يېڭى تۈسكە
كىرگۈزىدۇ .بۇ بۇلۇتالر سۈيىنىڭ كۆپلىكىدىن ئېغىرلىشىپ ،يەر يۈزىگە يېقىنالپ (پەس ھالەتتە)
ئۇچىدۇ .مۇجاھىد :قويۇق بۇلۇت دېگىنىمىز ،تەركىبىدە سۈيى جىق بولغان بۇلۇتنى كۆرسىتىدۇ-،
دېدى.
﴿گۈلدۈرماما ﷲ نى مەدھىيىلەش بىلەن تەسبىھ ئېيتىدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق
دەيدۇ(﴿ :كائىناتتىكى) قانداقلىكى نەرسە بولمىسۇن ،ﷲ نى پاك دەپ مەدھىيلەيدۇ (يەنى ﷲ
نىڭ ئۇلۇغلىقىنى سۆزلەيدۇ)﴾(((.
ئىمام ئەھمەد ئىبراھىم ئىبنى سەئىد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن ئاتىسىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :مەن بىر كۈنى مەسچىتتە ھۇمەيد ئىبنى ئابدۇراھماننىڭ يېنىدا ئولتۇراتتىم.
غىفار قەبىلىسىدىن ياشانغان بىر كىشى كەلدى .ھۇمەيد ئۇنىڭ يېنىغا ئادەم ئەۋەتتى .ئۇ ئادەم
قايتىپ كەلگەندە ماڭا :ئى قېرىندىشىمنىڭ ئوغلى! بىز قېشىمىزدىن ئۇنىڭغا ئورۇن بوشىتىپ
بېرەيلى ،ئۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ساھابىلىرىدىن ئىكەن -،دېدى .ئۇ ياشانغان ئادەم
كېلىپ ،ئىككىمىزنىڭ ئارىسىدا ئولتۇردى .ھۇمەيد ئۇنىڭغا :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن رىۋايەت
قىلىپ سۆزلەپ بەرگەن ھەدىسىڭ نېمىتى؟ -دېدى .ئۇ ئادەم ھۇمەيدكە :مەن غىپار قەبىلىسىلىك
ياشانغان بىر ئادەمدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ« :شەك ـ شۈبھىسىزكى ،ﷲ بۇلۇتالرنى پەيدا
قىلىدۇ ،بۇلۇتالر ئەڭ چىرايلىق سۆزلەيدۇ ۋە ئەڭ چىرايلىق كۈلىدۇ» دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم-،
دېدى .يەنى بۇلۇتنىڭ سۆزى گۈلدۈرماما ،كۈلكىسى چاقماقتۇر.
مۇسا ئىبنى ئۇبەيدە سەئىد ئىبنى ئىبراھىمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ﷲ
تائاال يامغۇرلۇق بۇلۇتنى ئەۋەتىدۇ ،بۇلۇتتىن چىرايلىق كۈلىدىغان ۋە يېقىملىق سۆزلەيدىغان ھېچ
نەرسە يوق ،ئۇنىڭ كۈلكىسى چاقماقتۇر ،سۆزى گۈلدۈرمامىدۇر.

گۈلدۈرماما گۈلدۈرلىگەن چاغدا دۇئا قىلىش توغرىسىدا
ئىمام ئەھمەد سالىمدىن ئاتىسىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم گۈلدۈرماما ۋە چاقماق چېقىلغان ئاۋازنى ئاڭلىسا ،مۇنداق دۇئا قىالتتى« :ئى ﷲ!
غەزىپىڭ بىلەن بىزنى ئۆلتۈرمىگىن ،ئازابىڭ بىلەن بىزنى ھاالك قىلمىغىن ،غەزەپ ۋە ئازابىڭ
كېلىشتىن ئىلگىرى بىزنى كەچۈرگىن» .بۇ ھەدىسنى بۇخارى((( ،نەسەئى ۋە ھاكىم قاتارلىقالرمۇ
رىۋايەت قىلغان.
ئابدۇلالھ ئىبنى زۇبەير رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ گۈلدۈرمامىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىسا ،سۆزىنى توختىتىپ
مۇنداق دەيتتى :گۈلدۈرماما ھەمدۇسانا بىلەن تەسبىھ ئېيتقان ،پەرىشتىلەر قورقۇپ تەسبىھ ئېيتقان
ﷲ پاكتۇر .شەك ـ شۈبھىسىزكى ،بۇ زېمىن ئەھلى ئۈچۈن ئەلۋەتتە قاتتىق ئاگاھالندۇرۇشتۇر.
بۇنى ئىمام مالىك “مۇئەتتە” دېگەن كىتابىدا ،ئىمام بۇخارى “ئەدەبۇل مۇفراد” دېگەن كىتابىدا
رىۋايەت قىلغان.
((( ئىسرا سۈرىسى 44ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئىمام بۇخارى بۇ ھەدىسنى ”ئەدەبۇل مۇفرىد“ دېگەن كىتابىدا رىۋايەت قىلغان.

379

ئىمام ئەھمەد ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :غالىب ۋە بۈيۈك پەرۋەردىگارىڭالر ئېيتىدۇ :ئەگەر بەندىلىرىم ماڭا
ئىتائەت قىلسا ،مەن ئۇالرغا ئەلۋەتتە كېچىسى يامغۇرنى ياغدۇرۇپ بېرىمەن .كۈندۈزى قۇياشنى
چىقىرىپ بېرىمەن .ئۇالرغا گۈلدۈرمامىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭالتمايمەن».
﴿ﷲ چاقماق چۈشۈرۈپ ،ئۇنىڭ بىلەن ئۆزى خالىغان ئادەمنى ھاالك قىلىدۇ﴾ يەنى چېقىلغان
چاقماقنى ئازاب قىلىپ چۈشۈرۈپ ،ئۇنىڭ بىلەن ئۆزى خالىغان كىشىدىن ئىنتىقام ئالىدۇ .شۇڭا
ئاخىر زاماندا چېقىلغان چاقماقنىڭ چۈشۈش ئەھۋالى كۆپ يۈز بېرىدۇ.
ئەبۇقاسىم تەبەرانىي ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.