Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 27

Süzlärneñ gomumi sanı 3846
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ئىشلەتكەنلەرنىڭ ئەڭ ياخشىسىدۇر ،كۈچلۈك ،ئىشەنچلىكتۇر﴾((( دېگەن ئايالدۇر .ئۈچىنچىسى،
ئۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنى خەلىپىلىككە تەيىنلەپ قويغان ئەبۇبەكرى سىددىق
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدۇر.
﴿شۇنىڭدەك (يەنى يۈسۈفنى قۇدۇقتىن قۇتقۇزغىنىمىزدەك) يۈسۈفنى (مىسىر) زېمىنىغا
يەرلەشتۈردۇق ،ئۇنىڭغا چۈش تەبىرىنى ئۈگەتتۇق ،ﷲ (خالىغان) ئىشنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشقا
قادىردۇر﴾ يەنى ئەگەر ﷲ تائاال بىرەر ئىشنى قىلىشنى ئىرادە قىلسا ،ھېچقانداق توسالغۇغا ۋە

قارشىلىققا ئۇچرىمايدۇ .بەلكى ﷲ تائاال ئۆزىدىن باشقا ھەممە نەرسىنىڭ ئۈستىدىن غالىبتۇر.

سەئىد ئىبنى جۇبەير رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ﷲ (خالىغان) ئىشنى ئەمەلگە
ئاشۇرۇشقا قادىردۇر﴾ دېگەن ئايىتىنى مۇنداق تەپسىر قىلىدۇ :يەنى ﷲ تائاال ئۆزى خالىغان

316

نەرسىنى قىلغۇچىدۇر.

﴿لېكىن ئىنسانالرنىڭ تولىسى (بۇنى) ئۇقمايدۇ﴾ يەنى ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىكى
ھېكمىتىنى ،مېھرى -شەپقىتىنى ۋە خالىغان نەرسىنى قىلىدىغانلىقىنى ئۇقمايدۇ.
﴿يۈسۈف قىرانىغا يەتكەندە﴾ يەنى يۈسۈف ئەلەيھىسساالم چوڭ بولۇپ ئەقلى توشقان،
تەن قۇرۇلۇشى يېتىلگەن چاغدا﴿ :ئۇنىڭغا ھېكمەت بىلەن ئىلىم ئاتا قىلدۇق﴾ يەنى ئۇنىڭغا
پەيغەمبەرلىكنى بەردۇق.
((( قەسەس سۈرىسى 26ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

يۇسۇف سۈرىسى

ﷲ تائاال ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئەنە شۇ قەۋملەر ئارىسىدا ئاتا قىلدى﴿ .ياخشى ئىش
قىلغۇچىالرنى شۇنداق مۇكاپاتاليمىز﴾ يەنى يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ياخشى ئىش قىلغۇچى ۋە ﷲ

تائاالغا ئىتائەتمەنلىك بىلەن ئەمەل قىلغۇچى ئىدى.

*******
ﭑﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜﭝ ﭞ ﭟ ﭠﭡ ﭢ
ﭣﭤﭥﭦ ﭧ ﭨﭩﭪ ﭫ
يۈسۈف تۇرۇۋاتقان ئۆيدىكى ئايال (يەنى زۈلەيخا) يۈسۈفتىن ئۆزى بىلەن مۇناسىۋەت
ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدى ،ئۇ ئىشىكلەرنى تاقىۋېتىپ« :بېرى كەل!» دېدى .يۈسۈف« :خۇدا
پاناھ بەرسۇن! ئۇ (يەنى ئېرىڭ) ھەقىقەتەن مېنىڭ خوجايىنىمدۇر ،ئۇ مېنى ياخشى كۈتتى .ئۆزىگە
زۇلۇم قىلغۇچىالر ھەقىقەتەن نىجات تاپالمايدۇ» دېدى﴿.﴾23

ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا ئاشىق بولۇپ
قېلىپ ،ئۇنىڭغا ھىيلە ـ مىكرى ئىشلەتكەنلىكى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ ئىشلىرىدىن خەۋەر قىلىدۇ .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم
مىسىردا بۇ ئايالنىڭ ئۆيىدە تۇراتتى .ئەزىز ئايالىغا يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا ياخشى قاراشقا تەۋسىيە
قىلغان ئىدى .بۇ ئايال يۈسۈف ئەلەيھىسساالمدىن ئۆزى بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ
قىلدى .چۈنكى ئۇ ئايال يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ ئاجايىپ كېلىشكەن ،گۈزەل چىرايىغا ئاشىق بولۇپ
قالغان ئىدى .بۇ ئاشىقلىق ئۇنى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ ئالدىدا چىرايلىق ياسىنىشقا ئېلىپ باردى.
ئۇ ئىشىكلەرنى تاقىۋېتىپ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى ئۆزىگە چاقىرىپ«﴿ :بېرى كەل!» دېدى﴾.
يۈسۈف ئەلەيھىسساالم بۇنىڭدىن ئۆزىنى تارتتى ۋە«﴿ :خۇدا پاناھ بەرسۇن! ئۇ (يەنى
ئېرىڭ) ھەقىقەتەن مېنىڭ خوجايىنىمدۇر ،ئۇ مېنى ياخشى كۈتتى﴾ يەنى سېنىڭ ئېرىڭ مېنىڭ

خوجايىنىمدۇر .ئۇ ماڭا ياخشىلىق قىلدى ،مەن ئۇنىڭ ئايالىغا ئەسكىلىك قىلىش بىلەن جاۋاب
قايتۇرمايمەن﴿ .ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچىالر ھەقىقەتەن نىجات تاپالمايدۇ» دېدى﴾ بۇ ئايەتنى
مۇجاھىد ،سۇددى ،مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق ۋە باشقىالر شۇنداق تەپسىر قىلغان.

*******
ﭬ ﭭ ﭮﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼﭽ
ﭾ ﭿﮀﮁﮂ
ئۇ (يەنى زۈلەيخا) يۈسۈفكە (يېقىنچىلىق قىلىشقا) بەل باغلىدى ،پەرۋەردىگارىنىڭ روشەن
دەلىلىنى كۆرمىگەن بولسا ،يۈسۈفمۇ ئۇنىڭغا مايىل بولغان بوالتتى .بىز يۈسۈفنى گۇناھتىن ۋە

317

سەت ئىشتىن ئەنە شۇنداق ساقلىدۇق ،شۈبھىسىزكى ،يۈسۈف بىزنىڭ سادىق بەندىلىرىمىزدىن
ئىدى﴿.﴾24
﴿يۈسۈفمۇ ئۇنىڭغا مايىل بولغان بوالتتى﴾ بۇ ئايەتنى ئىمام بەغەۋىي بىر قىسىم تەكشۈرۈپ،
مۇھاكىمە يۈرگۈزگۈچى تەپسىرشۇناس ئالىمالرنىڭ :يۈسۈفمۇ ئۇنىڭ تەلىپىنى ئورۇنالشنى ئويالپ
قالغان بوالتتى -،دەپ تەپسىر قىلغانلىقىنى رىۋايەت قىلغان.
ئاندىن ئىمام بەغەۋىي بۇ ئورۇندا ئەبۇ ھۈرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
مۇنداق دېگەنلىكىنى دەلىل ئاساسىدا كەلتۈردى« :ﷲ تائاال پەرىشتىلىرىگە ئېيتىدۇ :ئەگەر بىر
بەندەم بىرەر ياخشىلىقنى قىلىشنى نىيەت قىلسا ،ئۇنىڭغا ئۇ نىيىتى ئۈچۈن بىر ياخشى ئىشنىڭ
ساۋابىنى يېزىڭالر .ئەگەر ئۇ بىر يامان ئىشنى نىيەت قىلسا ،ئاندىن ئۇنى ئەمەلىيەتتە قىلمىسا،
ئۇنىڭغا بىر ياخشىلىقنى يېزىڭالر .ئۇ پەقەت ئۇنى قىلىشنى مەندىن قورقۇپ تەرك ئەتتى .ئەگەر ئۇ
يامان ئىشنى ئەمەلىيەتتە قىلسا ،ئۇنىڭغا بىر يامانلىقنىڭ گۇناھىنى يېزىڭالر» بۇ ھەدىسنى ئىمام
بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلغان.
بەزى تەپسىرشۇناسالر مەزكۇر ئايەتنى :يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇ ئايالنى ئۇرۇشقا بەلباغلىغان-،
دەپ تەپسىر قىلدى .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم كۆرگەن روشەن دەلىلگە كەلسەك ،بۇ ھەقتە بىر قانچە
خىل قاراش بولۇپ ،ئىبنى جەرىر مۇنداق دېگەن :ئۇ ﷲ تائاالنىڭ ئۆزى قىلىشنى ئويلىغان شۇ
يامان ئىشتىن توسىدىغان دەلىللىرىدىن بىرنى كۆردى.
بۇ دەلىل يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ ياكى پەرىشتىنىڭ سۈرىتى بولۇشىمۇ ياكى شۇ ئىشتىن
توسىدىغان بىر پارچە خەت بولۇشىمۇ مۇمكىن .يۇقىرىقىالردىن بىرىنى مۇئەييەنلەشتۈرۈشكە
ھېچقانداق پاكىت يوق .شۇڭا ئەڭ توغرىسى ئۇنى ﷲ تائاال ئېيتقاندەك شۇ پېتى قالدۇرۇش
كېرەك.
﴿بىز يۈسۈفنى گۇناھتىن ۋە سەت ئىشتىن ئەنە شۇنداق ساقلىدۇق﴾ يەنى بىز ئۇنىڭغا پاكىت
كۆرسىتىپ ،ئۇنى مايىل بولغان ئىشتىن ساقلىغىنىمىزدەك( ،بىز ئۇنى) ئۇنىڭ ھەممە ئىشلىرىدا
يامان ۋە قەبىھ ئىشتىن ساقاليمىز.
﴿شۈبھىسىزكى ،يۈسۈف بىزنىڭ سادىق بەندىلىرىمىزدىن ئىدى﴾ يەنى ئۇنى تالالنغان ،پاك
ۋە ياخشى كىشىلەردىن قىلدۇق .ﷲ تائاالنىڭ مەغپىرىتى ۋە ساالمى ئۇنىڭغا بولسۇن!

318

*******
ﮃ ﮄ ﮅ ﮆﮇﮈ ﮉﮊﮋ ﮌﮍ ﮎ ﮏ ﮐﮑ ﮒ ﮓ
ﮔ ﮕﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ
ﮧﮨﮩﮪﮫﮬﮭﮮ ﮯﮰﮱﯓ ﯔﯕﯖ ﯗﯘ
ﯙ ﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤﯥﯦﯧﯨﯩﯪﯫ
ﯬﯭ ﯮ ﯯﯰﯱﯲﯳﯴﯵﯶﯷ ﯸ

يۇسۇف سۈرىسى

ئۇالرنىڭ ھەر ئىككىسى (يۈسۈف چىقىپ كېتىش ئۈچۈن ،زۈلەيخا ئۇنى قايتۇرۇپ كېلىش
ئۈچۈن) ئىشىككە قاراپ يۈگۈرۈشتى( .بۇ چاغدا) ئۇ (يەنى زۈلەيخا) يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكىنى ئارقىسىدىن
(تارتىپ) يىرتىۋەتتى ،ئىشىك ئالدىدا ئۇنىڭ (يەنى زۈلەيخانىڭ) ئېرى بىلەن دوقۇرۇشۇپ قېلىشتى.
ئۇ (يەنى زۈلەيخا)« :سېنىڭ ئەھلىيەڭنى دەپسەندە قىلماقچى بولغان ئادەمنى پەقەت زىندانغا
تاشالش ياكى قاتتىق قىيناش بىلەن جازاالش كېرەك» دېدى﴿ .﴾25يۈسۈف« :ئۇ (يەنى زۈلەيخا)
مەندىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدى» دېدى .ئۇ (يەنى زۈلەيخا) نىڭ ئائىلىسىدىكىلەردىن
بىرسى گۇۋاھلىق بېرىپ« :يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكى ئالدىدىن يىرتىلغان بولسا ،ئۇنىڭ (يەنى زۈلەيخا)
نىڭ سۆزى راست ،يۈسۈفنىڭ سۆزى يالغان﴿ .﴾26يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكى ئارقىسىدىن يىرتىلغان
بولسا ،ئۇنىڭ (يەنى زۈلەيخانىڭ) سۆزى يالغان ،يۈسۈفنىڭ سۆزى راست» دېدى﴿ .﴾27ئۇ
(يەنى زۈلەيخانىڭ ئېرى) يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكىنىڭ ئارقىسىدىن يىرتىلغانلىقىنى كۆرۈپ« :ئەي
ئايالالر جامائەسى! بۇ چوقۇم سىلەرنىڭ ھىيلەڭالردۇر ،سىلەرنىڭ ھىيلەڭالر ھەقىقەتەن چوڭدۇر»
دېدى﴿( .﴾28يەنى ئېيتتى) «يۈسۈف! بۇنى سۆزلەپ يۈرمىگىن( .ئايالىم) سەن ئۆز گۇناھىڭغا
كەچۈرۈم سورىغىن ،سەن ھەقىقەتەن خاتاالشتىڭ»﴿.﴾29
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يۈسۈف ئەلەيھىسساالم بىلەن ئۇ ئايالنىڭ يۈگۈرۈشكەن پېتى ئىشىك
ئالدىغا چىققان چاغدىكى ھالىدىن خەۋەر بېرىدۇ .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم قاچقان ،ئۇ ئايال ئۇنى
ئۆيگە ياندۇرۇپ كىرىش ئۈچۈن ئارقىسىدىن قوغلىغان ،شۇ ئەسنادا ئايال ئۇنىڭغا يېتىشىۋېلىپ
كۆڭلىكىنى ئارقا تەرەپتىن چىڭ تۇتقان ،شۇنىڭ بىلەن كۆڭلەكنى يىرتىۋەتكەن ئىدى .ئېيتىلىشىچە،
كۆڭلەك ئۇنىڭ ئۇچىسىدىن چۈشۈپ قالغان ئىكەن .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم قاچقان ھالەتتە ،ئۇ ئايال
قوغلىغان ھالەتتە ئىشىك ئالدىغا چىققاندا ،ئەزىز بىلەن دوقۇرۇشۇپ قالدى.
شۇ چاغدا ئايال دەرھال ھۇشىنى تېپىپ ،ناھايىتى ئۇستىلىق بىلەن ھىيلە ـ مىكىر ئىشلىتىپ
(ئۆزىنىڭ جىنايىتىنى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا ئارتىپ) ،تۆھمەت قىلىپ ئېرىگە مۇنداق دېدى:

﴿«سېنىڭ ئەھلىيەڭنى دەپسەندە قىلماقچى بولغان ئادەمنى پەقەت زىندانغا تاشالش ياكى قاتتىق
قىيناش بىلەن جازاالش كېرەك»﴾ يەنى ئايالىڭ بىلەن پاھىشە قىلماقچى بولغان ئادەمنى تۈرمىگە

سوالش ياكى قاتتىق ئۇرۇش كېرەك.

شۇنىڭ بىلەن ،يۈسۈف ئەلەيھىسساالم (غەيرەتكە كېلىپ) ھەقىقەتنى ئوتتۇرىغا قويۇپ ،ئۇ
چاپلىغان بوھتاندىن ئۆزىنى ئاقالپ (راستچىل ھالدا) مۇنداق دېدى«﴿ :ئۇ (يەنى زۈلەيخا) مەندىن
مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدى»﴾ ئايالنىڭ ئۇنىڭ ئارقىسىدىن قوغالپ ،ئۇنى ئۆزىگە تارتىپ
كۆڭلىكىنى يىرتىۋەتكەنلىكى بايان قىلىنغان.
﴿ئۇ (يەنى زۈلەيخا) نىڭ ئائىلىسىدىكىلەردىن بىرسى گۇۋاھلىق بېرىپ« :يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكى
ئالدىدىن يىرتىلغان بولسا﴾ يەنى ئالدى تەرەپتىن يىرتىلغان بولسا ﴿ئۇنىڭ (يەنى زۈلەيخا) نىڭ
سۆزى راست﴾ يەنى ئۇ ئايالنىڭ :يۈسۈف مەندىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدى -،دېگەن

سۆزى راست بولۇپ چىقىدۇ .چۈنكى يۈسۈف زۈلەيخانى ئۆزىگە تارتقان چاغدا ،زۈلەيخا ئۇنىمىغان
بولۇپ ،يۈسۈفنىڭ كۆكرىكىدىن تۇتۇپ ئىتتىرىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭ كۆڭلىكىنى يىرتىۋېتىدۇ.
بۇنداق بولغاندا ،زۈلەيخانىڭ سۆزى توغرا بولىدۇ.

﴿يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكى ئارقىسىدىن يىرتىلغان بولسا ،ئۇنىڭ (يەنى زۈلەيخانىڭ) سۆزى يالغان،

319

يۈسۈفنىڭ سۆزى راست» دېدى﴾ بۇ ،يۈسۈف زۈلەيخادىن قاچقان ،زۈلەيخا ئۇنى قوغلىغان چاغدا،
ئۇنى ئۆيگە قايتۇرۇپ كىرىش ئۈچۈن (ئۇنىڭ) ئارقا تەرىپىدىن كۆڭلىكىنى چىڭ تۇتقان ،شۇنىڭ
بىلەن ئۇنىڭ كۆڭلىكىنى ئارقا تەرىپىدىن يىرتىۋەتكەن بولىدۇ .ئالىمالر بۇ گۇۋاھچىنىڭ كىچىك
باال ياكى چوڭ ئادەم ئىكەنلىكى توغرىسىدا ئىختىالپلىشىپ قالدى.
ئابدۇرازاق ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ :بۇ گۇۋاھچى ساقاللىق كىشى ئىدى-،
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى .سەۋرىمۇ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ :بۇ گۇۋاھچى
پادىشاھنىڭ خاس ئادەملىرىدىن ئىدى -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى.
مۇجاھىد ،ئىكرىمە ،ھەسەن ،قەتادە ،سۇددى ،مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق قاتارلىقالرمۇ :بۇ
گۇۋاھچى چوڭ ئادەم ئىدى -،دەيدۇ .ئەۋفىي ئىبنى ئابباسنىڭ :بۇ گۇۋاھچى بۆشۈكتىكى كىچىك
باال ئىدى -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ .شۇنداقال ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ھىالل ئىبنى
يەساف ،ھەسەن ،سەئىدى ئىبنى جۇبەير ۋە زەھھاك ئىبنى مۇزاھىم قاتارلىقالردىنمۇ :بۇ ،ھويلىدا
يۈرگەن كىچىك باال ئىدى -،دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىندى .ئىبنى جەرىر بۇ كۆز قاراشنى تاللىدى.
﴿ئۇ (يەنى زۈلەيخانىڭ ئېرى) يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكىنىڭ ئارقىسىدىن يىرتىلغانلىقىنى كۆرۈپ﴾

يەنى زۈلەيخانىڭ ئېرى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ راست ئېيتقانلىقىنى ،ئايالىنىڭ ئۇنى قارىالپ،
يالغان سۆزلىگەنلىكى ئېنىقلىغاندىن كېيىن«﴿ :ئەي ئايالالر جامائەسى! بۇ چوقۇم سىلەرنىڭ
ھىيلەڭالردۇر﴾ يەنى بۇ ياشنىڭ ئابرويىغا داغ تەگكۈزۈش ۋە ئۇنىڭغا بۇ بوھتاننى چاپالش
سىلەرنىڭ ھىيلەڭالردۇر.
﴿سىلەرنىڭ ھىيلەڭالر ھەقىقەتەن چوڭدۇر» دېدى﴾ ئاندىن ئۇ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى يۈز
بەرگەن بۇ ئىشنى يوشۇرۇشقا بۇيرۇپ مۇنداق دېدى﴿ :يۈسۈف! بۇنى سۆزلەپ يۈرمىگىن﴾ يەنى
بۇنى پۈتۈنلەي ئۇنتۇپ كەتكىن .ئۇنى ھېچكىمگە دېمىگىن.
ئۇ ئايالىغا مۇنداق دېدى﴿ :سەن ئۆز گۇناھىڭغا كەچۈرۈم سورىغىن﴾ بۇ ئېغىر ـ بېسىق ئادەم
ئىدى ياكى ئۇ ئايالىنىڭ بۇ ئىشنى ئۆزىنى تۇتۇۋااللماي قىلىپ سالغانلىقى ئۈچۈن كەچۈردى .شۇڭا
ئۇ ئايالىغا مۇنداق دېدى :سەن ئۆز گۇناھىڭغا كەچۈرۈم سورىغىن ،يەنى (سەندىن ئۆتكەن) بۇ
ياشتىن يامان ئىشنى تەلەپ قىلغانلىقىڭ ،ئاندىن گۇناھتىن پاك بولغان يۈسۈفنى قارىلىشىڭدىن
ئىبارەت گۇناھىڭغا كەچۈرۈم سورىغىن﴿ .سەن ھەقىقەتەن خاتاالشتىڭ﴾.

320

*******
ﯹ ﯺﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃﰄ ﰅ ﰆ ﰇﰈ ﰉ ﰊ ﰋ
ﰌﰍﰎ ﭑﭒﭓ ﭔﭕ ﭖﭗﭘﭙ ﭚ ﭛﭜﭝ
ﭞﭟﭠﭡﭢﭣﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲ
ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ
ﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑﮒﮓﮔﮕﮖ
ﮗﮘﮙﮚ ﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡﮢﮣﮤﮥﮦﮧ

يۇسۇف سۈرىسى

شەھەردىكى بەزى ئايالالر« :ئەزىز (يەنى مىسىرنىڭ پادىشاسى) نىڭ خوتۇنى قۇلىغا كۆيۈپ
قېلىپ ،ئۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلىپتۇ ،بىز ئۇنى ،ئەلۋەتتە ،ئاشكارا ئازغان
دەپ قارايمىز» دېيىشتى﴿ .﴾30ئۇ (يەنى زۈلەيخا) ئۇالرنىڭ گەپ ـ سۆزلىرىنى ئاڭالپ ،ئۇالرغا
(مېھماندارچىلىققا چاقىرىپ) ئادەم ئەۋەتتى .ئۇالرغا (يۆلىنىدىغان) تەكىيە ياستۇقالرنى تەييارلىدى،
ئۇالرنىڭ ھەر بىرىگە بىردىن پىچاق بەردى( .زۈلەيخا يۈسۈفكە) «سەن چىقىپ ئۇالر بىلەن
كۆرۈشكىن» دېدى ،ئۇالر يۈسۈفنى كۆرۈپ ھاڭ -تاڭ بولۇپ قېلىشتى ۋە ئۆزلىرىنىڭ قوللىرىنى
كېسىۋېلىشتى .ئۇالر(« :بۇنداق چىرايلىق ئىنساننى ياراتقان) ﷲ پاكتۇر ،بۇ ئادەمزات ئەمەس،
پەقەت بىر ئېسىل پەرىشتىدۇر» دېيىشتى﴿ .﴾31ئۇ (يەنى زۈلەيخا)« :مانا بۇ ،سىلەر ئۇنىڭ
ئۈچۈن مېنى ئەيىبلىگەن ھېلىقى ئادەم ،مەن ئۇنىڭدىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدىم،
لېكىن ئۇ ئۆزىنى چىڭ ساقلىدى .ئەگەر ئۇ يەنىال بۇيرۇقۇمنى قىلمىسا ،چوقۇم زىندانغا تاشلىنىدۇ،
چوقۇم خار ئادەم بولۇپ قالىدۇ» دېدى﴿ .﴾32يۈسۈف« :ئى پەرۋەردىگارىم! ماڭا ئۇالر ئۈندىگەن
نەرسىدىن كۆرە زىندان سۆيۈملۈكتۇر ،ئەگەر ئۇالرنىڭ ھىيلىسىنى مەندىن دەپئى قىلمىساڭ،
(ئىنسانچىلىقتا) ئۇالرغا مايىل بولۇپ قالىمەن ،نادانالردىن بولۇپ قالىمەن» دېدى﴿.﴾33
پەرۋەردىگارى ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ ئۇالرنىڭ ھىيلىسىنى يۈسۈفتىن دەپئى قىلدى.
ﷲ (ئىلتىجا قىلغۇچىالرنىڭ دۇئاسىنى) ھەقىقەتەن ئاڭالپ تۇرغۇچىدۇر( ،ئۇالرنىڭ ئەھۋالىنى)
بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴿.﴾34

خەۋەرنىڭ شەھەر ئاياللىرىنىڭ ئارىسىدا تارقىلىشى ۋە ئۇالرنىڭ
يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا ھىيلە ـ مىكىر ئىشلىتىشى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يۈسۈف ئەلەيھىسساالم بىلەن ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ خەۋىرىنىڭ مىسىر
شەھىرىگە تاراپ كەتكەنلىكىدىن ،ھەتتا كىشىلەرنىڭ بۇ ھەقتە سۆزلىشىپ يۈرگەنلىكىدىن خەۋەر
قىلىدۇ.
﴿شەھەردىكى بەزى ئايالالر﴾ (دۆلەت ئەربابلىرى ۋە ئەمەلدارالرنىڭ ئاياللىرىغا ئوخشاش)
ئايالالر ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ قىلغان بۇ ئىشىنى يامان كۆرۈپ ۋە ئەيىبلەپ«﴿ :ئەزىز (يەنى مىسىرنىڭ
پادىشاسى((() نىڭ خوتۇنى قۇلىغا كۆيۈپ قېلىپ ،ئۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ
قىلىپتۇ ،بىز ئۇنى ،ئەلۋەتتە ،ئاشكارا ئازغان دەپ قارايمىز» دېيىشتى﴾ يەنى ۋەزىرنىڭ ئايالى قۇلىغا

يۈرىكىنىڭ چوڭقۇر يەرلىرىدىن كۆيۈپ قېلىپ ،ئۇنىڭدىن ئۆزى بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى
تەلەپ قىلىپتۇ .ئۇنىڭ قۇلىغا كۆيۈپ قېلىشىنى ۋە ئۇنىڭدىن بۇ ئىشنى تەلەپ قىلىشىنى ھەقىقەتەن
ئازغۇنلۇق دەپ قارايمىز.
﴿ئۇ (يەنى زۈلەيخا) ئۇالرنىڭ گەپ ـ سۆزلىرىنى ئاڭالپ﴾ بەزى تەپسىرشۇناسالر :زۈلەيخا
ئۇالرنىڭ “زۈلەيخا قۇلىنى ياخشى كۆرۈپ قاپتۇ” دېگەن سۆزنى ئاڭالپ -،دېدى .مۇھەممەد ئىبنى
ئىسھاق :بەلكى ئۇالرغا يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ چىرايلىق ئىكەنلىكى يېتىپ بارىدۇ .شۇنىڭ

((( مۇھەممەد سالىھ ھاجىم ئەزىزنى باشقا تەپسىرلەردىن پايدىلىنىپ مىسىرنىڭ پادىشاھى دەپ ئالغان .ئاپتور (يەنى ئىبنى
كەسىر) ئەزىزنى مىسىرنىڭ ۋەزىرى دەپ ئالغان.

321

بىلەن ،ئۇالر يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى كۆرۈشنى ئارزۇ قىلىپ ،ئۇنى كۆرۈش مەقستىگە يېتىش
ئۈچۈن شۇ گەپنى قىلىشتى -،دېدى.
زۈلەيخا ﴿ئۇالرغا (مېھماندارچىلىققا چاقىرىپ) ئادەم ئەۋەتتى﴾ يەنى ئۇالرنى مېھماندارچىلىققا
ئۆيىگە چاقىردى﴿ .ئۇالرغا (يۆلىنىدىغان) تەكىيە ياستۇقالرنى تەييارلىدى﴾ ئىبنى ئابباس ،سەئىد
ئىبنى جۇبەير ،مۇجاھىد ،ھەسەن ،سۇددى ۋە باشقىالر مۇنداق دېدى :زۈلەيخا كۆرپىلەرنى سېلىپ
ياستۇقالرنى قويۇپ( ،پىچاقالر بىلەن كېسىپ يەيدىغان) يېمەكلىك ۋە مېۋىلەرنى كەلتۈرۈپ سورۇن
ھازىرلىدى.
شۇڭا ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالرنىڭ ھەر بىرىگە بىردىن پىچاق بەردى﴾

بۇ زۈلەيخانىڭ ھىيلە ـ مىكرى بولۇپ ،ئۇالرنىڭ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى كۆرۈش ئۈچۈن قىلغان
ھىيلىسىگە قايتۇرغان جاۋابى ئىدى.
﴿(زۈلەيخا يۈسۈفكە) «سەن چىقىپ ئۇالر بىلەن كۆرۈشكىن» دېدى﴾ بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى،
زۈلەيخا يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى باشقا بىر ئورۇنغا مۆكتۈرۈپ قويغان ئىدى .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم
چىققان چاغدا﴿ ،ئۇالر يۈسۈفنى كۆرۈپ ھاڭ -تاڭ بولۇپ قېلىشتى﴾ ئۇنى كۆرۈش بىلەن (ئۇنىڭ
ئىنتايىن چىرايلىقلىقىدىن ۋە ئېسىللىكىدىن ھاڭ ـ تاڭ قېلىپ) قوللىرىدىكى مېۋە كېسىۋاتقان
پىچاقالر بىلەن ئۆزلىرىنىڭ قوللىرىنى كېسىۋېلىشتى.
بىر قانچە كىشى مۇنداق دېدى :ئۇالر پىچاقالر بىلەن قوللىرىنى كېسىۋېلىشتى .ئۇالر يەپ ـ
ئىچىپ تويغاندىن كېيىن ،زۈلەيخا ئۇالرنىڭ ئالدىغا مېۋە قويدى ۋە ھەر بىر ئايالغا بىردىن پىچاق
بەردى .ئاندىن ئۇالرغا :يۈسۈفنى كۆرۈشنى خاالمسىلەر؟ -دېدى .ئۇالر :ھەئە -،دېدى .زۈلەيخا
ئادەم ئەۋەتىپ ،يۈسۈفنى ئۇالرنىڭ ئالدىغا چىقىشقا بۇيرىدى .ئۇالر ئۇنى كۆرگەندە ،ھاڭ ـ تاڭ
بولۇشۇپ ،قوللىرىنى كېسىۋېلىشتى .ئاندىن زۈلەيخا ئۇالرنىڭ يۈسۈفنى ئالدى ۋە كەينى تەرىپىدىن
كۆرۈشى ئۈچۈن ،يۈسۈفنى كىرىپ كېتىشكە بۇيرۇدى .يۈسۈف قايتىپ كىرىپ كەتتى .ھالبۇكى،
ئۇالر قوللىرىنى كېسىشتىن توختىمىغان ئىدى .ئۇالر قوللىرىنىڭ ئاغرىغانلىقىنى ھېس قىلغان
چاغدا ،پەريات بىلەن نالە قىلىشتى شۇنىڭ بىلەن زۈلەيخا :سىلەر ئۇنى بىر كۆرۈش بىلەنال بۇ
ھالغا كېلىپ قالدىڭالر .مېنىڭ تارتقان دەرت ـ ئەلەملىرىم قانداقكەن؟! -دېدى.

﴿ئۇالر(« :بۇنداق چىرايلىق ئىنساننى ياراتقان) ﷲ پاكتۇر ،بۇ ئادەمزات ئەمەس ،پەقەت بىر
ئېسىل پەرىشتىدۇر» دېيىشتى﴾ ئۇالر زۈلەيخاغا :بىز بۇ ئەھۋالنى كۆرگەندىن كېيىن ،ساڭا ماالمەت

322

قىلمايمىز -،دېدى .چۈنكى ئۇالر ئىنسانالر ئىچىدە (چىرايى) گۈزەللىكتە ئۇنىڭغا ئوخشايدىغان
ياكى ئوخشاپراق قالىدىغان بىرىنى كۆرمىگەن ئىدى .يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا پۈتۈن گۈزەللىكنىڭ
يېرىمى بېرىلگەن ئىدى.
ئىمام مۇسلىم رىۋايەت قىلغان ئىسرا ۋەقەسى بايان قىلىنغان ھەدىستە مۇنداق دېيىلىدۇ:
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۈچىنچى قەۋەت ئاسماندا يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىدىن ئۆتكەنلىكىنى
سۆزلەپ« :ئۇنىڭغا ھەقىقەتەن پۈتۈن گۈزەللىكنىڭ يېرىمى بېرىلىپتۇ» دېدى.
مۇجاھىد ۋە بىر قانچە كىشى مەزكۇر ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ﷲ تائاالغا سېغىنىپ
پاناھ تىلەيمىز ﴿بۇ ئادەمزات ئەمەس﴾.

يۇسۇف سۈرىسى

﴿پەقەت بىر ئېسىل پەرىشتىدۇر» دېيىشتى .ئۇ (يەنى زۈلەيخا)« :مانا بۇ ،سىلەر ئۇنىڭ
ئۈچۈن مېنى ئەيىبلىگەن ھېلىقى ئادەم﴾ زۈلەيخا ئايالالرغا ئۆزرە ئېيتىپ :مانا بۇ ،ھەقىقىي ياخشى

كۆرۈپ قىلىشقا تېگىشلىك بولغان چىراي ۋە كامالەتكە يەتكەن ئادەمدۇر -،دېدى.

﴿مەن ئۇنىڭدىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدىم ،لېكىن ئۇ ئۆزىنى چىڭ ساقلىدى﴾

يەنى مېنىڭ تەلپىمىنى رەت قىلدى .بەزى تەپسىرشۇناسالر بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ:
ئايالالر ئۇنىڭ تاشقى چىرايىنى كۆرگەندىن كېيىن ،زۈلەيخا ئۇالرغا (ئۇالر بىلمەي قالغان) ئۇنىڭ
شۇقەدەر چىرايلىق بولۇشى بىلەن بىرگە ،ئىپپەتلىك ئىكەنلىكىدىن ئىبارەت ياخشى سۈپەتلىرىنى
سۆزلەپ بەردى.

ئاندىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا تەھدىت قىلىپ﴿ :ئەگەر ئۇ يەنىال بۇيرۇقۇمنى قىلمىسا ،چوقۇم
زىندانغا تاشلىنىدۇ ،چوقۇم خار ئادەم بولۇپ قالىدۇ» دېدى﴾ شۇ پەيتتە يۈسۈف ئەلەيھىسساالم
ئۇالرنىڭ يامان نىيىتىدىن ۋە ھىيلىسىدىن پاناھ تىلىدى ۋە ﴿ئى پەرۋەردىگارىم! ماڭا ئۇالر
ئۈندىگەن نەرسىدىن﴾ يەنى پاھىشىدىن ﴿كۆرە زىندان سۆيۈملۈكتۇر ،ئەگەر ئۇالرنىڭ ھىيلىسىنى
مەندىن دەپئى قىلمىساڭ( ،ئىنسانچىلىقتا) ئۇالرغا مايىل بولۇپ قالىمەن﴾ يەنى ئەگەر سەن مېنى

ئۆزەمنى تۇتۇۋېلىشقا ئىگە قىلمىساڭ ،مەن ئۆزەمنى تۇتۇۋېلىشقا قادىر ئەمەسمەن .مەن پەقەت
سېنىڭ ياردىمىڭ ۋە كۈچ ـ قۇدرەت ئاتا قىلىشىڭ بىلەنال ئۆزەمگە پايدا ـ زىيان كەلتۈرۈشكە ئىگە
بوالاليمەن .سەندىنال ياردەم تىلەيمەن ،ساڭىال تەۋەككۈل قىلىمەن .مېنى ئۆزەمگە ئىگە بولۇشقا
تاشالپ قويمىغىن ،ئەگەر ئۇنداق قىلمىساڭ(﴿ ،ئىنسانچىلىقتا) ئۇالرغا مايىل بولۇپ قالىمەن،
نادانالردىن بولۇپ قالىمەن» دېدى .پەرۋەردىگارى ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ ئۇالرنىڭ
ھىيلىسىنى يۈسۈفتىن دەپئى قىلدى .ﷲ (ئىلتىجا قىلغۇچىالرنىڭ دۇئاسىنى) ھەقىقەتەن ئاڭالپ
تۇرغۇچىدۇر( ،ئۇالرنىڭ ئەھۋالىنى) بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴾.

ﷲ تائاال يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى ئايالالرنىڭ ھىيلە ـ مىكرىدىن ساقلىدى ۋە قوغدىدى.
يۈسۈف ئەلەيھىسساالم يامان ئىشتىن ئۆزىنى قاتتىق تارتتى .ئۇنى قىلغاندىن كۆرە ،زىنداندا يېتىشنى
تاللىدى .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم چىرايلىق ۋە كامالەتكە يەتكەن يىگىت بولۇش سۈپىتى بىلەن
ئىنتايىن چىرايلىق ،باي ۋە ھوقۇققا ئىگە ئايال خوجايىنى ،مىسىر ۋەزىرى ئەزىزنىڭ خوتۇنى
مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلسا ، ،ئۇ ئۇنداق قىلىشتىن ساقالندى .ﷲ تائاالدىن قورقۇپ ۋە
ئۇنىڭ ساۋابىنى ئۈمىد قىلىپ ،ئۇ ئىشنى قىلغاندىن كۆرە زىنداندا يېتىشقا رازى بولدى .مانا بۇ،
يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ ئەڭ يۇقىرى مەرتىۋىگە اليىق ئىكەنلىكىنى ئىسپاتاليدۇ.
بۇ مەرتىۋىگە اليىق كىشىلەر ھەققىدە ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ﷲ نىڭ سايىسىدىن باشقا ھېچقانداق سايە يوق قىيامەت
كۈنىدە ،ﷲ ئۆز سايىسىگە ئالىدىغان يەتتە تۈرلۈك ئادەم بار① :ئادىل (مۇسۇلمان) پادىشاھ②.
ﷲ تائاالغا ئىبادەت قىلىش بىلەن ئۆسۈپ -يېتىلگەن ياش ③ .قەلبى ﷲ نىڭ مەسچىتىگە
باغالنغان كىشى④ .ﷲ يولىدا دوست بولۇپ ،ﷲ يولىدا جەم بولغان ۋە ﷲ يولىدا ئايرىلغان
ئىككى كىشى⑤ .چىرايلىق ئايال ئۆزىگە چاقىرسا“ :مەن ﷲ دىن قورقىمەن” دەپ رەت قىلغان
كىشى ⑥.ئوڭ قولى بەرگەن نەرسىنى سول قولى بىلمەي قالغىدەك دەرىجىدە مەخپىي سەدىقە
بەرگەن كىشى ⑦ .خالىي جايدا ﷲ تائاالنى زىكرى قىلىپ ياش تۆككەن كىشى».

323

*******
ﮨﮩﮪﮫﮬﮭﮮﮯﮰ ﮱ ﯓ ﯔ
ئاندىن ئۇالر (يۈسۈفنىڭ بىگۇناھ ئىكەنلىكىگە دائىر) پاكىتالرنى كۆرگەندىن كېيىن ،ئۇنى
بىر مەھەل قاماپ قويۇشنى اليىق تاپتى﴿.﴾35

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى زىندانغا تاشالش قارارىنىڭ
ئېلىنغانلىقى ۋە ئۇنىڭ ئىجرا قىلىنغانلىقى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئاندىن ئۇالر كۆرگەن ئەمەلىي ئىشالردىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى بىر
مەزگىل زىندانغا سوالپ قويۇشنى ئۆزلىرىگە پايدىلىق دەپ قارىدى .ئۇالر يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ
بىگۇناھ ئىكەنلىكىنى بىلگەن ،ئۇنىڭ راستچىل ،ئىپپەتلىك ۋە پاك ئىكەنلىكىگە دائىر دەلىل
ـ پاكىتالر ئاشكارا بولغاندىن كېيىن شۇنداق قىلىشتى .ئۇالر ئۇنى پەقەت بۇ ھەقتىكى سۆز
تاراپ كەتكەنلىكى ئۈچۈن ،كىشىلەر ئارىسىدا :يۈسۈف زۈلەيخادىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ
قىلغانلىقى ئۈچۈن (ئۇالر) ئۇنى سوالپ قويۇپتۇ دېگەن گۇماننى قوزغاشنى مەقسەت قىلىپ قاماپ
قويدى .شۇنىڭ ئۈچۈن ،ئاخىرىدا پادىشاھ ئۇنى زىنداندىن چىقىشنى تەلەپ قىلغاندا ،ئۇ ئۆزىگە
چاپالنغان تۆھمەتتىن ئاقالنغانغا قەدەر زىنداندىن چىققىلى ئۇنىمىدى .ئۆزىنىڭ پاك ئىكەنلىكى
ئېالن قىلىنغاندىال ،ئاندىن زىنداندىن ئابرويى ئاقالنغان ھالدا چىقتى .ئۇنىڭغا ﷲ نىڭ ساالمى
ۋە مەرھەمىتى بولسۇن!

*******
ﯕﯖ ﯗ ﯘﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ
ﯦ ﯧﯨﯩﯪ ﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲ ﯳ ﯴ

324

زىندانغا يۈسۈف بىلەن ئىككى يىگىت بىللە كىرگەن ئىدى .ئۇالرنىڭ بىرى« :مەن چۈشۈمدە
ئۆزەمنى ھەقىقەتەن (ئۈزۈمدىن) ھاراق سېتىۋاتقان كۆرۈپتىمەن» دېدى .ئىككىنچىسى« :مەن
چۈشۈمدە ئۆزەمنى ھەقىقەتەن بېشىمدا نان كۆتۈرۈپ تۇرغان ،ناننى قۇشالر يەۋاتقان كۆرۈپتىمەن،
تەبىرىنى بىزگە ئېيتىپ بەرسەڭ ،بىز سېنى ھەقىقەتەن ياخشىلىق قىلغۇچىالردىن (يەنى چۈشكە
تەبىر بېرەلەيدىغانالردىن) دەپ قارايمىز» دېدى﴿.﴾36

زىندانغا تاشالنغان ئىككى كىشىنىڭ چۈشلىرىنىڭ
تەبىرىنى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمدىن سورىغانلىقى
قەتادە مۇنداق دەيدۇ :ئۇ ئىككىسىنىڭ بىرى پادىشاھنىڭ ساقىيسى ،يەنە بىرى ناۋىيى

يۇسۇف سۈرىسى

ئىدى .بۇ ئىككىسى چۈش كۆرۈپ ،يۈسۈف ئەلەيھىسساالمدىن ئۇنىڭغا تەبىر بېرىشىنى تەلەپ
قىلدى.

*******
ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄﰅ ﰆ
ﰇ ﰈﰉﰊ ﰋﰌﰍﰎﰏﰐ ﰑ ﭑﭒﭓﭔ
ﭕ ﭖﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ
ﭨﭩﭪ ﭫ ﭬ ﭭ
يۈسۈف ئېيتتى« :ئىككىڭالرغا سىرتتىن تاماق كىرىشتىن بۇرۇن ،ئۇنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى
سىلەرگە ئېيتىپ بېرەلەيمەن ،بۇ پەرۋەردىگارىم ماڭا بىلدۈرگەن نەرسىلەردىندۇر .شۈبھىسىزكى،
مەن ﷲ غا ئىشەنمەيدىغان ،ئاخىرەتنى ئىنكار قىلىدىغان قەۋمنىڭ دىنىنى تاشلىدىم﴿ .﴾37مەن
ئەجدادلىرىم ،ئىبراھىم ،ئىسھاق ،يەئقۇبالرنىڭ دىنىغا ئەگەشتىم ،ھېچقانداق نەرسىنى ﷲ غا
شېرىك كەلتۈرۈش بىزگە اليىق ئەمەس ،بۇ ﷲ نىڭ بىزگە ۋە ئىنسانالرغا قىلغان مەرھەمىتىدۇر،
لېكىن ئىنسانالرنىڭ تولىسى شۈكۈر قىلمايدۇ﴿.﴾38

يۈسۈف ئەلەيھىسساالم چۈشكە تەبىر بېرىشتىن ئىلگىرى بۇ ئىككى
كىشىنى اﷲ تائاالنىڭ بار ۋە بىرلىكىنى تونۇشقا دەۋەت قىلغانلىقى
يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇ ئىككىسىگە ئۇالرنىڭ قانداقال چۈش كۆرسە ،ئۆزىنىڭ ئۇ
چۈشنىڭ تەبىرىنى بىلىدىغانلىقىنى ،ئۇ چۈش ئەمەلىيەتتە يۈز بېرىشتىن ئىلگىرى ،ئۇنىڭغا تەبىر
بېرەلەيدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ ،شۇڭا ئۇ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئىككىڭالرغا سىرتتىن تاماق كىرىشتىن
بۇرۇن ،ئۇنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى سىلەرگە ئېيتىپ بېرەلەيمەن﴾ بۇ ماڭا پەقەت ﷲ تائاالنىڭ
ئۆگەتكەن بىلىمىدۇر .چۈنكى مەن ﷲ تائاالنى ۋە قىيامەت كۈنىنى ئىنكار قىلىدىغان ،قىيامەتتە
ساۋاب ـ جازانىڭ بارلىقىنى ئۈمىد قىلمايدىغان كاپىرالرنىڭ دىنىدىن يىراق تۇردۇم.
﴿مەن ئەجدادلىرىم ،ئىبراھىم ،ئىسھاق ،يەئقۇبالرنىڭ دىنىغا ئەگەشتىم﴾ كۇپۇرلۇقنى ۋە
شېرىكلىكنى تاشلىدىم .ئەنە شۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمالرنىڭ يولىغا ماڭدىم (ﷲ تائاالنىڭ
مەرھەمىتى ۋە ساالمى ئۇالرغا بولسۇن!) توغرا يولغا ماڭغان ،پەيغەمبەرلەرنىڭ يولىغان ئەگەشكەن،
ئازغۇنالرنىڭ يولىدىن ئۆزىنى تارتقان كىشى مانا مۇشۇنداق بولىدۇ .ﷲ تائاال ھەقىقەتەن ئۇنىڭ
قەلبىنى توغرا يولغا باشاليدۇ .ئۇنىڭغا بىلمىگەن نەرسىنى ئۆگىتىدۇ .ئۇنى ياخشىلىق قىلىشتا
كىشىلەر ئەگىشىدىغان پېشىۋا ،توغرا يولغا چاقىرىدىغان داھىي قىلىدۇ.
﴿ھېچقانداق نەرسىنى ﷲ غا شېرىك كەلتۈرۈش بىزگە اليىق ئەمەس ،بۇ ﷲ نىڭ بىزگە
ۋە ئىنسانالرغا قىلغان مەرھەمىتىدۇر﴾ بۇ ،ﷲ تائاالنىڭ بار ۋە بىرلىكىنى ئېتىراپ قىلىش بولۇپ،

325

ھېچ شېرىكى يوق ،يالغۇز ﷲ تائاالدىن باشقا ئىالھ يوق دەپ ئىقرار قىلىشتىن ئىبارەتتۇر .ﷲ
تائاال تەۋھىدنى بىزگە ۋەھىي ئارقىلىق بىلدۈردى ۋە بىزنى ئۇنى تونۇشقا بۇيرىدى .پەيغەمبەرلەرنى
تەۋھىدكە چاقىرىدىغان دەۋەتچى قىلىش ئارقىلىق تەۋھىدىنى ئىنسانالرغا تونۇتتى.
﴿لېكىن ئىنسانالرنىڭ تولىسى شۈكۈر قىلمايدۇ﴾ يەنى ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ ئۆزلىرىگە
پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىش ئارقىلىق ئاتا قىلغان نېمىتىنى تونىمايدۇ .بەلكى ﴿ﷲ نىڭ بەرگەن
نېمىتىگە كۇفرىلىق قىلغان ۋە ئۆز قەۋمىنى (ئازدۇرۇش بىلەن) ھاالكەت مەۋقەسىگە چۈشۈرۈپ
قويغانالرنى كۆرمىدىڭمۇ؟﴾(((.

*******
ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ
ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋﮌ ﮍ ﮎ
ﮏﮐﮑﮒﮓﮔﮕﮖﮗ ﮘﮙﮚ ﮛ
تۈرمىداش ئاغىنىلەر! تارقاق كۆپ مەبۇدالر ياخشىمۇ ياكى قۇدرەتلىك بىر ﷲ ياخشىمۇ؟﴿﴾39
سىلەرنىڭ ﷲ نى قويۇپ ئىبادەت قىلىۋاتقىنىڭالر پەقەت سىلەر ئۆزەڭالر ۋە ئاتا ـ بوۋاڭالر ئاتىۋالغان
(بۇتالرنىڭ ۋە غەيرىينىڭ) ناملىرىدىنال ئىبارەت ،ﷲ (ئۇالرنىڭ ﷲ نىڭ شېرىكى بولۇشى
توغرىسىدا) ھېچقانداق دەلىل چۈشۈرگىنى يوق ،ئىبادەت ۋە دىن بارىسىدىكى بارچە ھۆكۈملەر
پەقەت ﷲ غىال مەنسۇپ ،ئۇ سىلەرنى پەقەت ئۆزىگىال ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇغان ،بۇ توغرا دىندۇر.
لېكىن كىشىلەرنىڭ تولىسى (بۇنى) بىلمەيدۇ﴿.﴾40
ئاندىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ھېلىقى ئىككى كىشىگە سۆز قىلىشقا يۈزلىنىپ ،ئۇالرنى
ھېچ شېرىكى يوق يالغۇز ﷲ تائاالغا ئىبادەت قىلىشقا ،قەۋملىرىنىڭ (ﷲ تائاالنى قويۇپ)
چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىدىن يىراق بولۇشقا چاقىرىپ مۇنداق دېدى﴿ :تارقاق كۆپ مەبۇدالر ياخشىمۇ
ياكى قۇدرەتلىك بىر ﷲ ياخشىمۇ؟﴾ يەنى ھەممە نەرسە (ئۇنىڭغا) باش ئېگىدىغان غالىب ،بۈيۈك
ۋە كاتتا بولغان بىر ﷲ ياخشىمۇ؟

326

ئاندىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇ ئىككىسىگە قەۋمى چوقۇنۇۋاتقان ۋە ئىالھ دەپ ئاتىۋالغان
نەرسىلەرنىڭ باتىل ئىكەنلىكىنى ،بۇ پەقەت ئۇالرنىڭ نادانلىقى بولۇپ ،ئۇالرنى ئۆزلىرى ۋە
ئىلگىرى ئۆتكەن ئاتا ـ بوۋىلىرى ئىالھ دەپ ئاتىۋالغانلىقىنى ،بۇنىڭدا ﷲ تەرىپىدىن كەلگەن
ھېچقانداق دەلىل ـ پاكىتنىڭ يوقلۇقىنى بايان قىلدى .شۇڭا ئۇ مۇنداق دېدى﴿ :ﷲ (ئۇالرنىڭ
ﷲ نىڭ شېرىكى بولۇشى توغرىسىدا) ھېچقانداق دەلىل چۈشۈرگىنى يوق﴾ يەنى ھېچقانداق دەلىل
ـ ئىسپات ،پاكىت چۈشۈرگىنى يوق.
ئاندىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا ھۆكۈمرانلىق قىلىش ،نەرسىلەرنى خالىغانچە تەسەررۇپ
قىلىش ،پادىشاھلىق يۈرگۈزۈش قاتارلىقالرنىڭ ھەممىسىنىڭ ﷲ تائاالغا خاس ئىكەنلىكىنى ،ﷲ
((( ئىبراھىم سۈرىسى 28ـ ئايەت.

يۇسۇف سۈرىسى

تائاالنىڭ بەندىلىرىنى پەقەت ئۆزىگىال ئىبادەت قىلىشقا بۇيرىغانلىقىنى بايان قىلدى.
﴿بۇ توغرا دىندۇر﴾ يەنى مەن سىلەرنى ﷲ تائاالنى بار ۋە بىر دەپ بىلىشكە ،ئەمەل ـ
ئىبادەتنى ئىخالس بىلەن ﷲ تائاالغىال قىلىشقا چاقىرغان بۇ دىن ﷲ ئەمەل قىلىشقا بۇيرۇغان،
ئۇنىڭ توغرىلىقىغا دەلىل ـ پاكىتالرنى چۈشۈرگەن ،ئۇنى ياخشى كۆرگەن ۋە ئۇنىڭدىن رازى
بولغان ،توغرا دىندۇر.
﴿لېكىن كىشىلەرنىڭ تولىسى (بۇنى) بىلمەيدۇ﴾ شۇڭا كىشىلەرنىڭ تولىسى مۇشرىكتۇر.
﴿سەن گەرچە كىشىلەرنىڭ ئىمان ئېيتىشىغا ھېرىس بولساڭمۇ (لېكىن) ئۇالرنىڭ تولىسى ئىمان
ئېيتمايدۇ﴾((( يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇ ئىككىسىنى تەۋھىدكە دەۋەت قىلىپ بولغاندىن كېيىن،
ئۇالرنىڭ چۈشىگە تەبىر بېرىشنى باشالپ مۇنداق دېدى:

*******
ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ
ﮪﮫﮬﮭ ﮮﮯﮰ ﮱ
تۈرمىداش ئاغىنىلەر! سىلەرنىڭ بىرىڭالر (زىنداندىن چىقىپ) خوجايىنىغا ھاراق قۇيۇپ
بېرىدۇ (يەنى ساقىيلىق ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدۇ) ،يەنە بىرىڭالر دارغا ئېسىلىدۇ ،كاللىسىنى قۇشالر
يەيدۇ ،سىلەر سورىغان ئىشالر ھۆكۈم قىلىنىپ بولدى»﴿.﴾41

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ تۈرمىداشلىرىنىڭ چۈشلىرىگە بەرگەن تەبىرى
يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇ ئىككىسىگە مۇنداق دېدى﴿ :تۈرمىداش ئاغىنىلەر! سىلەرنىڭ بىرىڭالر
(زىنداندىن چىقىپ) خوجايىنىغا ھاراق قۇيۇپ بېرىدۇ (يەنى ساقىيلىق ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدۇ)﴾ بۇ

ئادەم ھاراق سىقىپ چۈش كۆرگەن ئادەم ئىدى .لېكىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالم يەنە بىرسىنىڭ
قايغۇرماسلىقى ئۈچۈن بۇ ئادەمنى مۇئەييەنلەشتۈرمەي ،ئېنىقسىز ھالەتتە قالدۇرۇپ مۇنداق دېدى:
﴿يەنە بىرىڭالر دارغا ئېسىلىدۇ ،كاللىسىنى قۇشالر يەيدۇ﴾ بۇ ئادەم بېشىدا نان كۆتۈرۈپ تۇرغان
ھالەتتە چۈش كۆرگەن ئادەم ئىدى .ئاندىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئۇ ئىككىسىگە بۇ ئىشنىڭ
ھەقىقەتەن شۇنداق پۈتۈلگەنلىكىنى ،ئۇنىڭ چوقۇم يۈز بېرىدىغانلىقىنى بىلدۈردى .چۈنكى
قۇشنىڭ پۇتىغا ئېسىلىپ كۆرگەن چۈشكە تەبىر بېرىلمىسە ،ئۇ چۈش رېئاللىققا ئايالنمايدۇ .ئەگەر
ئۇنىڭغا تەبىر بېرىلسە ،ئۇ رېئاللىققا ئايلىنىدۇ.
سەۋرى ئابدۇلالھنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئۇ ئىككى يىگىت كۆرگەن
چۈشلىرىنى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا دەپ بېرىپ ،تەبىر بېرىشىنى سورايدۇ .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم
چۈشنىڭ تەبىرىنى ئۇالرغا دەپ بېرىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇالر :بىز ھېچ چۈش كۆرمىدۇق-،
دەيدۇ .ئاندىن يۈسۈف ئەلەيھىسساالم﴿ :سىلەر سورىغان ئىشالر ھۆكۈم قىلىنىپ بولدى﴾ دەيدۇ.
((( يۇسۇف سۈرىسى 103ـ ئايەت.

327

يىغىنچاقالپ ئېيتقاندا ،كىمكى يامان چۈش كۆرسە ۋە ئۇنىڭغا تەبىر بەرسە ،ئۇ چۈش رېئاللىققا
ئايلىنىپ قالىدۇ .ھەر ئىشنى ﷲ تائاال بىلگۈچىدۇر.
ئىمام ئەھمەد مۇئاۋىيە ئىبنى ھەيدەدىن رىۋايەت قىلغان ھەدىس شەرىپتە پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېگەن« :قۇشنىڭ پۇتىغا ئېسىلىپ كۆرگەن چۈشكە تەبىر بېرىلمىسە ،ئۇ
چۈش رېئاللىققا ئايالنمايدۇ .ئەگەر ئۇنىڭغا تەبىر بېرىلسە ،ئۇ رېئاللىققا ئايلىنىدۇ».

*******
ﯓ ﯔﯕﯖ ﯗﯘﯙﯚﯛﯜ ﯝﯞﯟ
ﯠﯡﯢﯣﯤ ﯥ
يۈسۈف ئۇالرنىڭ ئىچىدىكى ئۆزىنىڭ قۇتۇلىشىغا ئىشەنگەن بىرسىگە (يەنى ساقىيغا)« :مېنى
خوجايىنىڭنىڭ ئالدىدا ئەسلەپ قويغىن» دېگەن ئىدى .خوجايىنىنىڭ ئالدىدا يۈسۈفنى ئەسلەپ
قويۇشنى شەيتان ئۇنىڭغا ئۇنتۇلدۇردى ،يۈسۈف زىنداندا بىر نەچچە يىل يېتىپ قالدى﴿.﴾42

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ ساقىيغا“ :مېنى پادىشاھنىڭ
قېشىدا ئەسلەپ قويغىن” دېگەنلىكى
يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ساقىينىڭ قۇتۇلىدىغانلىقىنى بىلگەندىن كېيىن ،ئۇنىڭغا (دارغا
ئېسىلىدىغان يىگىتنىڭ سېزىپ قالماسلىقى ئۈچۈن ،ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن ھالدا) مۇنداق دېدى:
﴿«مېنى خوجايىنىڭنىڭ ئالدىدا ئەسلەپ قويغىن»﴾ يەنى مېنىڭ ئەھۋالىمنى پادىشاھنىڭ ئالدىدا
ئەسلەپ قويغىن .شەيتان ئۇ ئادەمگە پادىشاھنىڭ ئالدىدا ئۇنىڭ ئەھۋالىنى ئەسلەشنى ئۇنتۇلدۇردى.
بۇ شەيتاننىڭ ﷲ تائاالنىڭ زىنداندا يېتىۋاتقان پەيغەمبىرىنىڭ بارلىقىدىن پادىشاھنىڭ خەۋەر
تاپماسلىقى ئۈچۈن ئىشلەتكەن ھىيلە ـ مىكرى ئىدى.

328

﴿خوجايىنىنىڭ ئالدىدا يۈسۈفنى ئەسلەپ قويۇشنى شەيتان ئۇنىڭغا ئۇنتۇلدۇردى﴾ ئايەتتىكى
بىر نەچچە يىل دېگەن سۆزگە كەلسەك ،مۇجاھىد ۋە قەتادە :ئۈچ يىلدىن توققۇز يىلغىچە بولغان
ئارىلىق كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .ۋەھب ئىبنى مۇنەببەھ :ئەييۇب ئەلەيھىسساالم سىنالغان باال
ئىچىدە يەتتە يىل تۇردى .يۈسۈف ئەلەيھىسساالم زىنداندا يەتتە يىل تۇردى .بۇختىننەسىر :يەتتە
يىل ئازابالندى -،دېدى.

*******
ﯦ ﯧ ﯨﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ
ﯳﯴﯵﯶﯷ ﯸﯹﯺﯻ ﯼ ﯽﯾﯿﭑﭒﭓﭔﭕ
ﭖﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛﭜﭝﭞﭟ ﭠﭡﭢﭣ ﭤﭥ

يۇسۇف سۈرىسى

ﭦﭧﭨﭩ ﭪﭫﭬﭭ ﭮﭯﭰﭱﭲﭳ
ﭴ ﭵﭶﭷﭸﭹﭺﭻ ﭼﭽﭾ ﭿﮀﮁﮂﮃﮄ
ﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑﮒﮓ ﮔ ﮕﮖﮗﮘ ﮙ
ﮚ ﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡ ﮢﮣﮤﮥﮦﮧﮨ
پادىشاھ ئېيتتى« :مەن ھەقىقەتەن چۈشۈمدە يەتتە ئورۇق كالىنىڭ يەتتە سېمىز كالىنى
يەپكەتكەنلىكىنى ۋە يەتتە يېشىل باشاق بىلەن يەتتە قۇرۇق باشاقنى كۆرۈپتىمەن ،ئى ئەربابالر!
سىلەر ئەگەر چۈش تەبىرىنى بىلسەڭالر ،بۇ چۈشۈمگە تەبىر بېرىپ بېقىڭالر»﴿ .﴾43ئۇالر
ئېيتتى« :بۇ بىر قااليمىقان چۈش ئىكەن ،بىز (مۇنداق) قااليمىقان چۈشكە تەبىر بېرىشنى
ئۇقمايمىز»﴿ .﴾44ھېلىقى ئىككىسىدىن (تۈرمىدىن) قۇتۇلغان ۋە ئۇزاق مۇددەتتىن كېيىن
(يۈسۈفنى) ئەسلىگەن بىرسى« :مەن سىلەرگە بۇ چۈشنىڭ تەبىرىنى ئېيتىپ بېرەلەيمەن ،مېنى
(يۈسۈفنىڭ يېنىغا) ئەۋەتىڭالر» دېدى﴿( .﴾45ئۇنى ئەۋەتىشتى ،ئۇ تۈرمىگە بېرىپ يۈسۈفنىڭ
يېنىغا كىردى ـ دە) «ئى راستچىل يۈسۈف! يەتتە ئورۇق كالىنىڭ يەتتە سېمىز كالىنى يەپ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.