Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 26

Süzlärneñ gomumi sanı 3756
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place

302

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :جەننەت بىلەن دوزاخ مۇنازىرىلىشىپ قالدى .جەننەت :نېمىشقا ماڭا
پەقەت ئاجىز ۋە مېيىپ ئىنسانالر كىرىدۇ؟ -دېدى .دوزاخ :مەن ماڭا تەكەببۇرالرنىڭ ۋە زالىمالرنىڭ
كىرىشىگە تالالندىم -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،غالىب ۋە بۈيۈك ﷲ تائاال جەننەتكە :سەن مېنىڭ
رەھمىتىم .سەن بىلەن ئۆزەم خالىغان كىشىگە مەرھەمەت قىلىمەن -،دېدى .دوزاخقا :سەن مېنىڭ
ئازابىم .سەن بىلەن ئۆزەم خالىغان كىشىدىن ئىنتىقام ئالىمەن .ھەر ئىككىڭالر توشقۇزۇلىسىلەر-،
دېدى .جەننەتكە كەلسەك ،ئۇنىڭدا داۋاملىق بىر ئارتۇق جاي بولىدۇ .ھەتتا ﷲ تائاال جەننەتنىڭ
((( يۇنۇس سۈرىسى 99ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ھۇد سۈرىسى

ئارتۇق يېرىدە ئولتۇراقلىشىدىغان مەخلۇقاتالرنى يارىتىدۇ .دوزاخقا كەلسەك ،ئۇ ھەمىشە :يەنە بارمۇ؟-
دەپ تۇرىدۇ .ئاخىرىدا ،ئەزىز پەرۋەردىگار قەدىمىنى ئۇنىڭ ئۈستىگە قويىدۇ .شۇنىڭ بىلەن دوزاخ:
سېنڭ ئىززىتىڭ بىلەن قەسەمكى بولدى ،بولدى ،تولۇپ كەتتىم -،دەيدۇ».

*******
ﭯﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀﮁ
كۆڭلۈڭنى خاتىرجەم قىلىش ئۈچۈن ،ساڭا پەيغەمبەرلەرنىڭ قىسسىلىرىنى بايان قىلىپ بېرىمىز،
بۇ قىسسىلەر ھەقىقەتنى ،مۆمىنلەر ئۈچۈن ۋەز ـ نەسىھەت ،ئىبرەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان﴿.﴾120

خاتىمە
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! (بىز ساڭا بايان قىلىپ بەرگەن) سەندىن
ئىلگىرى ئۆتكەن پەيغەمبەرلەر بىلەن ئۇالرنىڭ ئۈممەتلىرى ھەققىدىكى قىسسىلەر ،ئۇالرنىڭ
ئارىسىدىكى مۇنازىرە ۋە تاالش ـ تارتىشالرنىڭ قانداق ئېلىپ بېرىلغانلىقى ،پەيغەمبەرلەرگە
يۈكلەنگەن بوھتان ۋە يەتكۈزۈلگەن ئەزىيەتلەر ،ﷲ تائاالنىڭ مۆمىنلەر گۇرۇھىغا قانداق ياردەم
بەرگەنلىكى ،دۈشمەنلىرىدىن ئىبارەت كاپىرالرنى قانداق ھاالك قىلغانلىقى توغرىسىدىكى بۇ
خەۋەرلەرنىڭ ھەممىسىنى سېنىڭ كۆڭلۈڭنى خاتىرجەم قىلىش ۋە ساڭا ئىلگىرى ئۆتكەن پەيغەمبەر
قېرىنداشلىرىڭنىڭ (ساڭا) ئۈلگە بولۇشى ئۈچۈن ساڭا سۆزلەپ بېرىمىز.
﴿بۇ قىسسىلەر ھەقىقەتنى ،مۆمىنلەر ئۈچۈن ۋەز ـ نەسىھەت ،ئىبرەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان﴾

ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ۋە بىر تۈركۈم سەلەپ ئالىملىرى :بۇ يەردە بۇ سۈرە ئۆز ئىچىگە ئالغان
ھەقىقەت ،ۋەز ـ نەسىھەت ۋە ئىبرەتلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېدى .بۇ توغرىدۇر .يەنى بۇ سۈرە
پەيغەمبەرلەر ھەققىدىكى قىسسىلەرنى ،ﷲ تائاالنىڭ ئۇالرنى ۋە ئۇالرغا ئىمان ئېيتقان مۆمىنلەرنى
قانداق قۇتقۇزغانلىقىنى ۋە كاپىرالرنى قانداق ھاالك قىلغانلىقنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ .ئى مۇھەممەد!
بۇ سۈرىدە ساڭا ھەقىقىي قىسسىلەر ،راست خەۋەرلەر ،كاپىرالرنى چۆچۈتىدىغان ۋەز ـ نەسىھەتلەر
ۋە مۆمىنلەر ئالىدىغان ئىبرەتلەر بايان قىلىندى.

*******
ﮂﮃﮄﮅ ﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎ ﮏ
ئىمان ئېيتمايدىغانالرغا ئېيتقىنكى« ،سىلەر ئۆز يولۇڭالر بويىچە ھەرىكەت قىلىڭالر ،بىزمۇ ئۆز
يولىمىز بويىچە ھەرىكەت قىاليلى﴿ .﴾121سىلەر (ئىشىڭالرنىڭ ئاقىۋىتىنى) كۈتۈڭالر ،بىزمۇ ئەلۋەتتە
(شۇنى) كۈتىمىز»﴿.﴾122

303

ﷲ تائاال پەيغەمبىرىنى پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە ئىمان ئېيتمايدىغانالرغا

تەھدىت سېلىش يۈزىسىدىن مۇنداق دېيىشكە بۇيرۇيدۇ﴿ :سىلەر ئۆز يولۇڭالر بويىچە ھەرىكەت قىلىڭالر﴾
يەنى ئۆز پرىنسىپىڭالر بويىچە قىلىڭالر﴿ .بىزمۇ ئۆز يولىمىز﴾ يەنى ئۆز پرىنسىپىمىز ﴿بويىچە ھەرىكەت
قىاليلى .سىلەر (ئىشىڭالرنىڭ ئاقىۋىتىنى) كۈتۈڭالر ،بىزمۇ ئەلۋەتتە( ،شۇنى) كۈتىمىز﴾ يەنى ياخشى

ئاقىۋەتنىڭ كىمگە بولىدىغانلىقىنى پات يېقىندا بىلىپ قالىسىلەر .شەك ـ شۈبھىسىزكى ،زالىمالر نىجات
تاپالمايدۇ .ﷲ تائاال پەيغەمبىرىگە قىلغان ۋەدىسىنى چوقۇم ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ .ﷲ تائاال ئۇنىڭغا
ياردەم بەردى .ئۇنى كۈچلەندۈردى .ئۇنىڭ سۆزىنى ئۈستۈنلۈككە ئېرىشتۈرۈپ ،كاپىرالرنىڭ سۆزىنى خار
قىلدى .ﷲ تائاال غالىبتۇر ۋە ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.

*******
ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ
ﮠﮡ
ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى غەيبنى بىلىش ﷲ غا خاستۇر ،ھەممە ئىش ﷲ غا قايتۇرۇلىدۇ،
ﷲ غا ئىبادەت قىلغىن ۋە ﷲ غا تەۋەككۈل قىلغىن (يەنى ھەممە ئىشىڭنى ﷲ غا تاپشۇرغىن).
پەرۋەردىگارىڭ قىلىۋاتقان ئىشلىرىڭالردىن غاپىل ئەمەستۇر﴿.﴾123
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى غەيبنى بىلىدىغانلىقىنى ،قايتىپ
بارىدىغان ئورۇننىڭ ئۆزىنىڭ دەرگاھى ئىكەنلىكىنى ،ئىنسانالردىن ھېساب ئالىدىغان كۈنى ھەر بىر
ئادەمگە ئەمەلىگە قارىتا مۇكاپات ياكى جازا بېرىدىغانلىقىنى ،بارلىق نەرسىلەرنى يارىتىشنىڭ ﷲ تائاالغا
خاس ئىكەنلىكىنى ۋە ھەممە ئىشنىڭ ﷲ تائاالغا قايتۇرۇلىدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ .ئاندىن ﷲ تائاال
پەيغەمبىرىنى ﷲ تائاالغا ئىبادەت قىلىشقا ۋە بارلىق ئىشالردا ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىشقا بۇيرۇدى .ﷲ
تائاالغا تەۋەككۈل قىلغان ۋە ئۇنىڭغا قايتقان كىشىگە ﷲ تائاال يېتەرلىكتۇر.
﴿پەرۋەردىگارىڭ قىلىۋاتقان ئىشالردىن غاپىل ئەمەستۇر﴾ يەنى ئى مۇھەممەد! سېنى ئىنكار
قىلغۇچىالرنىڭ قىلمىشلىرى ﷲ تائاالغا مەخپىي ئەمەستۇر .بەلكى ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ ھەممە ئەھۋالىنى
بىلىپ تۇرغۇچىدۇر .ﷲ تائاال ئۇالرغا كەلگۈسىدە (ئۇالرنىڭ شۇ قىلمىشلىرى ئۈچۈن دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە)
ئەڭ قاتتىق جازا بېرىدۇ .ئۇالرغا قارشى ساڭا ئەگەشكەنلەرگە دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ياردەم بېرىدۇ.

304

ﷲ تائاالغا شۈكۈرلەر بولسۇن! ھۇد سۈرىسىنىڭ تەپسىرى تۈگىدى.

يۇسۇف سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان 111 ،ئايەت
ﭑﭒﭓ

ﮢﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬ ﮭﮮﮯﮰ
ﮱﯓﯔﯕ ﯖﯗﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞ
ﯟﯠ ﯡ
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن
ئەلىف ،الم ،را .بۇ ،روشەن كىتاب ئايەتلىرىدۇر﴿ .﴾1شۈبھىسىزكى ،سىلەرنى
چۈشەنسۇن دەپ ،ئۇنى ئەرەبچە قۇرئان قىلىپ نازىل قىلدۇق﴿ .﴾2بۇ قۇرئاننى ساڭا ۋەھى
قىلىش ئارقىلىق ئەڭ چىرايلىق قىسسىنى ساڭا بايان قىلىپ بېرىمىز ،بۇنىڭدىن بۇرۇن بۇ
قىسسىدىن ھەقىقەتەن بىخەۋەر ئىدىڭ﴿.﴾3

قۇرئاننىڭسۈپەتلىرى
﴿ئەلىف ،الم ،را﴾ بەقەرە سۈرىسىنىڭ بېىشىدا ئۈزۈپ ئوقۇلىدىغان بۇ ئېلىپبە
ھەرپلىرى توغرىسىدا تەپسىلىي توختىلىپ ئۆتۈلدى﴿ .بۇ ،روشەن كىتاب ئايەتلىرىدۇر﴾
يەنى بۇ ،روشەن بايان قىلىنغان قۇرئان ئايەتلىرى بولۇپ ،ئوچۇق بولمىغان نەرسىلەرنى
ئوچۇقالشتۇرۇپ بېرىدۇ .ئۇنى ئايدىڭالشتۇرۇپ تەپسىلىي سۆزلەپ ئۆتتۇق.
﴿شۈبھىسىزكى ،سىلەرنى چۈشەنسۇن دەپ ،ئۇنى ئەرەبچە قۇرئان قىلىپ نازىل
قىلدۇق﴾ ئۇنىڭ ئەرەب تىلىدا نازىل قىلىنىشى شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،ئەرەب تىلى ئەڭ

پاساھەتلىك ،ئەڭ راۋان ،سۆزلۈككە ئەڭ باي ،كۆڭۈلدىكىنى ئىپادىلەشكە ئەڭ

كۈچلۈك بولغان بىر تىلدۇر.
شۇڭا ﷲ تائاال ئەڭ شەرەپلىك كىتاب قۇرئاننى ئەڭ شەرەپلىك تىل ئەرەبچە بىلەن ئەڭ
شەرەپلىك پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا ئەڭ شەرەپلىك پەرىشتە جىبىرىئىل ئەلەيھىسساالمنىڭ
ۋاسىتىسى ئارقىلىق ئەڭ شەرەپلىك زېمىن مەككە – مەدىنىدە ،ئەڭ شەرەپلىك ئاي رامىزاندىن
باشالپ نازىل قىلدى .يەنى قۇرئان ھەممە تەرەپتىن مۇكەممەل كىتابتۇر.
شۇڭا ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى﴿ :بۇ قۇرئاننى ساڭا ۋەھىي قىلىش ئارقىلىق﴾ يەنى
بۇ قۇرئاننى بىزنىڭ ساڭا ۋەھىي قىلغانلىقىمىز سەۋەبى بىلەن ﴿ئەڭ چىرايلىق قىسسىنى ساڭا بايان
قىلىپ بېرىمىز﴾.

بۇ ئايەتنىڭ نازىل بولۇش سەۋەبى
ئىبنى جەرىر بۇ ئايەتنىڭ نازىل بولۇش سەۋەبى ھەققىدە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ساھابىالر :ئى رەسۇلۇلالھ! بىزگە قىسسە سۆزلەپ بەرگەن
بولساڭ -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن﴿ :ئەڭ چىرايلىق قىسسىنى ساڭا بايان قىلىپ بىرىمىز﴾ دېگەن
ئايەت نازىل بولدى.

*******
ﯢﯣﯤﯥﯦﯧ ﯨ ﯩﯪﯫ ﯬﯭ ﯮﯯﯰﯱ
ئۆز ۋاقتىدا يۈسۈف ئۆز ئاتىسىغا« :ئى ئاتا! مەن ھەقىقەتەن چۈشۈمدە 11يۇلتۇزنىڭ ۋە ئاي
بىلەن كۈننىڭ ماڭا سەجدە قىلغانلىقىنى كۆردۈم» دېدى﴿.﴾4

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ چۈشى

306

ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! قەۋمىڭگە يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قىسسىسىنى
سۆزلەپ بەرگىن .ئۆز ۋاقتىدا يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئاتىسىغا كۆرگەن چۈشىنى ئېيتىپ بەردى.
ئۇنىڭ ئاتىسى يەئقۇب ئەلەيھىسساالمدۇر .يەئقۇب ئەلەيھىسساالم ئىسھاق ئەلەيھىسساالمنىڭ ئوغلىدۇر.
ئىسھاق ئەلەيھىسساالم ئىبراھىم ئەلەيھىسساالمنىڭ ئوغلىدۇر.
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ :پەيغەمبەلەرنىڭ چۈشى ۋەھىيدۇر.
تەپسىرشۇناسالر بۇ چۈشكە تەبىر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ :ئون بىر يۇلتۇز يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ
قېرىنداشلىرىدىن دېرەك بېرىدۇ .ئۇالر يۈسۈف ئەلەيھىسساالمدىن باشقا ،ئون بىر ئوغۇل ئىدى .كۈن
بىلەن ئاي ،ئۇنىڭ ئاتىسى بىلەن ئانىسىدىن دېرەك بېرىدۇ.
بۇ ئىبنى ئابباس ،زەھھاك ،قەتادە ،سۇفيان سەۋر ۋە ئابدۇراھمان ئىبنى زەيد قاتارلىقالردىن
رىۋايەت قىلىنغان .بۇ چۈش 40يىلدىن كېيىن ئەمەلىيەتتە يۈز بەرگەن .بەزى تەپسىرشۇناسالر

يۇسۇف سۈرىسى

سەكسەن يىلدىن كېيىن يۈز بەرگەن -،دەپمۇ قارايدۇ .ئۇ چۈش ،يۈسۈف ئەلەيھىسساالم ئاتا ـ
ئانىسىنى ئۆزىنىڭ پادىشاھلىق تەختىگە ئولتۇرغۇزغان ،قېرىنداشلىرى ئالدىدا قاراپ تۇرغان چاغدا
ئەمەلىيەتكە ئايالندى﴿ :ئۇالر (شاھالرغا تازىم قىلىش ئادىتى بويىچە) يۈسۈفكە سەجدە قىلىشتى.
ئۇ« :ئى ئاتا! مانا بۇ ،بۇرۇن (كىچىك ۋاقتىمدا) كۆرگەن چۈشۈمنىڭ تەبىرىدۇر ،ئۇ چۈشۈمنى
پەرۋەردىگارىم ھەقىقەتەن راستىغا چىقاردى﴾(((.

*******
ﭑﭒ ﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚﭛ ﭜ ﭝﭞﭟﭠ ﭡ
ئاتىسى (يەنى يەئقۇب ئەلەيھىساالم)« :ئى ئوغلۇم! چۈشۈڭنى قېرىنداشلىرىڭغا ئېيتمىغىن ،ساڭا
سۇيىقەست قىلىپ سالمىسۇن ،شەيتان ئىنسانغا ھەقىقەتەن ئاشكارا دۈشمەندۇر» دېدى﴿.﴾5

يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ (شەيتاننىڭ مىكرىدىن ساقلىنىش
ئۈچۈن) بۇ چۈشنى مەخپىي تۇتۇشقا بۇيرۇغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ ئوغلى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا (ئۇ كۆرگەن
چۈشنى ئاتىسىغا ئېيتىپ بەرگەن چاغدا) ،ئېيتقان سۆزىدىن خەۋەر بېرىدۇ .بۇ چۈشنىڭ تەبىرى
يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ باش ئېگىشى ،قېرىنداشلىرىنىڭ ئۇنى ھەددىدىن
ئارتۇق چوڭ بىلگەنلىكتىن ئۇنىڭغا ئېھتىرام بىلدۈرۈپ ۋە ھۆرمەتلەپ سەجدە قىلىشىدىن
ئىبارەتتۇر.
يەئقۇب ئەلەيھىسساالم يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ ئۆز قېرىنداشلىرىدىن بىرەرىگە بۇ چۈشىنى
سۆزلەپ بەرسە ،قېرىنداشلىرىنىڭ ئۇنىڭغا (ھەسەتخورلۇقتىن) قەست قىلىپ قويۇشىدىن قورقتى
ۋە يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا مۇنداق دېدى﴿ :چۈشۈڭنى قېرىنداشلىرىڭغا ئېيتمىغىن ،ساڭا سۇيىقەست
قىلىپ سالمىسۇن﴾ يەنى ھىيلە ئىشلىتىپ ،ساڭا زىيانكەشلىك قىلىپ قالمىسۇن.
ئىمام مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ئەگەر
سىلەرنىڭ بىرىڭالر ياخشى چۈش كۆرسە ،ئۇنى سۆزلەپ بەرسۇن .ئەگەر يامان چۈش كۆرسە ،يەنە
بىر تەرىپىگە ئۆرۈلۈپ ياتسۇن ،سول تەرىپىگە ئۈچ قېتىم تۈكۈرسۇن ،ﷲ تائاالغا سېغىنىپ شۇ
چۈشنىڭ يامانلىقىدىن پاناھ تىلىسۇن .ئۇ چۈشىنى ھېچكىمگە سۆزلەپ بەرمىسۇن .شۇنداق قىلسا،
ئۇ چۈش ئۇنىڭغا ھەرگىز زىيان سالمايدۇ».
ئىمام ئەھمەد ،ئەبۇداۋۇد ۋە ئىبنى ماجە قاتارلىقالر مۇئاۋىيە ئىبنى ھەيدە قۇشەرىدىن رىۋايەت
قىلغان باشقا بىر ھەدىستە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېگەن« :قۇشنىڭ پۇتىغا ئېسىلىپ
كۆرگەن چۈشكە تەبىر بېرىلمىسە ،ئۇ چۈش رېئاللىققا ئايالنمايدۇ .ئەگەر ئۇنىڭغا تەبىر بېرىلسە،
ئۇ رېئاللىققا ئايلىنىدۇ».
((( يۈسۈف سۈرىسى 100ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

307

*******
ﭢ ﭣﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ
ﭯﭰﭱﭲﭳﭴﭵﭶﭷ ﭸ ﭹﭺ ﭻﭼ
شۇنىڭغا (يەنى ساڭا ئۇلۇغ چۈش كۆرسەتكىنىگە) ئوخشاش ،پەرۋەردىگارىڭ سېنى
(پەيغەمبەرلىككە) تالاليدۇ ،ساڭا چۈش تەبىرىنى بىلدۈرىدۇ ،ئەجدادلىرىڭ ئىبراھىم ،ئىسھاقالرغا
ئىلگىرى ﷲ ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ نېمىتىنى بەرگىنىدەك ،ساڭىمۇ ،يەئقۇب ئەۋالدىغىمۇ ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ
نېمىتىنى بېرىدۇ .شۈبھىسىزكى ،پەرۋەردىگارىڭ (ئۆز مەرھەمىتىگە كىمنىڭ اليىق ئىكەنلىكىنى)
ئوبدان بىلگۈچىدۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴿.﴾6

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ چۈشكە تەبىر بېرىدىغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ ئوغلى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا پەرۋەردىگارىڭ
سېنى تالالپ بۇ يۇلتۇزالر بىلەن كۈن ۋە ئاينى ساڭا سەجدە قىلدۇرۇپ چۈش كۆرسەتتى-،
دېگەنلىكىنى بايان قىلىدى.
﴿شۇنىڭغا (يەنى ساڭا ئۇلۇغ چۈش كۆرسەتكىنىگە) ئوخشاش ،پەرۋەردىگارىڭ سېنى
(پەيغەمبەرلىككە) تالاليدۇ ،ساڭا چۈش تەبىرىنى بىلدۈرىدۇ﴾ سېنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىدۇ
ۋە ساڭا ۋەھىي قىلىش بىلەن ﴿ئەجدادلىرىڭ ئىبراھىم ،ئىسھاقالرغا ئىلگىرى ﷲ ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ
نېمىتىنى بەرگىنىدەك ،ساڭىمۇ ،يەئقۇب ئەۋالدىغىمۇ ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ نېمىتىنى بېرىدۇ .شۈبھىسىزكى،
پەرۋەردىگارىڭ (ئۆز مەرھەمىتىگە كىمنىڭ اليىق ئىكەنلىكىنى) ئوبدان بىلگۈچىدۇر ،ھېكمەت بىلەن
ئىش قىلغۇچىدۇر﴾ يەنى ﷲ تائاال پەيغەمبەرلىكنى كىمگە بېرىدىغانلىقىنى ئوبدان بىلىدۇ.

*******

308

ﭾﭿﮀﮁﮂ ﮃﮄﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋ ﮌﮍﮎ
ﮏﮐ ﮑﮒﮓﮔﮕﮖ ﮗﮘﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟ
ﮠ ﮡﮢﮣﮤﮥﮦﮧ ﮨﮩﮪ ﮫﮬﮭﮮﮯﮰ
ﮱﯓﯔﯕ ﯖ
يۈسۈفنىڭ ۋە قېرىنداشلىرىنىڭ (قىسسىسىدە) سورىغۇچىالر ئۈچۈن (ﷲ نىڭ قۇدرىتىنى
كۆرسىتىپ بېرىدىغان) ھەقىقەتەن نۇرغۇن ئاالمەتلەر بار﴿ .﴾7ئۆز ۋاقتىدا ئۇالر« :يۈسۈف ۋە ئۇنىڭ
قېرىندىشى (يەنى بۇنيامىن) ئاتىمىزغا بىزدىنمۇ سۆيۈملۈكتۇر ،ھالبۇكى ،بىز (كۈچلۈك) جامائەدۇرمىز،
ئاتىمىز (نىڭ ئۇ ئىككىسىنى بىزدىن ئارتۇق كۆرۈشى) ئەلۋەتتە روشەن خاتادۇر» دېيىشتى﴿.﴾8
(ئۇالر) «يۈسۈفنى ئۆلتۈرۈۋېتىڭالر ياكى ئۇنى يىراق بىر چەت جايغا تاشلىۋېتىڭالر( ،شۇ چاغدا)
ئاتاڭالرنىڭ مۇھەببىتى سىلەرگە قالىدۇ ،بۇ (گۇناھ) تىن كېيىن (تەۋبە قىلىپ) ياخشى ئادەم

يۇسۇف سۈرىسى

بولۇپ كېتىسىلەر» دېيىشتى﴿ .﴾9ئۇالردىن بىرى سۆز قىلىپ« :يۈسۈفنى ئۆلتۈرمەڭالر( ،ئەگەر
ئۇنى ئاتىسىدىن يىراق قىلماقچى بولساڭالر ،ئۇنى قۇدۇققا تاشلىۋېتىڭالر ،ئۇنى يولدىن ئۆتكەن
كارۋان ئېلىۋالسۇن» دېدى﴿.﴾10

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قىسسىسى ۋە ئۇنىڭدىكى ئىبرەتلەر
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قىسسىسىدە ۋە ئۇنىڭ بىلەن قېرىنداشلىرى
ھەققىدىكى خەۋەردە ،بۇ توغرۇلۇق سورىغۇچىالر ۋە ئۇنى بىلىشنى تەلەپ قىلغۇچىالر ئۈچۈن
ھەقىقەتەن نۇرغۇن ئىبرەت ۋە ۋەز ـ نەسىھەتلەر بار .ئۇ ئاجايىپ خەۋەر بولۇپ ،ئۇنى خەۋەر قىلىش
ھەقلىقتۇر﴿ .ئۆز ۋاقتىدا ئۇالر« :يۈسۈف ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشى (يەنى بۇنيامىن) ئاتىمىزغا بىزدىنمۇ
سۆيۈملۈكتۇر﴾ يەنى ئۇالر ئويلىغىنى بويىچە قەسەم قىلىشىپ :ﷲ تائاال بىلەن قەسەمكى ،يۈسۈف
ۋە ئۇنىڭ بىر ئانىدىن بولغان قېرىندىشى بۇنيامىن ئەلۋەتتە ﴿ئاتىمىزغا بىزدىنمۇ سۆيۈملۈكتۇر،
ھالبۇكى ،بىز (كۈچلۈك) جامائەدۇرمىز﴾ يەنى بىز بىر جامائەتتۇرمىز .بۇ ئىككى ئادەم قانداقمۇ بىر
جامائەتتىن ئۆتە سۆيۈملۈك بولسۇن؟!
﴿ئاتىمىز (نىڭ ئۇ ئىككىسىنى بىزدىن ئارتۇق كۆرۈشى) ئەلۋەتتە روشەن خاتادۇر» دېيىشتى﴾

يەنى ئاتىمىزنىڭ ئۇ ئىككىسىنى بىزنىڭ ئالدىمىزغا قويۇشى ۋە بىزدىن ئارتۇق (ياخشى) كۆرۈشى
ئەلۋەتتە خاتادۇر -،دېيىشتى.

﴿(ئۇالر) «يۈسۈفنى ئۆلتۈرۈۋېتىڭالر ياكى ئۇنى يىراق بىر چەت جايغا تاشلىۋېتىڭالر( ،شۇ
چاغدا) ئاتاڭالرنىڭ مۇھەببىتى سىلەرگە قالىدۇ»﴾ ئۇالر :ئاتاڭالرنىڭ مۇھەببىتىنىڭ سىلەرگە

قېلىشى ئۈچۈن ،ئاتاڭالرنىڭ مۇھەببىتىنى سىلەردىن تارتىۋالغان بۇ ئادەمنى (ئاتاڭالرنىڭ كۆز
ئالدىدىن) يوقىتىۋېتىڭالر .ئۇنى ئۆلتۈرۈۋېتىش ياكى يىراق بىر جايغا تاشلىۋېتىش بىلەن ئۇنىڭدىن
قۇتۇلىسىلەر ۋە سىلەر ئاتاڭالرنىڭ مۇھەببىتى بىلەن قالىسىلەر -،دېيىشتى.

﴿«بۇ (گۇناھ) تىن كېيىن (تەۋبە قىلىپ) ياخشى ئادەم بولۇپ كېتىسىلەر» دېيىشتى .ئۇالردىن
بىرى سۆز قىلىپ﴾ قەتادە ۋە مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق :سۆزنى قىلغۇچى ئۇالرنىڭ ھەممىدىن چوڭى

بولۇپ ،ئۇنىڭ ئىسمى روبىل ئىدى -،دېدى .سۇددى :ئۇ سۆزنى قىلغىنى يەھۇزادۇر -،دېدى.
مۇجاھىد :ئۇ شەمئۇن سافادۇر -،دېدى.
﴿يۈسۈفنى ئۆلتۈرمەڭالر﴾ يەنى ئۇنى ئۆچ كۆرۈش ۋە يامان كۆرۈش (سىلەرنى) ئۇنى
ئۆلتۈرۈشكە ئېلىپ بارمىسۇن -،دېدى .ئۇالرغا ئۇنى ئۆلتۈرۈۋېتىشكە ھېچقانداق سەۋەب يوق ئىدى.
چۈنكى ﷲ تائاال ئۇنىڭدىن كۈتكەن ئۇنىڭغا پەيغەمبەرلىك بىلەن ۋەھىي قىلىش ،ئۇنى مىسىر
زېمىنىغا ئىگە قىلىش ۋە پادىشاھ قىلىش قاتارلىق ئىشالر چوقۇم ئىجرا قىلىنىدۇ ۋە ئەمەلىيلىشىدۇ.
ﷲ تائاال روبىلنىڭ سۆزى بىلەن ئۇالرنى يۈسۈفنى ئۆلتۈرۈشتىن ياندۇردى .ئۇالر يۈسۈفنى روبىلنىڭ
كۆرسەتمىسى بىلەن قۇدۇققا تاشلىۋەتتى.
﴿«ئۇنى يولدىن ئۆتكەن كارۋان ئېلىۋالسۇن» دېدى﴾ يەنى ئۇنى يولدىن ئۆتكەن يولۇچىالر
ئېلىۋالسۇن ،بۇنىڭ بىلەن سىلەر ئۇنىڭدىن قۇتۇلىسىلەر ،ئۇنى ئۆلتۈرۈشنىڭ ھاجىتى يوق.

309

﴿(ئەگەر ئۇنى ئاتىسىدىن يىراق قىلماقچى بولساڭالر﴾ يەنى ئەگەر ئېيتقانلىرىڭالرنى قىلىشقا
نىيەت قىلساڭالر ،ئۇنى قۇدۇققا تاشلىۋېتىڭالر .ئىبنى ئەبۇھاتەم سەلىمە ئىبنى فەزىلدىن مۇھەممەد
ئىبنى ئىسھاقنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئۇالر ھەقىقەتەن سىلە ـ رەھىمنى ئۈزۈش،
ئاتا ـ ئانىسىنى قاخشىتىش ،ھېچ گۇناھى بولمىغان (ئېغىزىدىن ئانا سۈتى پۇراپ تۇرىدىغان)
نارىسىدە بالىغا مېھرى ـ شەپقەت قىلماسلىق ،ھۆرمەتكە سازاۋەر ،پەزىلەت ئىگىسى بولغان ،ياشىنىپ
قالغان ئادەمگە ھۆرمەت قىلماسلىق قاتارلىق چوڭ گۇناھ ئىشنى قىلىشقا بىرلىككە كەلدى .ئۇنىڭ
خەتىرى ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدا ناھايىتى چوڭدۇر .ئاتا ـ ئانىسىنى ھۆرمەت قىلىش پەرزەنتلەرنىڭ
مەجبۇرىيتىدۇر .شۇنداق تۇرۇقلۇق ،ئۇالر ئاتىسىنىڭ ياشىنىپ ،كۆڭلىنىڭ نازۇكلىشىپ كەتكىنىگە
قارىماي ،باال بىلەن ئۇنىڭ سۆيۈملۈك ئاتىسىنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتتى .نارىسىدە بالىنى ياخشى
كۆرگەن كىشىنىڭ ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدىكى دەرىجىسى يۇقىرىدۇر .ئۇالر ئاجىز ،يېشى كىچىك،
ئاتا ـ ئانىسىنىڭ مېھرى ـ شەپقىتىگە ۋە مۇھەببىتىگە موھتاج بولغان بىر كىچىك بالىنى ئاتىسىدىن
ئايرىۋەتتى .ﷲ ئۇالرنى مەغپىرەت قىلسۇن! ﷲ تائاال ئەڭ مەرھەمەتلىك زاتتۇر .ئۇالر ھەقىقەتەن
ناھايىتى چوڭ گۇناھنى ئۈستىگە يۈكلىۋالدى.

*******
ﯗ ﯘﯙﯚﯛ ﯜﯝﯞﯟﯠ ﯡﯢﯣﯤﯥﯦﯧ
ﯨﯩ ﯪ ﯫ
ئۇالر ئېيتتى« :ئى ئاتىمىز! نېمىشقا يۈسۈف توغرىسىدا بىزگە ئىشەنمەيسەن؟ ھالبۇكى ،بىز
ئۇنىڭغا ھەقىقەتەن ياخشى نىيەتتىمىز﴿ .﴾11ئەتە ئۇنى بىزگە قوشۇپ قويغىن ،يەپ ـ ئىچىپ،
ئويناپ ـ كۈلۈپ كىرسۇن ،ئۇنى بىز چوقۇم ياخشى مۇھاپىزەت قىلىمىز»﴿.﴾12

قېرىنداشلىرىنىڭ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى سىرتقا
ئېلىپ چىقىشقا رۇخسەت سورىغانلىقى

310

ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ چوڭ قېرىندىشى روبىلنىڭ كۆرسەتكىنى بويىچە يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى
ئېلىپ چىقىپ ،ئۇنى قۇدۇققا تاشلىۋېتىشكە بىردەك كېلىشكەندىن كېيىن ،ئاتىسى يەئقۇب
ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كىرىپ مۇنداق دېيىشتى﴿ :نېمىشقا يۈسۈف توغرىسىدا بىزگە ئىشەنمەيسەن؟
ھالبۇكى ،بىز ئۇنىڭغا ھەقىقەتەن ياخشى نىيەتتىمىز﴾ بۇ بىر سەپسەتە ۋە قۇرۇق دەۋا بولۇپ
(ئاتىسىنىڭ ئۇنى ياخشى كۆرگەنلىكىگە دىللىرىدا ھەسەت قىلغانلىقلىرىدىن) ،ئۇنىڭ دەل ئەكسىنى
قىلماقچى بولدى﴿ .ئەتە ئۇنى بىزگە قوشۇپ قويغىن﴾ يەنى ئۇنى بىز بىلەن ئەۋەتكىن.
﴿يەپ ـ ئىچىپ ،ئويناپ ـ كۈلۈپ كىرسۇن﴾ ئىبنى ئابباس بۇ ئايەتنى مۇنداق تەپسىر قىلىدۇ :يۈگۈرۈپ
ئويناپ ،كۆڭلى ئېچىلىپ كىرسۇن .قەتادە ،زەھھاك ،سۇددى ۋە باشقىالرمۇ شۇنىڭغا ئوخشاش دېدى.
﴿ئۇنى بىز چوقۇم ياخشى مۇھاپىزەت قىلىمىز»﴾ ئۇالر :بىز ئۇنى قوغدايمىز( ،سەن ئۈچۈن)
ياخشى مۇھاپىزەت قىلىمىز -،دېيىشتى.

يۇسۇف سۈرىسى

*******
ﯬﯭ ﯮﯯﯰﯱ ﯲ ﯳﯴ ﯵﯶ ﯷﯸﯹﯺﯻ
ﯼﯽﯾﯿﰀﰁﰂ ﰃ
يەئقۇب« :ئۇنى (يەنى يۈسۈفنى) ئېلىپ كەتسەڭالر راستال خاتىرجەم بواللمايمەن ،سىلەر
غەپلەتتە قېلىپ ،ئۇنى بۆرە يەپ قويۇشتىن ئەنسىرەيمەن» دېدى﴿ .﴾13ئۇالر« :بىز (كۈچلۈك)
بىر جامائە تۇرۇقلۇق ،ئۇنى بۆرىگە يېگۈزۈپ قويساق ،ئۇ چاغدا بىز ئەلۋەتتە ،زىيان تارتقۇچىالردىن
بولىمىز» دېدى﴿.﴾14

يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ جاۋابى
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرى يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ ئۆز ئوغۇللىرىغا (ئۇالر ئاتىسىدىن
يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى ئۆزلىرى بىلەن سەھرادىكى ئوتالققا ئېلىپ چىقىشقا رۇخسەت قىلىشىنى
سورىغاندا) جاۋابەن مۇنداق دېگەنلىكىدىن خەۋەر بېرىدۇ:
﴿ئۇنى (يەنى يۈسۈفنى) ئېلىپ كەتسەڭالر راستال خاتىرجەم بواللمايمەن﴾ يەنى سىلەر ئۇنى
ئېلىپ كەتكەن ۋاقىت ئىچىدە ئۇنىڭدىن ئايرىلىش ماڭا ئېغىر كېلىدۇ .يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېيىشى ئۇنىڭ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى ھەددىدىن زىيادە ياخشى كۆرگەنلىكى ،ئۇنىڭ
كاتتا ياخشىلىق ،پەيغەمبەرلىك ،يارىتىلىش ۋە ئەخالق جەھەتتىكى كامالەت قاتارلىق ئاالمەتلەردىن
دېرەك بەرگەنلىكى ئۈچۈندۇر .ﷲ تائاالنىڭ ساالمى ۋە مەرھەمىتى ئۇنىڭغا بولسۇن!
﴿سىلەر غەپلەتتە قېلىپ ،ئۇنى بۆرە يەپ قويۇشتىن ئەنسىرەيمەن﴾ يەئقۇب ئەلەيھىسساالم:
سىلەر ئوقيا ئېتىش ،ماللىرىڭالرغا قاراش قاتارلىق ئىشالر بىلەن بولۇپ كېتىپ ،ئۇنىڭ بىلەن
كارىڭالر بولماي قېلىپ ،سىلەر دىققەت قىلمىغان چاغدا ئۇنى بۆرە يەپ قويىشىدىن قورقىمەن-،
دېدى .ئۇالر ئاتىسىدىن بۇ سۆزنى ئاڭالپ ،ئۇنى يۈسۈفكە قىلماقچى بولغان قەستلىرى ئۈچۈن بانا
قىلماقچى بولۇشتى.
ئۇالر ئاتىسىغا شۇ ۋاقىتنىڭ ئۆزىدىال جاۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى﴿ :بىز (كۈچلۈك) بىر جامائە
تۇرۇقلۇق ،ئۇنى بۆرىگە يېگۈزۈپ قويساق ،ئۇ چاغدا بىز ئەلۋەتتە ،زىيان تارتقۇچىالردىن بولىمىز﴾

ئۇالر بىز بىر توپ كىشى تۇرۇقلۇق( ،ئەگەر بۆرە ئۇنىڭغا ھۇجۇم قىلىپ) ئۇنى ئارىمىزدىن يەپ
كېتىپ قالسا ،ئۇ چاغدا بىز ئەلۋەتتە ،ھاالك بولغۇچىالر ۋە ئاجىز كېلىپ قالغان كىشىلەر بولۇپ
قالىمىز -،دېيىشتى.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ
ﭢﭣ

311

ئۇالر يۈسۈفنى ئېلىپ چىقىپ كەتكەن ۋە ئۇنى قۇدۇققا تاشالشنى بىردەك قارار قىلىشقان
چاغدا ،بىز يۈسۈفكە« :كەلگۈسىدە ئۇالرغا بۇ ئىشنى (سېنىڭ يۈسۈف ئىكەنلىكىڭنى) ئۇالر
ئۇقمايدىغان پەيتتە ئېيتقىن» دەپ ۋەھيى قىلدۇق﴿.﴾15

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قۇدۇققا تاشالنغانلىقى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنى ئاتىسىدىن قايتا ـ
قايتا سوراپ ،ئاخىرى ئۇنى ئاتىسىنىڭ يېنىدىن ئېلىپ چىقىپ﴿ :ئۇنى قۇدۇققا تاشالشنى بىردەك
قارار قىلىشقان چاغدا﴾ بۇ قارار ئۇالرنىڭ يۈسۈفكە قىلغانلىرىنىڭ ناھايىتى چوڭ ئىكەنلىكىنى
كۆرسىتىپ بېرىدۇ .چۈنكى ئۇالرنىڭ ھەممىسى ئۇنى قۇدۇققا تاشالشقا كېلىشتى .ئاتىسىنىڭ
ئالدىدا ئۇنى ھۆرمەت قىلىدىغانلىقىنى ،ئۇنىڭغا قۇچاق ئاچىدىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭغا خۇشاللىق
بېغىشاليدىغانلىقىنى ئىزھار قىلىش ئارقىلىق ئۇنى ئاتىسىنىڭ يېنىدىن ئېلىپ چىقىشتى.
ئېيتىلىشىچە ،يەئقۇب ئەلەيھىسساالم يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى ئۇالرغا قوشۇپ قويغان چاغدا،
ئۇنى قۇچاقالپ ،سۆيۈپ ۋە ئۇنىڭغا دۇئا قىلىپ ئۇزىتىپ قويغان ئىكەن.
سۇددى ۋە باشقىالر مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى ئېلىپ ئاتىسىنىڭ كۆزىدىن
غايىب بولۇپ ،كۆرۈنمىگىدەك جايغا بارغاندا ،بىردىنال ئۇنىڭغا بولغان ھۆرمىتىنى ئەزىيەت بېرىشكە
ئۆزگەرتىپ ،تىلالش ،ئۇرۇش ۋە ئۇنىڭدىن باشقا ئىشالر بىلەن ئۇنىڭغا ئەزىيەت بېرىشكە باشلىدى.
ئۇنى تاشالشقا كېلىشىۋالغان قۇدۇقنىڭ قېشىغا ئېلىپ كېلىپ ،ئارغامچا بىلەن باغالپ قۇدۇققا
ساڭگىالتتى .ئەگەر ئۇ ئۇالردىن بىرىگە يالۋۇرۇپ يېلىنسا ،ئۇنى ئۇراتتى ۋە ھاقارەت قىالتتى.
ئەگەر ئۇ قۇدۇقنىڭ چۆرىسىگە ئېسىلىۋالسا ،ئۇنىڭ ئىككى قولىغا ئۇراتتى .ئۇالر ئۇنى ساڭگىلىتىپ
قۇدۇقنىڭ يېرىمىغا يەتكەندە ،ئارغامچىنى كېسىۋەتتى .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇ سۇغا چۈشۈپ چۆكۈپ
كەتتى .ئاندىن ئۇ قۇدۇقنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى راغۇفە دەپ ئاتىلىغان بىر تاشنىڭ ئۈستىگە چىقىپ
ئولتۇردى.
﴿بىز يۈسۈفكە« :كەلگۈسىدە ئۇالرغا بۇ ئىشنى (سېنىڭ يۈسۈف ئىكەنلىكىڭنى) ئۇالر
ئۇقمايدىغان پەيتتە ئېيتقىن» دەپ ۋەھيى قىلدۇق﴾ ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ مېھرى ـ شەپقىتىنى،

312

مەرھەمىتىنى ۋە قىيىن ھالەتتە ئاسانلىقنى چۈشۈرىدىغانلىقىنى ئەسلىتىپ ،يۈسۈف ئەلەيھىسساالم
شۇ قىيىن ئەھۋالدا قالغان چاغدا ،ئۇنىڭ كۆڭلىنىڭ تەسەللى تېپىشى ۋە خاتىرجەم بولۇشى
ئۈچۈن مۇنداق ۋەھىي قىلغانلىقىنى بايان قىلىدۇ :ئى يۈسۈف! سەن دۇچ كەلگەن بۇ ئىشالردىن
قايغۇرما ،ساڭا بۇ ئەھۋالدىن قۇتۇلۇشنىڭ ياخشى بىر چارىسى تېپىلىدۇ .ﷲ ئۇالرغا قارشى ساڭا
ياردەم بېرىدۇ .سېنى ئۈستۈنلۈككە ئېرىشتۈرىدۇ .مەرتىۋەڭنى يۇقىرى كۆتۈرىدۇ .كەلگۈسىدە (سەن)
ئۇالرنىڭ ساڭا قىلغان بۇ قىلمىشلىرىنى (ئۇالرغا) ئېيتىپ بېرىسەن.
﴿ئۇالر ئۇقمايدىغان پەيتتە﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما مۇنداق دېدى :ئۇالر سېنى
تونىمايدىغان ۋە ئۇقمايدىغان پەيتتە( ،سەن) ئۇالرنىڭ ساڭا قىلغان بۇ قىلمىشلىرىنى (ئۇالرغا)
ئېيتىپ بېرىسەن.

*******

يۇسۇف سۈرىسى

ﭤ ﭥ ﭦ ﭧﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ
ﭲ ﭳﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁﮂ
ﮃﮄﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌ ﮍﮎ ﮏﮐﮑ ﮒ
ئۇالر كەچتە ئاتىسىنىڭ ئالدىغا يىغالپ كېلىشتى﴿ .﴾16ئۇالر« :ئى ئاتىمىز! يۈسۈفنى
نەرسىلىرىمىزنىڭ يېنىدا قويۇپ يۈگۈرۈشكىلى كېتىپ قېلىپتۇق ،ئۇنى بۆرە يەپ كېتىپتۇ ،راست
گەپ قىلساقمۇ سەن بىزگە ئىشەنمەيسەن» دېيىشتى﴿ .﴾17ئۇالر يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكىنى يالغاندىن
قانغا بوياپ ئېلىپ كېلىشكەن ئىدى .يەئقۇب :بۇ ئىشنى نەپسىڭالر سىلەرگە چىرايلىق كۆرسىتىپ
قىلغۇزۇپتۇ .مەن پەقەت چىرايلىقچە سەۋر قىلىمەن ،سىلەرنىڭ (مۇشۇ يالغان) سۆزۈڭالرنى
كۆتۈرۈشۈمگە ﷲ مەدەتكاردۇر» دېدى﴿.﴾18

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ
ئاتىسىغا ئىشلەتكەن ھىيلە ـ مىكىرسى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ ئۇنى قۇدۇققا تاشلىۋەتكەندىن
كېيىن كۆرسەتكەن باناسىدىن خەۋەر قىلىدۇ .ئۇالر كېچە قاراڭغۇلىقىدا ئاتىسىنىڭ ئالدىغا يىغا ـ
زارە قىلىشقان ،يۈسۈف ئۈچۈن پۇشايمان ۋە نادامەتلەرنى ئىزھار قىلىشقان ۋە ئاتىسىنىڭ غېمىنى
يېيىشكەن قىياپەتتە قايتىپ كېلىدۇ .ئۇالر “يۈز بەردى” دەپ ئويدۇرۇپ چىققان بۇ ئىشتىن
ياسالمىلىق بىلەن ئۆزرە ئېيتىپ مۇنداق دېيىشتى﴿ :يۈسۈفنى نەرسىلىرىمىزنىڭ يېنىدا﴾ يەنى كىيم
ـ كېچەك ۋە نەرسە ـ كېرەكلىرىمىزنىڭ قېشىدا ﴿قويۇپ يۈگۈرۈشكىلى كېتىپ قېلىپتۇق ،ئۇنى بۆرە
يەپ كېتىپتۇ﴾ يەئقۇب ئەلەيھىسساالم ئەنسىرىگەن ۋە ھەزەر ئەيلىگەن ئىش مانا مۇشۇ ئىدى.
﴿راست گەپ قىلساقمۇ سەن بىزگە ئىشەنمەيسەن﴾ ئۇالر يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنى ئىشەندۈرۈش
ئۈچۈن ،ناھايىتى چوڭ ھېسداشلىق قىلغان قىياپەتكە كىرىۋالغان ئىدى .ئۇالر :بىز بىلىمىز ،ئەگەر
بىز راستچىلالردىن بولغان بولساقمۇ ،بۇ ئىشتا سەن بىزگە ئىشەنمەيسەن ،بۇ قانداق بولغىنى؟
سەن بىزگە تۆھمەت قىلىۋاتىسەن .چۈنكى سەن ئۇنى بۆرە يەپ قويۇشىدىن ئەنسىرىگەن ئىدىڭ.
ئۇنى بۆرە يەپ كېتىپتۇ .يۈز بەرگەن بۇ ئىشنىڭ غەلىتە بولغانلىقى ۋە شۇنداقال بىزنىڭ بۇ ئىشىمىزغا
توغرىلىنىپ قالغانلىقى ئۈچۈنال سەن بىزنى يالغانچى دېيىشكە ھەقلىق ئەمەسسەن -،دېيىشتى.
﴿ئۇالر يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكىنى يالغاندىن قانغا بوياپ ئېلىپ كېلىشكەن ئىدى﴾ ئۇالر بۇ ئىشى
بىلەن ئۆزلىرى كېلىشىۋالغان ھىيلە ـ مىكىرنى راستقا چىقىرىشقا ئۇرۇنۇۋاتاتتى.
مۇجاھىد ،سۇددى ۋە بىر قانچە كىشىنىڭ ئېيتىشىچە ،ئۇالر بىر قوزىنى بوغۇزالپ ،ئۇنىڭ
قېنى بىلەن يۈسۈفنىڭ كۆڭلىكىنى بويىغان ۋە شۇنىڭ بىلەن ،بۆرە ئۇنى بۇ كۆڭلىكى بىلەن يەپ
كېتىپتۇ ،كۆڭلىكى ئۇنىڭ قېنى بىلەن بويىلىپ كېتىپتۇ دېگەن گۇمانغا سالماقچى بولغان .لېكىن
ئۇالر ئۇنىڭ كۆڭلىكىنى يىرتىۋېتىشنى ئۇنتۇغان .شۇڭا بۇ قىلمىش ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى يەئقۇب
ئەلەيھىسساالمنىڭ ئالدىدا چېنىپ قالغان.

313

يەئقۇب ئەلەيھىسساالم كۆڭلىدە ئۇالرنىڭ ئىشىدىن گۇمانالنغانلىقى ئۈچۈن ،ئۇالرغا ئارقىسىنى
قىلىپ تۇرۇپ مۇنداق دېدى﴿ :بۇ ئىشنى نەپسىڭالر سىلەرگە چىرايلىق كۆرسىتىپ قىلغۇزۇپتۇ .مەن
پەقەت چىرايلىقچە سەۋر قىلىمەن﴾ يەنى سىلەر كېلىشىپ قىلغان بۇ ئىشقا (ﷲ ئۆز ياردىمى ۋە
مېھرى ـ شەپقىتى بىلەن ئۇنى ئايدىڭالشتۇرغىچە) مەن چىرايلىقچە سەۋر قىلىمەن.
﴿سىلەرنىڭ (مۇشۇ يالغان) سۆزۈڭالرنى كۆتۈرۈشۈمگە ﷲ مەدەتكاردۇر﴾ يەنى سىلەر دەۋاتقان
مۇشۇ يالغان سۆزلىرىڭالرنى ۋە ھىيلە ـ مىكرىڭالرنى كۆتۈرۈشۈمگە ﷲ تائاال مەدەتكاردۇر.

*******
ﮓﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝﮞ ﮟ ﮠﮡ ﮢ ﮣ ﮤ
ﮥﮦﮧﮨﮩ ﮪﮫﮬﮭﮮﮯ ﮰ
بۇ يەردىن بىر كارۋان ئۆتتى ،ئۇالر سۇچىسىنى (سۇ ئېلىپ كېلىشكە) ئەۋەتتى ،ئۇ سوغىسىنى
قۇدۇققا تاشلىدى ۋە« :خۇش خەۋەر! مانا بىر ئوغۇل باال» دېدى .ئۇالر ئۇنى تىجارەت مېلى سۈپىتىدە
مەخپىي تۇتۇشتى ،ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرىنى ﷲ بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴿ .﴾19ئۇالر يۈسۈفنى ساناقلىق
بىر قانچە تەڭگىگە ئەرزان باھادا سېتىۋەتتى ،چۈنكى ئۇالر يۈسۈفكە قىزىقمىغان ئىدى﴿.﴾20

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قۇدۇقتىن چىقىرىلىپ سېتىلغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ (قېرىنداشلىرى ئۇنى ھېلىقى قۇدۇققا تاشالپ
يالغۇز قالدۇرۇپ كەتكەندىن كېيىن) بېشىدىن ئۆتكەن ئىشالردىن خەۋەر قىلىدۇ.
ئەبۇبەكرى ئىبنى ئىياش مۇنداق دەيدۇ :يۈسۈف ئەلەيھىسساالم قۇدۇقتا ئۈچ كۈن تۇرغان.

314

مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق مۇنداق دەيدۇ :يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنى قۇدۇققا
تاشلىغاندىن كېيىن ،شۇ كۈنى ئۇالر قۇدۇقنىڭ ئەتراپىدا ئولتۇرۇپ ،ئۇنىڭ نېمە بولىدىغانلىقىغا
ۋە قانداق ئىش يۈز بېرىدىغانلىقىغا قارىدى .شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ
قېشىغا بىر كارۋاننى كېلىشكە مۇيەسسەر قىلدى .كارۋان شۇ قۇدۇققا يېقىن بىر جايغا چۈشكۈن
قىلىپ ،سۇچىسنى قۇدۇقتىن سۇ ئېلىپ كېلىشكە ئەۋەتتى .سۇچى قۇدۇق بېشىغا كېلىپ چېلىكىنى
قۇدۇققا ساڭگىالتقاندا ،يۈسۈف ئەلەيھىسساالم چېلەككە چىڭ ئېسىلىۋالدى .سۇچى ئۇنى تارتىپ
چىقىپ ،خۇشال بولغان ھالدا مۇنداق دېدى«﴿ :خۇش خەۋەر! مانا بىر ئوغۇل باال»﴾.
﴿ئۇالر ئۇنى تىجارەت مېلى سۈپىتىدە مەخپىي تۇتۇشتى﴾ ئەۋفى بۇ ئايەت ھەققىدە
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :يەنى يۈسۈف
ئەلەيھىسساالمنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنىڭ ئىشىنى مەخپىي تۇتۇشتى .ئۇنىڭ ئۆزلىرىنىڭ قېرىندىشى
ئىكەنلىكىنى يوشۇردى .يۈسۈف ئەلەيھىسساالممۇ قېرىنداشلىرىنىڭ ئۆلتۈرۈۋېتىشىدىن قورقۇپ ئۆز
ئىشىنى يوشۇردى ۋە سېتىلىشنى ئىختىيار قىلدى .ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى كارۋاننىڭ سۇچىسىغا
يۈسۈفنىڭ سېتىلىدىغان باال ئىكەنلىكىنى ئېيتتى .سۇچى ھەمراھلىرىغا«﴿ :خۇش خەۋەر! مانا بىر

يۇسۇف سۈرىسى

ئوغۇل باال»﴾ ئۇ سېتىلىدىكەن -،دەپ توۋلىدى .شۇنداق قىلىپ( ،ئۇنىڭ) قېرىنداشلىرى ئۇنى
سېتىۋەتتى.
﴿ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرىنى ﷲ بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴾ يەنى ﷲ تائاال يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ
قېرىنداشلىرىنىڭ ۋە ئۇنى سېتىۋالغۇچىالرنىڭ قىلمىشلىرىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر .ﷲ ئۇالرنىڭ بۇ
قىلمىشلىرنى ئۆزگەرتىشكە ۋە يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنى قوغداشقا قادىردۇر .لېكىن ﷲ تائاالنىڭ
بۇ ئىشتا ھېكمىتى ۋە ئالدىنئاال ئورۇنالشتۇرۇشى بولغانلىقى ئۈچۈن ،بۇ ئىشنى شۇ ئالدىنئاال
ئورۇنالشتۇرۇش ۋە ئالدىنئاال چىقىرىلغان ھۆكۈم بويىچە ئىجرا قىلىنىشقا قالدۇردى﴿ .يارىتىش
ۋە ئەمر قىلىش (يەنى كائىناتنى تەسەررۇپ قىلىش) راستىنال ﷲ نىڭ ئىلكىدىدۇر .ئالەملەرنىڭ
پەرۋەردىگارى ﷲ نىڭ دەرىجىسى كاتتىدۇر﴾(((.
تەپسىر قىلىنىۋاتقان بۇ ئايەتلەردە ﷲ تائاالنىڭ پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا:
مەن سېنىڭ قەۋمىڭنىڭ ساڭا يەتكۈزۈۋاتقان ئەزىيەتلىرىنى بىلىپ تۇرىمەن .مەن ئۇالرغا ئىنكاس
قايتۇرۇشقا قادىرمەن .لېكىن مەن ئۇالرغا مۆھلەت بېرىمەن .ئاندىن خۇددى يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا
قېرىنداشلىرى ئۈستىدىن ھۆكۈمرانلىق قىلىشنى ۋە ياخشى ئاقىۋەتنى ئاتا قىلغىنىدەك ،ساڭىمۇ
ئۇالرنىڭ ئۈستىدىن ھۆكۈمرانلىق قىلىشنى ۋە ياخشى ئاقىۋەتنى ئاتا قىلىمەن -،دېمەكچى
بولغانلىقىغا ئىشارەت قىلىنماقتا ۋە بىلدۈرۈلمەكتە.
﴿ئۇالر يۈسۈفنى ساناقلىق بىر قانچە تەڭگىگە ئەرزان باھادا سېتىۋەتتى﴾ مۇجاھىد ۋە ئىكرىمە:
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە :قېرىنداشلىرى ئۇنى ئازغىنا پۇلغا سېتىۋەتتى دەيدۇ -،دېدى .يەنى ئۇالر
ئۇنى ناھايىتى ئەرزان باھادا ساتتى .چۈنكى ئۇالر ئۇنىڭغا قىزىقمايتتى .ئەگەر سېتىۋالغۇچىالر ئۇنى
ھەقسىز تەلەپ قىلغان بولسىمۇ ،ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى بۇنى چوقۇم قوبۇل قىالتتى .ئۇالر ئۇنى
ئەڭ ئەرزان باھادا ساتقانلىقى ئۈچۈن ،ﷲ تائاال﴿ :ساناقلىق بىر قانچە تەڭگىگە ئەرزان باھادا
سېتىۋەتتى﴾ دېدى.
ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ :ئۇالر ئۇنى 20تەڭگىگە ساتقان -،دېدى .ئىبنى ئابباس،
نەۋف بەككالى ،سۇددى ،قەتادە ۋە ئەتىيە ئەۋفىي قاتارلىقالرمۇ ئىبنى مەسئۇدقا ئوخشاش دېدى
ۋە :ئۇالر 20تەڭگىنى ئىككى تەڭگىدىن بۆلۈشتى -،دېگەننى قوشۇپ قويدى.
﴿چۈنكى ئۇالر يۈسۈفكە قىزىقمىغان ئىدى﴾ زەھھاك بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :بۇ
شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،ئۇالر يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى ،غالىب ۋە بۈيۈك ﷲ
تائاالنىڭ دەرگاھىدا مەرتىۋىسىنىڭ يۇقىرى ئىكەنلىكىنى بىلمەيتتى.

*******
ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟﯠ ﯡ
ﯢﯣﯤ ﯥﯦﯧﯨﯩﯪﯫﯬﯭ ﯮﯯﯰﯱ
ﯲ ﯳﯴﯵﯶ ﯷﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾ ﯿ
((( ئەئراف سۈرىسى 54ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

315

ئۇنى سېتىۋالغان مىسىرلىق ئادەم ئايالىغا« :ئۇنى ياخشى كۈتكىن ،بىزگە ئەسقاتار ياكى
باال قىلىۋاالرمىز» دېدى .شۇنىڭدەك (يەنى يۈسۈفنى قۇدۇقتىن قۇتقۇزغىنىمىزدەك) يۈسۈفنى
(مىسىر) زېمىنىغا يەرلەشتۈردۇق ،ئۇنىڭغا چۈش تەبىرىنى ئۆگەتتۇق ،ﷲ (خالىغان) ئىشنى
ئەمەلگە ئاشۇرۇشقا قادىردۇر ،لېكىن ئىنسانالرنىڭ تولىسى (بۇنى) ئۇقمايدۇ﴿ .﴾21يۈسۈف قىرانىغا
يەتكەندە ،ئۇنىڭغا ھېكمەت بىلەن ئىلىم ئاتا قىلدۇق ،ياخشى ئىش قىلغۇچىالرنى شۇنداق
مۇكاپاتاليمىز﴿.﴾22

يۈسۈف ئەلەيھىسساالمنىڭ مىسىردىكى كەچۈرمىشلىرى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ يۈسۈف ئەلەيھىسساالمغا بولغان مېھرى ـ شەپقىتىدىن ئۇنىڭغا
مىسىرلىق ئادەمنى ئۇچراشتۇرغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ .ئۇ ئادەم ئۇنى سېتىۋېلىپ ،ئۇنىڭغا ئاالھىدە
كۆڭۈل بۆلدى ،ھۆرمەت قىلدى ۋە ئائىلىسىنى ئۇنىڭغا ياخشى قاراشقا تەۋسىيە قىلدى .ئۇ ئادەم
يۈسۈف ئەلەيھىسساالمدىكى ياخشىلىق ئاالمەتلىرىنى بايقىغان ئىدى .شۇڭا ئۇ ئايالىغا مۇنداق دېدى:
﴿ئۇنى ياخشى كۈتكىن ،بىزگە ئەسقاتار ياكى باال قىلىۋاالرمىز﴾ ئۇنى سېتىۋالغان ئادەم مىسىرنىڭ
ۋەزىرى ئەزىز ئىدى.
ئەبۇئىسھاق ئابدۇلالھ ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :ئەڭ پاراسەتلىك ئىنسان ئۈچ بولۇپ ،ئۇالرنىڭ بىرى ئايالىغا﴿ :ئۇنى ياخشى كۈتكىن﴾
دېگەن مىسىرلىق ئەزىزدۇر .ئىككىنچىسى ،ئاتىسىغا﴿ :ئى ئاتا! ئۇنى سەن ئىشلەتكىن ،بۇ سەن
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.