Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 15

Süzlärneñ gomumi sanı 3720
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
كۆتۈرۈلۈپ كېتىشىنى تىلەپ ﷲ تائاالغا كۆپ دۇئا قىلىدۇ .ﷲ تائاال ئۇ ئىنسانغا بىر چىقىش يولى
بېرىپ ،يەتكەن مۇسىبەتنى كۆتۈرۈۋەتسە ،دۇئا قىلىشتىن يۈز ئۆرۈيدۇ ۋە دۇئا قىلىشتىن ئۆزىنى
تارتىدۇ .ئۇ بۇرۇن ھېچ دۇئا قىلىپ باقمىغاندەك ،يامان ئىشىنى داۋامالشتۇرۇپ كېتىۋېرىدۇ﴿ ،گويا
ئۇنى كۆتۈرۈۋېتىشىمىزنى تىلەپ بىزگە دۇئا قىلمىغاندەك ،يامان ئىشىنى يەنە داۋامالشتۇرىدۇ﴾.
ﷲ تائاال يۇقىرىقى سۈپەتكە ئىگە كىشىلەرنى ئەيىبلەپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ھەددىدىن
ئاشقۇچىالرنىڭ قىلمىشلىرى ئۇالرغا مۇشۇنداق چىرايلىق كۆرسىتىلدى﴾ يەنى ﷲ تائاال ئۆزى

ھىدايەت قىلغان ،توغرا يولغا باشلىغان ۋە مۇۋەپپىقىيەت ئاتا قىلغان كىشى ئۇنىڭ سىرتىدىدۇر.
((( فۇسسىلەت سۈرىسى 51ـ ئايەت.

165

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :پەقەت (باالغا ئۇچرىغاندا) سەۋر قىلغان( ،نېمەتكە يولۇققاندا)
ياخشى ئىشالرنى قىلغان كىشىلەر (ياخشىالردۇر)﴾(((.
ئىمام مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :مۆمىننىڭ
ئىشى كىشىنى ھەيران قالدۇرىدۇ .ئەگەر ﷲ بىر مۆمىنگە ھەرقانداق ئىشنى ئىرادە قىلسا ،ئۇ ئىش
مۆمىن ئۈچۈن ياخشىدۇر .ئەگەر مۆمىنگە بىرەر يامانلىق يېتىپ قالسا ،مۆمىن ئۇنىڭغا سەۋر قىلىدۇ.
بۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن ياخشىدۇر .ئەگەر مۆمىنگە بىرەر خۇشاللىق يېتىپ قالسا ،ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىدۇ،
بۇمۇ ئۇنىڭغا ياخشىدۇر .بۇنداق ياخشىلىققا پەقەت مۆمىنال ئېرىشەلەيدۇ».

*******
ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩﯪ
ﯫ ﯬﯭﯮﯯﯰﯱ ﯲﯳﯴ ﯵﯶﯷ ﯸ
ﯹﯺ
سىلەردىن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەر زۇلۇم قىلغاندا (يەنى كاپىر بولغاندا ،گۇمراھلىقتا ھەددىدىن
ئاشقاندا) ،ھەقىقەتەن ئۇالرنى ھاالك قىلدۇق ،ئۇالرغا پەيغەمبەرلىرى روشەن مۆجىزىلەرنى ئېلىپ
كەلگەن ئىدى .ئۇالر (پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن مۆجىزىلەرگە) ئىمان كەلتۈرمىدى .گۇناھكار
قەۋمنى (يەنى مەككە مۇشرىكلىرىنى) شۇنىڭغا ئوخشاش جازااليمىز﴿ .﴾13سىلەرنىڭ قانداق
قىلىدىغانلىقىڭالرنى كۆرۈش ئۈچۈن ،ئۇالرنى (يەنى ئۆتكەن ئۈممەتلەرنى) (ھاالك قىلغان) دىن
كېيىن ،ئۇالرنىڭ ئورنىغا سىلەرنى ئورۇنباسار قىلدۇق﴿.﴾14

بۇرۇن ھاالك قىلىنغان ئۈممەتلەردىن ئىبرەت ئېلىش توغرىسىدا
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن ئوچۇق
پاكىتالر ۋە ئېنىق مۆجىزىلىك ھۆججەتلىرىنى كۆرۈپ تۇرۇپمۇ ،ئۇالرنى يالغانغا چىقارغانلىقى ئۈچۈن،
ئۇالرغا ئازاب چۈشۈرگەنلىكىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ئاندىن ﷲ تائاال ئەنە شۇ ھاالك قىلىنغان قەۋمگە
ئۇالردىن كېىينكىلەرنى ئورۇنباسار قىلدى .ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالغا قانچىلىك ئىتائەت قىلىدىغانلىقىنى،
پەيغەمبىرىگە قانچىلىك ئەگىشىدىغانلىقىنى كۆرۈپ بېقىش ئۈچۈن ئۇالرغا پەيغەمبەر ئەۋەتتى.

166

ئىمام مۇسلىم ئەبۇسەئىد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :دۇنيا ھەقىقەتەن شېرىن ۋە چىرايلىقتۇر .جەزمەن ﷲ سىلەرنى بۇ
دۇنياغا ئورۇنباسار قىلىدۇ .ئاندىن سىلەرنىڭ قانداق ئەمەل قىلىدىغانلىقىڭالرنى كۆزىتىپ تۇرىدۇ.
شۇڭا دۇنياغا بېرىلىپ كېتىشتىن ساقلىنىڭالر ۋە ئايالالردىن ھەزەر ئەيلەڭالر .بەنى ئىسرائىلغا
چۈشكەن پىتنە دەسلەپتە ئايالالردىن باشالنغاندۇر».
ئىبنى جەرىر ئەۋفىي ئىبنى مالىكنىڭ ئەبۇبەكرىگە :مەن چۈشۈمدە ئاسماندىن بىر ئارغامچىنىڭ
((( ھۇد سۈرىسى 11ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

يۇنۇس سۈرىسى

تاشلىنىپ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى تارتىپ چىقىپ كەتكەنلىكىنى ،ئاندىن ئۇ ئارغامچا قايتا
تاشلىنىپ سېنى ئېلىپ چىقىپ كەتكەنلىكىنى ،شۇنىڭدىن كېيىن مۇنبەرنىڭ ئەتراپىدىكى
كىشىلەرنىڭ بويىنىڭ مېتىرالنغانلىقىنى ،ئۆمەرنىڭ مۇنبەر ئەتراپىدىكى كىشىلەردىن ئۈچ گەز ئارتۇق
چىققانلىقىنى كۆردۈم -،دېدى( .بۇ يەردە ئەبۇبەكرى بىلەن ئۆمەرمۇ بار ئىدى) ئۆمەر :ئۇ چۈشۈڭنى
قوي! بىزنىڭ بۇنداق چۈشلەرگە ھاجىتىمىز يوق -،دېدى .ئۆمەر خەلىپە بولغاندا :ئى ئەۋف!
سەن كۆرگەن چۈشۈڭنى قايتا بايان قىلغىن -،دېدى .ئەۋف :مېنىڭ چۈشۈمگە ھاجىتىڭ يوق
ئەمەسمىدى؟ -دېدى .ئۆمەر :ساڭا ۋاي! مەن ساڭا پەقەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ خەلىپىسىگە
ئۆلۈم خەۋىرىنى بېرىشىڭنى يامان كۆرگەچكە شۇنداق دېگەن -،دېدى .ئەۋف كۆرگەن چۈشىنى
ئۆمەرگە قايتا بايان قىلىپ“ :ئۆمەر مۇنبەر ئەتراپىدىكى كىشىلەردىن ئۈچ گەز ئارتۇق كەلدى”
دېگەن يەرگە كەلگەندە ،ئۆمەر مۇنداق دېدى :ئۈچ گەزنىڭ بىرى ،ماڭا بېرىلگەن خەلىپىلىكتۇر.
ئىككىنچىسى ،مېنىڭ ﷲ يولىدا ماالمەت قىلغۇچىالرنىڭ ماالمىتىدىن قورقماسلىقىمدۇر .ئۈچىنچىسى،
مېنىڭ شېھىت بولۇشىمدۇر.
ئاندىن ئۆمەر ﷲ تائاالنىڭ﴿ :سىلەرنىڭ قانداق قىلىدىغانلىقىڭالرنى كۆرۈش ئۈچۈن ،ئۇالرنى
(يەنى ئۆتكەن ئۈممەتلەرنى) (ھاالك قىلغان) دىن كېيىن ،ئۇالرنىڭ ئورنىغا سىلەرنى ئورۇنباسار
قىلدۇق﴾ دېگەن ئايىتىنى ئوقۇپ ،ئۆز ـ ئۆزىگە :ئى ئۆمەر! سەن مۇسۇلمانالرغا خەلىپە بولدۇڭ ،قانداق

قىالاليدىغانلىقىڭغا قارىغىن ،سېنىڭ“ :ماالمەت قىلغۇچىنىڭ ماالمىتىدىن قورقمايمەن” دېگىنىڭ،
ﷲ خالىسا ،ئەمەلگە ئاشىدۇ“ .شېھىت قىلىنىمەن” دېگەن سۆزۈڭگە كەلسەك مۇسۇلمانالر سېنى
ھەممە تەرىپىڭدە قوغداپ تۇرسا ،شېھىتلىق ساڭا قانداقمۇ نېسىپ بولسۇن؟ -دېدى( .نەتىجىدە
ئۆمەرنىڭ بەرگەن تەبىرى راست چىقىپ ،شېھىت قىلىندى .ﷲ ئۇنىڭدىن رازى بولسۇن!)

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ
ﭡﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲﭳ ﭴ ﭵ ﭶ
ﭷﭸﭹﭺ ﭻﭼﭽ ﭾ ﭿ ﮀﮁﮂﮃﮄﮅﮆﮇ
ﮈﮉ ﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑ
ئۇالرغا بىزنىڭ روشەن ئايەتلىرىمىز تىالۋەت قىلىنسا ،بىزگە مۇالقات بولۇشنى ئۈمىد
قىلمايدىغانالر (يەنى قىيامەتكە ئىشەنمەيدىغانالر)« :بۇنىڭدىن باشقا بىر قۇرئاننى كەلتۈرگىن
ياكى ئۇنى ئۆزگەرتكىن (يەنى ئازابقا دائىر ئايەتنى رەھمەت ئايىتىگە ئۆزگەرت ،ئىالھلىرىمىزنى
سۆككەننىڭ ئورنىغا مەدھىيلە ،ھارامنى ھاالل قىل)» دەيدۇ« .مەن ئۇنى ئۆزەمچە ئۆزگەرتەلمەيمەن،
مەن پەقەت ماڭا قىلىنغان ۋەھىگىال ئەمەل قىلىمەن؛ ئەگەر مەن پەرۋەردىگارىمغا ئاسىيلىق قىلسام،
ئەلۋەتتە ،بۈيۈك كۈننىڭ (يەنى قىيامەت كۈنىنىڭ) ئازابىدىن قورقىمەن» دېگىن﴿« .﴾15ئەگەر
ﷲ ئىرادە قىلسا ،سىلەرگە ئۇنى (يەنى قۇرئاننى) تىالۋەت قىلماس ئىدىم ،ﷲ مۇ ئۇنى (مەن
ئارقىلىق) سىلەرگە بىلدۈرمەس ئىدى .ئاراڭالردا ئۇنىڭدىن (يەنى قۇرئان نازىل بولۇشتىن) ئىلگىرى
ئۇزۇن زامان تۇردۇم( ،مۆجىزە بولغان بۇ قۇرئاننىڭ پەقەت ﷲ تەرىپىدىن نازىل بولغانلىقىنى

167

بىلىشكە) ئەقلىڭالرنى ئىشلەتمەمسىلەر؟» دېگىن﴿.﴾16

قۇرەيش كاتتىۋاشلىرىنىڭ بويۇنتاۋلىق قىلغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈپ ،ئۇنىڭدىن تانغۇچى قۇرەيش مۇشرىكلىرىدىن
ئىبارەت كاپىرالرنىڭ بويۇنتاۋلىق قىلغانلىقلىرىدىن خەۋەر بېرىدۇ .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ﷲ
تائاالنىڭ مۆجىزىلىك كىتابى قۇرئاننى ئۇالرغا ئوقۇپ بەرگەندە ،ئۇالر :سەن بىزگە بۇ قۇرئاندىن
باشقا نەرسىنى (يەنى قۇرئاننى قايتۇرۇۋېتىپ بۇنىڭدىن باشقا بىر ئۇسلۇبتىكى كىتابنى) ئېلىپ كەل
ياكى ئۇنى باشقا بىر ئۇسلۇبقا ئۆزگەرتكىن! -دېيىشتى.
ئۇالرنىڭ بۇ سۆزىگە بىنائەن ﷲ تائاال پەيغەمبىرىگە مۇنداق دەيدۇ«﴿ :مەن ئۇنى ئۆزەمچە
ئۆزگەرتەلمەيمەن﴾ يەنى بۇنداق قىلىش مېنىڭ قولۇمدىن كەلمەيدۇ .مەن پەقەت بۇيرۇلغاننى
قىلىدىغان بەندە ۋە ﷲ تەرەپتىن نازىل قىلىنغان ۋەھىينى يەتكۈزىدىغان بىر ئەلچى﴿ .مەن
پەقەت ماڭا قىلىنغان ۋەھىگىال ئەمەل قىلىمەن؛ ئەگەر مەن پەرۋەردىگارىمغا ئاسىيلىق قىلسام،
ئەلۋەتتە ،بۈيۈك كۈننىڭ (يەنى قىيامەت كۈنىنىڭ) ئازابىدىن قورقىمەن» دېگىن﴾.

قۇرئان كەرىمنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى ئىسپاتالش توغرىسىدا
ﷲ تائاال مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە
پاكىت كەلتۈرۈپ مۇنداق دەيدۇ«﴿ :ئەگەر ﷲ ئىرادە قىلسا ،سىلەرگە ئۇنى (يەنى قۇرئاننى)
تىالۋەت قىلماس ئىدىم ،ﷲ مۇ ئۇنى (مەن ئارقىلىق) سىلەرگە بىلدۈرمەس ئىدى﴾ يەنى مەن
پەقەت قۇرئاننى ﷲ تائاالنىڭ ئىزنى ،خالىشى ۋە ئىرادە قىلىشى بىلەنال سىلەرگە ئېلىپ كەلدىم.
بۇنىڭ پاكىتى مەن ئۆز خاھىشىم بىلەن يالغاننى توقۇپ چىقالمايمەن ۋە ئويدۇرالمايمەن .سىلەر
ئۇنىڭغا قارشى چىقىشتىن ئاجىزسىلەر .غالىب ۋە بۈيۈك ﷲ مېنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەنگە
قەدەر ،مەن سىلەرنىڭ ئاراڭالردا چوڭ بولغانلىقىم ئۈچۈن ،سىلەر مېنىڭ راستچىل ۋە ئىشەنچلىك
ئىكەنلىكىمنى بىلىسىلەر .بۇ ئارىدا سىلەر مېنى بىرەر قېتىم بىرەر يېتەرسىزلىكىم سەۋەبىدىن
كەمسىتكەن ۋە تەنقىد قىلغان ئەمەس.

168

﴿ئاراڭالردا ئۇنىڭدىن (يەنى قۇرئان نازىل بولۇشتىن) ئىلگىرى ئۇزۇن زامان تۇردۇم( ،مۆجىزە
بولغانبۇقۇرئاننىڭپەقەتﷲتەرىپىدىننازىلبولغانلىقىنىبىلىشكە)ئەقلىڭالرنىئىشلەتمەمسىلەر؟»
دېگىن﴾ يەنى سىلەرنىڭ ھەق بىلەن باتىلنى پەرق ئېتىپ ،ھەقنى تونىغىدەكمۇ ئەقىلڭالر يوقمۇ؟

شۇڭا رۇم پادىشاھى ھىرەقل ئەبۇسۇفيان ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرىدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
سۈپەتلىرىنى سورىغاندا ،ئەبۇسۇفيان ۋە ھەمراھلىرىغا :مۇھەممەد ئۆزىنى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى
دەپ جاكارالشتىن بۇرۇن ،سىلەر ئۇنى يالغانچى دەپ قارامتىڭالر؟ -دېدى .ئەبۇسۇفيان :ياق-،
دەيدۇ .ئەبۇسۇفيان شۇ چاغدا مەككە كاپىرلىرىنىڭ كاتتىۋېشى ۋە مۇشرىكالرنىڭ تايانچلىق ئادىمى
ئىدى .شۇنداق تۇرۇقلۇقمۇ ھەق ئالدىدا يالغان گەپ قىاللمىدى ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ
ئارتۇقچىلىقىنى ئېتىراپ قىلدى .بۇنداق دۈشمەنلەرنىڭ ئۆز دۈشمىنىنىڭ ئارتۇقچىلىقىنى ھەقىقىي
ئېتىراپ قىلىشى تارىختا كۆرۈلۈپ باقمىغان ئىش ئىدى .ھىرەقل ئەبۇسۇفيانغا مۇنداق دېدى :شەك

يۇنۇس سۈرىسى

ـ شۈبھىسىزكى ،مۇھەممەدنىڭ كىشىلەرگە يالغان سۆزلىمىگەن تۇرۇپ ﷲ تائاالنىڭ نامىدا يالغان
سۆزلەيدىغانلىقى مۇمكىن ئەمەس دەپ قارايمەن.
جەئفەر ئىبنى ئەبۇتالىب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ھەبەشىستان((( نىڭ پادىشاھى نەجاشىيغا
مۇنداق دېدى :ﷲ بىزگە بىزنىڭ ئىچىمىزدىن بىر پەيغەمبەر ئەۋەتتى ،بىز ئۇنىڭ راستچىل،
ئېسىل نەسەبلىك ۋە ئىشەنچلىك ئىكەنلىكىنى بىلىمىز .ھەقىقەتەن مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا
پەيغەمبەرلىك كېلىشتىن بۇرۇن ،ئۇ بىزنىڭ ئىچىمىزدە 40يىل تۇرغان...

*******
ﮒﮓ ﮔﮕﮖﮗﮘﮙﮚ ﮛﮜﮝ ﮞﮟﮠﮡ
ﷲ غا يالغاننى چاپلىغان ياكى ﷲ نىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ئادەمدىنمۇ زالىم ئادەم
بارمۇ؟ گۇناھكارالر ھەرگىز بەختكە ئېرىشەلمەيدۇ﴿.﴾17
﴿ﷲ غا يالغاننى چاپلىغان ئادەمدىنمۇ زالىم ئادەم بارمۇ؟﴾ يەنى ھېچ كىشى ئۇنىڭدەك زالىم،
ئۇنىڭدەك سەركەش ۋە ئۇنىڭدەك قاتتىق گۇناھكار ئەمەس .ﷲ تائاالغا يالغاننى توقۇغان ،ﷲ
پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتمىسىمۇ ،ئۆزىنى پەيغەمبەر ئاتىۋالغاندىنمۇ قاتتىق گۇناھكار ۋە ئەشەددى
زالىم يوق .بۇنداق كىشىنىڭ ئىشىنى دۆت ئادەملەرمۇ بىلىۋاالاليدۇ .بۇنداق كىشىنى پەيغەمبەرلەرگە
قانداقمۇ ئوخشاتقىلى بولسۇن؟ كىمكى راستتىن ياكى يالغاندىن بۇنداق سۆزلەرنى قىلسا،
ئۇنىڭ ياخشى ياكى پاسىق ئىكەنلىكىگە ﷲ تائاال چوقۇم كۈندىنمۇ ئوچۇق دەلىل ـ پاكىتالرنى
كەلتۈرىدۇ.
ھەقىقەتەن مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم بىلەن مۇسەيلەمە كاززابنىڭ ئارىسىدىكى پەرق ،بۇ
ئىككىسىنى كۆرگەن كىشى ئۈچۈن چاشگاھ ۋاقتىدىكى كۈننىڭ يورۇقلۇقى بىلەن زۇلمەت كېچىنىڭ
قاراڭغۇلىقىنىڭ پەرقىگە ئوخشاش ئېنىقتۇر .ئۇالرنىڭ سۈپەتلىرى ،ئىش ـ ھەرىكەتلىرى ۋە
سۆزلىرىدىن ھەر بىر ئەقىل ئىگىسى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ راستچىل ،مۇسەيلەمەنىڭ كاززاب،
سېجاھ ۋە ئەسۋەد ئەنسىي((( قاتارلىقالرنىڭ يالغانچى ئىكەنلىكىنى بىلىۋاالاليدۇ.
ئابدۇلالھ ئىبنى ساالم مۇنداق دەيدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مەدىنىگە كەلگەن چاغدا،
بەزى كىشىلەر مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا گۇمان بىلەن قارىدى ،مەنمۇ شۇ كىشىلەرنىڭ قاتارىدىن
ئىدىم .ئۇنى كۆرگەندە ئۇنىڭ چىرايىدىن يالغانچىلىقنىڭ ھېچقانداق بىر ئەسىرى چىقمايتتى.
مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن تۇنجى قېتىم بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىدىم« :ئى خااليىق! ساالمنى
ئاشكارا قىلىڭالر ،ئۇرۇق ـ تۇغقانچىلىقنى يەتكۈزۈڭالر ،كىشىلەرگە تائام بېرىڭالر ،كېچىدە كىشىلەر
ئۇخالۋاتقاندا ناماز ئوقۇڭالر ،شۇنداق قىلساڭالر ،جەننەتكە ساالمەت كىرىسىلەر».
زامان ئىبنى سۇئلەبە ئۆزىنىڭ قەۋمى بەنى سەئىد ئىبنى بەكرى تەرىپىدىن پەيغەمبەر
((( ھازىرقى ئېفىئوپىيە.
((( سېجاھ ۋە ئەسۋەد ئەنسىمۇ پەيغەمبەرلىكنى دەۋا قىلىپ چىققانالردىندۇر.

169

ئەلەيھىسساالمغا ئەلچى بولۇپ كەلگەندە :بۇ ئاسماننى كىم ئېگىز قىلدى؟ -دېدى .پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم« :ﷲ» دېدى .ئۇ :بۇ تاغالرنى كىم تىكلىدى؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم:
«ﷲ» دېدى .ئۇ :زېمىننى كىم يايدى؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ﷲ» دېدى.
ئۇ :ئاسماننى ئېگىز قىلغان ،تاغالرنى تىكلىگەن ۋە زېمىننى يايغان زات ﷲ نىڭ نامى بىلەن
قەسەمكى ،ﷲ سېنى پۈتكۈل جاھان ئەھلىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتىمۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم« :شۇنداق ،ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەن» دېدى .ئاندىن ئۇ پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمدىن ناماز ،زاكات ،ھەج ۋە روزا توغرۇلۇق سورىدى .ئۇ ھەر بىر سوئالنى سورىغاندا،
مەزكۇر قەسەمنى قىالتتى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالممۇ ئۇ كىشىگە مەزكۇر قەسەمنى قىلىپ تۇرۇپ
جاۋاب بېرەتتى .ئاندىن ئۇ كىشى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا :سەن راست گەپ قىلدىڭ ،سېنى
ھەق بىلەن ئەۋەتكەن زات ﷲ بىلەن قەسەمكى ،مەن ئاشۇ ئەمەللەرنى كېمەيتىپمۇ قويمايمەن ۋە
ئارتۇقمۇ قىلمايمەن -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،بۇ ئادەم شۇ ئەمەل ئىبادەتلەر بىلەنال چەكلەندى.
ئۇ ئادەم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى كۆرسىتىدىغان دەلىل ـ پاكىتالرنى كۆرۈپ،
ئۇنىڭ راست پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە ئىشەندى.

170

رىۋايەت قىلىنىشىچە ،ئەمر ئىبنى ئاس مۇسەيلەمە كاززابنىڭ قېشىغا كەلگەن .ئۇ ئىسالمغا
كىرىشتىن ئىلگىرىكى زامانالردا مۇسەيلەمە كاززابنىڭ دوستى ئىدى .ئەمر ئىبنى ئاس تېخى
ئىسالمغا كىرمىگەن ئىدى .مۇسەيلەمە :ئى ئەمر ساڭا ۋاي! سىلەرنىڭ ھەمراھىڭالر (يەنى مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمغا) مۇشۇ يېقىندا قايسى ۋەھىي نازىل قىلىندى؟ -دېدى .ئەمر :ئۇنىڭ ساھابىلىرىنىڭ
مەزمۇنى ناھايىتى چوڭقۇر ،ئەمما قىسقا بىر سۈرىنى ئوقۇغانلىقىنى ئاڭلىدىم -،دېدى .مۇسەيلەمە:
ئۇ قايسى سۈرە؟ -دېدى .ئەمر﴿ :زامان بىلەن قەسەمكى .ئىمان ئېيتقان ،ياخشى ئەمەللەرنى
قىلغان ،بىر -بىرىگە ھەقنى تەۋسىيە قىلىشقان ،بىر -بىرىگە سەۋرىنى تەۋسىيە قىلىشقان
كىشىلەردىن باشقا ھەممە ئادەم چوقۇم زىيان ئىچىدىدۇر﴾((( دېگەن سۈرىنى ئوقۇپ بەردى.
شۇنىڭ بىلەن مۇسەيلەمە بىردەم ئويلىنىپ مۇنداق دېدى :ماڭىمۇ شۇ سۈرىگە ئوخشاش بىر سۈرە
نازىل قىلىندى -،دېدى .ئەمر :ئۇ قانداق سۈرە؟ -دېدى .مۇسەيلەمە :ئى ۋەبر! ئى ۋەبر!((( سەن
ئىككى قۇالقلىق ۋە كۆكرەكلىك ،باشقا يەرلىرىڭ تۆشۈك ـ تۆشۈك .ئى ئەمر! قانداقراقكەن؟-
دېدى .ئەمر :ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،ئۆزەڭنىڭ يالغان گەپ قىلىۋاتقانلىقىڭنى مېنىڭ
بىلىپ قالغانلىقىمنى ئەلۋەتتە بىلدىڭ -،دېدى .بىر كىشى مۇشرىك ھالىتىدە تۇرۇپ ،مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمنىڭ راستچىللىقىنى ۋە لەنىتى مۇسەيلەمە كاززابنىڭ يالغانچى ئىكەنلىكىنى مانا
مۇشۇنداق بىلىۋالىدىغان تۇرسا ،يىراقنى كۆرەلەيدىغان ،زېرەك ،ساغالم ،ئەقىللىق ۋە توغرا
پىكىرلىك كىشىلەر قانداقمۇ بىلىۋااللمىسۇن؟! شۇنىڭ ئۈچۈن ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ
غا يالغان چاپلىغان ياكى ئۆزىگە ھېچ نەرسە ۋەھيى قىلىنمىغان تۇرۇقلۇق ،ماڭا ۋەھيى قىلىندى
دېگەن ياكى ﷲ نازىل قىلغاندەك مەنمۇ كىتاب نازىل قىالاليمەن دېگەن كىشىلەردىنمۇ زالىم
(((
كىشىلەر بارمۇ؟﴾
﴿ﷲ غا يالغاننى چاپلىغان ياكى ﷲ نىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ئادەمدىنمۇ زالىم ئادەم
((( ئەسىر سۈرىسى 1ــــ 3ـ ئايەتلەر.
((( بۇ توشقانغا ئوخشاپ كېتىدىغان ،ئافرىقا ۋە كىچىك ئاسىيادا ياشايدىغان ھايۋان.
((( ئەنئام سۈرىسى 93ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

يۇنۇس سۈرىسى

بارمۇ؟ گۇناھكارالر ھەرگىز بەختكە ئېرىشەلمەيدۇ﴾ شۇنداقال پەيغەمبەر ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى
ئىنكار قىلغان ۋە ئۆزىنىڭ زىيىنىغا پاكىت تۇرغۇزغان ئادەمدىنمۇ زالىم ئادەم يوق.

*******
ﮢﮣﮤﮥ ﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬﮭ
ﮮ ﮯﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜﯝ ﯞ ﯟ ﯠ
ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩﯪ ﯫ ﯬ ﯭ
ﯮﯯﯰﯱ ﯲﯳﯴ ﯵ
ئۇالر ﷲ نى قويۇپ ،ئۆزلىرىگە پايدا -زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرگە چوقۇنىدۇ،
«بۇالر (يەنى بۇتالر) ﷲ نىڭ دەرگاھىدا بىزگە شاپائەت قىلغۇچىالر» دېيىشىدۇ ،ئەجەبا،
ئاسمانالردا ۋە زېمىندا بۇنداق نەرسە (يەنى ﷲ نىڭ شېرىكى ياكى شاپائەت قىلغۇچى) بولۇپ،
ئۇنى ﷲ بىلمەي قېلىپ ،سىلەر ﷲ غا ئۇنى ئېيتىپ بېرەمسىلەر؟ ﷲ ئۇالرنىڭ شېرىك
كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن پاكدۇر ۋە يۈكسەكدۇر﴿ .﴾18ئىنسانالر (ئەسلىدە) بىر دىن (يەنى ئىسالم
دىنى) دا ئىدى .كېيىن ئۇالر ئىختىالپ قىلىشتى (يەنى دىنالر كۆپەيدى ،بۇتالرغا چوقۇنۇشتى).
پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئالدىنئاال ئېيتقان سۆزى (يەنى جازاالشنى قىيامەتكە قالدۇرۇشتىن ئىبارەت
تەقدىرى) بولمىسا ئىدى ،ئۇالرنىڭ ئىختىالپ قىلىشقان نەرسىلىرى ئۈستىدە ئۇالرنىڭ ئارىسىدا
ئەلۋەتتە ھۆكۈم چىقىرىالتتى (يەنى دىندا ئىختىالپ قىلىشقانلىقلىرى ئۈچۈن ئۇالرغا بۇ دۇنيادىال
جازا بېرىلەتتى)﴿.﴾19

مۇشرىكالرنىڭ ئىالھلىرى ھەققىدىكى ئېتىقادلىرى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە “قىيامەت كۈنى ﷲ تائاالنىڭ ئالدىدا بىزگە شاپائەت قىلىدۇ” دەپ
گۇمان قىلىپ ،ﷲ تائاالغا بۇتالرنى قوشۇپ ئىبادەت قىلىدىغان مۇشرىكالرغا رەددىيە بېرىدۇ ۋە
ئۇ بۇتالرنىڭ ئەمەلىيەتتە ھېچقانداق پايدا ـ زىيان كەلتۈرەلمەيدىغانلىقىدىن ،ھېچ نەرسىگە ئىگە
بواللمايدىغانلىقىدىن ،قىيامەت كۈنىدە ئۇالردىن كۈتكەن نەرسىنىڭ ھەرگىز يۈز بەرمەيدىغانلىقىدىن
ۋە بۇ ئىشنىڭ مەڭگۈ ئۇالر ئويلىغاندەك بولمايدىغانلىقىدىن خەۋەر بەردى.
﴿ئەجەبا ،ئاسمانالردا ۋە زېمىندا بۇنداق نەرسە (يەنى ﷲ نىڭ شېرىكى ياكى شاپائەت
قىلغۇچى) بولۇپ ،ئۇنى ﷲ بىلمەي قېلىپ ،سىلەر ﷲ غا ئۇنى ئېيتىپ بېرەمسىلەر؟﴾ ئىبنى جەرىر

بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :سىلەر ئاسمانالردا ۋە زېمىندا يۈز بەرمەيدىغان ئىشتىن
ﷲ تائاالغا خەۋەر بېرەمسىلەر؟
ئاندىن ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ زاتىنى ئۇالرنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن ۋە كۇپۇرلۇق قىلغان

نەرسىلىرىدىن پاكالپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ ئۇالرنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن پاكدۇر
ۋە يۈكسەكدۇر﴾.

171

شېرىكنىڭ پەيدا بولۇشى
ﷲ تائاال ئەسلىدە شېرىك يوق بولۇپ ،كېيىن كىشىلەرنىڭ ئارىسىدا پەيدا بولغانلىقىنى ،شېرىك
پەيدا بولۇشتىن ئىلگىرى ئىنسانالرنىڭ ئىسالمدىن ئىبارەت پەقەت بىرال دىندا ئىكەنلىكىنى خەۋەر بېرىدۇ.
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما مۇنداق دەيدۇ :ئادەم ئەلەيھىسساالم بىلەن نۇھ
ئەلەيھىسساالمنىڭ ياشىغان ئارىلىقى 10ئەسىر بولۇپ ،بۇ جەرياندا ھەممىال كىشى ئىسالم دىنىغا
ئېتىقاد قىالتتى .كېيىن كىشىلەر ئارىسىدا ئىختىالپ پەيدا بولۇپ ،ئىالھ دەپ ئاتىۋالغان باشقا
نەرسىلەر ۋە بۇتالرغا چوقۇندى.
شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال روشەن ۋە كەسكىن دەلىل ـ پاكىتالر بىلەن پەيغەمبەرلىرىنى
ئەۋەتتى﴿ .ﷲ نىڭ مۇنداق قىلىشى ھاالك بولىدىغانالرنىڭ روشەن دەلىلنى كۆرۈپ ئاندىن ھاالك
بولۇشى ،ياشايدىغانالرنىڭ روشەن دەلىلنى كۆرۈپ ئاندىن ياشىشى ئۈچۈن ئىدى﴾(((.
﴿پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئالدىنئاال ئېيتقان سۆزى (يەنى جازاالشنى قىيامەتكە قالدۇرۇشتىن
ئىبارەت تەقدىرى) بولمىسا ئىدى ،ئۇالرنىڭ ئىختىالپ قىلىشقان نەرسىلىرى ئۈستىدە ئۇالرنىڭ
ئارىسىدا ئەلۋەتتە ھۆكۈم چىقىرىالتتى (يەنى دىندا ئىختىالپ قىلىشقانلىقلىرى ئۈچۈن ئۇالرغا بۇ
دۇنيادىال جازا بېرىلەتتى)﴾ يەنى ئەگەر ﷲ تائاال بىرەرسىنى جازالىماقچى بولسا ،ئۇنىڭغا قارشى

پاكىت تۇرغۇزغاندىن كېىين جازاالشنى ۋە مەخلۇقاتالرغا مۇئەييەن ۋاقىت بەلگىلەشنى ئالدىنئاال
ئورۇنالشتۇرمىغان بولسا ،ئىختىالپ قىلىشقانالرنىڭ ئارىسىدا چوقۇم ھۆكۈم چىقىرىپ ،مۆمىنلەرنى
بەختكە ئېرىشتۈرۈپ ،كاپىرالرنى جازالىغان بوالتتى.

*******
ﯶﯷﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾﯿ ﰀﰁﰂﰃﰄﰅ
ﰆﰇ

172

ئۇالر (يەنى ئەھلى مەككە)« :نېمىشقا ئۇنىڭغا (يەنى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا) پەرۋەردىگارى
تەرىپىدىن (بىز تەلەپ قىلغان مۆجىزىلەردىن) بىر مۆجىزە چۈشۈرۈلمىدى» دەيدۇ .ئېيتقىنكى،
«غەيبنى بىلىش پەقەت ﷲ غا خاس (مۆجىزىلەرنى ﷲ كەلتۈرىدۇ ،مەن پەقەت تەبلىغ
قىلغۇچىمەن) ،سىلەر (ﷲ نىڭ ئارىمىزدا ھۆكۈم چىقىرىشىنى) كۈتۈڭالر ،شۈبھىسىزكى ،مەنمۇ
سىلەر بىلەن (شۇنى) كۈتكۈچىلەردىنمەن»﴿.﴾20

مۇشرىكالرنىڭ مۆجىزە تەلەپ قىلىشى
ھەقىقەتكە قارشى چىققۇچى ۋە ئۇنى ئىنكار قىلغۇچى كاپىرالر :نېمىشقا مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمغا ئۆز پەرۋەدىگارى تەرىپىدىن بىر مۆجىزە چۈشۈرۈلمىدى؟ -دەيدۇ .ئۇالر ﷲ سەمۇد
((( ئەنفال سۈرىسى 42ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

يۇنۇس سۈرىسى

قەۋمىگە تۆگىنى مۆجىزە قىلىپ بەرگەندەك ،ئۆزلىرىگىمۇ بىر مۆجىزىنىڭ بولۇشىنى ياكى سەفا
تېغىنى ئالتۇنغا ئۆزگەرتىپ بېرىشىنى ياكى مەككىنىڭ تاغلىرىنى يوق قىلىۋېتىپ ،ئورنىغا بوستانلىق
باغالرنى ۋە ئۆستەڭالرنى بىنا قىلىپ بېرىشىنى ياكى ئۇنىڭدىن باشقا ﷲ قادىر بولغان نەرسىدىن
بىرەرنى كەلتۈرۈپ بېرىشىنى ئارزۇ قىلىدۇ .لېكىن ﷲ تائاال سۆزلىرى ۋە ئىشلىرىنى ھېكمەت بىلەن
قىلغۇچىدۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ نىڭ بەرىكىتى بۈيۈكتۇركى ،ئەگەر ئۇ خالىسا
ساڭا ئۇالرنىڭ ئېيتقانلىرىدىنمۇ ياخشى ،ئاستىدىن ئۆستەڭالر ئېقىپ تۇرىدىغان باغالرنى ۋە
چوڭ سارايالرنى ئاتا قىالتتى .ياق ،ئۇالر قىيامەتنى ئىنكار قىلدى ،قىيامەتنى ئىنكار قىلغانالرغا
بىز دوزاخنى تەييارلىدۇق﴾((((﴿ ،قۇرەيش مۇشرىكلىرى تەلەپ قىلغان) مۆجىزىلەرنى مەيدانغا
كەلتۈرمەسلىكىمىز پەقەت بۇرۇنقىالر (يەنى ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ) مۆجىزىلەرنى يالغانغا
چىقارغانلىقى ئۈچۈندۇر﴾(((.
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە مۇنداق دەيدۇ :مېنىڭ ئىنسانالرغا تۇتقان يولۇم شۇكى ،مەن ئۇالرغا
ئۇالرنىڭ سورىغان نەرسىلىرىنى بەرسەم ،ئۇالر ئىمان ئېيتىشى كېرەك .ئۇنداق قىلمىسا ،ئۇالرنى
جازاالشنى تېزلىتىمەن.
شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا ئۇالر سورىغان نەرسىسىنى بېرىدىغانلىقى ،ئاندىن ئۇالرنىڭ
ئىمان ئېيتىشى كېرەكلىكى ،ئۇنداق قىلمىسا يا ئۇالرنى جازاالش ياكى ئۇالرغا مۆھلەت بېرىش ئىختىيارى
بېرىلگەن ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۆھلەت بېرىلىشنى ئىختىيار قىلدى .بۇنى پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم بىر قانچە قېتىم چۈشىدە كۆرگەن ئىدى .شۇنىڭ ئۈچۈن ،ﷲ تائاال پەيغەمبىرىنى
ئۇالرغا سورىغان نەرسىگە جاۋاب بېرىشنى تەۋسىيە قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئېيتقىنكى« ،غەيبنى
بىلىش پەقەت ﷲ غا خاس (مۆجىزىلەرنى ﷲ كەلتۈرىدۇ ،مەن پەقەت تەبلىغ قىلغۇچىمەن)﴾ يەنى
ئىشنىڭ ھەممىسى ﷲ تائاالغا خاستۇر .ﷲ ئىشالرنىڭ ئاقىۋىتىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر.
﴿سىلەر (ﷲ نىڭ ئارىمىزدا ھۆكۈم چىقىرىشىنى) كۈتۈڭالر ،شۈبھىسىزكى ،مەنمۇ سىلەر
بىلەن (شۇنى) كۈتكۈچىلەردىنمەن»﴾ يەنى ئەگەر سىلەر سورىغان نەرسىنى كۆرمىگىچە ،مېنىڭ

پەيغەمبەرلىكىمگە ئىشەنمەيدىغان بولساڭالر ،ﷲ تائاالنىڭ مەن بىلەن سىلەرنىڭ ئاراڭالردا
ھۆكۈم چىقىرىشىنى كۈتۈڭالر .مۇنداق دېيىشتىكى سەۋەب ،ئۇالر توپلىشىپ تۇرغاندا ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ 14كۈنلىك ئايغا بىر ئىشارەت قىلىشى بىلەن (ﷲ تائاالنىڭ ئىزنى بىلەن) ئاي
ئىككىگە بۆلۈنۈپ ،بىر بۆلۈكى تاغنىڭ بىر تەرىپىدە يەنە بىر بۆلۈكى تاغنىڭ يەنە بىر تەرىپىدە
تۇرۇشىدەك (ئۇالر ئۆزلىرى سورىغان مۆجىزىلەرنىڭ ئەڭ چوڭى بولغان) بۇ مۆجىزىنى كۆرگەن .بۇ
مۆجىزە زېمىندىكى ئۇالر سورىغان ۋە سورىمىغان باشقا مۆجىزىلەرنىڭ ئەڭ چوڭى ھېسابلىنىدۇ.
ئەگەر ئۇالر ئاشۇ سورىغان مۆجىزىلىرىدە توغرا يولغا مېڭىشنى ۋە ھەقنى ئىسپاتالشنى مەقسەت قىلغان
بولسا ،ئەلۋەتتە ،ﷲ ئۇالرنىڭ تىلەكلىرىنى بەرگەن بوالتتى .لېكىن ﷲ ئۇالرنىڭ ھەقىقەتكە قارشى
چىقىش ۋە بويۇنتاۋلىق قىلىش يۈزىسىدىن مۆجىزە تەلەپ قىلغانلىقىنى بىلگەچكە ،ئۇالرنى شەك ۋە
گۇمان ئىچىدە قالدۇردى .ﷲ ئۇالردىن بىرىنىڭمۇ ئىمان ئېيتمايدىغانلىقىنى ئوبدان بىلىدۇ.
((( فۇرقان سۈرىسى 10ــــ 11ـ ئايەتلەر.
((( ئىسرا سۈرىسى 59ـ ئايەت.

173

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :شۈبھىسىزكى ،پەرۋەردىگارىڭنىڭ لەنىتىگە تېگىشلىك
بولغانالر ئىمان ئېيتمايدۇ .ئۇالرغا پۈتۈن مۆجىزىلەر كۆرسىتىلگەن تەقدىردىمۇ ،قاتتىق ئازابنى
كۆرمىگىچە (ئىمان ئېيتمايدۇ)﴾(((﴿ ،بىز ئۇالرغا (يەنى كۇففارالرغا) پەرىشتىلەرنى چۈشۈرگەن،
ئۆلۈكلەرنى ئۇالر بىلەن سۆزلەشتۈرگەن ،بىز ھەممە نەرسىنى ئۇالرنىڭ ئالدىغا يىغىپ بەرگەن
(يەنى ئۇالرنىڭ يۇقىرىقى تەلەپلىرىنى ئورۇنلىغان) تەقدىردىمۇ ،ﷲ خالىمىغىچە ئۇالر ئىمان
ئېيتمايدۇ ،لېكىن ئۇالرنىڭ تولىسى (بۇنى) ئۇقمايدۇ﴾((( يەنى ئۇالر تەكەببۇر بولغانلىقى ئۈچۈن
شۇنداق قىلىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :بىز ئۇالرغا ئاسماندىن بىر ئىشىك ئېچىپ بەرگەن ،ئۇالر
ئۇنىڭدىن ئاسمانغا ئۆرلەپ (ئالەمى ئەرۋاھنى ،پەرىشتىلەرنى كۆرگەن تەقدىردىمۇ) ،ئۇالر چوقۇم:
«كۆزلىرىمىز باغلىنىپ قالدى ،بەلكى سېھىرلەنگەن قەۋم بولۇپ قالساق كېرەك» دېيىشىدۇ﴾(((،
﴿ئەگەر ئۇالر ئاسماننىڭ بىر پارچىسى چۈشۈپ كەتكەنلىكىنى كۆرسە« :بۇ توپالشقان بۇلۇتتۇر»
دەيدۇ﴾((((﴿ ،ئى مۇھەممەد!) بىز ساڭا (ئۇالر تەلەپ قىلغاندەك) قەغەزگە يېزىلغان بىر كىتابنى
نازىل قىلغان ،كاپىرالر ئۇنى قوللىرى بىلەن تۇتۇپ كۆرگەن تەقدىردىمۇ ،ئۇالر ،شەكسىزكى ،بۇ
پەقەت روشەن سېھىردۇر ،دەيتتى ،چۈنكى ئۇالرنىڭ غەرىزى ئەڭ روشەن دەلىل كەلگەندىمۇ ئىمان
ئېيتماسلىقتۇر﴾(((.
ئۇنداق كىشىلەرنىڭ سورىغان تىلىكى ناھايىتى ئاز ئىجابەت قىلىنىدۇ .چۈنكى ئۇالرنىڭ
تىلىكىنى بېرىش پايدىسىزدۇر .ئۇالر گۇناھ ئىشالرنى كۆپ قىلىدىغان بولغاچقا ،ھەقىقەتكە قارشى
چىقىش ۋە ئۇنىڭغا باش ئەگمەسلىككە ئادەتلىنىپ كەتكەن شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ:

﴿سىلەر (ﷲ نىڭ ئارىمىزدا ھۆكۈم چىقىرىشىنى) كۈتۈڭالر ،شۈبھىسىزكى ،مەنمۇ سىلەر بىلەن
(شۇنى) كۈتكۈچىلەردىنمەن»﴾.

*******

174

ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ
ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ
ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ
ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞﮟ ﮠ ﮡ ﮢ
ﮣﮤﮥﮦﮧﮨ ﮩﮪﮫﮬﮭﮮﮯﮰ ﮱﯓ
كىشىلەرنىڭ بېشىغا كەلگەن زىيان -زەخمەتنى كۆتۈرۈۋەتكەندىن كېيىن ،ئۇالرغا
((( يۇنۇس سۈرىسى 96ـــــ 97ـ ئايەت.
((( ئەنئام سۈرىسى 111ـ ئايەت.
((( ھىجىر سۈرىسى 14ــــ 15ـ ئايەتلەر.
((( تۇر سۈرىسى 44ـ ئايەت.
((( ئەنئام سۈرىسى 7ـ ئايەت.

يۇنۇس سۈرىسى

رەھمىتىمىزنى تېتىتساق ،ئۇالر بىزنىڭ ئايەتلىرىمىز ئۈستىدە مىكىر ئىشلىتىشكە (يەنى ئىنكار قىلىشقا)
ئالدىرايدۇ .ئېيتقىنكى« ،ﷲ ئۇالرنى قىلغان مىكرى ئۈچۈن ئەڭ تېز جازااليدۇ» .شۈبھىسىزكى،
بىزنىڭ پەرىشتىلىرىمىز مىكرىڭالرنى يېزىپ تۇرىدۇ﴿ .﴾21ﷲ سىلەرنى قۇرۇقلۇقتا (يەنى ئۇالغالر
ئۈستىدە) ،دېڭىزدا (يەنى كېمىلەر ئۈستىدە) سەپەر قىلدۇرىدۇ ،سىلەر ئولتۇرغان كېمە (كىشىلەرنى
ئېلىپ) مەيىن شامالدا مېڭىۋاتقان ۋە (بۇ) شامالدىن ئۇالر خۇشاللىنىۋاتقان چاغدا ،بىردىنال بوران
چىقىپ (كېمە ئۆرۈلىدۇ) ،ئۇالر تەرەپ تەرەپتىن كۆتۈرۈلۈۋاتقان دېڭىز دولقۇنلىرى ئىچىدە قالىدۇ،
كېمىدىكىلەر قورشىۋېلىنغانلىقىغا (يەنى ھاالك بولىدىغانلىقىغا) جەزمى قىلىدۇ( ،چوقۇنۇۋاتقاتقان
بۇتلىرىنى تاشالپ قويۇپ) «ئى خۇدا! ئەگەر سەن بىزنى بۇنىڭدىن (يەنى باالدىن) قۇتۇلدۇرساڭ،
بىز چوقۇم شۈكۈر قىلغۇچىالردىن بولىمىز» دەپ چىن كۆڭلى بىلەن دۇئا قىلىدۇ﴿ .﴾22ﷲ
ئۇالرنى (ئۇ باالدىن) قۇتقۇزغاندىن كېيىن ،ئۇالر يەر يۈزىدە يولسىزلىق بىلەن بۇزۇقچىلىق قىلىدۇ.
ئى ئىنسانالر! بۇزۇقچىلىقىڭالرنىڭ گۇناھى ئۆزەڭالرغا بولىدۇ( ،سىلەر) بۇ دۇنيا (نىڭ باقاسى
يوق شەھۋەتلىرى) دىن بەھرىمەن بولىسىلەر (بۇنىڭ ھەسرىتى ئاخىرەتكە قالىدۇ) ،ئاندىن سىلەر
بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا قايتىسىلەر ،سىلەرگە قىلمىشىڭالرنى خەۋەر قىلىمىز﴿.﴾23

ئىنساننىڭ بېشىدىن مۈسىبەت كۆتۈرۈلۈپ رەھمەت
قىلىنسا ،ئۇنىڭ ئۆزگىرىپ كېتىدىغانلىقى
ﷲ تائاال قىيىنچىلىقتىن كېيىن ئاسانلىق ،قاتتىقچىلىقتىن كېيىن مەمۇرچىلىق ۋە
قۇرغاقچىلىقتىن كېيىن يامغۇر ئاتا قىلىشتەك ھەرخىل مۇسىبەتلەردىن كېيىن (ئۇالرغا) رەھمەت
قىلىنسا ،ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالنىڭ ئايەتلىرىگە قارىتا ھىيلە ـ مىكىر ئىشلىتىدىغانلىقىنى بايان قىلىپ
مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر بىزنىڭ ئايەتلىرىمىز ئۈستىدە مىكىر ئىشلىتىشكە (يەنى ئىنكار قىلىشقا)
ئالدىرايدۇ﴾.
مۇجاھىد بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر مەسخىرە ۋە ئىنكار قىلىشقا ئالدىرايدۇ .ﷲ
تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئىنسانغا بىرەر زىيان -زەخمەت يەتسە ،ياتسىدۇ ،ئولتۇرسىدۇ،
تۇرسىدۇ( ،ئۇنى دەپئى قىلىشىمىزنى تىلەپ) بىزگە دۇئا قىلىدۇ﴾(((.
سەھىھۇلبۇخارىدا مۇنداق بايان قىلىنغان :كېچىچە يامغۇر يېغىپ توختىغان چاغدا ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم ساھابىلىرى بىلەن بامدات نامىزىنى ئوقۇدى ،ئاندىن« :سىلەر پەرۋەردىگارىڭالرنىڭ
بۇ كېچىدە نېمە دېگەنلىكىنى بىلەمسىلەر؟» دەپ سورىدى .ساھابىالر :ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى
بىلگۈچىدۇر -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ﷲ تائاال :بەندىلىرىدىمدىن ماڭا مۆمىن بولغان
ھالەتتە ۋە ماڭا كاپىر بولغان ھالەتتە تاڭ ئاتقۇزغان كىشىلەر بار .كىمكى ﷲ تائاالنىڭ كارامىتى ۋە
رەھمىتى بىلەن بىزگە يامغۇر ياغدۇرۇلۇپ بېرىلدى دېسە ،بۇ كىشى ماڭا ئىمان كەلتۈرگەن بولىدۇ.
ئەمما ،كىمكى پاالنى ۋە پاالنى يۇلتۇزنىڭ سەۋەبى بىلەن بىزگە يامغۇر ياغدۇرۇلدى دېسە ،بۇ كىشى
ماڭا كاپىر بولۇپ ،يۇلتۇزغا ئىمان ئېيتقان بولىدۇ -،دېدى»((( دېدى.
((( يۇنۇس سۈرىسى 12ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئىسالم كېلىشتىن بۇرۇن ،ئەرەبلەر يامغۇرنىڭ يېغىشىنى مەلۇم يۇلتۇزالردىن كۆرەتتى .شۇڭا بۇ ھەدىستە كىمكى

175

﴿ئېيتقىنكى« ،ﷲ ئۇالرنى قىلغان مىكرى ئۈچۈن ئەڭ تېز جازااليدۇ»﴾ يەنى گۇناھكارالرغا
مەن ئازابالنمايدىكەنمەن دەپ گۇمان قىلغۇدەك دەرىجىدە قىلغان گۇناھ ئىشلىرىدا تەدرىجى غاپىل
قالدۇرىدۇ ۋە مۆھلەت بېرىدۇ .ئۇ پەقەت مۆھلەت ئىچىدىدۇر .ئاندىن ﷲ تائاال ئۇنى تۇيۇقسىز
تۇتىدۇ .ئۇ گۇناھكارنىڭ بارلىق قىلغان ئىشلىرىنى ھۆرمەتلىك خاتىرىلگۈچى پەرىشتىلەر يېزىپ
(ساناپ) قويىدۇ .ئاندىن ئۇنىڭ گۇناھلىرىنى يوشۇرۇن ۋە ئاشكارىنى بىلگۈچى ﷲ تائاالنىڭ
ئالدىدا ئوتتۇرىغا قويىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ ئۇ گۇناھكارنىڭ چوڭ ـ كىچىك گۇناھلىرىغا ،ھەتتا
زەررىچىلىك كىچىك گۇناھىغىمۇ تېگىشلىك جازا بېرىدۇ.
﴿ﷲ سىلەرنى قۇرۇقلۇقتا (يەنى ئۇالغالر ئۈستىدە) ،دېڭىزدا (يەنى كېمىلەر ئۈستىدە)
سەپەر قىلدۇرىدۇ﴾ يەنى ﷲ تائاال سىلەرنى قوغدايدۇ ۋە سىلەرنى كۆزىتىپ داۋاملىق مۇھاپىزەت

قىلىدۇ.

﴿سىلەر ئولتۇرغان كېمە (كىشىلەرنى ئېلىپ) مەيىن شامالدا مېڭىۋاتقان ۋە (بۇ) شامالدىن
ئۇالر خۇشاللىنىۋاتقان چاغدا ،بىردىنال بوران چىقىپ (كېمە ئۆرۈلىدۇ) ،ئۇالر تەرەپ تەرەپتىن
كۆتۈرۈلۈۋاتقان دېڭىز دولقۇنلىرى ئىچىدە قالىدۇ ،كېمىدىكىلەر قورشىۋېلىنغانلىقىغا (يەنى ھاالك
بولىدىغانلىقىغا) جەزمى قىلىدۇ( ،چوقۇنۇۋاتقاتقان بۇتلىرىنى تاشالپ قويۇپ) «ئى خۇدا! ئەگەر سەن
بىزنى بۇنىڭدىن (يەنى باالدىن) قۇتۇلدۇرساڭ ،بىز چوقۇم شۈكۈر قىلغۇچىالردىن بولىمىز» دەپ
چىن كۆڭلى بىلەن دۇئا قىلىدۇ﴾ يەنى ئۇالر مەيىن شامالدا مېڭىۋاتقان كېمىلىرىنىڭ سۈرئىتىدىن

ھۇزۇلىنىپ تۇرغاندا ،توساتتىن دېڭىزدا قاتتىق بوران چىقىپ ،كېمىلەر دېڭىز دولقۇنلىرى ئىچىدە
قالىدۇ .كېمىدىكىلەر بۇنداق كۈچلۈك دولقۇنالرنىڭ ھۇجۇمىغا بەرداشلىق بېرەلمەيدىغانلىقىنى
بىلىپ يېتىدۇ ـ دە ،ﷲ تائاالغا شېرىك قىلىۋالغان ئىالھلىرىغا دۇئا قىلماي ،يالغۇز ﷲ تائاالغىال
يالۋۇرۇپ دۇئا قىلىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :سىلەر دېڭىزدا بىرەر ئاپەتكە يولۇققان چېغىڭالردا،
ئېسىڭالرغا سىلەر چوقۇنۇۋاتقان مەبۇدالر كەلمەي ،پەقەت ﷲ ال كېلىدۇ (يەنى ئىنسان مۇنداق
چاغدا ﷲ دىن باشقىغا ئىلتىجا قىلمايدۇ) ،ﷲ سىلەرنى (غەرق بولۇشتىن) قۇتقۇزۇپ( ،ئامان
ئېسەن) قۇرۇقلۇققا چىقارغاندا يۈز ئۆرۈيسىلەر (يەنى ئىخالسىڭالر تۈگەپ ئاۋالقى ھالىتىڭالرغاقايتىۋالىسىلەر) .ئىنسان كۇفرىلىق قىلغۇچىدۇر (يەنى ﷲ نىڭ نېمەتلىرىنى ئىنكار قىلىش
ئىنساننىڭ تەبىئىتىدۇر)﴾(((.

176

﴿(چوقۇنۇۋاتقاتقان بۇتلىرىنى تاشالپ قويۇپ) «ئى خۇدا! ئەگەر سەن بىزنى بۇنىڭدىن
(يەنى باالدىن) قۇتۇلدۇرساڭ ،بىز چوقۇم شۈكۈر قىلغۇچىالردىن بولىمىز» دەپ چىن كۆڭلى بىلەن
دۇئا قىلىدۇ﴾ يەنى :ئى ﷲ! بىزنى بۇ ھالەتتىن قۇتقۇزساڭ ،بىز شۇئاندا ساڭا بېرىلىپ دۇئا

قىلغىنىمىزدەك ،قۇرۇقلۇققا چىققان چېغىمىزدىمۇ ئىبادەتنى چوقۇم ساڭىال قىلىمىز ،ساڭا ھېچ
نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيمىز.

يامغۇرنىڭ يېغىشىنى ﷲ تائاالدىن كۆرمەي ،شۇ كونا قارىشى بويىچە يۇلتۇزالردىن بولغان دېسە ،ئۇ ﷲ تائاالغا
شېرىك كەلتۈرگەن بولىدۇ دەپ كەلدى .شۇنىڭدەك ھەر قانداق كىشى دۇنيادا بولۇۋاتقان تەبىئىي ھادىسىلەرنى يەنى ئايال
كىشىنىڭ تۇغۇشى ياكى تۇغماسلىقى ،ئوغۇل ياكى قىز بولۇشىدەك ...ئىشالرنى ﷲ تائاالدىن كۆرمەي ،باشقا بىر نەرسە
تەرىپىدىن بولغان دەپ قارايدىكەن .ئۇ كىشىمۇ ھەدىستە بايان قىلىنغىنىدەك كاپىرالرنىڭ قاتارىدا بولىدۇ.
((( ئىسرا سۈرىسى 67ـ ئايەت.

يۇنۇس سۈرىسى

﴿ﷲ ئۇالرنى (ئۇ باالدىن) قۇتقۇزغاندىن كېيىن ،ئۇالر يەر يۈزىدە يولسىزلىق بىلەن
بۇزۇقچىلىق قىلىدۇ﴾ يەنى ئۇالرنى ئاشۇنداق ھاالكەتتىن قۇتۇلدۇرىۋالساق ،ئۇالر خۇددى ﷲ

تائاالغا ھېچ بىر دۇئا قىلمىغاندەك ،يەر يۈزىدە يولسىزلىق بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلىدۇ﴿ .گويا ئۇنى
كۆتۈرۈۋېتىشىمىزنى تىلەپ بىزگە دۇئا قىلمىغاندەك ،يامان ئىشىنى يەنە داۋامالشتۇرىدۇ﴾(((.
﴿ئى ئىنسانالر! بۇزۇقچىلىقىڭالرنىڭ گۇناھى ئۆزەڭالرغا بولىدۇ﴾ يەنى سىلەرنىڭ قىلغان
بۇ گۇناھىڭالرنىڭ جازاسى پەقەت ئۆزەڭالرغىال بولىدۇ .بۇ گۇناھىڭالر بىلەن ئۆزەڭالردىن باشقا
ھېچكىمگە زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر.
ئىمام ئەبۇداۋۇد بۇ ھەقتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
«زۇلۇم قىلىش ۋە تۇغقاندارچىلىقنى ئۈزۈپ قويۇش ھەرقانداق گۇناھقا قارىغاندا ﷲ تائاالنىڭ
دۇنياغا چۈشۈرىدىغان ئازابىنى تېزلىتىدۇ ۋە ﷲ تائاال ئۇنى ئاخىرەتتىمۇ قاتتىق جازااليدۇ».

﴿(سىلەر) بۇ دۇنيا (نىڭ باقاسى يوق شەھۋەتلىرى) دىن بەھرىمەن بولىسىلەر (بۇنىڭ
ھەسرىتى ئاخىرەتكە قالىدۇ)﴾ يەنى سىلەر دۇنيا تىرىكچىلىكىنىڭ ئەرزىمەس نەرسىلىرىدىن
بەھرىمەن بولىسىلەر﴿ .ئاندىن سىلەر بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا قايتىسىلەر﴾ يەنى سىلەرنىڭ قايتىپ

بارىدىغان جايىڭالر بىزنىڭ دەرگاھىمىزدۇر.

﴿سىلەرگە قىلمىشىڭالرنى خەۋەر قىلىمىز﴾ يەنى قىلغان ئەمەلىڭالرنىڭ ھەممىسىدىن تولۇق
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.