Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 05

Süzlärneñ gomumi sanı 3649
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ئۇرۇشى بولۇپ ،تەخمىنەن 20كۈندىن كېيىن بولغان ئىش ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم شۇ
چاغدا ئۇالرغا ئولجىغا ئېلىنغان خوتۇن ـ بالىلىرىنى ياكى مال ـ مۈلكىنى (ئىككىسىدىن بىرىنى)
تالالش ئىختىيارلىقىنى بەردى .ئەسىرگە ئېلىنغانالر كىچىك باال ۋە ئايالالر بولۇپ ،ئۇالر جەمئى
6000ئادەم ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇالرنى ئۇالرغا قايتۇرۇپ بەردى .مال ـ مۈلۈكلىرىنى
بولسا ،غەنىمەت ئالغانالرغا تەقسىم قىلىپ بەردى .قۇرەيشتىن يېڭىدىن مۇسۇلمان بولغان بىر
تۈركۈم كىشىلەرگە (ئۇالرنىڭ دىللىرىنى ئىسالمغا تېخىمۇ مايىل قىلىش ئۈچۈن) غەنىمەتلەردىن
يۈزلەپ ـ يۈزلەپ تۆگىلەرنى تارقىتىپ بەردى .يۈزدىن تۆگە ئالغانالرنىڭ ئىچىدە مالىك ئىبنى
ئەۋفمۇ بار ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇنى قەۋمىگە بۇرۇنقىدەكال باشلىق قىلدى .شۇنىڭ

45

بىلەن ،ئۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى مەدھىيىلەپ مۇنداق قەسىدە ئوقۇدى:
كۆرمىدىم ئىنسالر ئىچىدىن ئەبەد،
مۇھەممەدكە ئوخشىغان ئادەمنى پەقەت.
سورالسا ئۇنىڭدىن ئەگەر بىر ھاجەت،
بېرەر ئۇ ،شۇ ھامان قىلماي ھېچ بىر رەت.
ھەر قاچان خاالپ سورىساڭ سوئال،
دەپ بېرەر “ئەتە مۇنداق بوالر” دەپ.
ئۇ چىقسا ئۇرۇشقا قىلماق بولۇپ جەڭ،
دۈشمەننىڭ باشلىقى قاچار تەمتىرەپ.
قورققاچقا كۆرۈنەر دۇنيا ئاڭا تار،
قاچىدۇ توسقاننى ئۇرۇپ ،دۈشكەللەپ.
مۇھەممەد گوياكى چەبدەس بىر شىردۇر،
قىلىدۇ ھۇجۇمنى پۇرسەتنى پەملەپ.

*******
ﭟﭠﭡﭢﭣ ﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪ
ﭫﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶﭷ ﭸ ﭹ ﭺ
ﭻﭼﭽ ﭾ ﭿﮀﮁﮂﮃﮄﮅﮆﮇﮈ ﮉ
ﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐﮑ ﮒﮓﮔﮕﮖﮗ
ﮘﮙ ﮚ

46

ئى مۆمىنلەر! مۇشرىكالر (ﷲ نى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ۋە ئۇالرنىڭ ئېتىقادى بۇزۇق
بولغانلىقلىرى ئۈچۈن) پەقەت نىجىستۇر ،مۇشۇ يىلدىن (يەنى ھىجرىيىنىڭ 9ـ يىلىدىن) كېيىن
ئۇالر مەسجىدى ھەرامغا (يەنى ھەرەمگە) يېقىنالشمىسۇن (يەنى ھەج قىلمىسۇن ،ئۆمرە قىلمىسۇن).
ئەگەر سىلەر (ئى مۆمىنلەر! مۇشرىكالرنىڭ ھەرەمگە كىرىشتىن مەنئى قىلىنىشى بىلەن) پېقىرلىقتىن
قورقساڭالر ،ﷲ خالىسا ئۆز پەزلى بىلەن سىلەرنى باي قىلىدۇ .شۈبھىسىزكى ،ﷲ (سىلەرگە
پايدىلىق ئىشالرنى) بىلگۈچىدۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴿ .﴾28سىلەر ئەھلى كىتابتىن
ﷲ غا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشەنمەيدىغانالر (يەھۇدىيالر ئۈزەيرىنى ﷲ نىڭ ئوغلى ،ناساراالر
ئىسانى ﷲ نىڭ ئوغلى دەپ ئېتىقاد قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن ،ئۇالر ﷲ غا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە
ئېتىقاد قىلىمىز دېگەن بىلەنمۇ ئېتىقاد قىلمىغاننىڭ ئورنىدىدۇر) بىلەن ،ﷲ (ئۆزىنىڭ كىتابىدا)
ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى (سۈننىتىدە) ھارام قىلغان نەرسىلەرنى ھارام بىلمەيدىغانالر ۋە ھەق دىن
(يەنى ئىسالم دىنى) غا ئېتىقاد قىلمايدىغانالر بىلەن ،تاكى ئۇالر سىلەرگە بويسۇنۇپ خار ھالدا
جىزىيە تۆلىگەنگە قەدەر ،ئۇرۇش قىلىڭالر﴿.﴾29

تەۋبە سۈرىسى

مۇشرىكالرنىڭ ھەرەم مەسچىتىگە كىرىشىنىڭ مەنئىي قىلىنغانلىقى
ﷲ تائاال دىنىي ۋە جىسمانىي جەھەتتە پاك بولغان مۆمىن بەندىلىرىنى دىنىي جەھەتتە
نىجىس بولغان مۇشرىكالرنى ھەرەم مەسچىتىگە كىرىشتىن توسۇشقا بۇيرۇدى .بۇ ئايەت نازىل
بولغاندىن كېيىن ،مۇشرىكالر ھەرەم مەسچىتىگە يېقىنالشماسلىقى كېرەك .بۇ ئايەت ھىجىرىيەنىڭ
9ـ يىلى نازىل بولغان ئىدى .شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئەلى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنى ئەبۇبەكرى
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇغا ياردەملىشىشكە ئەۋەتىپ ،ئۇنى مۇشرىكالر ئارىسىدا :بۇ يىلدىن كېيىن مۇشرىك
ھەج قىلمايدۇ .بەيتۇلالھ يالىڭاچ ھالەتتە تاۋاپ قىلىنمايدۇ -،دەپ جاكارالشقا بۇيرىدى .ﷲ تائاال
بۇ ھۆكۈمنى تولۇق ئەمەلگە ئاشۇردى ۋە ئۇنى شەرىئەتنىڭ ھۆكمى قىلىپ بېكىتتى.
﴿مۇشرىكالر (ﷲ نى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ۋە ئۇالرنىڭ ئېتىقادى بۇزۇق بولغانلىقلىرى ئۈچۈن)
پەقەت نىجىستۇر ،مۇشۇ يىلدىن (يەنى ھىجرىيىنىڭ 9ـ يىلىدىن) كېيىن ئۇالر مەسجىدى ھەرامغا
(يەنى ھەرەمگە) يېقىنالشمىسۇن (يەنى ھەج قىلمىسۇن ،ئۆمرە قىلمىسۇن)﴾ ئابدۇرازاق بۇ ئايەت

ھەققىدە جابىر ئىبنى ئابدۇلالھ رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :قۇل
ياكى زىممى بولسا بۇ ئايەتنىڭ ھۆكمىنىڭ ئىچىگە كىرمەيدۇ.
ئىمام ئەبۇئەمىر ئەۋزائىي ئۆمەر ئىبنى ئابدۇلئەزىز رەزىيەلالھۇ ئەنھۇغا خەت يېزىپ :يەھۇدىي ۋە
خىرىستىئانالرنى مۇسۇلمانالرنىڭ مەسچىتلىرىگە كىرىشتىن توسۇڭالر -،دېدى ۋە ﷲ تائاالنىڭ:
﴿مۇشرىكالر (ﷲ نى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ۋە ئۇالرنىڭ ئېتىقادى بۇزۇق بولغانلىقلىرى ئۈچۈن)
پەقەت نىجىستۇر﴾ دېگەن ئايىتىنى دەلىل قىلىپ كۆرسەتتى.

ئەتا مۇنداق دەيدۇ :ﷲ تائاال﴿ :مۇشۇ يىلدىن (يەنى ھىجرىيىنىڭ 9ـ يىلىدىن) كېيىن
ئۇالر مەسجىدى ھەرامغا (يەنى ھەرەمگە) يېقىنالشمىسۇن (يەنى ھەج قىلمىسۇن ،ئۆمرە قىلمىسۇن)﴾

دېگەنلىكى ئۈچۈن ،ھەرەمنىڭ ھەممىسى مەسچىت ھېسابلىنىدۇ.

بۇ ئايەت كەرىم مۆمىننىڭ پاك ئىكەنلىكىنى كۆرسەتكەندەك ،مۇشرىكنىڭ نىجىس ئىكەنلىكىنى
كۆرسىتىدۇ .ئىمام بۇخارى رىۋايەت قىلغان بىر ھەدىستە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېگەن:
«مۆمىن نىجىس بولمايدۇ».
﴿ئەگەر سىلەر (ئى مۆمىنلەر! مۇشرىكالرنىڭ ھەرەمگە كىرىشتىن مەنئى قىلىنىشى بىلەن)
پېقىرلىقتىن قورقساڭالر ،ﷲ خالىسا ئۆز پەزلى بىلەن سىلەرنى باي قىلىدۇ﴾ مۇھەممەد ئىبنى

ئىسھاق مۇنداق دەيدۇ :بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،ئادەملەر :ئەگەر بىز ئۇالرنى ھەرەمگە كىرىشتىن
مەنئى قىلساق ،بازارلىرىمىز پالەچ ھالەتكە چۈشۈپ قالىدۇ .سودىلىرىمىز توختايدۇ .بىز ئېلىۋاتقان
پايدا -مەنپەئەتتىن قۇرۇق قالىمىز -،دېيىشتى .شۇنىڭ بىلەن﴿ :ئەگەر سىلەر (ئى مۆمىنلەر!
مۇشرىكالرنىڭ ھەرەمگە كىرىشتىن مەنئى قىلىنىشى بىلەن) پېقىرلىقتىن قورقساڭالر ...تاكى ئۇالر
سىلەرگە بويسۇنۇپ خار ھالدا جىزىيە تۆلىگەنگە قەدەر ،ئۇرۇش قىلىڭالر﴾ دېگەن ئايەتلەر نازىل

بولدى .يەنى مانا بۇ ،سىلەر پالەچ ھالغا چۈشۈپ قېلىشتىن قورققان بازارالرنىڭ ئورنىغا بېرىلگەن
ئىنئامدۇر .ﷲ تائاال ئۇالرغا مۇشرىكالردىن كېلىدىغان مەنپەئەتنىڭ ئورنىنى ئەھلى كىتابتىن
ئېلىنىدىغان جىزيە بىلەن تولدۇرۇپ بەردى .ئىبنى ئابباس ،مۇجاھىد ،ئىكرىمە ،سەئىد ئىبنى
جۇبەير ،قەتادە ،زەھھاك ۋە باشقىالرنىڭ يۇقىرىقىدەك دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىنغان.

47

﴿ﷲ (سىلەرگە پايدىلىق ئىشالرنى) بىلگۈچىدۇر ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴾ يەنى
بۇيرۇغان ۋە توسقان ئىشلىرىنى ھېكمەت بىلەن قىلغۇچىدۇر .چۈنكى ئۇ ئىشلىرىنى ۋە سۆزلىرىنى
مۇكەممەل قىلغۇچىدۇر .ئىنسانالرغا يۈرگۈزگەن بۇيرۇقىدا ئادىلدۇر .ﷲ تائاال بۈيۈكتۇر ۋە يۈكسەكتۇر.
شۇڭا ئۇ مۆمىنلەرگە مۇشرىكالر تەرىپىدىن كېلىدىغان پايدىنىڭ ئورنىنى زىممىالردىن ئېلىنىدىغان
جىزيەدىن ئىبارەت مال ـ مۈلۈك بىلەن تولدۇرۇپ بەردى.

ئەھلى كىتاب جىزيە تۆلىگەنگە قەدەر ئۇالرغا قارشى
ئۇرۇش قىلىشقا رىغبەتلەندۈرۈش توغرىسىدا
﴿سىلەر ئەھلى كىتابتىن ﷲ غا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشەنمەيدىغانالر (يەھۇدىيالر ئۈزەيرىنى
ﷲ نىڭ ئوغلى ،ناساراالر ئىسانى ﷲ نىڭ ئوغلى دەپ ئېتىقاد قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن ،ئۇالر
ﷲ غا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئېتىقاد قىلىمىز دېگەن بىلەنمۇ ئېتىقاد قىلمىغاننىڭ ئورنىدىدۇر)
بىلەن ،ﷲ (ئۆزىنىڭ كىتابىدا) ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى (سۈننىتىدە) ھارام قىلغان نەرسىلەرنى
ھارام بىلمەيدىغانالر ۋە ھەق دىن (يەنى ئىسالم دىنى) غا ئېتىقاد قىلمايدىغانالر بىلەن ،تاكى ئۇالر
سىلەرگە بويسۇنۇپ خار ھالدا جىزىيە تۆلىگەنگە قەدەر ئۇرۇش قىلىڭالر﴾ شۇ ۋاقىتنىڭ ئۆزىدە

48

ئەھلى كىتاب مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ،ئۇالرنىڭ
ھېچ بىرىنىڭ پەيغەمبەرلەرنىڭ بىرەرسىگە ۋە ئۇالر بىلىپ كەلگەن نەرسىلەرگە ئىمانى دۇرۇس
ھالەتتە بولمايدۇ .ئەھلى كىتاب پەقەت ئۆز خاھىشلىرىغا ،ھاۋايى ـ ھەۋەسلىرىگە ۋە ئاتىلىرى
تۇتۇپ كېلىۋاتقان يولالرغا ئەگىشىدۇ .ئۇالر ﷲ تائاال يولغا قويغان شەرىئەتكە ۋە ئۇنىڭ دىنىغا
ئەگەشكەن ئەمەس .چۈنكى ئۇالر قوللىرىدىكى كىتابالرغا توغرا رەۋىشتە ئىمان كەلتۈرگەن بولسا،
ئۇالرنىڭ بۇ ئىمانى ئەلۋەتتە ئۇالرنى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا ئىمان كەلتۈرۈشكە يېتەكلەيتتى.
چۈنكى پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ پەيغەمبەر بولۇپ كېلىدىغانلىقىدىن خۇش خەۋەر
بەردى ۋە قەۋملىرىنى ئۇنىڭغا ئەگىشىشكە بۇيرىدى .لېكىن ئۇ پەيغەمبەر بولۇپ كەلگەندە،
ئۇالر ئۇنى ئىنكار قىلدى .ئۇ ئەڭ شەرەپلىك پەيغەمبەردۇر .بۇنىڭدىن شۇ مەلۇم بولدىكى ،ئۇالر
ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭ شەرىئىتىگە :بۇ ﷲ تائاال تەرىپىدىن چۈشۈرۈلگەن دېگەن ئېتىقاد
بىلەن ئەمەس ،بەلكى ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ خاتا قاراشلىرىغا ۋە كۆڭۈل خاھىشلىرىغا ئەگىشىدۇ .شۇڭا
ئۇالرغا ئۇالرنىڭ مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمدىن باشقا پەيغەمبەرلەرگە كەلتۈرگەن ئىمانى ئەسقاتمايدۇ.
ئۇالر ھەقىقەتەن ئەڭ كاتتا ،ئەڭ ئەۋزەل ،ئەڭ مۇكەممەل ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ ئاخىرقىسى بولغان
مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى ئىنكار قىلدى.
بۇ ئايەت كەرىم مۇشرىكالرنىڭ ئىشى بىر تەرەپ قىلىنىپ ،ئادەملەر ﷲ تائاالنىڭ دىنىغا توپ
ـ توپ بولۇپ كىرگەندىن كېيىن ،ئەھلى كىتابقا قارشى ئۇرۇش قىلىشقا بۇيرۇپ چۈشكەن تۇنجى
ئايەتتۇر .ئەرەب يېرىم ئارىلى بىرلىككە كەلتۈرۈلگەندىن كېيىن ،ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمنى يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالردىن ئىبارەت ئەھلى كىتابقا قارشى ئۇرۇش قىلىشقا
بۇيرۇدى .بۇ ھىجىرىيەنىڭ 9ـ يىلى ئىدى .شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم رۇمالرغا قارشى ئۇرۇش
قىلىشقا تەييارلىق قىلىپ ،مۇسۇلمانالرنى بۇ ئۇرۇشقا چاقىردى ۋە بۇنى ئاشكارا جاكارلىدى .مەدىنە
ئەتراپىدىكى ئەرەب قەبىلىلىرىگە ئادەم ئەۋەتىپ ئۇالرنى ئۇرۇشقا سەپەرۋەر قىلدۇردى .شۇنىڭ

تەۋبە سۈرىسى

بىلەن ،ئوتتۇز مىڭغا يېقىن مۇجاھىد توپلىنىپ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن بىللە ئۇرۇشقا
چىقتى .لېكىن مەدىنە ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى قەبىلىلەردىن مۇناپىقالر ۋە باشقا بەزى ئادەملەر
بۇ ئۇرۇشقا چىقماي قېلىپ قالدى .بۇ قورغاقچىلىق بولغان يىلى بولۇپ ،ھاۋا ناھايىتى قاتتىق
ئىسسىپ كەتكەن ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم رۇمالر بىلەن ئۇرۇشۇش ئۈچۈن شامنى كۆزلەپ
يولغا چىقتى .ئۇ تەبۇك((( دېگەن جايغا يېتىپ كېلىپ ،شۇ يەردە چۈشكۈن قىلدى .تەبۇكتىكى
سۇنىڭ بويىدا تەخمىنەن 20كۈن تۇردى .ئاندىن قايتىپ كېتىش ئۈچۈن ﷲ تائاالغا ئىستىخارە
نامىزى ئوقۇدى ۋە مۇسۇلمانالرنىڭ كۈندىن ـ كۈنگە ئاجىزلىشىپ كېتىۋاتقانلىقى سەۋەبىدىن شۇ
يىلى مەدىنىگە قايتىپ كەلدى .بۇ ۋەقەلىكنى (ﷲ تائاال خالىسا) نۆۋىتى كەلگەندە تەپسلىي بايان
قىلىمىز.

جىزيە تۆلەشنىڭ خارلىق ۋە كۇپۇرلۇقنىڭ ئاالمىتى ئىكەنلىكى
﴿تاكى ئۇالر سىلەرگە بويسۇنۇپ خار ھالدا جىزىيە تۆلىگەنگە قەدەر﴾ يەنى ئەگەر ئۇالر
ئىسالمغا كىرمىسە ،بېسىم بىلەن خارالنغان ،ھاقارەتلەنگەن ۋە كەمسىتىلگەن ھالدا جىزىيە تۆلەيدۇ.
بۇ ئايەتنىڭ ھۆكمىگە ئاساسالنغاندا ،زىممىالرنى ئەتىۋارالش ۋە ئۇالرنى مۇسۇلمانالردىن ئارتۇق
بىلىش دۇرۇس ئەمەس ،بەلكى ئۇالر خارلىنىشى ۋە كەمسىتىلىشى كېرەك.
ئىمام مۇسلىم ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :سىلەر يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالرغا ئالدىدا ساالم قىلماڭالر،
ئۇالردىن بىرى يولدا ئۇچراپ قالسا ،ئۇنى يولنىڭ ئەڭ تار يېرىگە قىستاڭالر».
شۇنىڭ ئۈچۈن ،خەلىپە ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ خىرىستىئانالر بىلەن سۈلھى تۈزگەن چاغدا،
ئۇالرنى خارالش ،كەمسىتىش ۋە ھاقارەتلەش قاتارلىق ھەممىگە مەلۇم بولغان شەرتلەرنى يولغا
قويغان ئىدى .مەشھۇر ئىمامالر بۇنى ئابدۇراھمان ئىبنى غەنەم ئەشئەرىدىن تۆۋەندىكىدەك رىۋايەت
قىلىدۇ (ئۇ مۇنداق دەيدۇ) :ئۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ شاملىق خىرىستىئانالر بىلەن
سۈلھى تۈزگەن چاغدا ،ئۇنىڭغا سۈلھىنى مۇنداق يېزىپ بەردىم :ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان
ﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشاليمەن .بۇ سۈلھى پاالنى ،پاالنى شەھەرلىك خىرىستىئانالرنىڭ
ﷲ تائاالنىڭ بەندىسى ،مۆمىنلەرنىڭ خەلىپىسى ئۆمەر بىلەن تۈزگەن سۈلھىسىدۇر .شەك ـ
شۈبھىسىزكى ،سىلەر مۇسۇلمانالر بىزگە قىلغان غەمخولۇقىڭالر ئۈچۈن ،بىز سىلەردىن ئۆزلىرىمىزگە،
باال ـ چاقىلىرىمىزغا ،مال ـ مۈلكلىرىمىزگە ۋە دىنداشلىرىمىزغا ئامانلىق بېرىشىڭالرنى سورايمىز.
بىز سىلەرگە پايدىلىق ،ئۆزىمىزگە زىيانلىق بولغان تۆۋەندىكى شەرتلەرنى قوبۇل قىلدۇق :بىز
شەھىرىمىزدە ۋە شەھىرىمىزنىڭ ئەتراپىدا ئىبادەتخانىالرنى ،چېركاۋالرنى ۋە بۇالرنىڭ تۇرالغۇ
جايلىرىنى ۋە تاغالرنىڭ ئۈستىگە سېلىنىدىغان ئىبادەتخانىالرنى يېڭىدىن سالمايمىز .بارلىرى
كونىراپ بۇزۇلۇپ كەتسە ،قايتىدىن يېڭىالپ سالمايمىز .بۇ جايالر مۇسۇلمانالرغا تەۋە بولۇپ
كەتسە ،ئۇنىڭ ئۈستىدىن دەۋا قىلمايمىز .مۇسۇلمانالردىن بىرى كېچە ياكى كۈندۈزدە كېلىپ
چېركاۋىمىزغا چۈشكۈن قىلسا ،ئۇنى چەكلىمەيمىز .يولۇچىالرغا چېركاۋلىرىمىزنىڭ دەرۋازىلىرىنى
((( ھازىرقى سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ شىمالىغا جايالشقان شەھەرنىڭ نامى.

49

كەڭ ئاچىمىز .مۇسۇلمانالردىن بىزنىڭ قېشىمىزدا چۈشكۈن قىلغانالرنى ئۈچ كۈن مېھمان قىلىمىز.
چېركاۋلىرىمىزدا ۋە تۇرالغۇ جايلىرىمىزدا جاسۇسالرغا ئورۇن بەرمەيمىز .مۇسۇلمانالرغا قارىتا يوشۇرۇن
ئاداۋەت ساقلىيالمايمىز .بالىلىرىمىزغا قۇرئان ئۆگەتمەيمىز .شېرىك ئەقىدىسىنى ئاشكارا سۆزلىمەيمىز
ۋە ئۇنىڭغا ھېچ بىر ئادەمنى دەۋەت قىلمايمىز .ئەگەر ئۇرۇق ـ تۇغقان ۋە يېقىنلىرىمىزدىن بىرەر ئادەم
ئىسالم دىنىغا كىرمەكچى بولسا ،بىز ئۇنى توسمايمىز .مۇسۇلمانالرغا ھۆرمەت بىلدۈرىمىز .ئەگەر ئۇالر
ئولتۇرغان يەرلىرىمىزدە ئولتۇرماقچى بولسا ،ئورۇنلىرىمىزنى بوشىتىپ بېرىمىز .باش كىيىم ،سەللە
ۋە ئاياغ قاتارلىق كىيىنىشلىرىمىزدە ،چاچلىرىمىزنى ئايرىپ تاراشتا مۇسۇلمانالرغا ئوخشىۋالمايمىز.
مۇسۇلمانالرنىڭ سۆز قىلىش تەلەپپۇزىدا سۆز قىلىشمايمىز .ئۇالرنىڭ كىنايە ئىسىملىرىنى قولالنمايمىز.
ئىگەرلەنگەن ئۇالغالرغا مىنمەيمىز ،يېنىمىزغا قىلىچ ئاسمايمىز ،قورالغا تەۋە نەرسىلەرنى تۇتمايمىز ۋە
ئۆزىمىز بىلەن بىللە ئېلىپ يۈرمەيمىز .ئۈزۈكلىرىمىزگە ئەرەبچە خەت ئويمايمىز ،ۋاراق ساتمايمىز.
باشلىرىمىزنىڭ ئالدى تەرىپىدىكى چاچالرنى قىسقارتىپ تۇرىمىز .قەيەردە بولۇشىمىزدىن قەتئىنەزەر
ئۆزىمىزنىڭ خاس كىيىملىرىمىزنى كىيىمىز .بەللىرىمىزگە زۇننار باغاليمىز .چېركاۋلىرىمىزنىڭ ئۈستىگە
كرېست بەلگىسى بېكىتمەيمىز .كرېستلىرىمىز ۋە كىتابلىرىمىزنى مۇسۇلمانالرنىڭ يوللىرىدا ،بازارلىرىدا
ئاشكارا ئېلىپ يۈرمەيمىز .چېركاۋلىرىمىزدا قوڭغۇراقلىرىمىزنى تۆۋەن ئاۋازدا چالىمىز .چېركاۋلىرىمىزدا
مۇسۇلمانالر بار چاغدا كىتابلىرىمىزنى ئۈنلۈك ئاۋازدا ئوقۇمايمىز .فەسىھ((( بايرىمىدىن ئىلگىرى
يەكشەنبىنىڭ بايرىمىنى تەبرىكلەش ئۈچۈن چىقمايمىز .فەسىھ بايرىمىدىكى ئىككىنچى قېتىملىق
ئىبادەت قىلىش پائالىيتىمىزنىمۇ قىلمايمىز .بىزدىن ئۆلگەن كىشىلەر ئۈچۈن ئۈن سېلىپ يىغلىمايمىز.
ئۆلگەن كىشىلەرنى دەپنە قىلىش ئۈچۈن ئېلىپ ماڭغاندا ،مۇسۇلمانالرنىڭ يوللىرىدا ۋە بازارلىرىدا
ئوت كۆتۈرۈپ يۈرمەيمىز .مۇسۇلمانالرنىڭ تۇرالغۇ جايلىرىغا يېقىن ئەتراپلىرىغا ئۆلۈكلىرىمىزنى دەپنە
قىلمايمىز .ئىگىدارچىلىقىمىزدىكى قۇلالردىن مۇسۇلمان بولغانالرنى قۇل قىلمايمىز .مۇسۇلمانالردىن
بىرەرسى يول سورىسا ،ئۇنىڭغا يول كۆرسىتىپ قويىمىز .مۇسۇلمانالرنىڭ ئەھۋالىنى بىلىش ئۈچۈن
ئۇالرنىڭ ئۆيلىرىنى چارالپ يۈرمەيمىز» .مەن بۇ سۈلھىنى ئۆمەرنىڭ قېشىغا ئېلىپ كەلدىم .ئۆمەر
بۇ سۈلھىگە تۆۋەندىكىلەرنى قوشتى« :بىز مۇسۇلمانالردىن ھېچ بىر ئادەمنى ئۇرمايمىز .بۇ سۈلھىنى
ئامانلىقنى ئۆزىمىزنىڭ ۋە دىنداشلىرىمىزنىڭ مەنپەئىتىگە زىيانلىق شەرتى بىلەن تۈزدۇق ۋە بۇنىڭ
بىلەن ئامانلىقنى قوبۇل قىلدۇق .ئەگەر بىز سىلەر بىلەن تۈزۈشكەن بۇ سۈلھىنىڭ بىرەر شەرتىگە
ۋە ئۆزىمىزگە بەلگىلىگەن بەلگىلىمىنىڭ بىرەرسىگە خىالپلىق قىلساق ئۇ چاغدا ،بىزنىڭ ئارىمىزدا
تۈزۈلگەن سۈلھى پۈتۈنلەي بۇزۇلىدۇ .سىلەرنىڭ ھەقكە قارشى چىققان ۋە ئۇنىڭغا خىالپلىق قىلغان
كىشىلەرگە يۈرگۈزىدىغان جازايىڭالر بىزگىمۇ تېگىشلىك بولىدۇ».

50

*******
ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤﮥ ﮦ ﮧ
ﮨﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯﮰ ﮱ ﯓﯔ ﯕ ﯖ
ﯗﯘﯙ ﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠ ﯡﯢ
ﯣﯤﯥﯦﯧﯨ ﯩﯪﯫ ﯬﯭﯮﯯﯰﯱ
((( خرىستىئانالرنىڭئىسائەلەيھىسساالمنىڭتىرىلىدىغانلىقىنىئەسلەشبايرىمى.

تەۋبە سۈرىسى

يەھۇدىيالر« :ئۈزەير ﷲ نىڭ ئوغلىدۇر» دېدى ،ناساراالر« :مەسىھ (يەنى ئىسا) ﷲ
نىڭ ئوغلىدۇر» دېدى ،بۇ ،ئۇالرنىڭ ئاغزىدىكى (دەلىلسىز) سۆزدۇر( ،ئۇالرنىڭ سۆزلىرى)
ئىلگىرىكى كاپىرالرنىڭ (يەنى مۇشرىكالرنىڭ« :پەرىشتىلەر ﷲ نىڭ قىزلىرىدۇر» دېگەن)
سۆزلىرىگە ئوخشايدۇ .ﷲ ئۇالرغا لەنەت قىلسۇنكى( ،ﷲ نىڭ بالىسى يوقلۇقىغا روشەن دەلىل
تۇرسا ،ھەقىقەتتىن باتىلغا بۇرۇلۇپ) ئۇالر قانداقمۇ (ﷲ نىڭ بالىسى بار دەپ) ﷲ غا يالغان
چاپاليدۇ﴿ .﴾30ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ ھىبرىلىرىنى ،راھىبلىرىنى (يەھۇدىيالر بىلەن ناساراالرنىڭ
دىنىي باشلىقلىرىنى ،ئۆلىمالىرىنى) ۋە مەريەم ئوغلى مەسىھنى مەبۇد قىلىۋالدى( .ھالبۇكى) ئۇالر
(پەيغەمبەرلەر ئارقىلىق) پەقەت بىر ئىالھقا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇلغان ئىدى ،ئۇنىڭدىن باشقا
(يەنى ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ﷲ دىن باشقا) ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر ،ﷲ ئۇالرنىڭ
شېرىك كەلتۈرگەنلىرىدىن پاكتۇر﴿.﴾31

يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالرغا قارشى ئۇرۇش قىلىشنىڭ سەۋەبى ئۇالرنىڭ
شېرىك كەلتۈرگەنلىكى ۋە كۇپۇرلۇق قىلغانلىقى ئىكەنلىكى
يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالردىن ئىبارەت ﷲ تائاالغا شېرىك كەلتۈرگۈچى كاپىرالرنىڭ ﷲ
تائاال ھەققىدە ئېيتقان بۇ بىمەنە سۆزلىرى ئۈچۈن ،ﷲ تائاال مۆمىنلەرنى ئۇالرغا قارشى ئۇرۇش
قىلىشقا چاقىرىدۇ .چۈنكى يەھۇدىيالر ئۇزەيرنى “ﷲ تائاالنىڭ ئوغلى” دېدى .ﷲ ئوغلى
بولۇشتىن يۈكسەك دەرىجىدە ئۈستۈندۇر.
خىرىستىئانالرنىڭ ئىسا ئەلەيھىسساالم ھەققىدىكى ئازغۇنلۇقىغا كەلسەك ،بۇ ھەممىگە ئاياندۇر.
شۇڭا ﷲ تائاال بۇ ئىككى گۇرۇھ ئادەملەرنى يالغانغا چىقىرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :بۇ ،ئۇالرنىڭ
ئاغزىدىكى (دەلىلسىز) سۆزدۇر﴾ يەنى ئۇالرنىڭ بۇ دەۋالىرىنىڭ ھېچقانداق ئاساسى يوق ،ئۇ پەقەت
يالغان ئويدۇرمىالردىن ئىبارەتتۇر خاالس.
﴿(ئۇالرنىڭ سۆزلىرى) ئىلگىرىكى كاپىرالرنىڭ (يەنى مۇشرىكالرنىڭ« :پەرىشتىلەر ﷲ
نىڭ قىزلىرىدۇر» دېگەن) سۆزلىرىگە ئوخشايدۇ﴾ يەنى ئىلگىرىكى گۇمراھ بولغان ئۈممەتلەرنىڭ

سۆزلىرىگە ئوخشايدۇ .بۇالرمۇ ئەنە شۇالر گۇمراھ بولغاندەك گۇمراھ بولىدۇ.

﴿ﷲ ئۇالرغا لەنەت قىلسۇنكى( ،ﷲ نىڭ بالىسى يوقلۇقىغا روشەن دەلىل تۇرسا ،ھەقىقەتتىن
باتىلغا بۇرۇلۇپ) ئۇالر قانداقمۇ (ﷲ نىڭ بالىسى بار دەپ) ﷲ غا يالغان چاپاليدۇ .ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ
ھىبرىلىرىنى ،راھىبلىرىنى (يەھۇدىيالر بىلەن ناساراالرنىڭ دىنىي باشلىقلىرىنى ،ئۆلىمالىرىنى) ۋە
مەريەم ئوغلى مەسىھنى مەبۇد قىلىۋالدى﴾ ئىمام ئەھمەد ،تىرمىزى ۋە ئىبنى جەرىر قاتارلىقالر ئەدىي

ئىبنى ھاتەم رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن مۇنداق رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ دەۋىتى
يېتىپ بارغاندا ،مەن شامغا قېچىپ كەتكەن ئىدىم .مەن جاھىلىيەت دەۋرىدە خىرىستىئان دىنىغا
كىرگەن ئىدىم .ھەمشىرەم ۋە بىر قىسىم ئادەملىرىم ئەسىرگە چۈشۈپ قالدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
ھەمشىرەمگە ياخشىلىق قىلىپ ،فىدىيە ئالماستىن قويۇپ بەردى ۋە ئۇنىڭغا ئېھتىياجلىق نەرسىلەرنى
بەردى .شۇنىڭ بىلەن ،ھەمشىرەم مېنىڭ قېشىغا قايتىپ كېلىپم مېنى ئىسالمغا كىرىشكە ۋە
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا بېرىشقا رىغبەتلەندۈردى .شۇنىڭ بىلەن ،مەدىنىگە كەلدىم.

51

مەن تەيئى قەبىلىسىنىڭ باشلىقى ئىدىم .ئاتام سېخىلىقى بىلەن نام چىقارغان ھاتىمى ئىدى .مېنىڭ
كەلگەنلىكىم ھەققىدە سۆزلەشكىلى تۇردى .مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كىردىم .ئۇنىڭ
بوينۇمدا كۈمۈشتىن ياسالغان كرېست بەلگىسى بار ئىدى.
شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم﴿ :ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ ھىبرىلىرىنى ،راھىبلىرىنى (يەھۇدىيالر
بىلەن ناساراالرنىڭ دىنىي باشلىقلىرىنى ،ئۆلىمالىرىنى) ۋە مەريەم ئوغلى مەسىھنى مەبۇد قىلىۋالدى﴾

دېگەن بۇ ئايەتنى ئوقۇدى .ئەدىي مۇنداق دەيدۇ :مەن ئۇالر ئۇالرغا چوقۇنمايدۇ -،دېدىم.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇالر ئۇالرغا چوقۇنىدۇ ،ئۇالرنىڭ ئۆلىمالىرى ئۇالرغا ھااللنى ھارام قىلىپ
بېرىدۇ .ھارامنى ھاالل قىلىپ بېرىدۇ .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇالر بۇنىڭغا ئەمەل قىلىشتا ئۆلىمالىرىغا
ئەگىشىدۇ .مانا بۇ ،ئۇالرنىڭ ئۆلىمالىرىغا چوقۇنغانلىقىدۇر» دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم يەنە:
«ئى ئەدىي! “ﷲ ئەكبەر” (يەنى ﷲ كاتتىدۇر) دېيىش سېنىڭ قېچىشىڭغا سەۋەبچى بولدىمۇ؟
بۇنىڭغا نېمە دەيسەن؟ ﷲ تائاالدىن كاتتا بىرەر نەرسىنىڭ بارلىقىنى بىلەمسەن؟ سېنىڭ قېچىشىڭغا
نېمە سەۋەبچى بولدى؟ “الئىالھە ئىللەلالھۇ” (يەنى ﷲ دىن باشقا ھېچ مەبۇد يوق) دېيىش
سېنىڭ قېچىشىڭغا سەۋەبچى بولدىمۇ؟ ﷲ تائاالدىن باشقا بىرەر مەبۇدنىڭ بارلىقىنى بىلەمسەن؟»
دېدى .ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مېنى ئىسالمغا كىرىشكە چاقىردى .مەن ئىسالمغا كىردىم ۋە
شاھادەت كەلىمسىنى ئېيتتىم .ئەدىي مۇنداق دەيدۇ :مەن شۇ چاغدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
يۈزىدە خۇشاللىق ئاالمەتلىرىنى كۆردۈم .ئۇ« :شەك ـ شۈبھىسىزكى ،يەھۇدىيالر ﷲ تائاالنىڭ
غەزىپىگە ئۇچرىغانالردۇر ،خىرىستىئانالر توغرا يولدىن ئازغانالردۇر» دېدى.

﴿ئۇالر ئۆزلىرىنىڭ ھىبرىلىرىنى ،راھىبلىرىنى (يەھۇدىيالر بىلەن ناساراالرنىڭ دىنىي
باشلىقلىرىنى ،ئۆلىمالىرىنى) ۋە مەريەم ئوغلى مەسىھنى مەبۇد قىلىۋالدى﴾ ھۇزەيفە ئىبنى يەمان،

ئابدۇلالھ ئىبنى ئابباس ۋە باشقىالر بۇ ئايەتنىڭ تەپسىرىدە مۇنداق دەيدۇ :يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالر
ئۆلىمالىرىنىڭ ئۆز خاھىشلىرى بويىچە ھااللنى ھارام ،ھارامنى ھاالل قىلغان نەرسىلەردە ئۇالرغا
ئەگىشىدۇ.

شۇڭا ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ھالبۇكى) ئۇالر (پەيغەمبەرلەر ئارقىلىق) پەقەت
بىر ئىالھقا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇلغان ئىدى﴾ يەنى پەقەت ﷲ ھارام قىلغان نەرسە ھارامدۇر،

ھاالل قىلغان نەرسە ھااللدۇر .ﷲ يولغا قويغان شەرىئەتكە ئەگىشىش كېرەك ،ﷲ ھۆكۈم قىلغان
نەرسە ئىجرا قىلىنىدۇ.

52

﴿ئۇنىڭدىن باشقا (يەنى ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ﷲ دىن باشقا) ھېچ مەبۇد (بەرھەق)
يوقتۇر ،ﷲ ئۇالرنىڭ شېرىك كەلتۈرگەنلىرىدىن پاكتۇر﴾ يەنى ﷲ يۈكسەكتۇر .ئۇلۇغدۇر،

شېرىكلەردىن ،ياردەمچىلەردىن ۋە باال تۇتۇشتىن پاكتۇر .ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ ئىالھ يوقتۇر ۋە
ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ تەربىيىچى يوقتۇر.

*******
ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙ ﭚﭛ ﭜﭝ ﭞﭟﭠﭡ
ﭢ ﭣﭤﭥﭦﭧﭨﭩﭪ ﭫﭬﭭﭮﭯ

تەۋبە سۈرىسى

ئۇالر (يەنى مۇشرىكالر ،يەھۇدىيالر ۋە ناساراالر) ﷲ نىڭ نۇرىنى (يەنى ئىسالم دىنىنى)
ئېغىزلىرى (يەنى يالغان -ياپەداق بوھتانلىرى) بىلەن ئۆچۈرمەكچى بولىدۇ ،ﷲ ئۆز نۇرىنى
ئۈستۈن قىلماي قالمايدۇ ،كاپىرالر (بۇنى) يامان كۆرگەن تەقدىردىمۇ﴿ .﴾32ﷲ ھەق دىن
(ئىسالم) نى بارلىق دىنالردىن ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن ،ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرىنى (يەنى مۇھەممەد
ئەلەيھىسساالمنى تولۇق) ھىدايەت ۋە ھەق دىن بىلەن ئەۋەتتى ،مۇشرىكالر ئۇنىڭ (ئۈستۈن
بولۇشىنى) يامان كۆرگەن تەقدىردىمۇ﴿.﴾33

ئەھلى كىتابنىڭ ئىسالم نۇرىنى ئۆچۈرۈشكە ئۇرۇنغانلىقى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :مۇشرىكالر ۋە ئەھلى كىتابتىن بولغان ئەنە شۇ كاپىرالر ﴿ﷲ نىڭ
نۇرىنى (يەنى ئىسالم دىنىنى) ئېغىزلىرى (يەنى يالغان -ياپەداق بوھتانلىرى) بىلەن ئۆچۈرمەكچى
بولىدۇ﴾ يەنى ﷲ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن ئەۋەتكەن توغرا يول ۋە ھەق دىننى ئۇالر

پەقەت جېدەل قىلىش ۋە يالغانالرنى ئويدۇرۇپ چىقىش ئارقىلىق يوق قىلماقچى بولىدۇ .ئۇالرنىڭ
بۇ قىلمىشلىرىنىڭ مىسالى كۈن نۇرى بىلەن ئاي نۇرىنى پۈۋلەپ ئۆچۈرمەكچى بولغان ئادەمنىڭ
مىسالىغا ئوخشايدۇ .ئاي نۇرى بىلەن كۈن نۇرىنى پۈۋلەپ ئۆچۈرۈش ھەرگىز مۇمكىن ئەمەس .ﷲ
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا ئەۋەتكەن ھەق دىن (ئىسالم دىنى) نى ئۈستۈنلۈككە ئېرىشتۈرىدۇ .شۇڭا
ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ قىلماقچى بولغان نەرسىلىرىگە قارشى مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ ئۆز نۇرىنى ئۈستۈن
قىلماي قالمايدۇ ،كاپىرالر (بۇنى) يامان كۆرگەن تەقدىردىمۇ﴾.

ئىسالم دىنىنىڭ بارلىق دىنالر ئۈستىدىن غەلىبە قىلىدىغانلىقى
﴿ﷲ ھەق دىن (ئىسالم) نى بارلىق دىنالردىن ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن ،ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرىنى
(يەنى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى تولۇق) ھىدايەت ۋە ھەق دىن بىلەن ئەۋەتتى﴾ ھىدايەت

دېگىنمىز ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئېلىپ كەلگەن راست خەۋەرلەر ،توغرا ئىمان ۋە پايدىلىق ئىلىم
قاتارلىقالردىن ئىبارەتتۇر .ھەق دىن دېگىنىمىز ،دۇنيا ۋە ئاخىرەتتىكى توغرا ،پايدىلىق ،ياخشى
ئەمەللەردىن ئىبارەتتۇر.
﴿ﷲ ھەق دىن (ئىسالم) نى بارلىق دىنالردىن ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن﴾ ئىمام مۇسلىم
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :شەك ـ شۈبھىسىزكى،
ﷲ ماڭا زېمىننىڭ شەرق ۋە غەرب تەرەپلىرىنى يىغىپ كۆرسەتتى .كەلگۈسىدە مېنىڭ ئۈممىتىمنىڭ
پادىشاھلىقى زېمىندىن ماڭا يىغىپ كۆرسىتىلگەن يەرگىچە يېتىپ بارىدۇ».
ئىمام ئەھمەد تەمىم دارى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىدۇكى ،ئۇ :پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم -،دەيدۇ« :بۇ دىن ئەلۋەتتە كېچە ۋە كۈندۈز
بولىدىغان جاينىڭ ھەممسىگە يېتىپ بارىدۇ .ﷲ بىرمۇ ئۆي ۋە چېدىرنى قالدۇرماستىن بۇ دىننى
كىرگۈزىدۇ .ﷲ ئەزىز كىشىنى ئەزىز قىلىدۇ .خار كىشىنى خار قىلىدۇ .ﷲ ئىسالم بىلەن ئەزىز
قىلغان كىشى ئەزىزدۇر ،كۇپۇرى بىلەن خار قىلغان كىشى خاردۇر».
تەمىم دارى مۇنداق دەيتتى :مەن بۇ ھەقىقەتنى ئۆز ئائىلەمدىكىلەرنىڭ ھالىتىدىن تونۇپ

53

يەتتىم .ئۇالردىن مۇسۇلمان بولغانالر ھەقىقەتەن ياخشىلىققا ،شان ـ شەرەپكە ۋە قەدىر ـ قىممەتكە
ئېرىشتى .كاپىر بولغانالر خارلىققا ،كەمسىتىشلەرگە ۋە جىزيە تۆلەشكە دۇچار بولدى.

*******
ﭰﭱﭲ ﭳﭴ ﭵﭶﭷﭸﭹ ﭺﭻ
ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ
ﮇ ﮈﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏﮐ ﮑﮒﮓﮔ
ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ
ﮢﮣ
ئى مۆمىنلەر! ھىبرىلەر ۋە راھىبلەردىن (يەھۇدىي ۋە ناسارا ئۆلىمالىرىدىن) نۇرغۇنلىرى
كىشىلەرنىڭ پۇل -ماللىرىنى ھەقىقەتەن ھارام يەيدۇ( ،كىشىلەرنى) ﷲ نىڭ دىنىغا كىرىشتىن
توسىدۇ ،ئالتۇن -كۈمۈش يىغىپ ،ئۇنى ﷲ نىڭ يولىدا سەرپ قىلمايدىغانالرغا (دوزاختا
بولىدىغان) قاتتىق ئازاب بىلەن بېشارەت بەرگىن﴿ .﴾34ئۇ كۈندە (يەنى قىيامەت كۈنىدە) ئۇ
ئالتۇن -كۈمۈشلەر جەھەننەمنىڭ ئوتىدا قىزىتىلىپ ،ئۇنىڭ بىلەن ئۇالرنىڭ پىشانىلىرى ،يانلىرى
ۋە دۈمبىلىرى داغلىنىدۇ .ئۇالرغا« :بۇ سىلەرنىڭ ئۆزەڭالر ئۈچۈن يىغقان ئالتۇن ـ كۈمۈشۈڭالر
(سىلەر بۇ دۇنيايىڭالردىكى ﷲ نىڭ ھەققىنى ئادا قىلمىدىڭالر) .يىغقان ئالتۇن -كۈمۈشۈڭالرنىڭ
ۋابالىنى تېتىڭالر» دېيىلىدۇ﴿.﴾35

يامان ئىشالرنى قىلىدىغان ئۆلىماالردىن ۋە ئازغۇنلۇق
ئىچىدىكى ئابىدلەردىن ھەزەر ئەيلەش توغرىسىدا
سۇددى مۇنداق دەيدۇ :ھىبرىالر يەھۇدىيالرنىڭ ئۆلىمالىرىدۇر ،راھىبالر خىرىستىئانالرنىڭ
ئابىدلىرىدۇر .سۇددىنىڭ ئېيتىقىنىدەك ،ھىبرىالر ھەقىقەتەن يەھۇدىيالرنىڭ ئۆلىمالىرىدۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالرنىڭ زاھىتلىرى ،ئەھبارلىرى نېمىشقا ئۇالرنى يالغان
(((
سۆزلەشتىن ،ھارام يېيىشتىن توسمايدۇ؟﴾

54

راھىبالر ھەقىقەتەن خىرىستىئانالرنىڭ ئابىدلىرىدۇر ،قىسسىالر ئۇالرنىڭ ئۆلىمالىرىدۇر .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەن﴿ :بۇ ،ناساراالرنىڭ ئىچىدە ئۆلىماالر ،راھىبالر بولغانلىقى﴾((( بۇ ئايەتتىن
مەقسەت ،يامان ئىشالرنى قىلىدىغان ئۆلىماالر ۋە ئازغۇنلۇق ئىچىدىكى ئابىدالردىن ھەزەر ئەيلەشتۈر.
سۇفيان ئىبنى ئۇيەينە بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ :ئۆلىمالىرىمىزدىن كىمنىڭ ئىستىلى بۇزۇلسا،
ئۇ يەھۇدىيالرغا ئوخشاپ قالىدۇ .ئابىدلىرىمىزدىن كىمنىڭ ئىستىلى بۇزۇلسا ،ئۇ خىرىستىئانالرغا
ئوخشاپ قالىدۇ.
((( مائىدە سۈرىسى 63ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( مائىدە سۈرىسى 82ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

تەۋبە سۈرىسى

سەھىھ ھەدىستە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىنغان:
«سىلەر سىلەردىن ئىلگىرى ئۆتكەن كىشىلەرنىڭ يوللىرىغا قەدەممۇ قەدەم كىرىپ كېتىسىلەر».
ساھابىالر :يەھۇدىي ۋە ناساراالرنىڭ يوللىرىغىمۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :شۇالر
بولماي كىم بوالتتى؟» دېدى .يەنە بىر رىۋايەتتە ،ئۇالر :پارسالر ۋە رۇمالرنىڭ يوللىرىغىمۇ؟-
دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنسانالردىن كۆپىنچىسى شۇالر تۇرسا»
دېدى .يىغىنچاقالپ ئېيتقاندا ،ئۇالرنىڭ سۆزلىرىگە ۋە ئىش ـ ھەرىكەتلىرىگە ئوخشاپ قېلىشتىن
ھەزەر ئەيلەش كېرەك!
﴿ھىبرىلەر ۋە راھىبلەردىن (يەھۇدىي ۋە ناسارا ئۆلىمالىرىدىن) نۇرغۇنلىرى كىشىلەرنىڭ پۇل
-ماللىرىنى ھەقىقەتەن ھارام يەيدۇ( ،كىشىلەرنى) ﷲ نىڭ دىنىغا كىرىشتىن توسىدۇ﴾ بۇ شۇنىڭ

ئۈچۈنكى ،ئۇالر دۇنيادا كىشىلەرنىڭ ماللىرىنى دىنىنىڭ نامىغا ،كىشىلەر ئارىسىدىكى نوپۇزى
ۋە ھوقۇقىغا تايىنىپ يەيدۇ .يەھۇدىيالرنىڭ ئۆلىمالىرى جاھىلىيەت دەۋرىدىكى كىشىلەر ئالدىدا
ئاالھىدە نوپۇزلۇق ئىدى .ئۇالر يەھۇدىي ئۆلىمالىرىغا سوغا ـ ساالم ،ھەدىيەلەرنى بېرەتتى ۋە باج
تۆلەيتتى .ﷲ تائاال پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكىنىدىمۇ يەھۇدىي ئۆلىمالىرى
ئۆزلىرىنىڭ بۇرۇنقى ھوقۇقىنى ساقالپ قېلىشىنى تەمە قىلىپ ،ئىلگىرىكى ئازغۇنلۇقنى ،كۇپۇرلۇقنى
ۋە ھەق بىلەن قارشىلىشىشنى ئىزچىل ھالدا داۋامالشتۇرۇپ كەلدى .ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ بۇ ھوقۇقىنى
پەيغەمبەرلىكنىڭ نۇرى بىلەن ئۆچۈرۈپ تاشلىدى .ئۇنى ئۇالردىن ئېلىۋېلىپ ،ئۇنىڭ ئورنىغا ئۇالرنى
خارلىق ۋە ھاقارەتكە گىرىپتار قىلدى .ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ قاتتىق غەزىپىگە ئۇچرايدۇ.
﴿(كىشىلەرنى) ﷲ نىڭ دىنىغا كىرىشتىن توسىدۇ﴾ يەنى ئۇالر ھارامنى يېگەندىن سىرت،
كىشىلەرنى ھەقىقەتكە ئەگىشىشتىن توسىدۇ .ھەقىقەتكە باتىلنى ئارىالشتۇرۇپ ،ئۆزلىرىگە
ئەگەشكەن بىلىمسىز كىشىلەرگە ياخشىلىققا چاقىرىۋاتقاندەك كۆرسىتىدۇ .ھالبۇكى ،ئۇالر ئۆزلىرى
ئويلىغاندەك ئەمەس ،بەلكى ئۇالر دوزاخقا چاقىرغۇچىالردۇر .قىيامەت كۈنى ئۇالر ھېچبىر ياردەمگە
ئېرىشەلمەيدۇ.

ئالتۇن ـ كۈمۈش يىغقانالرنىڭ ئازابقا دۇچار بولىدىغانلىقى
﴿ئالتۇن -كۈمۈش يىغىپ ،ئۇنى ﷲ نىڭ يولىدا سەرپ قىلمايدىغانالرغا (دوزاختا بولىدىغان)
قاتتىق ئازاب بىلەن بېشارەت بەرگىن﴾ بۇالر كىشىلەر ئارىسىدىكى ئۈچىنچى نوپۇزلۇق كىشىلەردۇر.

شەك ـ شۈبھىسزكى ،ئىنسانالر ئۆلىماالرغا ،ئابىدالرغا ۋە پۇل ـ مال ئىگىلىرىگە باغلىنىپ ياشايدۇ.
ئەگەر بۇ ئۈچ تۈرلۈك كىشى بۇزۇلسا ،پۈتۈن ئىنسانالرنىڭ ئەھۋالى بۇزۇلىدۇ.
مالىك ئابدۇلالھ ئىبنى دىناردىن ئىبنى ئۆمەرنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بۇ
ئايەتتە كۆرسىتىلگەن ئالتۇن ـ كۈمۈشتىن زاكىتىنى بەرمىگەن مال ـ مۈلۈك كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
ئىمام بۇخارى زۆھرىدىن خالىد ئىبنى ئەسلەمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىز
ئابدۇلالھ ئىبنى ئۆمەر بىلەن بىر يەرگە چىقتۇق ،ئۇ مۇنداق دېدى :بۇ ئايەتنىڭ ھۆكمى زاكات
ئايىتى نازىل بولۇشتىن ئىلگىرىكى ھۆكۈم ئىدى .زاكات ئايىتى نازىل بولغاندىن كېيىن ،ﷲ تائاال
زاكاتنى مال ـ مۈلۈكنى پاكلىغۇچى قىلىپ بېكىتتى.

55

ئۆمەر ئىبنى ئابدۇلئەزىز ۋە ئىراك ئىبنى مالىك قاتارلىقالرمۇ :مەزكۇر ئايەتنىڭ ھۆكمىنى ﷲ
تائاالنىڭ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ئۇالرنىڭ ماللىرىنىڭ بىر قىسمىنى سەدىقە ھېسابىدا ئالغىنكى،
ئۇنىڭ بىلەن ئۇالرنى گۇناھلىرىدىن پاكلىغايسەن ۋە (ياخشىلىقلىرىنى) كۆپەيتكەيسەن﴾((( دېگەن
ئايىتىنىڭ ھۆكمى ئەمەلدىن قالدۇردى -،دېدى.
ئالتۇن ـ كۈمۈشنى ئاز يىغقانالرنى مەدھىيىلەپ ،كۆپ يىغقانالرنى ئەيىبلەپ نۇرغۇن ھەدىسلەر
رىۋايەت قىلىندى .بىز بۇ ھەدىسلەردىن ھەممىسىنىڭ مەزمۇنىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بىر ھەدىسنى
كەلتۈرۈش بىلەن كۇپايىلىنىمىز .ئابدۇرازاق ئەلى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئالتۇن
كۈمۈش يىغىپ ،ئۇنى ﷲ نىڭ يولىدا سەرپ قىلمايدىغانالرغا ﴾...دېگەن ئايەت ھەققىدەپەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ئالتۇن يىغقان كىشى
زىيانكارلىق ئىچىدىدۇر ،كۈمۈش يىغقان كىشى زىيانكارلىق ئىچىدىدۇر» پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇ
سۆزىنى ئۈچ قېتىم تەكرارلىدى .بۇ سۆز پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ساھابىلىرىغا ئېغىر تۇيۇلدى.
ئۇالر :ئۇنداقتا قايسى تۈردىكى پۇل ـ مالنى ساقاليمىز؟ -دېيىشتى .ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ :بۇنى
سىلەرگە مەن سوراپ بىرەي -،دەپ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ھېلىقى
سۆزۈڭ ساھابىلىرىڭگە ھەقىقەتەن ئېغىر تۇيۇلۇپتۇ ،ئۇالر قايسى تۈردىكى پۇل ـ مالنى ساقاليمىز
دېيىشىۋاتىدۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ﷲ تائاالغا زىكىر ئېيتىپ تۇرىدىغان تىلنى،
شۈكۈر قىلىدىغان دىلنى ۋە سىلەرگە دىنىڭالردا ياردەمچى بولىدىغان ئايالنى ساقالڭالر» دېدى.
﴿ئۇ كۈندە (يەنى قىيامەت كۈنىدە) ئۇ ئالتۇن -كۈمۈشلەر جەھەننەمنىڭ ئوتىدا قىزىتىلىپ،
ئۇنىڭ بىلەن ئۇالرنىڭ پىشانىلىرى ،يانلىرى ۋە دۈمبىلىرى داغلىنىدۇ .ئۇالرغا« :بۇ سىلەرنىڭ
ئۆزەڭالر ئۈچۈن يىغقان ئالتۇن ـ كۈمۈشۈڭالر (سىلەر بۇ دۇنيايىڭالردىكى ﷲ نىڭ ھەققىنى ئادا
قىلمىدىڭالر) .يىغقان ئالتۇن -كۈمۈشۈڭالرنىڭ ۋابالىنى تېتىڭالر» دېيىلىدۇ﴾ يەنى بۇ سۆز ئۇالرنى

مەسخىرە قىلىش ،تاپا ـ تەنە قىلىش ۋە كەمسىتىش يۈزىسىدىن دېيىلىدۇ.

56

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئاندىن ئۇنىڭ بېشىغا قايناقسۇ قۇيۇپ ئازابالڭالر»
دېيىلىدۇ( .ئۇنىڭغا خارالش ۋە مەسخىرە قىلىش يۈزىسىدىن) «(بۇ ئازابنى) تېتىغىن ،سەن
ھەقىقەتەن ئىززەتلىك ئۇلۇغ زات ئىدىڭ﴾((( يەنى بۇ ئازاب سىلەرنىڭ توپلىغان ئالتۇن -
كۈمۈشۈڭالرنىڭ جازاسىدۇر .بۇ ئازابقا ئالتۇن -كۈمۈشنى يىغىش ئارقىلىق ئۆزەڭالر سەۋەبچى
بولدۇڭالر .شۇنىڭ ئۈچۈن ،بۇ ھەقتە مۇنداق قاراش بار :كىمكى بىرەر نەرسىنى ياخشى كۆرسە
ۋە ئۇنى ﷲ تائاالغا تائەت ـ ئىبادەت قىلىش يولىدا ئىشلىتىشتىن ئارتۇق بىلسە ،ئۇ شۇ نەرسە
بىلەن ئازابلىنىدۇ .ئالتۇن ـ كۈمۈشنى يىغقان شۇ كىشىلەر ئۇنى ساقالشنى ﷲ تائاالنىڭ رازىلىقى
ئۈچۈن سەرپ قىلىشتىن ئارتۇق بىلگەنلىكى ئۈچۈن ،شۇ ساقلىغان ئالتۇن ـ كۈمۈشى بىلەن
ئازابقا تارتىلىدۇ .لەنىتى ئەبۇلەھەب پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا دۈشمەنلىك قىلىشتا ناھايىتى كۆپ
كۈچ چىقارغان ئىدى ،ئۇنىڭ ئايالىمۇ ئۇنىڭغا ياردەملەشكىنى ئۈچۈن قىيامەت كۈنىمۇ ئۇ ئېرىنىڭ
ئازابلىنىشىغا ياردەمچى بولىدۇ .يەنى ئۇ ئايالنىڭ بوينىدا مەھكەم ئېشىلگەن ئارغامچا بولۇپ،
دوزاخقا ئوتۇن يىغپ ئېرىنىڭ ئۈستىگە تاشاليدۇ .بۇنىڭ بىلەن ئۇ ،دۇنيادا ئېرىگە كۆرسەتكەن
((( تەۋبە سۈرىسى 103ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( دۇخان سۈرىسى 48ـــــ 49ـ ئايەتلەر.

تەۋبە سۈرىسى

Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.