Latin

Tefsir İbni Kesir - 03 - 04

Süzlärneñ gomumi sanı 3677
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
بۇ ئايەتمۇ ئەھدە تۈزگەندە ئىچكەن قەسەملىرنى بۇزغان ۋە پەيغەمبەرلىرىنى مەككىدىن
ھەيدەپ چىقىرىشنى قەستلىگەن مۇشرىكالرغا قارشى ئۇرۇش قىلىشقا قوزغايدۇ ۋە رىغبەتلەندۈرىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ئۆز ۋاقتىدا كاپىرالر سېنى قاماققا ئېلىش ياكى
ئۆلتۈرۈش ۋە ياكى (مەككىدىن) ھەيدەپ چىقىرىش ئۈچۈن مىكىر ئىشلەتتى ،ئۇالر مىكىر ئىشلىتىدۇ،
(((
ﷲ ئۇالرنىڭ مىكرىنى بەربات قىلىدۇ ،ﷲ نىڭ تەدبىرى ئۇالرنىڭ مىكرىدىن ئۈنۈملۈكتۇر﴾،
﴿ئۇالر پەرۋەردىگارىڭالر ﷲ غا ئىمان ئېيتقىنىڭالر ئۈچۈن پەيغەمبەرنى ۋە سىلەرنى يۇرتۇڭالردىن
ھەيدەپ چىقاردى﴾((((﴿ ،يەھۇدىيالر) سېنى (مەدىنە) زېمىنىدىن چىقىرىۋېتىش ئۈچۈن ،ئۇ يەردە
سېنى خاتىرجەم تۇرغۇزماسلىققا تاس قالدى ،شۇنداق بولغاندا ،سەن چىقىپ كەتكەندىن كېيىن،
ئۇالر ئازغىنا ۋاقىت تۇرااليتتى (يەنى ئازغىنە ۋاقىتتىن كېيىن ھاالك بوالتتى)﴾(((.
﴿ۋە سىلەرگە ئالدى بىلەن ھۇجۇم قىلغان﴾ بەزى تەپسىرشۇناسالر :بۇ ئايەتتىن بەدرى
ئۇرۇشى كۆزدە تۇتۇلغان ،مۇشرىكالر سودا كارۋىنىغا ياردەم بېرىش ئۈچۈن چىقىپ ،كارۋىنىنىڭ
ساق ـ ساالمەت قۇتۇلغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپمۇ ،ھەددىدىن ئاشقان ۋە چوڭچىلىق قىلغان ھالدا
ئۇرۇش قىلىشنى كۆزلەپ داۋاملىق ئالدىغا قاراپ ئىلگىرىلىدى -،دېدى.

34

بۇنى يۇقىرىدا تەپسىلىي بايان قىلدۇق .يەنە بەزى تەپسىرشۇناسالر :بۇ ئايەتتىن مۇشرىكالرنىڭ
ئەھدىنى بۇزۇپ ،ئۆزلىرىنىڭ ئىتتىپاقدىشى خۇزائە قەبىلىسىگە قارشى ئۇرۇش قىلغانلىقى كۆزدە
تۇتىلىدۇ -،دېدى .بۇ ئىش پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مەككىنى پەتھى قىلغان يىلى ئۇالرغا
قارشى قوشۇن تارتىپ بېرىشىغا سەۋەبچى بولدى .شۇنىڭ بىلەن ،نۇرغۇن ئىشالر بولۇپ ئۆتتى.
بارلىق ھەمدۇسانا ۋە مەدھىيىلەر ﷲ تائاالغا خاستۇر.
﴿ئۇالردىن قورقامسىلەر؟ ئەگەر مۆمىن بولساڭالر ،قورقۇشۇڭالرغا ﷲ ئەڭ اليىقتۇر﴾ ﷲ
تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئۇالردىن قورقماڭالر ،مەندىنال قورقۇڭالر مېنىڭ قەھرى غەزىپىمدىن ۋە
((( ئەنفال سۈرىسى 30ـ ئايەت.
((( مۇمتەھىنە سۈرىسى 1ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئىسرا سۈرىسى 76ـ ئايەت.

تەۋبە سۈرىسى

ئازابىمدىن بەندىلەرنىڭ قورقۇشىغا پەقەت مەنال اليىقمەن .ئىشالرنى قانداق تەسەررۇپ قىلىش
مېنىڭ ئىلكىمدىدۇر .مەن خالىغان ئىش ۋۇجۇدقا كېلىدۇ ،خالىمىغان ئىش ۋۇجۇدقا كەلمەيدۇ.
ئاندىن ﷲ تائاال مۆمىنلەرنىڭ ئىرادىسىنى كۆچەيتىش ئۈچۈن ،دۈشمەنلەرنى ئۆز دەرگاھىدىن
بىر بۇيرۇق قىلىش بىلەنال ھاالك قىلىشقا قادىر تۇرۇقلۇق مۆمىنلەرگە جىھادنى يولغا قويۇشتىكى
ھېكمىتىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالرغا ئۇرۇش ئېچىڭالر ،ﷲ ئۇالرنى سىلەرنىڭ قولۇڭالر

بىلەن جازااليدۇ .ﷲ ئۇالرنى خار قىلىدۇ ،ﷲ سىلەرنى ئۇالر ئۈستىدىن غالىب قىلىدۇ( .ئىسالم
دىنىنى ئۈستۈن قىلىپ ،كاپىرالرنى جازاالپ) مۆمىن قەۋمنىڭ كۆڭلىگە شىپالىق (يەنى تەسەللى)
بېرىدۇ﴾ .بۇ ئايەت مۆمىنلەرنىڭ ھەممىسىگە ئومۇمىيۈزلۈك قارىتىلغاندۇر.
مۇجاھىد ،ئىكرىمە ۋە سۇددى قاتارلىقالر﴿ :مۆمىن قەۋمنىڭ كۆڭلىگە شىپالىق (يەنى
تەسەللى) بېرىدۇ﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە :بۇالر خۇزائە قەبىلىسىنىڭ مۆمىنلىرىدۇر؛ ۋە﴿ :ھەم
ئۇالرنى دىللىرىدىكى ئاچچىقتىن خاالس قىلىدۇ﴾ دېگەن ئايەتتىكىلەرمۇ ھەم خۇزائە قەبىلىسىنىڭ

مۆمىنلىرىدۇر -،دېدى.

﴿ﷲ﴾ بەندىلىرىدىن ﴿خالىغان ئادەمنى تەۋبىگە مۇۋەپپەق قىلىدۇ .ﷲ ھەممىنى﴾ يەنى
بەندىلىرىگە پايدىلىق بولغان نەرسىلەرنى ﴿بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴾ بارلىق ئىشلىرىدا ،ۋۇجۇدقا
كەلتۈرۈش ۋە شەرىئەت سۆزلىرىدە ﴿ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴾ ﷲ تائاال خالىغان نەرسىنى
قىلىدۇ ،ئىرادە قىلغان نەرسىنى ھېكمەت بىلەن يارىتىدۇ .ﷲ تائاال ئادىل ھۆكۈم قىلغۇچىدۇر،
ھەرگىز زۇلۇم قىلمايدۇ .زەررىچىلىك ياخشىلىقنى ياكى يامانلىقنى بىكار قىلىۋەتمەيدۇ ،بەلكى
ئۇنىڭغا دۇنيا -ئاخىرەتتە تېگىشلىك مۇكاپات ياكى جازا بېرىدۇ.

*******
ﭫﭬﭭﭮﭯﭰﭱﭲﭳ ﭴﭵﭶﭷﭸﭹﭺ
ﭻ ﭾﭿﮀﮁﮂﮃﮄ
ﷲ سىلەرنىڭ ئاراڭالردىكى جىھاد قىلغانالرنى ،ﷲ دىن ،ﷲ نىڭ پەيغەمبىرىدىن
ۋە مۆمىنلەردىن باشقىنى سىرداش قىلىۋالمىغانالرنى بىلمەي (يەنى ئوتتۇرىغا چىقارماي) تۇرۇپ
سىلەر ئۆز ھالىمىزغا قويۇپ بېرىلىمىز( ،يەنى سىنالمايمىز) دەپ ئويالمسىلەر؟ ﷲ سىلەرنىڭ
قىلمىشىڭالردىن خەۋەرداردۇر﴿.﴾16

ئۇرۇش قىلىشتىكى ھېكمەتنىڭ مۇسۇلمانالرنى سىناشتىن ئىبارەت ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى مۆمىنلەر! ﴿ﷲ سىلەرنىڭ ئاراڭالردىكى جىھاد قىلغانالرنى،
ﷲ دىن ،ﷲ نىڭ پەيغەمبىرىدىن ۋە مۆمىنلەردىن باشقىنى سىرداش قىلىۋالمىغانالرنى﴾

بەلكى كۆرۈنۈشتە ۋە قەلبىدە ﷲ تائاالنىڭ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن سىرداش

بولىدىغانالرنى ﴿بىلمەي (يەنى ئوتتۇرىغا چىقارماي) تۇرۇپ سىلەر ئۆز ھالىمىزغا قويۇپ بېرىلىمىز،
(يەنى سىنالمايمىز) دەپ ئويالمسىلەر؟﴾ يەنى بىز سىلەرنى يالغانچىالردىن ئىرادىلىك ،راستچىل

35

كىشىلەر ئايرىلىدىغان ئىشالر بىلەن سىنىماستىن بىھۇدە تاشالپ قويامدۇق؟
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەلىف ،الم ،مىم .ئىنسانالر «ئىمان ئېيتتۇق» دەپ
قويۇش بىلەنال سىنالماي تەرك ئېتىلىمىز ،دەپ ئويالمدۇ؟ ئۇالردىن بۇرۇن ئۆتكەنلەرنى بىز
ھەقىقەتەن سىنىدۇق ،ﷲ (ئىمانىدا) راستچىلالرنى چوقۇم بىلىدۇ( ،ئىمانىدا) يالغانچىالرنىمۇ
چوقۇم بىلىدۇ﴾((((﴿ ،ئى مۆمىنلەر جامائەسى!) ﷲ سىلەردىن (ھەقىقىي)جىھاد قىلغانالرنى ۋە
(جىھادنىڭ جاپا-مۇشەققەتلىرىگە) چىدىغۇچىالرنى بىلمەي (يەنى ئايرىماي تۇرۇپ)( ،پەقەت
ئاغزىڭالردا ئىمان ئېيتتۇق دېيىش بىلەنال) جەننەتكە كىرىشنى ئويالمسىلەر؟﴾(((﴿ ،ﷲ ياماننى
(يەنى مۇناپىقنى) ياخشىدىن (يەنى مۆمىندىن) ئايرىمىغىچە مۆمىنلەرنى (يەنى سىلەرنى) ھازىرقى
پېتىڭالرچە قويمايدۇ .ﷲ سىلەرنى غەيبدىنمۇ خەۋەردار قىلمايدۇ ۋە لېكىن ﷲ پەيغەمبەرلىرىدىن
خالىغىنىنى تالالپ ،ئۇنىڭغا (مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا مۇناپىقالرنىڭ ھالىنى بىلدۈرگەندەك)غەيبنى
بىلدۈرىدۇ؛ ﷲ غا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتىڭالر ،ئەگەر سىلەر ئىمان ئېيتساڭالر ۋە
(پەرۋەردىگارىڭالردىن) قورقساڭالر ،چوڭ ساۋابقا ئېرىشىسىلەر﴾(((.
يىغىپ ئېيتقاندا ،ﷲ تائاال بەندىلىرىگە جىھادنى يولغا قويغاندىن كېيىن ،ئۇنىڭدىكى
ھېكمەتنى بايان قىلدى .بۇ ھېكمەت بەندىلەردىن كىمنىڭ ﷲ تائاالغا ئىتائەت قىلىدىغانلىقىنى
ۋە كىمنىڭ ﷲ تائاالغا ئاسىيلىق قىلىدىغانلىقىنى سىناشتىن ئىبارەتتۇر .ﷲ تائاال ۋۇجۇتقا كەلگەن
ئىشالرنى ۋە ۋۇجۇتقا كېلىدىغان ئىشالرنى بىلگۈچىدۇر .ۋۇجۇتقا كەلمىگەن ئىشالرنىڭ ۋۇجۇتقا
كەلگەن تەقدىردە قانداق ۋۇجۇتقا كېلىدىغانلىقىنىمۇ بىلىدۇ .ﷲ تائاال بارلىق شەيئىلەرنى ۋۇجۇتقا
كېلىشتىن ئىلگىرى بىلىدۇ ۋە ئۇنىڭ قايسى ھالەتتە ۋۇجۇتقا كېلىدىغانلىقىنىمۇ بىلىدۇ .ﷲ
تائاالدىن باشقا ھېچ ئىالھ يوقتۇر .ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ تەربىيىچى يوقتۇر .ﷲ تائاال ئالدىنئاال
بەلگىلىگەن ۋە ھۆكۈم قىلغان ئىشنى ھېچكىم توسىيالمايدۇ.

*******
ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏﮐ ﮑ ﮒ
ﮓﮔﮕﮖﮗﮘ ﮙﮚﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡ
ﮢﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪﮫ ﮬﮭﮮﮯﮰﮱ
36

مۇشرىكالر ئۆزلىرىنىڭ كۇفرىنى ئىقرار قىلىپ تۇرۇقلۇق (يەنى كاپىرلىق بىلەن ﷲ
نىڭ مەسجىدلىرىنى ئاۋات قىلىش بىر -بىرى بىلەن سىغىشالمايدۇ)( ،ئۇالرنىڭ) ﷲ نىڭ
مەسجىدلىرىنى ئاۋات قىلىشى توغرا ئەمەس ،ئۇالرنىڭ قىلغان (ياخشى) ئەمەللىرىنىڭ نەتىجىسى
بولمايدۇ ،ئۇالر دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ﴿ .﴾17ﷲ نىڭ مەسجىدلىرىنى پەقەت ﷲ غا ،ئاخىرەت
كۈنىگە ئىمان ئېيتقان ،ناماز ئۆتىگەن ،زاكات بەرگەن ،ﷲ دىن باشقىدىن قورقمىغان كىشىلەرال
((( ئەنكەبۇت سۈرىسى 1ـــــ 3ـ ئايەتكىچە.
((( ئال ئىمران سۈرىسى 142ـ ئايەت.
((( ئال ئىمران سۈرىسى 179ـ ئايەت.

تەۋبە سۈرىسى

ئاۋات قىلىدۇ (يەنى مەسجىدنى رېمونت قىلىش ،سەرەمجانالشتۇرۇش ،تازىالش ،مەسجىدتە
داۋاملىق ناماز ئۆتەش ،قۇرئان تىالۋەت قىلىش قاتارلىق ئىشالرنى قىلىدۇ) ،ئەنە شۇالرنىڭ ھىدايەت
تاپقۇچىالردىن بولۇشى كۆزدە تۇتۇلىدۇ﴿.﴾18

مۇشرىكالرنىڭ اﷲ تائاالنىڭ مەسچىتلىرىنى ئاۋاتالشتۇرالمايدىغانلىقى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ھېچ شېرىكى يوق ،يالغۇز ﷲ تائاالنىڭ ئىسمى بىلەن قۇرۇلغان
ﷲ تائاالنىڭ مەسچىتلىرىنى ﷲ تائاالغا شېرىك كەلتۈرگەن مۇشرىكالرنىڭ ئاۋاتالشتۇرۇشى اليىق
ئەمەس .مۇشرىكالر ئۆزلىرىگە ئۆزلىرى ئىش ـ ھەرىكەتلىرى ۋە سۆزلىرىدە كۇپۇرلۇق بىلەن گۇۋاھلىق
بېرىدۇ.
سۇددى مۇنداق دەيدۇ :ئەگەر سەن بىر خىرىستىئاندىن :دىنىڭ نېمە؟ -دەپ سورىساڭ ،ئۇ
ئەلۋەتتە :خىرىستىئان -،دەپ جاۋاب بېرىدۇ .بىر يەھۇدىيدىن :دىنىڭ نېمە؟ -دەپ سورىساڭ،
ئۇ ئەلۋەتتە :يەھۇدىي -،دەپ جاۋاب بېرىدۇ .ئەگەر بىر دىندىن چىقىپ ،يەنە بىر دىنغا
كىرگۈچىدىن :دىنىڭ نېمە؟ -دەپ سورىساڭ ،ئۇ ئەلۋەتتە :دىندىن چىقىپ ،دىنغا كىرىش-،
دەپ جاۋاب بېرىدۇ .بىر مۇشرىكتىن :دىنىڭ نېمە؟ -دەپ سورىساڭ ،ئۇمۇ ئەلۋەتتە :مۇشرىك-،
دەپ جاۋاب بېرىدۇ.
﴿ئۇالرنىڭ قىلغان (ياخشى) ئەمەللىرىنىڭ نەتىجىسى بولمايدۇ﴾ چۈنكى ئۇالر مۇشرىكتۇر.
﴿ئۇالر دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ﴾.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر (باشقىالرنىڭ) مەسجىدى ھەرامغا كىرىشىنى
توسۇۋاتسا ،ﷲ ئۇالرغا نېمىشقا ئازاب قىلمىسۇن؟ ئۇالر مەسجىدى ھەرامنىڭ ئىگىلىرى ئەمەس،
مەسجىدى ھەرامنىڭ ئىگىلىرى تەقۋادارالردىن باشقىالر ئەمەستۇر ،لېكىن (بۇنى) ئۇالرنىڭ تولىسى
بىلمەيدۇ﴾(((.

مەسچىتلەرنى مۆمىنلەرنىڭ ئاۋاتالشتۇرىدىغانلىقى
ﷲ تائاال مەسچىتلەرنى ئاۋاتالشتۇرغۇچىالرنىڭ پەقەت مۆمىنلەرال ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق
بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ نىڭ مەسجىدلىرىنى پەقەت ﷲ غا ،ئاخىرەت كۈنىگە ئىمان ئېيتقان،
ناماز ئۆتىگەن ،زاكات بەرگەن ،ﷲ دىن باشقىدىن قورقمىغان كىشىلەرال ئاۋات قىلىدۇ (يەنى
مەسجىدنى رېمونت قىلىش ،سەرەمجانالشتۇرۇش ،تازىالش ،مەسجىدتە داۋاملىق ناماز ئۆتەش،
قۇرئان تىالۋەت قىلىش قاتارلىق ئىشالرنى قىلىدۇ)﴾.

ئابدۇرازاق ئەمر ئىبنى مەيمۇن ئەۋدىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مەن پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ ساھابىلىرىنىڭ قېشىغا كەلسەم ،ئۇالر :شەك ـ شۈبھىسىزكى ،مەسچىتلەر ﷲ
تائاالنىڭ يەر يۈزىدىكى ئۆيلىرىدۇر .كىمكى ئۇ ئۆيلەردە ﷲ تائاالنى زىيارەت قىلسا ،ئۇنى
ھۆرمەتلەش ﷲ تائاالنىڭ ئۈستىگە چۈشىدۇ -،دېيىشىۋاتقان ئىكەن.
((( ئەنفال سۈرىسى 34ـ ئايەت.

37

﴿ناماز ئۆتىگەن﴾ يەنى ناماز جىسمانى ئىبادەتلەرنىڭ ئەڭ كاتتىسىدۇر﴿ .زاكات بەرگەن﴾

يەنى زاكات ئىنسانالرغا ياخشىلىق قىلىشتا پايدىسى ئەڭ ياخشى بولغان ئەمەلدۇر.

﴿ﷲ دىن باشقىدىن قورقمىغان﴾ يەنى پەقەت ﷲ تائاالدىنال قورقىدىغان ،ئۇنىڭدىن باشقا
ھېچ نەرسىدىن قورقمايدىغان كىشىلەرال مەسچىتلەرنى ﴿ئاۋات قىلىدۇ﴾.
ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ﴿ :ﷲ نىڭ مەسجىدلىرىنى پەقەت ﷲ غا ،ئاخىرەت كۈنىگە ئىمان ئېيتقان﴾ يەنى ﷲ
تائاالنى بار ۋە بىر دەپ تونىغان ،ئاخىرەت كۈنىگە ۋە ﷲ تائاال نازىل قىلغان قۇرئان كەرىمگە
ئىشەنگەن ﴿ناماز ئۆتىگەن﴾ يەنى بەش ۋاخ ناماز ئۆتىگەن ﴿ﷲ دىن باشقىدىن قورقمىغان﴾ يەنى
ﷲ تائاالدىن باشقا ھېچ نەرسىگە ئىبادەت قىلمىغان ﴿كىشىلەرال ئاۋات قىلىدۇ﴾.
﴿ئەنە شۇالرنىڭ ھىدايەت تاپقۇچىالردىن بولۇشى كۆزدە تۇتۇلىدۇ﴾ شەك ـ شۈبھىسىزكى،
ئەنە شۇالرال نىجاتلىققا ئېرىشكۈچىلەردۇر.

*******
ﯓﯔﯕ ﯖﯗﯘﯙﯚ ﯛﯜﯝﯞ ﯟﯠ
ﯡ ﯢﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ
ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﭑ ﭒ
ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞﭟ ﭠ ﭡ ﭢ
ﭣ ﭤﭥ

38

سىلەر ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلەشنى ،مەسجىدى ھەرامنى ئاۋات قىلىشنى ﷲ غا ،ئاخىرەت
كۈنىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلغانالرنىڭ (ئىمانىغا) ئوخشاش ھېسابالمسىلەر؟
ﷲ نىڭ نەزىرىدە ئۇالر ئوخشاش ئەمەس .ﷲ زالىم قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ﴿ .﴾19ئىمان
ئېيتقانالرنىڭ ،ھىجرەت قىلغانالرنىڭ ۋە ماللىرى ھەم جانلىرى بىلەن ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد
قىلغانالرنىڭ دەرىجىسى ﷲ نىڭ دەرگاھىدا ئەڭ كاتتىدۇر؛ ئەنە شۇالر (ساۋاب تېپىش بىلەن)
مەقسىتىگە ئېرىشكۈچىلەردۇر﴿ .﴾20پەرۋەردىگارى ئۇالرغا ئۆزىنىڭ رەھمىتى ،رازىلىقى ۋە جەننەتلىرى
بىلەن خۇش خەۋەر بېرىدۇ ،ئۇالر جەننەتلەردە مەڭگۈلۈك نېمەتكە ئېرىشىدۇ﴿ .﴾21ئۇالر جەننەتلەردە
مەڭگۈ قالىدۇ .شۈبھىسىزكى ،ﷲ نىڭ دەرگاھىدا (ئۇالرغا) كاتتا ساۋاب بار﴿.﴾22

ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلەش ۋە مەسجىدى ھەرامنى ئاۋاتالشتۇرۇشنىڭ
ئىمان ئېيتىش ۋە جىھاد قىلىش بىلەن باراۋەر بولمايدىغانلىقى
ئەۋفىي ئىبنى ئابباسنىڭ بۇ ئايەتنىڭ تەپسىرىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
مۇشرىكالر :بەيتۇلالھنى ئاۋات قىلغان ،ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلىگەن كىشىلەر ﷲ تائاالغا ئىمان
ئېيتقان ۋە ﷲ تائاال يولىدا جىھاد قىلغان كىشىلەردىن ياخشىدۇر -،دېيىشتى .ئۇالر ھەرەم بىلەن

تەۋبە سۈرىسى

پەخىرلىنەتتى .ئۆزلىرىنى :بىز ھەرەمنىڭ ئىگىلىرى ۋە ئۇنى ئاۋاتالشتۇرغۇچىالر -،دەپ باشقىالرغا
چوڭچىلىق قىالتتى .ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ چوڭچىلىق قىلغانلىقىنى ۋە ھەقىقەتتىن يۈز ئۆرۈگەنلىكىنى
بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :مېنىڭ ئايەتلىرىم سىلەرگە ئوقۇپ بېرىلەتتى( ،ئۇنى ئاڭالشتىن يۈز
ئۆرۈپ) ئارقاڭالرغا چېكىنىۋاالتتىڭالر .ئۇالر ھەرەم ئەھلى بولغانلىقى بىلەن پەخىرلىنىپ ئىماندىن
يۈز ئۆرۈيدۇ ،كەچلىك پاراڭلىرىدا يامان سۆزلەرنى قىلىدۇ( ،يەنى قۇرئانغا تەنە قىلىدۇ ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنى سۆكىدۇ)﴾((( يەنى ئۇالر ھەرەم بىلەن پەخىرلىنىپ باشقىالرغا چوڭچىلىق قىالتتى.
كەچلىك پاراڭلىرىدا قۇرئان كەرىمنى ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى سۆكەتتى .ﷲ ،ﷲ تائاالغا
ئىمان ئېيتىشنىڭ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن بىللە جىھاد قىلىشنىڭ مۇشرىكالرنىڭ ھەرەمنى
ئاۋاتالشتۇرۇشىدىن ۋە ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلىشىدىن ياخشى ئىكەنلىكىنى بايان قىلدى.
مۇشرىكالر ھەرەمنى ئاۋاتالشتۇراتتى ۋە ئۇنىڭ خىزمىتىنى قىالتتى .ئۇالرنىڭ شېرىكتە تۇرۇپ قىلغان
بۇ ئەمەللىرى ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدا ئۇالرغا ئەسقاتمايدۇ.
﴿ﷲ نىڭ نەزىرىدە ئۇالر ئوخشاش ئەمەس .ﷲ زالىم قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ﴾ يەنى
ئۆزلىرىنى بىز ھەرەمنى ئاۋاتالشتۇرغۇچىالر -،دەۋالغان بۇ مۇشرىكالر شېرىك كەلتۈرگەنلىكى ئۈچۈن،
ﷲ تائاال ئۇالرنى زالىم دەپ ئاتىدى .ئۇالرنىڭ ھەرەمنى ئاۋاتالشتۇرۇشى ئۇالر ئۈچۈن ھېچ نەرسىگە
ئەسقاتمىدى.
ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ بۇ ئايەتنىڭ تەپسىرىدە مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بۇ ئايەت ئابباس ئىبنى ئابدۇلمۇتەللىب ھەققىدە چۈشتى .ئۇ بەدرى
ئۇرۇشىدا ئەسىرگە چۈشۈپ قالغاندا :سىلەر ئىسالمغا كىرىش ،ھىجرەت قىلىش ۋە ﷲ يولىدا جىھاد
قىلىش ئارقىلىق بىزنىڭ ئالدىمىزغا ئۆتۈپ كەتكەن بولساڭالرمۇ ،بىز ھەقىقەتەن ھەرەم مەسچىتىنى
ئاۋاتالشتۇرۇپ ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلەپ ۋە موھتاجالرنىڭ ئېھتىياجىنى قامداپ كەلدۇق-،
دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال سۇبھانەھۇ ۋەتائاال﴿ :سىلەر ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلەشنى،
مەسجىدى ھەرامنى ئاۋات قىلىشنى ﷲ غا ،ئاخىرەت كۈنىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ﷲ نىڭ يولىدا
جىھاد قىلغانالرنىڭ (ئىمانىغا) ئوخشاش ھېسابالمسىلەر؟ ﷲ نىڭ نەزىرىدە ئۇالر ئوخشاش ئەمەس.
ﷲ زالىم قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ﴾ دېدى .يەنى ئۇ ئەمەللەرنىڭ ھەممىسى مۇشرىك ھالەتتە

قىلىندى .مەن مۇشرىك ھالەتتە قىلىنغان ئەمەللەرنى قوبۇل قىلمايمەن.

زەھھاك ئىبنى مۇزاھىم مۇنداق دەيدۇ :مۇسۇلمانالر ئابباسنىڭ ۋە ئۇنىڭ بەدرى ئۇرۇشىدا
ئەسىرگە چۈشكەن ھەمراھلىرىنىڭ قېشىغا كېلىپ ،ئۇالرنى مۇشرىكلىكى بىلەن ئەيىبلىدى.
ئابباس :ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،بىزمۇ ھەقىقەتەن ھەرەم مەسچىتىنى ئاۋاتالشتۇرۇپ،
موھتاجالرنىڭ ئېھتىياجىنى قامداپ ،بەيتۇلالھغا يوپۇق يېپىپ ۋە ھاجىالرنى پۇل بىلەن تەمىنلەپ
كەلدۇق -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال يۇقىرىدىكى ئايەتنى نازىل قىلدى.
ئابدۇرازاق نوئمان ئىبنى بەشىر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
بىر ئادەم :مەن ئىسالمغا كىرگەندىن كېيىن ،ھاجىالرنى سۇ بىلەن تەمىنلەشتىن باشقا بىرەر ئەمەلنى
قىلىشقا ئەھمىيەت بەرمەيمەن -،دېدى .يەنە بىر ئادەم :مەن ئىسالمغا كىرگەندىن كېيىن ،ھەرەم
مەسچىتىنى ئاۋاتالشتۇرۇشتىن باشقا بىرەر ئەمەلنى قىلىشقا ئەھمىيەت بەرمەيمەن -،دېدى .يەنە
((( مۆئمىنۇن سۈرىسى 66ـــــ 67ـ ئايەتلەر.

39

بىر ئادەم :ﷲ تائاال يولىدا جىھاد قىلىش سىلەر دەۋاتقان ئەمەللەردىن ئارتۇقتۇر -،دېدى .ئۆمەر
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ئۇالرنى توسۇپ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنبىرىنىڭ قېشىدا ،ئاۋازىڭالرنى
يۇقىرى كۆتۈرمەڭالر -،دېدى .ئۇ جۈمە كۈنى ئىدى .بىز جۈمە نامىزىنى ئوقۇپ بولۇپ ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كېلىپ ،بۇ ھەقتە ئۇنىڭدىن سورىدۇق .شۇنىڭ بىلەن يۇقىرىدىكى
ئايەت نازىل بولدى.

*******
ﭦﭧﭨﭩﭪﭫ ﭬﭭﭮﭯﭰ ﭱ
ﭲﭳﭴﭵ ﭶﭷﭸﭹﭺﭻﭼ ﭽ ﭾﭿ
ﮀﮁ ﮂ ﮃﮄﮅﮆﮇ ﮈ
ﮉﮊﮋﮌﮍﮎﮏ ﮐﮑﮒﮓﮔﮕ
ﮖﮗﮘﮙﮚ ﮛﮜﮝ
ئى مۆمىنلەر! ئەگەر ئاتىلىرىڭالر ،قېرىندىشىڭالر ئىماندىن كۇفرىنى ئارتۇق كۆرسە (كۇفرىدا
مەھكەم تۇرسا) ،ئۇالرنى دوست تۇتماڭالر .ئىچىڭالردىن كىملەركى ،ئۇالرنى دوست تۇتىدىكەن ،ئۇالر
زالىمالردۇر (يەنى ئۇالرغا ئوخشاش مۇشرىكتۇر ،چۈنكى مۇشرىكلىككە رازى بولغان ئادەممۇ مۇشرىك
ھېسابلىنىدۇ)﴿ .﴾23ئېيتقىنكى« ،ئەگەر سىلەرنىڭ ئاتاڭالر ،ئوغۇللىرىڭالر ،قېرىندىشىڭالر،
خوتۇنلىرىڭالر ،ئۇرۇق – تۇغقانلىرىڭالر (ھەمدە ئۇالردىن باشقىالر) ،تاپقان پۇل -ماللىرىڭالر،
ئاقماي قېلىشىدىن قورققان تىجارىتىڭالر ،ياخشى كۆرىدىغان ئۆيلىرىڭالر سىلەر ئۈچۈن ﷲ دىن،
ﷲ نىڭ پەيغەمبىرىدىن ۋە ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلىشتىنمۇ سۆيۈملۈك بولسا (يەنى شۇالر بىلەن
بولۇپ كېتىپ ،ﷲ نىڭ پەيغەمبىرىگە ياردەم بەرمىسەڭالر) ،ئۇ ھالدا سىلەر تاكى ﷲ نىڭ ئەمرى
(يەنى مەككىنى پەتىھ قىلىش ئىزنى) كەلگۈچە كۈتۈڭالر ،ﷲ پاسىق قەۋمنى (يەنى ﷲ نىڭ
دىنىنىڭ چەك -چېگرىسىدىن چىقىپ كەتكۈچىلەرنى) ھىدايەت قىلمايدۇ»﴿.﴾24

كىم بولۇشىدىن قەتئىي نەزەر مۇشرىكالرنى
دوست تۇتماسلىقنىڭ بۇيرۇلغانلىقى
40

ﷲ تائاال مۆمىنلەرنى كاپىالردىن (ئەگەر ئۇالرنىڭ ئاتىلىرى ياكى ئوغۇللىرى بولغان
تەقدىردىمۇ) ئايرىلىشقا بۇيرۇيدۇ .ئەگەر ئۇالر كۇپۇرنى ئىماندىن ئارتۇق بىلسە ،مۆمىنلەرنى ئۇالرنى
دوست تۇتۇشتىن توسىدۇ ۋە بۇنداق قىلىشتىن قاتتىق ئاگاھالندۇرىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ غا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىدىغان بىر قەۋمنىڭ
ﷲ بىلەن ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى بىلەن قارشىالشقانالرنى ـ ئۇالرنىڭ ئانىلىرى ،ئوغۇللىرى ،يا
قېرىنداشلىرى ،يا ئۇرۇق ـ تۇغقانلىرى بولغان تەقدىردىمۇ ـ دوست تۇتقانلىقىنى كۆرمەيسەن (يەنى
ئۇالرنى دوست تۇتۇشى مۈمكىن ئەمەس) ،ئەنە شۇالرنىڭ دىللىرىدا ﷲ ئىماننى مەھكەم قىلدى ۋە

تەۋبە سۈرىسى

ئۆز دەرگاھىدىن بولغان روھ بىلەن ئۇالرنى كۈچەيتتى ،ﷲ ئۇالرنى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ
تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ﴾(((.
ئىمام بەيھەقى ئابدۇلالھ ئىبنى شەۋزاتنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئەبۇئۇبەيدە
ئىبنى جەرراھنىڭ ئاتىسى بەدرى ئۇرۇشىدا ئەبۇئۇبەيدىگە بۇتالرنى ياخشى سۈپەتلەپ تۇرىۋالدى .ئۇ
ئاتىسىدىن ئۆزىنى قاچۇردى .ئاتىسى بۇتالرنى ماختاپ ،ئۇنىڭ كەينىگە كىرىۋالدى .شۇنىڭ بىلەن
ئۇ ئاتىسىنى ئۆلتۈردى .ﷲ تائاال ئەبۇئۇبەيدە ھەققىدە﴿ :ﷲ غا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىدىغان
بىر قەۋمنىڭ ﷲ بىلەن ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى بىلەن قارشىالشقانالرنى ـ ئۇالرنىڭ ئانىلىرى،
ئوغۇللىرى ،يا قېرىنداشلىرى ،يا ئۇرۇق ـ تۇققانلىرى بولغان تەقدىردىمۇ ـ دوست تۇتقانلىقىنى
كۆرمەيسەن (يەنى ئۇالرنى دوست تۇتۇشى مۈمكىن ئەمەس) ،ئەنە شۇالرنىڭ دىللىرىدا ﷲ ئىماننى
مەھكەم قىلدى ۋە ئۆز دەرگاھىدىن بولغان روھ بىلەن ئۇالرنى كۈچەيتتى ،ﷲ ئۇالرنى ئاستىدىن
ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ﴾((( دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى.
ئاندىن ﷲ تائاال پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى باال ـ چاقىلىرى ،ئۇرۇق ـ تۇغقانلىرى ۋە
قېرىنداشلىرىنى ﷲ تائاالدىن ،ئۇنىڭ پەيغەمبىرىدىن ۋە ﷲ تائاال يولىدا جىھاد قىلغانالردىن
ئارتۇق كۆرگەنلەرنى قاتتىق ئاگاھالندۇرۇشقا بۇيرۇپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئېيتقىنكى« ،ئەگەر سىلەرنىڭ
ئاتاڭالر ،ئوغۇللىرىڭالر ،قېرىندىشىڭالر ،خوتۇنلىرىڭالر ،ئۇرۇق – تۇغقانلىرىڭالر (ھەمدە ئۇالردىن
باشقىالر) ،تاپقان پۇل -ماللىرىڭالر ،ئاقماي قېلىشىدىن قورققان تىجارىتىڭالر ،ياخشى كۆرىدىغان
ئۆيلىرىڭالر﴾ يەنى سىلەر ياخشى كۆرىدىغان چىرايلىق ۋە كۆركەم ئۆيلىرىڭالر قاتارلىق بۇ نەرسىلەر
﴿سىلەر ئۈچۈن ﷲ دىن ،ﷲ نىڭ پەيغەمبىرىدىن ۋە ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلىشتىنمۇ سۆيۈملۈك
بولسا (يەنى شۇالر بىلەن بولۇپ كېتىپ ،ﷲ نىڭ پەيغەمبىرىگە ياردەم بەرمىسەڭالر) ،ئۇ ھالدا سىلەر
تاكى ﷲ نىڭ ئەمرى (يەنى مەككىنى پەتىھ قىلىش ئىزنى) كەلگۈچە كۈتۈڭالر ،ﷲ پاسىق قەۋمنى
(يەنى ﷲ نىڭ دىنىنىڭ چەك -چىگرىسىدىن چىقىپ كەتكۈچىلەرنى) ھىدايەت قىلمايدۇ»﴾.

ئىمام ئەھمەد زەھرا ئىبنى مەئبەدتىن بوۋىسىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىز
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن بىللە ئىدۇق .ئۇ ئۆمەر ئىبنى خەتتابنىڭ قولىنى تۇتۇپ تۇراتتى.
ئۆمەر :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،سەن مەن ئۈچۈن ئۆزەمدىن
باشقا ھەممە نەرسىدىن سۆيۈملۈك سەن -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :مەن سىلەرنىڭ
بىرىڭالر ئۈچۈن ئۇنىڭ جېنىدىنمۇ سۆيۈملۈك بولمىغۇچە ئۇ مۆمىن بواللمايدۇ» دېدى .شۇ چاغدا
ئۆمەر :ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ھازىردىن باشالپ سەن مەن ئۈچۈن مېنىڭ جېنىمدىنمۇ
سۆيۈملۈك سەن -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئى ئۆمەر! مانا ئەمدى مۆمىن بولدۇڭ»
دېدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارىمۇ رىۋايەت قىلغان.
ئىمام ئەھمەد ۋە ئەبۇداۋۇد ئىبنى ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم« :مالنى كۆرمەي تۇرۇپ
ئېلىم ـ سېتىم قىلساڭالر ،شەرىئەتكە خىالپ ئېلىم ـ سېتىم قىلساڭالر((( ،چارۋىچىلىققا بېرىلىپ
((( مۇجادەلە سۈرىسى 22ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( مۇجادەلە سۈرىسى 22ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( شەرىئەتكە خىالپ سودا ـ سېتىق :مالنى كۆرمەي تۇرۇپ سودىلىشىش ،بىرەر مالنى نېسىگە قىممەت سېتىپ دەل شۇ

41

كەتسەڭالر ،تېرىقچىلىق بىلەن قانائەت قىلساڭالر ۋە ﷲ تائاال يولىدا جىھاد قىلىشنى تاشلىساڭالر،
ﷲ تائاال سىلەرنى خارلىققا گىرىپتار قىلىدۇ تاكى سىلەر دىنىڭالرغا ھەقىقىي قايتمىغۇچە ﷲ بۇ
خارلىقنى ئۈستىڭالردىن كۆتۈرۈۋەتمەيدۇ»(((.

*******
ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣﮤ ﮥ ﮦﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ
ﮭﮮﮯﮰﮱ ﯓﯔﯕﯖﯗﯘﯙ
ﯚﯛﯜ ﯝﯞﯟﯠﯡﯢﯣﯤ ﯥﯦ
ﯧﯨﯩﯪﯫﯬ ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚﭛﭜ
ﭝﭞ
ﷲ سىلەرگە نۇرغۇن جەڭ مەيدانلىرىدا ۋە ھۈنەين كۈنىدە (يەنى جېڭىدە) ھەقىقەتەن
ياردەم بەردى .ئەينى ۋاقىتتا سانىڭالرنىڭ كۆپلىكىدىن خۇشاللىنىپ كەتتىڭالر (يەنى بۈگۈن
بىزنىڭ سانىمىز كۆپ ،مەغلۇب بولمايمىز دېدىڭالر ،بۇ چاغدا سىلەرنىڭ سانىڭالر 12مىڭ،
دۈشمىنىڭالرنىڭ سانى 4000ئىدى) ،سانىڭالرنىڭ كۆپلۈكى سىلەرگە قىلچە ئەسقاتمىدى( .قاتتىق
قورققىنىڭالردىن) كەڭ زېمىن سىلەرگە تار تۇيۇلدى .ئاندىن (مەغلۇب بولۇپ ،رەسۇلۇلالنى ئازغىنا
مۆمىنلەر بىلەن تاشالپ) ئارقاڭالرغا قاراپ قاچتىڭالر﴿ .﴾25ئاندىن ﷲ پەيغەمبىرىگە ۋە مۆمىنلەرگە
(مەرھەمەت قىلىپ) خاتىرجەملىك بېغىشلىدى ،سىلەرگە قوشۇنالرنى (يەنى سىلەرگە ياردەمگە
پەرىشتىلەرنى) چۈشۈردى ،ئۇالرنى سىلەر كۆرمىدىڭالر (شۇنىڭ بىلەن سىلەر غەلىبە قىلدىڭالر)،
ﷲ كاپىرالرنى (ئۆلتۈرۈلۈش ۋە ئەسىر ئېلىنىش بىلەن) ئازابلىدى ،كاپىرالرنىڭ جازاسى ئەنە
شۇ﴿ .﴾26شۇنىڭدىن كېيىن ،ﷲ خالىغان ئادەمگە تەۋبىنى نېسىپ قىلىدۇ (يەنى ئىسالم دىنىغا
كىرىشكە مۇۋەپپەق قىلىدۇ) .ﷲ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ناھايىتى مېھرىباندۇر﴿.﴾27

غەلىبىنىڭ غايىب ياردەمگە باغلىق ئىكەنلىكى

42

ئىبنى جۇرەيج مۇجاھىدنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بۇ ئايەت مۆمىنلەرگە
بېرىلگەن نېمەتلەر بايان قىلىنىپ چۈشۈرۈلگەن (تەۋبە سۈرىسىدىكى) تۇنجى ئايەتتۇر .ﷲ تائاال
بۇ ئايەتتە مۆمىنلەرگە ئاتا قىلغان مەرھەمىتىنى ،ئۇالرنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن قىلغان
نۇرغۇن غازاتلىرىدىكى جەڭ مەيدانلىرىدا ئۇالرغا بەرگەن ياردىمىنى بايان قىلىدۇ .غەلىبە ﷲ
تائاالنىڭ ئورۇنالشتۇرۇشى ۋە كۈچ ـ قۇۋۋەت بېرىشى بىلەن پەقەتال ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدىن
كېلىدۇ .ھەرگىز ئۇالرنىڭ سانىنىڭ كۆپلىكى ۋە قورال ـ ياراغلىرىنىڭ سەرخىل بولغانلىقى ئۈچۈنال
كەلمەيدۇ ،كەلگەنمۇ ئەمەس .ﷲ تائاال بۇ ئايەتلەردە مۆمىنلەرگە ئۇالرنىڭ سانى ئاز بولسۇن
مالنى نەق پۇلغا سېتىۋېلىش ،ھۈر ئادەملەرنى ئېلىپ -سېتىش قاتارلىق تىجارەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
((( ئىسالم دىنىدا بۇ ئىشالرنى قىلىش چەكلەنگەن ئەمەس .لېكىن ئۇنىڭغا بۈتۈنلەي بېرىلىپ كېتىپ ،ﷲ يولىدا جىھاد
قىلىشقا ئەھمىيەت بەرمەسلىك مۇشۇنداق خارلىققا قېلىشقا سەۋەبچى بولىدۇ.

تەۋبە سۈرىسى

ياكى كۆپ بولسۇن ،بەرىبىر ئىكەنلىكىنى ،ياردەمنىڭ ئۇالرغا پەقەت ﷲ تائاالنىڭ دەرگاھىدىنال
كېلىدىغانلىقىنىتەكىتلەيدۇ.
ھۈنەين ئۇرۇشى بولغان كۈنى مۆمىنلەر سانىنىڭ كۆپلىكىدىن خۇشالالندى .بۇ ئۇالر ئۈچۈن
ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمىدى .ئۇالر سانى كۆپ تۇرۇقلۇق پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى ئازغىنا مۆمىنلەر
بىلەن تاشالپ قويۇپ قاچتى .ئاندىن ﷲ تائاال پەيغەمبىرىگە ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان
مۆمىنلەرگە ياردىمىنى چۈشۈرۈپ ،ئۇالرنى كۈچلەندۈردى .مۆمىنلەرگە ئۇالرنىڭ سانى ئاز بولغان
تەقدىردىمۇ ياردەم ۋە مەدەتنىڭ يالغۇز ﷲ تائاال تەرىپىدىنال كېلىدىغانلىقى توغرىسىدا (ﷲ تائاال
خالىسا) يەنە تەپسىلىي توختىلىپ ئۆتىمىز.
سانى ئاز نۇرغۇن قوشۇنالر ﷲ تائاالنىڭ ئىزنى بىلەن سانى كۆپ نۇرغۇن قوشۇنالر ئۈستىدىن
غەلىبە قىلىپ كەلدى .ﷲ ئۇرۇشتا چىداملىق كۆرسەتكۈچىلەر بىلەن بىللىدۇر.

ھۈنەين غازىتى
ھۈنەين ئۇرۇشى ھىجىرىيەنىڭ 8ـ يىلى مەككە پەتھى بولغاندىن كېيىن شەۋۋال ئېيىدا
يۈز بەرگەن بولۇپ ،ۋەقە مۇنداق بولغان ئىدى :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مەككىنى پەتھى قىلىپ
بولغاندىن كېيىن ،ھەممە ئىشالر ئۆز ئىزىغا چۈشىدۇ .مەككىلىكلەر ئومۇمىيۈزلۈك دېگۈدەك ئىسالمغا
كىرىدۇ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرنىڭ ھەممىسىنى ئازاد قىلىپ قويۇپ بېرىدۇ .شۇ كۈنلەردە،
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا ھاۋازىن خەلقىنىڭ ئۇنىڭغا قارشى ئۇرۇش ئۈچۈن توپلىنىۋاتقانلىقى،
ئۇالرنىڭ باشلىقىنىڭ مالىك ئىبنى ئەۋف ئىكەنلىكى ،ئۇنىڭ ئەتراپىغا سەقىف قەبىلىسىنىڭ پۈتۈن
ئادەملىرى ،جۇشەم جەمەتىلىدىكىلەر ،سەئىد ئىبنى بەكىر جەمەتىدىكىلەر ،ھىالل جەمەتىدىن ئاز بىر
قىسىم كىشىلەر ،ئەمىر ئىبنى ئامىر ۋە ئەۋف ئىبنى ئامىر جەمەتىدىكىلەردىن بىر قىسىم كىشىلەرنىڭ
توپالنغانلىقى ھەققىدە خەۋەر يەتكۈزۈلدى .ئۇالر ئاياللىرىنى ،بالىلىرىنى ،قويلىرىنى ،كاال -
تۆگىلىرىنى ۋە باشقا پۈتۈن مال ـ مۈلكىنى ئېلىپ جەڭ مەيدانىغا كەلدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
مەككىنى پەتھى قىلىش ئۈچۈن ئۆزى بىلەن بىللە ئېلىپ كەلگەن مۇھاجىرالر ،ئەنسارىالر ۋە ئەرەب
قەبىلىلىرىدىن تەركىب تاپقان 10,000كىشىلىك قوشۇننى ئېلىپ ،ئۇالرغا قارشى ئۇرۇشقا چىقتى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن يەنە ئىسالمغا يېڭىدىن كىرگەن مەككىلىك 2000ئادەم بار ئىدى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇ 12,000كىشىلىك قوشۇننى ئېلىپ ،دۈشمەنگە قاراپ ئىلگىرىلىدى.
ئۇالر مەككە بىلەن تائىفنىڭ ئارىلىقىدىكى ھۈنەين دەپ ئاتىلىدىغان جىلغىدا ئۇچراشتى .ئۇرۇش
بۇ جىلغىدا سەھەر ۋاقتىدا يۈز بەردى .مۇسۇلمانالر بۇ جىلغىغا كەلگەندە ،دۈشمەنلەر ئاللىبۇرۇن
جايلىشىپ بولغان ئىدى .مۇسۇلمانالر بۇنى سەزمەي جىلغىغا قاراپ ئىلگىرىلەۋەردى .دۈشمەنلەر
باشلىقنىڭ بۇيرۇقىغا ئاساسەن يوشۇرىنىۋالغان يېرىدىن تۇيۇقسىز ئېتىلىپ چىقىپ ،ئوققا تۇتۇپ،
قىلىچلىرىنى يالىڭاچالپ ،خۇددى بىر ئادەمگە ئوخشاش تەڭال يۇپۇرۇلۇپ كەلدى .شۇ چاغدا،
مۇسۇلمانالر خۇددى قۇرئاندا بايان قىلىنغاندەك ئارقىسىغا قاراپ قاچتى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
ئورنىدىن مىدىرلىماي جەڭگىۋار ھالەتتە تۇردى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم شەھبا ئىسىملىك قېچىرىنى

(((

((( ئىسالم كالىندارى بويىچە 10ـ ئاي.

43

مېنىۋالغان بولۇپ ،قېچىرنى دۈشمەن تەرەپكە دېۋىتەتتى .ئۇنىڭ تاغىسى ئابباس قېچىرنىڭ ئوڭ
تەرىپىگە ،ئەبۇسۇفيان ئىبنى ھارىس قېچىرنىڭ سول تەرىپىگە ئېسىلىۋېلىپ ،قېچىرىنىڭ تېز
مېڭىپ كېتىشىنى توسۇپ تۇراتتى .ئابباس پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ يېنىدا تۇرۇپ ،ئۇ نېمە
دېسە ،شۇ سۆزنى تەكرارالپ مۇسۇلمانالرنى قايتىپ كېلىشكە چاقىرىپ مۇنداق دەيتتى« :ئى
ﷲ نىڭ بەندىلىرى! مەن تەرەپكە كېلىڭالر ،مەن ﷲ تائاالنىڭ ئەلىچىسىمەن ،مەن تەرەپكە
كېلىڭالر!» پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم شۇ ھالەتتە مۇنداق دېدى« :مەن ﷲ تالالپ ئەۋەتكەن ھەق
پەيغەمبەرمەن .نامى ھەممىگە پۇر كەتكەن ئابدۇلمۇتەللىبنىڭ ئوغلىمەن»((( .يۈزگە يېقىن ساھابە
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن جەڭگىۋار ھالەتتە تۇردى .بەزى تارىخچىالر :ئۇالر سەكسەن ئادەم
ئىدى -،دېگەن .ئۇالرنىڭ ئىچىدە :ئەبۇبەكرى ،ئۆمەر ،ئابباس ،ئەلى ،فەزل ئىبنى ئابباس،
ئەبۇسۇفيان ئىبنى ھارىس ،ئەيمەن ئىبنى ئۇممۇئەيمەن ،ئۇسامە ئىبنى زەيد ۋە باشقىالر بار ئىدى.
ﷲ تائاال ئۇالردىن رازى بولسۇن! پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم تاغىسى ئابباسنى (دەرەخ ئاستىدا
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا“ :سېنى تاشالپ قاچمايمىز” دەپ “رىزۋان بەيئىتى” بەرگەن مۇھاجىر ۋە
ئەنسارىالردىن ئىبارەت مۇسۇلمانالرنى) يۇقىرى ئاۋازدا :ئى دەرەخ ئاستىدا بەيئەت قىلغانالر! -دەپ
چاقىرىشقا بۇيرۇدى .ئابباس ئاۋازى ناھايىتى يۇقىرى ئادەم ئىدى .ئۇ بىردە :ئى سۇمرە دەرىخى
ئاستىدا بەيئەت قىلغانالر! -دەپ توۋلىسا ،بىردە :ئى بەقەرە سۈرىسىدە تىلغا ئېلىنغانالر! -دەپ
توۋاليتتى .ساھابىالر :بىز سېنىڭ بۇيرۇقۇڭغا بويسۇنىمىز ،بىز ساڭا ئىتائەت قىلىمىز -،دېيىشىپ
ئارقىغا بۇرۇلۇپ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا قايتىپ كەلدى .ھەتتا بىر ئادەم تۆگىسىنى
كەينىگە قايتۇرۇشقا كۈچى يەتمەي تۇرۇپ ،ساۋۇتلىرىنى كەيدى ـ دە ،تۆگىسىدىن چۈشىۋېلىپ،
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ يېنىغا قايتىپ كەلدى .كەينىگە قايتقان ئادەملەر پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ ئەتراپىغا توپالنغاندا ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرنى دۈشمەنلەرگە ئۆزلىرىنى
تونۇتۇپ قويۇشقا بۇيرۇدى ۋە پەرۋەردىگارىغا« :ئى ﷲ! ماڭا ياردەم بېرىشتىن ئىبارەت قىلغان
ۋەدەڭنى ئەمەلگە ئاشۇرغىن» دەپ دۇئا قىلىپ ،ياردەم تىلىگەندىن كېيىن ،بىر چاڭگال توپىنى
ئېلىپ دۈشمەنلەرگە قارىتىپ ئاتتى .دۈشمەنلەردىن بىرمۇ ئادەم قالماي ھەممىسىنىڭ كۆزىگە توپا
كىردى .ئۇالر كۆزلىرىگە كىرىپ كەتكەن توپا بىلەن ئاۋارە بولۇپ جەڭ قىاللمىدى .نەتىجىدە ،ئۇالر
مەغلۇپ بولدى .مۇسۇلمانالر ئۇالرنىڭ ئارقىسىدىن قوغالپ يۈرۈپ بىر قىسمىنى ئۆلتۈردى ۋە بىر
قىسمىنى ئەسىر ئالدى .ئەسىرلەرنى ئېلىپ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ئالدىغا قايتتى.

44

ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم شۆئبىدىن بەرا ئىبنى ئازىب رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :بىر ئادەم ئۇنىڭغا :ئى بەرا! ھۈنەين غازىتىدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى تاشالپ
قاچتىڭالرمۇ؟ -دېدى .بەرا مۇنداق دېدى :لېكىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم قاچمىدى ،ھاۋازىن
خەلقى ناھايىتى مەرگەن ئادەملەر ئىدى .بىز ئۇالر بىلەن ئۇچراشقاندا ،ئۇالرغا قارشى ھۇجۇمغا
ئۆتتۇق .ئۇالر ئارقىلىرىغا قاراپ قاچتى ،ئادەملەر غەنىمەتلەرنى يىغىشقا بېرىلىپ كەتتى .شۇنىڭ
بىلەن ،دۈشمەنلەر بۇ پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ بىزنى ئوققا تۇتتى .بىز كەينىمىزگە قاراپ قاچتۇق.
مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ جەڭگىۋار ھالەتتە تۇرۇۋاتقانلىقىنى كۆردۈم .ئەبۇسۇفيان ئىبنى
ھارىس ئۇنىڭ ئاق قېچىرىنىڭ يۈگىنىدىن تۇتۇۋالغان ئىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :مەن ﷲ
تالالپ ئەۋەتكەن ھەق پەيغەمبەرمەن .نامى ھەممىگە پۇر كەتكەن ئابدۇلمۇتەللىبنىڭ ئوغلىمەن»
((( ئوغلىدىن نەۋرىسى كۆزدە تۇتۇلىدۇ.

تەۋبە سۈرىسى

دېدى.
مەن (يەنى ئاپتور) مۇنداق دەپ قارايمەن :بۇ ،مىسلى كۆرۈلمىگەن باتۇرلۇقتۇر .چۈنكى بۇ
كۈندە ئۇرۇش قاتتىق بولغان ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئەسكەرلەردىن مۇداپىئەسىز قالغان ،ئۇ تېز
يۈگۈرەلمەيدىغان ،قېچىشقىمۇ ،قايتارما زەربە بېرىشكىمۇ يارىمايدىغان بىر قېچىرنىڭ ئۈستىدە تۇرغان
پەيتتىمۇ ،قېچىرىنى دۈشمەن تەرەپكە قارىتىپ دېۋىتەتتى ۋە ئۆزىنىڭ باتۇرلۇقىنى بىلمىگەنلەرگە
بىلدۈرۈپ قويۇش ئۈچۈن سۆزلىرىنى يۇقىرى ئاۋازدا تەكراراليتتى .ﷲ تائاالنىڭ مەرھىمىتى ۋە
ساالمى قىيامەت كۈنىگىچە پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا بولسۇن!
بۇالرنىڭ ھەممسى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ﷲ تائاالغا ئىشەنگەنلىكى ،تەۋەككۈل
قىلغانلىقى ،ﷲ تائاالنىڭ ئۆزىگە ياردەم بېرىدىغانلىقىنى ،پەيغەمبەرلىك ۋەزىپىسىنىڭ تولۇق
ئەمەلگە ئاشىدىغانلىقىنى ۋە ئىسالم دىنىنىڭ باشقا بارلىق دىنالر ئۈستىدىن غەلىبە قىلىدىغانلىقىنى
بىلگەنلىكى ئۈچۈندۇر.
﴿ئاندىن ﷲ پەيغەمبىرىگە ۋە مۆمىنلەرگە (مەرھەمەت قىلىپ) خاتىرجەملىك بېغىشلىدى،
سىلەرگە قوشۇنالرنى (يەنى سىلەرگە ياردەمگە پەرىشتىلەرنى) چۈشۈردى﴾ ئىمام ئەبۇجەئفەر ئىبنى

جەرىر قاسىمدىن ئەۋف ئىبنى ئەبۇجەمىلە ئەئرابىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مەن
ئىبنى بۇرسىننىڭ ئازادگەردىسى ئابدۇراھماننىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم :ماڭا ھۈنەين
ئۇرۇشىدا مۇشرىكالر بىلەن بىللە بولغان بىر ئادەم ئۇرۇش ئەھۋالىنى سۆزلەپ بېرىپ مۇنداق دېدى:
بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ساھابىلىرى بىلەن ھۈنەين ئۇرۇشىدا ئۇچراشتۇق .مۇسۇلمانالر بىزگە
بىر قوي ساغقان مۇددەتكىچىمۇ قارشىلىق كۆرسىتەلمىدى .بىز ئۇالرنى يېڭىپ ،ئارقىسىدىن قوغالپ
تاكى بىر ئاق قېچىرغا مېنىۋالغان ئادەمنىڭ قېشىغا يېقىنالپ كەلدۇق .ئۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
ئىكەن ،بىز ئۇنىڭ ئەتراپىدا يۈزلىرى ئاق ۋە چىرايلىق ئادەملەرنى ئۇچراتتۇق .ئۇالر بىزگە :ھەي قارا
يۈزلەر! ئارقاڭالرغا قايتىڭالر -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،بىز مەغلۇب بولدۇق .ئۇالر گەدەنلىرىمىزگە
دەسسىدى .ئۇالر پەرىشتىلەر ئىكەن.

﴿شۇنىڭدىن كېيىن ،ﷲ خالىغان ئادەمگە تەۋبىنى نېسىپ قىلىدۇ (يەنى ئىسالم دىنىغا
كىرىشكە مۇۋەپپەق قىلىدۇ) .ﷲ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ناھايىتى مېھرىباندۇر﴾ ﷲ

تائاال ھاۋازىن خەلقىدىن تىرىك قالغانالرغا تەۋبە قىلىشنى نېسىپ قىلدى .ئۇالر ئىسالمغا كىرىپ
مۇسۇلمان بولغان ھالدا ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كېلىپ ئۇنىڭ سېپىغا قوشۇلدى.
مەككىنىڭ جەئران دېگەن يېرىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىلەن سۆھبەت ئۆتكۈزدى .بۇ ھۈنەين
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1940
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1031
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1922
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 940
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1303
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3677
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    30.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1496
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3859
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1377
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3794
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1391
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1415
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1319
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1423
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    34.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    57.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1565
    35.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3702
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1468
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3627
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3720
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1522
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3722
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3733
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1486
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3590
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1477
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3696
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1410
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1450
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3753
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1382
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1324
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3756
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3846
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3697
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1368
    29.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3800
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1361
    29.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1515
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1445
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3788
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3728
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1430
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3689
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1416
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3742
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1474
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3638
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1503
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3612
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1436
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3657
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    32.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3715
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1472
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1510
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3699
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1399
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3615
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1447
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3637
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1010
    34.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3595
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1485
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3641
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1351
    35.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3694
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1420
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1499
    34.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3611
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    31.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1346
    35.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3712
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1359
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3671
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1364
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3737
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1412
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3599
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1386
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3877
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1184
    31.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1419
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 03 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 135
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 103
    61.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    67.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    70.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.