Latin

Tefsir İbni Kesir - 02 - 63

Süzlärneñ gomumi sanı 3741
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1533
30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
تۇرغۇچىدۇر﴾ يەنى دىلالرغا يوشۇرغان نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴿ .ﷲ كۆزلەرنىڭ
خىيانىتىنى ۋە دىلالردىكى يوشۇرۇن نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرىدۇ﴾(((.
﴿ﷲ بولۇشقا تېگىشلىك ئىشنى ئىشقا ئاشۇرۇش ئۈچۈن ،دۈشمەن بىلەن ئۇچراشقان
چېغىڭالردا( ،دۈشمەنلەرگە قارشى تۇرۇشقا جۈرئەت قىلسۇن دەپ) ئۇالرنى سىلەرنىڭ كۆزۈڭالرغا
ئاز كۆرسەتتى﴾ بۇمۇ ھەم ﷲ تائاالنىڭ مۇسۇلمانالرغا قىلغان مەرھەمىتىدۇر .چۈنكى ،ﷲ

ئۇالرنىڭ كۆزلىرىگە دۈشمەنلىرىنى ئاز كۆرسەتتى .بۇنىڭ بىلەن مۇسۇلمانالرنىڭ سېپىدە
كاپىرالرغا قارشى جۈرئەت پەيدا بولدى .ئەبۇئىسھاق سەبىئى ئەبۇئۇبەيدىدىن ئابدۇلالھ ئىبنى
مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بەدرى ئۇرۇشى بولغان
كۈنى دۈشمەنلەر بىزنىڭ كۆزلىرىمىزگە ھەقىقەتەن ئاز كۆرۈندى .ھەتتا يېنىمدىكى ئادەملەر:
ئۇالر يەتمىش ئەتراپىدا ئىكەن -،دېدى .كېيىن بىز ئۇالردىن بىر ئادەمنى تۇتۇۋېلىپ،
ئۇالرنىڭ سانىنى سورىدۇق .ئۇ :بىز مىڭ ئادەم ئىدۇق -،دېدى .بۇنى ئىبنى ئەبۇھاتەم ۋە
ئىبنى جەرىر رىۋايەت قىلغان.
((( غافىر سۈرىسى 19ـ ئايەت.

759

ئىبنى ئەبۇھاتەم ئىكرىمەنىڭ بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
ﷲ ھەر ئىككىال تەرەپنى بىر ـ بىرى بىلەن ئۇرۇش قىلىشقا قىزىقتۇردى.
مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق يەھيا ئىبنى ئۇبادتىن ئۇبادە ئىبنى ئابدۇلالھنىڭ﴿ :ﷲ بولۇشقا
تېگىشلىك ئىشنى ئىشقا ئاشۇرۇش ئۈچۈن﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت

قىلىدۇ :يەنى ﷲ ئىنتىقام ئېلىشقا تېگىشلىك كىشىلەردىن ئىنتىقام ئېلىش ۋە نېئمەتلىرىدىن
تولۇق بەھرىمەن قىلىشقا تېگىشلىك بولغان دوستلىرى -مۆمىنلەرگە نېئمەتلىرىنى ئاتا قىلىش
ئۈچۈن ،ئۇالرنىڭ ئارىسىدا بەدرى ئۇرۇشىنى ئەمەلگە ئاشۇردى.
بۇ ئايەتنىڭ ئومۇمىي مەنىسى شۇكى ،ﷲ تائاال ھەر ئىككىال تەرەپنى قارشى تەرەپ
ئۈستىدىن مەغرۇرالندۇرۇپ ،ئۇالرنىڭ ئۇرۇشقا قىزىقىشى ئۈچۈن ،بىر ـ بىرىگە سانىنى ئاز
كۆرسەتتى .بۇ ئەھۋال ئۇرۇشقا سەپ تۈزگەندە يۈز بەردى .ئەمما ئۇرۇش قىزىپ كەتكەن،
ﷲ مۆمىنلەرگە ئارقىمۇ ئارقا چۈشۈپ تۇرىدىغان 1000پەرىشتە بىلەن ياردەم بەرگەن چاغدا،
كاپىرالرغا مۆمىنلەرنىڭ سانى ئىككى ھەسسە كۆپ بولۇپ كۆرۈندى.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى يەھۇدىيالر جامائەسى! بەدرىدە جەڭ ئۈچۈن)
ئۇچراشقان ئىككى گۇرۇھتا سىلەر ئۈچۈن ئىبرەت بار ،بىرى ﷲ يولىدا ئۇرۇشۇۋاتقان گۇرۇھتۇر،
يەنە بىرى مۇسۇلمانالرنى (سانىنى) ئۆزلىرىدەك ئىككى باراۋەر ئوپئوچۇق كۆرگەن كاپىرالر
گۇرۇھىدۇر (يەنى ﷲ كاپىرالرغا قورقۇنچ سېلىش بىلەن ئۇالرنى ئۇرۇشتىن قول يىغدۇرۇش
ئۈچۈن ،كاپىرالرغا مۇسۇلمانالرنىڭ سانىنى جىق كۆرسەتتى) .ﷲ خالىغان كىشىگە ياردەم
بېرىپ قولاليدۇ .بۇنىڭدا ھەقىقەتەن ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن ئىبرەت بار﴾(((.
مانا بۇ ،ئىككى ئايەتنىڭ مەزمۇنىنىڭ بىرلىشىشىدۇر((( .ھەر ئىككىال ئايەت ئۆز ئورنىدا
ھەق ۋە راستتۇر .جىمى مەدھىيە ۋە ھەمدۇسانا ﷲ تائاالغا خاستۇر.

*******
ﯩﯪﯫﯬ ﯭﯮ ﯯﯰﯱﯲﯳﯴ
ﯵ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘﭙ ﭚﭛ ﭜ ﭝ ﭞ
ﭟﭠ
760

ئى مۆمىنلەر! (مۇشرىكالردىن) بىر جامائەگە (يەنى دۈشمەن قوشۇنىغا) ئۇچراشقان
چېغىڭالردا ساباتلىق كۆرسىتىڭالر ،مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىڭالر ئۈچۈن ﷲ نى كۆپ ياد
ئېتىڭالر﴿( .﴾45پۈتۈن سۆز -ھەرىكەتلىرىڭالردا) ﷲ غا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت
((( ئال ئىمران سۈرىسى 13ـ ئايەت.
((( تەپسىر بولۇۋاتقان مەزكۇر ئايەتنىڭ مەزمۇنى ئىككى تەرەپ ئۇرۇشقا سەپ تۈزگەن ۋاقىتقا قارىتىلغان ،ئال ئىمران
سۈرىسى نىڭ 13ـ ئايىتىنىڭ مەزمۇنى ئۇرۇش قىزىپ كەتكەن ۋاقىتقا قارىتىلغان بولغاچقا ،بۇ ئىككى ئايەتنىڭ مەزمۇنى
بىر ـ بىرىگە قارمۇقارشى كەلمەيدۇ.

ئەنفال سۈرىسى

قىلىڭالر ،ئىختىالپ قىلىشماڭالر ،بولمىسا( ،دۈشمەن بىلەن ئۇچرىشىشتىن) قورقۇپ قالىسىلەر،
كۈچ -قۇۋۋىتىڭالر كېتىپ قالىدۇ؛ سەۋر قىلىڭالر ،ﷲ ھەقىقەتەن سەۋر قىلغۇچىالر بىلەن
بىللىدۇر﴿.﴾46

ئۇرۇش پرىنسىپلىرىنىڭ ئۆگىتىلىشى
مانا بۇ ،ﷲ تائاالنىڭ مۆمىن بەندىلىرىگە دۈشمەن بىلەن ئۇچراشقان چاغدىكى ئۇرۇش
پرىنسىپلىرىنى ۋە ئۇالر بىلەن سەپ تۈزگەن چاغدىكى ھەيۋەت بىلەن تۇرۇش يوللىرىنى
ئۆگىتىشىدىن ئىبارەتتۇر .ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئى مۆمىنلەر! (مۇشرىكالردىن) بىر
جامائەگە (يەنى دۈشمەن قوشۇنىغا) ئۇچراشقان چېغىڭالردا ساباتلىق كۆرسىتىڭالر﴾.
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئابدۇلالھ ئىبنى ئەبۇئەۋفادىن رىۋايەت قىلىدۇكى ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم دۈشمەنلەرگە ئۇچراشقان كۈنلەرنىڭ بىرىدە ،كۈن قايرىلغۇچە كۈتۈپ تۇردى.
ئاندىن ساھابىلەر ئارىسىدا ئورنىدىن تۇرۇپ مۇنداق دېدى« :ئى خااليىق! سىلەر دۈشمەنگە
ئۇچرىشىشنى ئارزۇ قىلماڭالر .ﷲ تائاالدىن ئامانلىق تىلەڭالر ،ئەگەر دۈشمەنلەر بىلەن
ئۇچرىشىپ قالساڭالر ،ئۇرۇشتا چىداملىق بولۇڭالر .بىلىڭالركى ،جەننەت قىلىچالرنىڭ سايىسى
ئاستىدىدۇر» .ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئازراق تۇرۇۋېلىپ مۇنداق دېدى« :ئى كىتاب
چۈشۈرگۈچى ،بۇلۇتالرنى ئۈزدۈرگۈچى ،ئىتتىپاقداش قوشۇنالرنى مەغلۇب قىلغۇچى ﷲ!
ئۇالرنى مەغلۇب قىلغىن .بىزگە ئۇالرغا قارشى يادەم بەرگىن».
كەئب ئىبنى ئەخبارنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇ :ﷲ تائاالغا قۇرئان
ئوقۇش ۋە زىكرى قىلىشتىن ياخشى كۆرۈلىدىغان ھېچ ئىش يوق .ئەگەر ئۇنداق بولمىسا
ئىدى ،ﷲ ئىنسانالرنى ناماز ئوقۇشقا ۋە جىھاد قىلىشقا بۇيرىمايتتى .قارىمامسىلەر ،ﷲ
تائاال ئىنسانالرنى جىھاد ۋاقتىدىمۇ زىكرى ئېيتىشقا بۇيرۇپ مۇنداق دېدى﴿ :ئى مۆمىنلەر!
(مۇشرىكالردىن) بىر جامائەگە (يەنى دۈشمەن قوشۇنىغا) ئۇچراشقان چېغىڭالردا ساباتلىق
كۆرسىتىڭالر ،مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىڭالر ئۈچۈن ﷲ نى كۆپ ياد ئېتىڭالر﴾.

دۈشمەن بىلەن قارىمۇ قارشى ھالغا كەلگەندە تەمكىن تۇرۇشنىڭ
بۇيرۇلغانلىقى
ﷲ تائاال مۇجاھىدالرنى دۈشمەن بىلەن ئۇچراشقاندا ،مەزمۇت تۇرۇشقا؛ ئۇالر بىلەن
ئېلىشقاندا ،چىداملىق بولۇشقا ،قاچماسلىققا ،چېكىنمەسلىككە ۋە قورقۇنچاقلىق قىلماسلىققا؛
ئەنە شۇ ھالەتتىمۇ ﷲ تائاالنى ياد ئېتىشكە ،ئۇنى ئۇنتۇلۇپ قالماسلىققا ،بەلكى ﷲ تائاالدىن
ياردەم تىلەشكە ،شۇ ئەھۋالالردا ﷲ تائاال ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قىلىشقا ،ﷲ تائاال
بۇيرىغان ئىشالرنى قىلىشقا ،توسقان ئىشلىرىدىن يېنىشقا ،ئۆزئارا ئىختىالپ تۇغدۇرماسلىققا
بۇيرۇدى .ئەگەر ئۇالر ئۆزئارا ئىختىالپ قىلىشسا ،بۇ ئىختىالپ ئۇالرنىڭ يېڭىلىشىغا ۋە مەغلۇپ

761

بولۇشىغا سەۋەب بولىدۇ.
﴿كۈچ -قۇۋۋىتىڭالر كېتىپ قالىدۇ﴾ يەنى كۈچۈڭالر ،بىرلىكىڭالر ۋە دۈشمەنلەرگە
قارشى بولغان جۈرئىتىڭالر كېتىپ قالىدۇ﴿ .سەۋر قىلىڭالر ،ﷲ ھەقىقەتەن سەۋر قىلغۇچىالر
بىلەن بىللىدۇر﴾ ساھابە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمالرنىڭ ئۇرۇشتا باتۇرلۇق كۆرسىتىشىدە ،ﷲ ۋە
ئۇنىڭ پەيغەمبىرى بۇيرۇغان نەرسىلەرنى قىلىشىدا ،ﷲ كۆرسەتكەن كۆرسەتمىلەرنى چىڭ
تۇتىشىدا ئېلىشقا تېگىشلىك ئۈلگىلەر بار.
بۇ ئېسىل خىسلەتلەر ئۇالردىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەردىن ھېچ ئادەمگە نېسپ
بولمىدى .ئۇالردىن كېيىن كېلىدىغانالردىنمۇ ھېچكىمگە نېسىپ بولمايدۇ .ئۇالر ھەقىقەتەن
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بەرىكىتى ۋە ئۇ بۇيرىغان ئىشالرغا ئىتائەت قىلىش بىلەن ناھايىتى
قىسقا مۇددەت ئىچىدە نۇرغۇن ئىنسانالرنىڭ دىللىرىنى ،شەرق ۋە غەربتىكى نۇرغۇن ئەللەرنى
پەتھى قىلدى .ئۇالرنىڭ سانى باشقا ئەللەردىكى دۈشمەن ئەسكەرلىرىنىڭ سانىغا نىسبەتەن
ناھايىتى ئاز تۇرۇقلۇق ،رۇم (ئەينى ۋاقىتتىكى شەرقىي رىم ئىمپېرىيىسى) ،پارس (ئىران
ئىمپېرىيىسى) ،تۈرك (ئوتتۇرا ئاسىيا يۇرتلىرى) ،ساقالىبە ئىمپېرىيىسى((( ،بەربەر (غەربىي
شىمالىي ئافرىقىدىكى خەلقلەر يۇرتلىرى) ،ھەبەشىستان (ھازىرقى ئېفىئوپىيە) ،سۇدان ،قىبت
(ھازىرقى مىسىر) قاتارلىق ئەللەرنى ۋە ئۇنىڭدىن باشقا نۇرغۇنلىغان ئەللەرنى تېز مۇددەت ئىچىدە
پەتھى قىلدى ۋە ئۇالرنىڭ ھەممسىنى بويسۇندۇردى .نەتىجىدە ،ﷲ تائاالنىڭ كەلىمىسى
ئۈستۈنلىككە ئېرىشتى ۋە ئۇنىڭ دىنى باشقا دىنالر ئۈستىدىن غەلىبە قىلدى 30 .يىلغا
يەتمىگەن قىسقا مۇددەت ئىچىدە ئىسالم دۆلىتى شەرقتىن غەربكىچە كېڭەيدى .ﷲ ئۇالردىن
رازى بولسۇن ۋە ئۇالرنىڭ ھەممسىنى رازى قىلسۇن! بىزنى ئۇالرنىڭ قاتارىدا مەھشەرگاھقا
يىغسۇن! ﷲ ھەقىقەتەن ناھايىتى سېخىيدۇر ۋە بەندىنىڭ تىلىگىنىنى بەرگۈچىدۇر.

*******

762

ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭﭮ
ﭯﭰﭱﭲﭳﭴﭵﭶ ﭷﭸﭹﭺﭻﭼ
ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ
ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ
ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ
ﮬ ﮭﮮ
يۇرتلىرىدىن چوڭچىلىق ۋە رىيا بىلەن چىققان كىشىلەر (يەنى قۇرەيش مۇشرىكلىرى)
گە ئوخشاش بولماڭالر ،ئۇالر (كىشىلەرنى) ﷲ نىڭ يولىدىن توسىدۇ ،ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممە
ئىشلىرىنى بىلگۈچىدۇر﴿ .﴾47ئۆز ۋاقتىدا شەيتان ئۇالرغا (قەبىھ) ئەمەللىرىنى چىرايلىق
((( ساقالىبە ئەينى زاماندا بۇلغارىيە بىلەن ئىستانبۇل ئارىلىقىدىكى جايالرنى ئۆز ئىچىگە ئېلىپ قۇرۇلغان
ئىمپېرىيە.

ئەنفال سۈرىسى

كۆرسىتىپ« :ھېچقانداق كىشى سىلەرنى يېڭەلمەيدۇ ،مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە مەدەتكار»
دېگەن ئىدى .ئىككى قوشۇن ئۇچراشقان چاغدا شەيتان ئارقىسىغا چېكىندى ۋە« :مەن
سىلەردىن ئادا -جۇدا مەن ،سىلەر كۆرمەيۋاتقاننى ھەقىقەتەن كۆرۈپ تۇرۇۋاتىمەن ،مەن
راستىنال ﷲ دىن قورقىمەن ،ﷲ نىڭ ئازابى قاتتىقتۇر» دېدى﴿ .﴾48ئۆز ۋاقتىدا مۇناپىقالر
ۋە دىللىرىدا كېسىلى (يەنى شەك) بارالر« :بۇالرنى (يەنى مۇسۇلمانالرنى) ئۇالرنىڭ دىنى
ئالدىدى (يەنى مۇسۇلمانالر ئۆز دىنىغا مەغرۇر بولۇپ ،ئۆزلىرىنى يېڭىلمەس دەپ گۇمان
قىلىپ ،ئاز سانلىق تۇرۇقلۇق كۆپ سانلىقالر بىلەن ئۇرۇشۇشقا چىقتى)» دېدى .كىمكى ﷲ
غا يۆلىنىدىكەن (ﷲ ئۇنىڭغا ئەلۋەتتە ياردەم بېرىدۇ) ،چۈنكى ﷲ غالىبتۇر ،ھېكمەت بىلەن
ئىش قىلغۇچىدۇر﴿.﴾49

مۇشرىكالرنىڭ بەدرى ئۇرۇشىغا چىققان چاغدىكى ھالىتى
ﷲ تائاال مۆمىن بەندىلىرىنى ﷲ يولىدا ئۇرۇش قىلىشقا ،ئىخالسمەن بولۇشقا ۋە ﷲ
تائاالنى كۆپ ياد ئېتىشكە بۇيرىغاندىن كېيىن ،ئۇالرنى يۇرتلىرىدىن چىقىشتا ﴿چوڭچىلىق﴾
يەنى ھەقنى قوبۇل قىلماسلىق ﴿ۋە رىيا بىلەن چىققان كىشىلەر (يەنى قۇرەيش مۇشرىكلىرى)
گە﴾ ئوخشاپ قېلىشتىن توستى .مۇشرىكالر ئۆز ـ ئۆزىدىن پەخىرلەنگەن ۋە چوڭچىلىق
قىلغان ھالدا چىققان ئىدى .ئەبۇجەھىلگە :سودا كارۋىنى ساق ـ ساالمەت قۇتۇلدى ،سىلەر
قايتىپ كېلىڭالر -،دېگەن خەۋەر يەتكۈزۈلگەندە ،ئۇ :ياق ،ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن
قەسەمكى ،بىز بەدرى سۈيىدىن ئىچىپ ،تۆگىلەرنى ئۆلتۈرۈپ ،ھاراقالرنى ئىچمىگىچە ،ناخشا
ـ ئۇسسۇلچى بىزگە نەغمە ـ ناۋا قىلىپ بەرمىگىچە ئارقىمىزغا قايتمايمىز ،شۇنداق قىلساق ،شۇ
كۈندىكى شانلىق ئىشىمىز ئەرەبلەر مەڭگۈ ئېغىزلىرىدىن چۈشۈرمەيدىغان داستانغا ئايلىنىدۇ-،
دېدى .ئىش دەل ئۇنىڭ ئەكسىچە بولدى .چۈنكى ئۇالر بەدرى سۈيىنىڭ يېنىغا ،ئۆزلىرىنىڭ
ئۆلۈمى تەقدىر قىلىنغان ئورۇنغا كەلدى .ئۇالرنىڭ جەسەتلىرى خارالنغان ،كەمسىتىلگەن ۋە
ھاقارەتلەنگەن ھالدا بەدرى قۇدۇقلىرىغا ،يەنى مەڭگۈلۈك ئازاب ئورنى بولغان دوزاخالرغا
تاشالندى.
شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممە ئىشلىرىنى بىلگۈچىدۇر﴾ يەنى
ئۇالرنىڭ نېمە ئۈچۈن ۋە نېمە مەقسەتتە كەلگەنلىكىنى ئوبدان بىلىدۇ .شۇڭا ئۇالرنى قاتتىق
جازالىدى .ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ،مۇجاھىد ،قەتادە ،زەھھاك ۋە سۇددى قاتارلىقالر
ﷲ تائاالنىڭ ﴿يۇرتلىرىدىن چوڭچىلىق ۋە رىيا بىلەن چىققان كىشىلەر (يەنى قۇرەيش
مۇشرىكلىرى) گە ئوخشاش بولماڭالر﴾ دېگەن ئايىتى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر بەدرى
ئۇرۇشى كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا قارشى ئۇرۇش قىلغىلى چىققان مۇشرىكالردۇر.
مۇھەممەد ئىبنى كەھف مۇنداق دەيدۇ :قۇرەيشلەر مەككىدىن بەدرىگە چىققاندا ،ناخشا
ـ ئۇسسۇلچىلىرىنى ۋە داپ -دۇمباقلىرىنى بىللە ئېلىپ چىقتى .شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال
بۇ ئايەتنى نازىل قىلدى﴿ :يۇرتلىرىدىن چوڭچىلىق ۋە رىيا بىلەن چىققان كىشىلەر (يەنى
قۇرەيش مۇشرىكلىرى) گە ئوخشاش بولماڭالر ،ئۇالر (كىشىلەرنى) ﷲ نىڭ يولىدىن توسىدۇ،
ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممە ئىشلىرىنى بىلگۈچىدۇر﴾.

763

شەيتاننىڭ ئۇالرغا ئەمەللىرىنى چىرايلىق كۆرسىتىپ مەغرۇرالندۇرغانلىقى
﴿ئۆز ۋاقتىدا شەيتان ئۇالرغا (قەبىھ) ئەمەللىرىنى چىرايلىق كۆرسىتىپ« :ھېچقانداق كىشى
سىلەرنى يېڭەلمەيدۇ ،مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە مەدەتكار» دېگەن ئىدى﴾ لەنىتى شەيتان شۇ

يامان نىيەتلىرىنى ئۇالرغا چىرايلىق كۆرسىتىپ :سىلەرنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ -،دەپ خام
ـ خىيال قىلغۇزدى ۋە ئۇالرنىڭ بەنۇبەكىر قەبىلىسىدىن ئىبارەت دۈشمەنلىرىنىڭ پۇرسەتتىن
پايدىلىنىپ مەككىگە ھۇجۇم قىلىشقا بولغان قورقۇنچىسىنى قۇرەيشلەردىن كۆتۈرۈۋېتىپ ،مەن
سىلەرنىڭ قوشناڭالر -،دېدى .بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،شەيتان قۇرەيشلەرگە بەنى مۇدلەج
قەبىلىسىنىڭ باشلىقى سۇراقە ئىبنى مالىكنىڭ سۈرىتىدە بولۇپ ،كۆرۈندى ،سۇراقە مەككە
ئەتراپىدىكى قەبىلىلەر ئارىسىدىكى كۆزگە كۆرۈنگە ئادەم ئىدى .شەيتان قۇرەيشلەرنى ئەنە
شۇنداق ئالدىدى.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :شەيتان ئۇالرغا (يالغان) ۋەدىلەرنى بېرىدۇ ۋە
ئۇالرنى خام خىيالغا سالىدۇ (يەنى ئەمەلدە ئىشقا ئاشمايدىغان ئارزۇالرنى كۆڭلىگە سالىدۇ)،
شەيتان ئۇالرغا پەقەت يالغاننىال ۋەدە قىلىدۇ﴾(((.

ئىبنى جۇرەيج ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ تەپسىر بولۇۋاتقان ئايەت ھەققىدە
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بەدرى ئۇرۇشى بولغان كۈنى ئىبلىس شەيتان بايرىقىنى
كۆتۈرۈپ ،ئەسكەرلىرىنى باشالپ ،مۇشرىكالر بىلەن بىللە كەلدى ۋە مۇشرىكالرنىڭ دىللىرىدا:
سىلەرنى بۈگۈن ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ ،مەن ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ مەدەتكارىڭالر -،دېگەن
ئىشەنچنى تۇرغۇزدى .ئۇالر ئۇرۇشقا كىرگەندە ،شەيتان پەرىشتىلەرنىڭ ياردەمگە كەلگەنلىكىنى
كۆرۈپ ﴿ئارقىسىغا چېكىندى﴾ ۋە﴿ :مەن سىلەردىن ئادا -جۇدا مەن ،سىلەر كۆرمەيۋاتقاننى

ھەقىقەتەن كۆرۈپ تۇرۇۋاتىمەن ،مەن راستىنال ﷲ دىن قورقىمەن ،ﷲ نىڭ ئازابى قاتتىقتۇر﴾

دېدى.

764

ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :بەدرى ئۇرۇشى بولغان كۈنى ئىبلىس شەيتان بايرىقىنى كۆتۈرۈپ ئەسكەرلىرىنى
ئەگەشتۈرۈپ ،بەنى مۇدلىج قەبىلىسىدىكى سۇراقە ئىبنى مالىكنىڭ سۈرىتىدە بولۇپ كەلدى.
شەيتان مۇشرىكالرغا :بۈگۈن سىلەرنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ ،مەن سىلەرنىڭ مەدەتكارىڭالر-،
دېدى .قوشۇنالر سەپكە تۇرغاندا ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىر چاڭگال توپا ئېلىپ
مۇشرىكالرنىڭ يۈزلىرىگە قارىتىپ ئاتتى .ئۇالر ئارقىسىغا چېكىندى .جىبرىئىل ئەلەيھىسساالم
ئىبلىسقا قاراپ كەلدى ،ئىبلىس مۇشرىكالردىن بىر ئادەمنىڭ قولىنى تۇتۇپ تۇراتتى .ئىبلىس
جىبرىئىل ئەلەيھىسساالمنى كۆرۈپ قولىنى دەرھال تارتىپ ئارقىسىغا چېكىندى ،ئەسكەرلىرىمۇ
ئۇنىڭ بىلەن بىللە چېكىندى .ھېلىقى مۇشرىك :ئى سۇراقە! سەن بىزنىڭ مەدەتكارىمىز
ئىكەنلىكىڭنى دەۋاتاتتىڭغۇ؟ -دېدى .ئىبلىس :مەن ھەقىقەتەن سىلەر كۆرمەيۋاتقاننى كۆرۈپ
تۇرىۋاتىمەن .مەن راستىنال ﷲ تائاالدىن قورقىمەن ،ﷲ تائاالنىڭ ئازابى قاتتىقتۇر -،دېدى.
بۇ ئەھۋال ئۇ پەرىشتىلەرنى كۆرگەن چاغدا بولغان ئىدى.
((( نىسا سۈرىسى 120ـ ئايەت.

ئەنفال سۈرىسى

مۇشرىكالرنىڭ بەدرى ئۇرۇشىغا تۇتقان پوزىتسىيىسى
﴿ئۆز ۋاقتىدا شەيتان ئۇالرغا (قەبىھ) ئەمەللىرىنى چىرايلىق كۆرسىتىپ« :ھېچقانداق
كىشى سىلەرنى يېڭەلمەيدۇ ،مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە مەدەتكار» دېگەن ئىدى .ئىككى قوشۇن
ئۇچراشقان چاغدا شەيتان ئارقىسىغا چېكىندى ۋە« :مەن سىلەردىن ئادا -جۇدا مەن ،سىلەر
كۆرمەيۋاتقاننى ھەقىقەتەن كۆرۈپ تۇرۇۋاتىمەن ،مەن راستىنال ﷲ دىن قورقىمەن ،ﷲ نىڭ
ئازابى قاتتىقتۇر» دېدى﴾ ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ بۇ

ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئىككى تەرەپنىڭ قوشۇنلىرى
بىر ـ بىرىگە يېقىنالشقان چاغدا ،ﷲ مۇسۇلمانالرنى مۇشرىكالرنىڭ كۆزىگە ئاز كۆرسەتتى،
مۇشرىكالرنىمۇ مۇسۇلمانالرنىڭ كۆزىگە ئاز كۆرسەتتى .مۇشرىكالر :مۇسۇلمانالرنى ئۇالرنىڭ
دىنى ئالداپتۇ -،دېدى .ئۇالر بۇ سۆزىنى مۇسۇلمانالرنىڭ سانى كۆزلىرىگە ئاز كۆرۈنگەنلىكى
ئۈچۈن قىلغان ئىدى .ئۇالر مۇسۇلمانالرنى چوقۇم يېڭىۋالىمىز دەپ ئوياليتتى ۋە بۇنىڭدىن ھېچ
شەكلەنمەيتتى .ئاندىن ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :كىمكى ﷲ غا يۆلىنىدىكەن (ﷲ ئۇنىڭغا
ئەلۋەتتە ياردەم بېرىدۇ) ،چۈنكى ﷲ غالىبتۇر﴾.
قەتادە مۇنداق دەيدۇ :مۇشرىكالر مۆمىنلەردىن بىر تۈركۈم كىشىلەرنىڭ ﷲ تائاالنىڭ
ئەمر ـ پەرمانلىرىغا قاتتىق يېپىشقانلىقىنى كۆردى .بىزگە بايان قىلىنىشچە ،ئەبۇجەھىل:
سەركەشلىك ۋە تەرسالىق يۈزىسىدىن ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،مۇسۇلمانالر
بۈگۈندىن كېيىن ﷲ تائاالغا ئىبادەت قىلمايدۇ -،دېدى.
ئامىر شەئبىي مۇنداق دەيدۇ :مەككە ئەھلىدىن بىر تۈركۈم كىشىلەر ئىسالم ھەققىدە
سۆزلەشتى ،ئاندىن ئۇالر مۇشرىكالر بىلەن بەدرىگە چىقىپ ،مۇسۇلمانالرنىڭ سانىنىڭ ئاز
ئىكەنلىكىنى كۆرگەندە ،ئۇالرنى ئۇالرنىڭ دىنى ئالداپتۇ -،دېدى.
﴿كىمكى ﷲ غا يۆلىنىدىكەن﴾ يەنى ﷲ تائاالنىڭ كۈچىگە تايىنىدىكەن(﴿ ،ﷲ
ئۇنىڭغا ئەلۋەتتە ياردەم بېرىدۇ) ،چۈنكى ﷲ غالىبتۇر﴾ يەنى ﷲ تائاالغا ئىلتىجا قىلغان

كىشىگە زۇلۇم قىلىنمايدۇ ،چۈنكى ﷲ تائاالغالىبتۇر ،قۇدرەتلىكتۇر ،بۈيۈك پادىشاھتۇر.

﴿ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر﴾ ھەممە ئىشنى ئۆز ئورنىغا قويغۇچىدۇر .ئۇ ياردەمگە
ھەقلىق بولغان كىشىگە ياردەم بېرىدۇ .مەغلۇبىيەتكە ھەقلىق بولغان كىشىنى مەغلۇب
قىلىدۇ.

*******
ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ
ﯝﯞﯟ ﯠﯡﯢﯣﯤﯥﯦﯧﯨ
پەرىشتىلەر (بەدرى ئۇرۇشىدا) كاپىرالرنىڭ جانلىرىنى ئېلىۋاتقاندا ،ئۇالرنىڭ يۈزلىرىگە ۋە
ئارقىلىرىغا ئۇرۇۋاتقانلىقىنى كۆرسەڭ ئىدىڭ (ئەلۋەتتە قورقۇنچلۇق ھالنى كۆرگەن بوالتتىڭ).

765

(پەرىشتىلەر ئۇالرغا) «دوزاخنىڭ كۆيدۈرگۈچى ئازابىنى تېتىڭالر!» (دەيتتى)﴿ .﴾50بۇ
(ئازاب) سىلەرنىڭ قىلمىش جىنايىتىڭالر تۈپەيلىدىندۇر ،ﷲ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچى
ئەمەستۇر﴿.﴾51

پەرىشتىلەرنىڭ كاپىرالرنىڭ جانلىرىنى ئۇرۇپ تۇرۇپ ئالغانلىقى
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! ئەگەر سەن پەرىشتىلەرنىڭ كاپىرالرنىڭ
جانلىرىنى ئېلىۋاتقان ھالىتىنى ئۆز كۆزۈڭ بىلەن كۆرگەن بولساڭ ،ئەلۋەتتە ،قاتتىق قورقۇنچلۇق
ۋە يىرگىنىچلىك بىر ھالەتنى ،يەنى پەرىشتىلەرنىڭ ﴿ئۇالرنىڭ يۈزلىرىگە ۋە ئارقىلىرىغا
ئۇرۇۋاتقانلىقىنى﴾ كۆرگەن بوالتتىڭ .پەرىشتىلەر ئۇالرغا«﴿ :دوزاخنىڭ كۆيدۈرگۈچى ئازابىنى
تېتىڭالر!»﴾ دەيتتى.
ئىبنى جۇرەيج مۇجاھىدنىڭ :بەدرى ئۇرۇشى كۈنى پەرىشتىلەر ئۇالرنىڭ ﴿ئارقىلىرىغا﴾
يەنى ساغرىلىرىغا ئۇردى -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ .ئىبنى جۇرەيج ئىبنى ئابباس
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مۇشرىكالر مۇسۇلمانالرغا ئالدىنى
قىلىپ كەلسە ،پەرىشتىلەر ئۇالرنىڭ يۈزلىرىگە قىلىچ بىلەن ئۇراتتى .ئەگەر ئۇالر ئارقىسىغا
چېكىنسە ،پەرىشتىلەر ئۇالرنىڭ ئارقىسىدىن يېتىشىۋېلىپ ،ئۇالرنىڭ ئارقىلىرىغا ئۇراتتى.
گەرچە بۇ ئايەتنىڭ مەزمۇنى بەدرى ۋەقەسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولسىمۇ ،لېكىن ئۇ
بارلىق كاپىرالرغا قارىتىلغاندۇر .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دېدى﴿ :پەرىشتىلەر (بەدرى ئۇرۇشىدا)
كاپىرالرنىڭ جانلىرىنى ئېلىۋاتقاندا ،ئۇالرنىڭ يۈزلىرىگە ۋە ئارقىلىرىغا ئۇرۇۋاتقانلىقىنى كۆرسەڭ
ئىدىڭ (ئەلۋەتتە قورقۇنچلۇق ھالنى كۆرگەن بوالتتىڭ)﴾ ﷲ تائاال مۇھەممەد سۈرىسىدىمۇ

شۇنداق بايان قىلدى .ئەنئام سۈرىسىدىمۇ مۇنداق دېگەنىدى(﴿ :ئى مۇھەممەد!) زالىمالرنى
سەكراتقا چۈشكەن ۋاقىتلىرىدا كۆرسەڭ (ئەلۋەتتە ،قورقۇنچلۇق ھالىنى كۆرىسەن) ،پەرىشتىلەر
(((
(يەنى ئازاب پەرىشتىلىرى) قوللىرىنى سوزۇپ« :سىلەر جانلىرىڭالرنى چىقىرىڭالر! ...دەيدۇ﴾
يەنى ئەگەر ئۇالرنىڭ جانلىرىنىڭ چىقىشى قىيىنالشسا ،شۇنداقال جانلىرى تەنلىرىدىن
چىققىلى ئۇنىمىسا ،پەرىشتىلەر پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرىقى بىلەن ئۇالرنى قوللىرى بىلەن ئۇرۇپ،
جانلىرىنى مەجبۇرى ئاالتتى .بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،پەرىشتىلەر ئۇالرغا ﷲ تائاالنىڭ ئازابى
بىلەن غەزىبىنى يەتكۈزىدۇ.

766

بەرائىنىڭ ھەدىسىدىمۇ مۇنداق بايان قىلىنغان :كاپىر سەكراتقا چۈشكەندە ،ئەزرائىل ئەنە
شۇ قورقۇنچلۇق ھالەتتە كېلىپ :ئى پاسكىنا جان! ئاتەشلىك شامالنىڭ ،زىيادە ھارارەتلىك
قايناقسۇنىڭ ۋە قارا تۈتۈندىن بولغان سايىنىڭ ئازابىغا چىققىن! -دەيدۇ .ئاندىن جان
ئۇنىڭ تېنىدىن ئايرىلىدۇ ،پەرىشتىلەر ئۇ جاننى تەندىن خۇددى ھۆل يۇڭدىن زىخ تارتىپ
چىقارغاندەك ،قوپاللىق بىلەن تارتىپ چىقىرىدۇ .ئۇ جاننى تەننىڭ تومۇر ۋە پەيلىرىدىن يۇلۇپ
چىقىرىدۇ.
((( ئەنئام سۈرىسى 93ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئەنفال سۈرىسى

شۇڭا ﷲ تائاال پەرىشتىلەرنىڭ كاپىرالرغا مۇنداق دەيدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ:
﴿«دوزاخنىڭ كۆيدۈرگۈچى ئازابىنى تېتىڭالر!»﴾﴿ ،بۇ (ئازاب) سىلەرنىڭ قىلمىش جىنايىتىڭالر
تۈپەيلىدىندۇر﴾ يەنى سىلەرگە بېرىلگەن بۇ جازا سىلەرنىڭ دۇنيادىكى ھايات چېغىڭالردا
قىلغان يامان ئىشلىرىڭالر سەۋەبىدىندۇر .ﷲ سىلەرگە شۇ قىلىمىشىڭالر تۈپەيلىدىن بۇ
جازانى بەردى.
﴿ﷲ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچى ئەمەستۇر﴾ يەنى ﷲ بەندىلىرىدىن ھېچكىمگە زۇلۇم
قىلمايدۇ .بەلكى ھېكمەت ۋە ئادالەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر .ﷲ بۈيۈكتۇر ،يۈكسەكتۇر،
ئۇلۇغدۇر ،ھەممە نۇقسانالردىن پاكتۇر ،ھەممىدىن بىھاجەتتۇر ۋە مەدھىيىگە اليىقتۇر.
بۇ ھەقتە ئىمام مۇسلىم ئەبۇزەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :شەك ـ شۈبھىسىزكى ،ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى بەندىلىرىم!
مەن ھەقىقەتەن ئۆزەمگە زۇلۇمنى ھارام قىلدىم ،ئۇنى سىلەرنىڭ ئاراڭالردىمۇ ھارام قىلدىم.
ئۆزئارا زۇلۇم قىلىشماڭالر .ئى بەندىلىرىم! ئەنە شۇ سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭالردۇر ،مەن ئۇنى
سىلەر ئۈچۈن ساقالپ قويدۇم .كىمكى ياخشىلىققا ئېرىشسە ،ﷲ تائاالغا ھەمدۇسانا ئېيتسۇن.
كىمكى يامانلىققا ئېرىشسە ،ئۇ پەقەت ئۆزىگىال ماالمەت قىلسۇن».

*******
ﯩ ﯪ ﯫﯬ ﯭ ﯮ ﯯﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶﯷ ﯸ ﯹ ﯺ
ﯻﯼﯽ
(بۇ كاپىرالرنىڭ گۇناھ قىلىش ئادىتى) پىرئەۋن جامائەسى ۋە ئۇالردىن بۇرۇنقىالرنىڭ
ئادىتىگە ئوخشايدۇ ،ئۇالر ﷲ نىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلدى ،گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن ،ﷲ
ئۇالرنى ھاالك قىلدى .ﷲ ھەقىقەتەن كۈچلۈكتۇر ،ﷲ نىڭ ئازابى قاتتىقتۇر﴿.﴾52
ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! بىز سېنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتسەك ،سېنى
ئىنكار قىلغان ئەنە شۇ مۇشرىكالرنىڭ قىلمىشلىرى ئۇالردىن ئىلگىرى ئۆتكەن پەيغەمبەلەرنى
ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنىڭ قىلمىشلىرىغا ئوخشايدۇ .بىز ئۇالرغا ئوخشاش پەيغەمبەرلەرنى
ئىنكار قىلغان پىرئەۋن تەۋەلىرى ۋە بۇالردىنمۇ ئىلگىرى ئۆتكەن پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان
ۋە ﷲ تائاالنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنى ھاالك قىلىش ئادىتىمىز ۋە شۇالرغا
تۇتقان يولىمىز بويىچە مۇشرىكالرنى جازالىدۇق.
﴿گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن ،ﷲ ئۇالرنى ھاالك قىلدى﴾ يەنى ﷲ تائاال ئۇالرنى غالىب
ۋە قۇدرەتلىك ھالەتتە تۇرۇپ ھاالك قىلدى﴿ .ﷲ ھەقىقەتەن كۈچلۈكتۇر ،ﷲ نىڭ ئازابى
قاتتىقتۇر﴾ يەنى ھېچقانداق غالىب كۈچ ﷲ تائاالنى يېڭەلمەيدۇ ۋە ھېچبىر گۇناھكار ﷲ
تائاالنىڭ ئازابىدىن قېچىپ قۇتۇاللمايدۇ.

*******

767

ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ
ﭤ ﭥ ﭦ ﭧﭨ ﭩ ﭪ ﭫﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ
ﭲ ﭳ ﭴﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ
بۇ (يەنى ئۇالرغا نازىل بولغان ئازاب) شۇنىڭ ئۈچۈنكى ،بىرەر قەۋم ئۆزلىرىنىڭ ھالىتىنى
(كۇفرى ۋە گۇناھ بىلەن) ئۆزگەرتمىگىچە ﷲ ئۇالرغا بەرگەن نېمىتىنى ئۆزگەرتىۋەتمەيدۇ،
ﷲ (ئۇالرنىڭ سۆزلىرىنى) ئاڭالپ تۇرغۇچىدۇر( ،قىلمىشلىرىنى) بىلىپ تۇرغۇچىدۇر﴿.﴾53
(ئۇالرنىڭ ئادىتى) پىرئەۋن جامائەسىنىڭ ۋە ئۇالردىن بۇرۇنقىالرنىڭ ئادىتىگە ئوخشايدۇكى،
ئۇالر پەرۋەردىگارىنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ئىدى .گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن ئۇالرنى ھاالك
قىلدۇق ،پىرئەۋن جامائەسىنى (دېڭىزغا) غەرق قىلدۇق ،ئۇالرنىڭ ھەممىسى (كۇفرىلىق
ۋە گۇناھ قىلىپ ،ئۆزلىرىنى ئازابقا دۇچار قىلىش بىلەن) ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچى (قەۋم)
بولدى﴿.﴾54
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ پۈتۈنلەي ئادىل ۋە ھېكمەت بىلەن ئىش قىلىدىغانلىقى
ئۈچۈن ،بىرەر ئادەم گۇناھ قىلىش تۈپەيلىدىن ئۆزىگە بېرىلگەن نېئمەتنى ئۆزى ئۆزگەرتىۋەتمىسىال،
ﷲ تائاال ئۇنىڭغا بەرگەن نېئمەتنى ئۆزگەرتىۋەتمەيدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ھەر قانداق بىر قەۋم ئۆزىنىڭ ئەھۋالىنى ئۆزگەرتمىگىچە
(يەنى ﷲ نىڭ بەرگەن نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ گۇناھالرغا چۆممىگىچە) ﷲ ئۇالرنىڭ
ئەھۋالىنى ئۆزگەرتمەيدۇ (يەنى ﷲ ئۇالرغا بەرگەن نېئمەت ،خاتىرجەملىك ۋە ئىززەت -ھۈرمەتنى
ئېلىپ تاشلىمايدۇ) ،ﷲ بىرەر قەۋمنى ھاالك قىلماقچى (ياكى ئازابلىماقچى) بولسا ،ئۇنىڭغا
قارشى تۇرغىلى بولمايدۇ ،ئۇالرغا ئازابنى دەپئى قىلىدىغان ﷲ دىن باشقا ئىگىمۇ بولمايدۇ﴾(((.
﴿(ئۇالرنىڭ ئادىتى) پىرئەۋن جامائەسىنىڭ ۋە ئۇالردىن بۇرۇنقىالرنىڭ ئادىتىگە
ئوخشايدۇكى﴾ يەنى مۇشرىكالرنىڭ قىلمشىلىرى پىرئەۋن تەۋەلىرى ۋە ئۇالردىن بۇرۇنقىالرنىڭ

768

قىلمىشلىرىغا ئوخشايدۇ .ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان شۇ گۇناھلىرى
تۈپەيلىدىن ﷲ ئۇالرنى ھاالك قىلدى .ﷲ ئۇالرغا ئاتا قىلغان باغۇ ـ بوستان ،بۇالق ،زىرائەت،
بايلىق ۋە ئېسىل تۇرالغۇ جاي قاتارلىق نېئمەتلەرنى ۋە ئۇالر بەھرىمەن بولۇۋاتقان مېۋىلەرنى
ئۇالردىن تارتىۋالدى .شۇنداق قىلىشى ﷲ تائاالنىڭ ئۇالرغا زۇلۇم قىلغانلىقى ئەمەس ،بەلكى
ئۇالرنىڭ ئۆزلىرىگە ئۆزلىرى زۇلۇم قىلغۇچى بولغانلىقى ئۈچۈندۇر.

*******
ﭺﭻﭼﭽﭾﭿﮀ ﮁﮂﮃﮄ ﮅﮆﮇﮈﮉ
ﮊﮋﮌﮍ ﮎﮏ ﮐﮑﮒﮓﮔﮕﮖﮗ ﮘﮙ
ﮚﮛﮜ
((( رەئد سۈرىسى 11ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئەنفال سۈرىسى

ﷲ نىڭ نەزىرىدە ھايۋانالرنىڭ ئەڭ يامىنى كۇفرىدا چىڭ تۇرغانالردۇركى ،ئۇالر
ھەقىقەتەن ئىمان ئېيتمايدۇ﴿( .﴾55ئى مۇھەممەد!) سەن ئۇالرنىڭ ئارىسىدىكى مەلۇم
كىشىلەر بىلەن (مۇشرىكالرغا ياردەم بەرمەسلىكلىرى ئۈستىدە) مۇئاھىدە تۈزدۈڭ ،ئۇالر
بولسا ھەر قېتىمدا مۇئاھىدىسىنى بۇزىدۇ ،ئۇالر ﷲ دىن قورقمايدۇ﴿ .﴾56ئەگەر
ئۇرۇشتا ئۇالر ئۈستىدىن غەلىبە قىلساڭ ،ئارقىدىكىلىرىنىڭ قېچىشى ۋە ئىبرەت ئېلىشى
ئۈچۈن ئۇالرنى قاتتىق جازالىغىن (يەنى ئۇالرنى باشقىالرغا ئىبرەت قىلغىنكى ،ئۇالرنىڭ
سەن بىلەن ئۇرۇش قىلىشقا دەرمانى قالمىسۇن)﴿.﴾57

كۇپۇرلۇق قىلغان ۋە ئەھدىنى بۇزغان كاپىرالرنى قاتتىق جازاالش توغرىسىدا
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يەر يۈزىدىكى ھايۋاننىڭ ئەڭ يامىنىنىڭ ﷲ تائاالغا ئىمان
ئېيتمايدىغان ،ھەر زامان ئەھدە تۈزسە ئەھدىسىدە تۇرمايدىغان ،ئەھدىسىنى قەسەم
بىلەن تەكىتلەپ تۇرۇپ ئۇنى بۇزىدىغان كاپىرالر ئىكەنلىكىنى خەۋەر قىلىدۇ.
﴿ئۇالر ﷲ دىن قورقمايدۇ﴾ يەنى ئۇالر قىلغان گۇناھلىرىنىڭ ھېچقايسىسىدا ﷲ
تائاالدىن قورقمايدۇ﴿ .ئەگەر ئۇرۇشتا ئۇالر ئۈستىدىن غەلىبە قىلساڭ ،ئارقىدىكىلىرىنىڭ
قېچىشى ۋە ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈن ئۇالرنى قاتتىق جازالىغىن﴾.
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ،ھەسەنبەسرى ،زەھھاك ،سۇددى ،ئەتا
خۇراسانىي ۋە ئىبنى ئۇيەينە قاتارلىقالر مۇنداق دېدى :يەنى ئۇالرنىڭ ئەدىۋىنى
تازا بەرگىن! بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى شۇكى ،ئەرەب ۋە باشقا مىللەتلەردىن بولغان
دۈشمەنلەرنىڭ قورقۇشى ۋە ئۇالرغا قاتتىق ئىبرەت بولۇشى ئۈچۈن بۇالرنى قىرىپ
تاشالپ قاتتىق جازالىغىن!
﴿قېچىشى ۋە ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈن﴾ دېگەن ئايەت ھەققىدە سۇددى مۇنداق
دەيدۇ :ئۇالرنىڭ ئەھدىنى بۇزۇپ ،ئاندىن ئەنە شۇ ئاقىۋەتكە قېلىشىدىن ھەزەر ئەيلىشى
ئۈچۈن ئۇالرنى قاتتىق جازالىغىن!

*******
ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ
ئەگەر سەن (مۇئاھىدە تۈزگەن) قەۋمدىن خىيانەت (ئاالمەتلىرىنى) سەزسەڭ،
مۇئاھىدىسىنى ئۇالرغا ئوچۇق -يورۇقلۇق بىلەن تاشالپ بەرگىن (يەنى سەن بىلەن
مۇئاھىدە تۈزۈشكەن قەۋمدىن خىيانەت شەپىسى كۆرۈلسە ،ئۇالرغا تۇيۇقسىز ھۇجۇم
قىلماستىن ،مۇئاھىدىنىڭ ئەمەلدىن قالغانلىقىنى ئالدى بىلەن ئۇالرغا ئۇقتۇرۇپ
قويغىن) .ﷲ ھەقىقەتەن خائىنالرنى دوست تۇتمايدۇ﴿.﴾58

769

خىيانەت كۆرۈلگەندە ئەھدىنى ئوچۇق ـ ئاشكارا بىكار قىلىشنىڭ
بۇيرۇلغانلىقى
ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەگەر سەن (مۇئاھىدە
تۈزگەن) قەۋمدىن خىيانەت (ئاالمەتلىرىنى) سەزسەڭ﴾ يەنى سەن ئەھدە تۈزۈشكەن قەۋمنىڭ
بۇ ئەھدىنى بۇزماقچى بولغانلىقىنى سەزسەڭ﴿ ،مۇئاھىدىسىنى ئۇالرغا ئوچۇق -يورۇقلۇق
بىلەن تاشالپ بەرگىن﴾ يەنى سېنىڭ ئۇالرغا دۈشمەن ،ئۇالرنىڭ ساڭا دۈشمەن ئىكەنلىكىنى،

ئاراڭالردىكى ئەھدىنىڭ ئوچۇق ـ يورۇقلۇق بىلەن بىكار قىلىنغانلىقىنى ،سېنىڭ ۋە ئۇالرنىڭ
بىلىپ تۇرۇشىڭالر ئۈچۈن ،ئۇالرغا ئەھدىنى بىكار قىلغانلىقىڭنى ئوقتۇرۇپ قويغىن.

﴿ﷲ ھەقىقەتەن خائىنالرنى دوست تۇتمايدۇ﴾ يەنى ئەگەر كاپىرالرنىڭ ھەققىگە خىيانەت
قىلىنغان تەقدىردىمۇ ،ﷲ ئۇنى ھەم دوست تۇتمايدۇ.
ئىمام ئەھمەد سەلىم ئىبنى ئامىرنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مۇئاۋىيە رۇم
زېمىنىغا قاراپ يۈرۈش قىلدى .ئۇنىڭ بىلەن رۇمالرنىڭ ئارىسىدا مەلۇم مۇددەتلىك ئەھدە بار
ئىدى .بۇ ئەھدىنىڭ مۇددىتى تۈگەشكە يېقىنالشقاندا ،ئۇ ئۇالرنىڭ زېمىنىغا يېقىنلىشىشنى
كۆزلەپ شۇ يۈرۈشنى قىلدى .ئەھدىنىڭ مۇددىتى تۈگىشى بىلەنال ئۇالرغا ھۇجۇم قىلماقچى
بولدى .ئۇالغقا مىنگەن بىر ئادەم توساتتىن چىقىپ :ﷲ بۈيۈكتۇر ،ﷲ بۈيۈكتۈر ،ئەھدىگە
ۋاپا قىلىش كېرەك ،ئۇنىڭغا خىيانەت قىلماسلىق كېرەك ،شەك ـ شۈبھىسىزكى ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم« :كىم بىرەر قەۋم بىلەن ئەھدە تۈزسە ،ئۇنىڭ مۇددىتى تۈگىگىچە ئۇنىڭغا
چوقۇم ئەمەل قىلسۇن ياكى بۇ ئەھدىنىڭ بىكار قىلىنغانلىقىنى ئۇالرغا ئوچۇق ـ يورۇقلۇق
بىلەن بىلدۈرۈلۈپ قويسۇن» دېگەن -،دېدى .شۇنىڭ بىلەن ،بۇ سۆز مۇئاۋىيەگە يېتىپ
باردى .مۇئاۋىيە ئارقىسىغا قايتىپ كېلىپ ،ئۇ پېشقەدەم ئادەمنى سۈرۈشتە قىلسا ،ئۇ ئەمر ئىبنى
ئەنبەسە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ئىكەن ،بۇ ھەدىسنى ئىمام ئەبۇ داۋۇد تەيالىسى ،تىرمىزى ،نەسەئى
ۋە ئىبنى ھىببان قاتارلىقالرمۇ رىۋايەت قىلغان.

*******

770

ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ
ﯞﯟﯠ ﯡﯢ ﯣﯤﯥﯦﯧﯨ ﯩﯪ
ﯫ ﯬﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ
(بەدرى ئۇرۇشىدا ئۆلتۈرۈلمەي قالغان) كاپىرالر قۇتۇلدۇق دەپ ئويلىمىسۇن ،ئۇالر
(پەرۋەردىگارىنىڭ جازاسىدىن) ھەقىقەتەن قېچىپ قۇتۇاللمايدۇ﴿ .﴾59دۈشمەنلىرىڭالر (بىلەن
ئۇرۇش قىلىش) ئۈچۈن ،قولۇڭالردىن كېلىشىچە قورال كۈچى ،جەڭ ئېتى تەييارالڭالر ،بۇنىڭ
بىلەن ﷲ نىڭ دۈشمىنىنى ،ئۆزەڭالرنىڭ دۈشمىنىڭالرنى ۋە ئۇالردىن باشقا دۈشمەنلەرنى
قورقىتىسىلەر ،ئۇالرنى سىلەر تونۇمايسىلەر ،ﷲ تونۇيدۇ ،سىلەرنىڭ ﷲ يولىدا سەرپ

ئەنفال سۈرىسى

قىلغىنىڭالر مەيلى نېمە بولسا بولسۇن ،سىلەرگە ئۇنىڭ ساۋابى تولۇق بېرىلىدۇ ،سىلەرگە
زۇلۇم قىلىنمايدۇ (يەنى بۇ ساۋابتىن ھېچ نەرسە كېمەيتىلمەيدۇ)﴿.﴾60

اﷲ تائاالنىڭ دۈشمەنلەرنى قورقۇتۇش ئۈچۈن مۆمىنلەرنى كۈچىنىڭ
يېتىشىچە تەييارلىق قىلىشقا بۇيرىغانلىقى
﴿كاپىرالر قۇتۇلدۇق دەپ ئويلىمىسۇن﴾ ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا
مۇنداق دەيدۇ :ئى مۇھەممەد! پۇرسەت كەتتى ،ئۇالرغا كۈچىمىز يەتمەيدۇ ،دەپ ئويلىمىغىن.
بەلكى كاپىرالر بىزنىڭ قۇدرىتىمىز ئاستىدىدۇر ۋە بىزنىڭ چاڭگىلىمىزدىن قېچىپ
قۇتۇاللمايدۇ.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :يامان ئىش قىلىدىغانالر بىزدىن (يەنى ئازابىمىزدىن)
قېچىپ قۇتۇالاليمىز دەپ ئوياليدۇ .ئۇالرنىڭ چىقارغان ھۆكمى نېمىدېگەن يامان!﴾(((﴿ ،كاپىرالرنى
زېمىنىدا ﷲ نىڭ ئازابىدىن قېچىپ قۇتۇالاليدۇ دەپ ئويلىمىغىن ،ئۇالرنىڭ جايى دوزاخ
بولىدۇ ،دوزاخ نېمىدېگەن يامان جاي!﴾(((﴿ ،كاپىرالرنىڭ (پۇل -مال ،ئابروي ،مەرتىۋە
ئىزدەش يۈزىسىدىن) شەھەرلەردە كېزىپ يۈرۈشلىرى سېنى ئالدىمىسۇن .بۇ ئازغىنا بەھرىمەن
بولۇشتۇر ،كەلگۈسىدە ئۇالرنىڭ جايى جەھەننەم بولىدۇ .ئۇ نېمىدېگەن يامان تۆشەك!﴾(((.
ئاندىن ﷲ تائاال كاپىرالر بىلەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن ئۇرۇش قوراللىرىنى كۈچىنىڭ
يېتىشىچە تەييارالشقا بۇيرۇپ مۇنداق دېدى﴿ :دۈشمەنلىرىڭالر (بىلەن ئۇرۇش قىلىش) ئۈچۈن،
قولۇڭالردىن كېلىشىچە﴾ يەنى قانچىلىك كۈچۈڭالر يەتسە شۇنچىلىك ﴿قورال كۈچى ،جەڭ
ئېتى تەييارالڭالر﴾.
ئىمام ئەھمەد ئۇقبە ئىبنى ئامىردىن رىۋايەت قىلىدۇكى ،ئۇ :مەن پەيغەمبەر

ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنبەر ئۈستىدە تۇرۇپ﴿« :دۈشمەنلىرىڭالر (بىلەن ئۇرۇش قىلىش) ئۈچۈن،
قولۇڭالردىن كېلىشىچە قورال كۈچى ،جەڭ ئېتى تەييارالڭالر﴾ بىلىڭالركى ،ئوق ئېتىپ مەشق

قىلىش ھەقىقەتەن قورال كۈچى تەييارلىغانلىقتۇر .بىلىڭالركى ،ئوق ئېتىپ مەشق قىلىش
ھەقىقەتەن قورال كۈچى تەييارلىغانلىقتۇر» دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم -،دېدى .بۇ ھەدىسنى
مۇسلىممۇ رىۋايەت قىلغان.
ئىمام مالىك ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ئات ئۈچ تۈرلۈك ئىش ئۈچۈن بېقىلىدۇ .ئات بېقىش بىر
ئادەمگە ئەجىر ئېلىپ كېلىدۇ .يەنە بىر ئادەمگە ھاجىتىنى قامدايدىغان مەنپەئەت ئېلىپ
كېلىدۇ ۋە يەنە بىر ئادەمگە بولسا ،گۇناھ ئېلىپ كېلىدۇ .ئات بېقىپ ئەجرىگە ئېرىشىدىغان
((( ئەنكەبۇت سۈرىسى 4ـ ئايەت.
((( نۇر سۈرىسى 57ـ ئايەت.
((( ئال ئىمران سۈرىسى 196ــــ 197ـ ئايەتلەر.

771

ئادەم ئېتىنى ﷲ يولىدا ئۇرۇش قىلىشقا ئاتاپ ،ئۇنىڭ ئارغامچىسىنى ئۇزۇن قىلىپ ئوتالققا
ياكى چىملىققا باغالپ قويىدۇ .ئات ئارغامچىسى يەتكەن يەرگىچە شۇ ئوتالق ياكى چىملىقتا
ئوتلىسا ،بۇنىڭ بىلەن ئات ئىگىسىگە ساۋاب يېزىلىپ تۇرۇلىدۇ .ئەگەر ئات ئارغامچىسىنى
ئۈزۈۋېلىپ دۆڭدىن دۆڭگە چېپىپ يۈرسە ،ئۇنىڭ چاپقان ئىزلىرى ۋە تېزەكلىرى ئۈچۈنمۇ
ئات ئىگىسىگە ساۋاب يېزىلىپ تۇرىدۇ .ئەگەر ئات بىرەر ئۆستەڭنىڭ يېنىدىن ئۆتۈۋېتىپ
ئۇنىڭدىن سۇ ئىچسە ،ئات ئىگىسى ئۇنى ئۆستەڭ بويىغا سۇغىرىش ئۈچۈن ئېلىپ بارمىغان
بولسىمۇ ،بۇنىڭ بىلەنمۇ ئات ئىگىسىگە ساۋاب يېزىلپ تۇرىدۇ .ئەنە شۇالرنىڭ ھەممىسى ئات
ئىگىسىگە ئەجىر ئېلىپ كېلىدۇ .بىر ئادەم ئاتنى ئۆز ھاجىتىنى قامداش ۋە موھتاجلىقتىن
ساقلىنىش ئۈچۈن باقىدۇ .ئۇ ئات ئۈستىدىكى ﷲ تائاالنىڭ ھەققىنى ئۇنتۇپ قالماي ئادا
قىلىدۇ .مۇشۇنداق قىلىش ،ئۇ ئادەمگە ھاجىتىنى قامدايدىغان مەنپەئەت ئېلىپ كېلىدۇ .بىر
ئادەم ئاتنى باشقالرغا رىيا قىلىش ،پەخىرلىنىش ۋە كۆز ـ كۆز قىلىش ئۈچۈن باقىدۇ .شۇنىڭغا
ئاساسەن ئۇ ئات ئۆز ئىگسىگە گۇناھ ئېلىپ كېلىدۇ» .ساھابىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 02 - 64
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1852
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1044
    28.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1762
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 912
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3701
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3870
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1253
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1434
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3695
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3751
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1323
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3818
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3831
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1455
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1353
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1498
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3807
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1424
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3785
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3698
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1482
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1309
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3779
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1548
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1567
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3723
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1443
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1463
    29.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1535
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3755
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3688
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1497
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3786
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1470
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3636
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3654
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1392
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1283
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3580
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1467
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3731
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1451
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3675
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1501
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3782
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3773
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3635
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1523
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3711
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1460
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1397
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1408
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3739
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1533
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 64
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 65
    Süzlärneñ gomumi sanı 986
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 520
    45.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    66.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.