Latin

Tefsir İbni Kesir - 02 - 48

Süzlärneñ gomumi sanı 3675
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1501
31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
اليىق بولغان ئورۇنلىرىغا ئېرىشىپ بولغاندىن كېيىن ،جەننەتتىكى كىشىلەرنىڭ ئۇالرنى
مەسخىرە قىلىش ۋە رەسۋا قىلىش يۈزىسىدىن ئۇالرغا دەيدىغان سۆزىدىن خەۋەر بېرىپ
مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەھلى جەننەت ئەھلى دوزاخقا« :بىز پەرۋەردىگارىمىز بىزگە ۋەدە قىلغان
نەرسىنى ھەق تاپتۇق ،سىلەرمۇ پەرۋەردىگارىڭالر ۋەدە قىلغان نەرسىنى ھەق تاپتىڭالرمۇ؟»
دەپ توۋاليدۇ .ئۇالر« :ھەئە» دەيدۇ﴾.

ﷲ تائاال مۇشۇ مەزمۇندا كاپىردىن دوستى بولغان مۆمىننىڭ قىيامەت كۈنى شۇ دوستىغا
دەيدىغان سۆزىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇ قاراپال ئۇنى (يەنى كاپىر دوستىنى)
دوزاخنىڭ ئوتتۇرىسىدا كۆرىدۇ .ئۇ (يەنى مۆمىن) ئېيتىدۇ« :ﷲ بىلەن قەسەمكى ،مېنى
(ئازدۇرۇپ) ھاالك قىلغىلى تاس قېلىپتىكەنسەن .ئەگەر پەرۋەردىگارىمنىڭ (مېنى ئىمانىمدا
مۇستەھكەم قىلىشتىن ئىبارەت) مەرھەمىتى بولمىغان بولسا ،ئەلۋەتتە ،مەن (سەن بىلەن بىللە
دوزاخقا) ھازىر قىلىنغانالردىن بوالتتىم .تۇنجى ئۆلگىنىمىزدىن باشقا ئۆلمەمدۇق؟ ئازابقا دۇچار
بولمامدۇق﴾((( يەنى ئۇ مۆمىن كاپىر دوستىنىڭ دۇنيادا دېگەن سۆزلىرىنى ئىنكار قىلىدۇ،
ئۇنىڭ دوزاخقا كىرىپ قالغانلىقىنى مەسخىرە قىلىدۇ ۋە رەسۋا قىلىدۇ.
شۇنىڭدەك ،پەرىشتىلەرمۇ ئۇالرنى مەسخىرە قىلىپ مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئۇالرغا) «مانا
بۇ سىلەر يالغانغا چىقارغان دوزاختۇر» (دېيىلىدۇ)( .ئۇالرغا) «(كۆزلىرىڭالر بىلەن كۆرۈپ
تۇرىۋاتقان بۇ ئازاب) سېھىرمۇ؟ ياكى سىلەر كۆرمەيۋاتامسىلەر .دوزاخقا كىرىڭالر( ،ئازابقا) مەيلى
سەۋر قىلىڭالر ،مەيلى سەۋر قىلماڭالر ،بەرىبىر سىلەرگە ئوخشاش (چۈنكى سىلەر دوزاختا
مەڭگۈ قالىسىلەر) ،سىلەر پەقەت قىلمىشىڭالرنىڭ جازاسىنى تارتىسىلەر» (دېيىلىدۇ)﴾(((.
شۇنىڭدەك ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالممۇ بەدرى ئۇرۇشى كۈنى ئۆلتۈرۈلۈپ جەسەتلىرى شۇ
جايدىكى بىر قۇدۇققا تاشالنغان كاپىرالرنى مەسخىرە قىلىپ« :ئى ئەبۇجەھىل ئىبنى ھىشام!
ئى ئۇتبە ئىبنى رەبىيئە! ئى شەيبە ئىبنى رەبىيئە!((( سىلەر پەرۋەردىگارىڭالر ۋەدە قىلغان
نەرسىنىڭ ھەقلىقىنى كۆردۈڭالرمۇ؟ مەن پەرۋەردىگارىم ۋەدە قىلغان نەرسىنىڭ ھەقلىقىنى
كۆردۈم» دېدى .ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! سەن چىرىپ تاپ بولۇپ
كەتكەن ئۆلۈكلەرگە سۆز قىلىۋاتامسەن؟ -دېگەندە ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :جېنىم ئۇنىڭ
ئىلكىدە بولغان زات ﷲ تائاالنىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى ،سىلەر مېنىڭ سۆزۈمنى ئۇالر
ئاڭلىغانچىلىكمۇ ئاڭلىيالمايسىلەر ،لېكىن ئۇالر جاۋاب بېرەلمەيدۇ» دېدى.

572

﴿شۇنىڭ بىلەن بىر جاكاچى ئۇالرنىڭ ئارىسىدا (مۇنداق دەپ) جاكاراليدۇ« :زالىمالرغا
ﷲ نىڭ لەنىتى بولسۇن﴾ ئاندىن ئۇ جاكاچى زالىمالرنىڭ سۈپەتلىرىنى بايان قىلىپ مۇنداق
دەيدۇ﴿ :زالىمالر كىشىلەرنى ﷲ نىڭ داغدام يولىدىن توسىدۇ ،ئۇنىڭ ئەگرى بولۇشىنى
تىلەيدۇ ھەمدە ئۇالر ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدۇ»﴾ يەنى ئۇالر كىشىلەرنى ﷲ تائاالنىڭ يولىدىن

ۋە شەرىئىتىدىن ۋە پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتتىن توسايدۇ .ئۇالر بىر ئادەمنىڭمۇ
((( ساففات سۈرىسى 55ــــ 59ـ ئايەت.
((( تۇر سۈرىسى 14ــــ 16ـ ئايەتلەر.
((( بۇالر قۇرەيش كاپىرلىرىنىڭ كاتتىلىرى بولۇپ ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا قاتتىق ئەزىيەت بەرگەن ئىدى.

ئەئراف سۈرىسى

ئەگەشمەسلىكى ئۈچۈن يولنىڭ ئەگرى توقاي بولۇشىنى ئۈمىد قىلىدۇ .قىيامەت كۈنى ﷲ
تائاالغا ئۇچرىشىدىغانلىقىنى ئىنكار قىلىدۇ ،ئۇنىڭغا ئىشەنمەيدۇ ۋە ئىمان كەلتۈرمەيدۇ .شۇڭا
ئۇالر ھەر قانداق يامان سۆزلەرنى ۋە گۇناھ ئىشالرنى قىلىشتىن تەپ تارتمايدۇ .چۈنكى ئۇالر
ھېساب ئېلىنىشتىن ۋە ئازابقا قېلىشتىن قورقمايدۇ .بۇنداق كىشىلەر ئىنسانالر ئىچىدىكى ئەڭ
يامان سۆز ۋە ئەڭ يامان گۇناھالرنى قىلغۇچىالردۇر.

*******
ﭻ ﭼﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊﮋ ﮌ
ﮍﮎﮏﮐﮑﮒﮓﮔﮕ ﮖ ﮗ ﮘﮙﮚﮛﮜﮝ
ﮞﮟ
ئۇالرنىڭ ئارىسىدا بىر توسما بولىدۇ .توسمىنىڭ ئۈستىدە (ئەئرافتا) ئەھلى جەننەت ۋە
ئەھلى دوزاخنى ئۇالرنىڭ سىماسىدىن تونۇيدىغان ئادەملەر (يەنى ئەھلى ئەئراف) بولىدۇ،
ئۇالرئەھلى جەننەتكە« :سىلەرگە ئامانلىق تىلەيمىز» دەپ توۋاليدۇ .ئۇالر جەننەتكە كىرمىگەن،
(ئەمما) كىرىش ئۈمىدىدە تۇرغانالردۇر﴿ .﴾46ئۇالرنىڭ كۆزلىرى ئەھلى دوزاخ تەرەپكە بۇرالغاندا:
«ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم قەۋم بىلەن بىللە قىلمىغىن» دەيدۇ﴿.﴾47

ئەئراف(توسما) ۋە ئۇنىڭدىكى ئادەملەر توغرىسىدا
ﷲ تائاال يۇقىرىدا دوزاخ بىلەن جەننەتتىكىلەرنىڭ ئارىسىدا بولىدىغان سۆزلەرنى بايان
قىلىپ بولغاندىن كېيىن ،بۇ يەردە دوزاختىكىلەرنىڭ جەننەتكە كىرىۋالماسلىقى ئۈچۈن جەننەت
بىلەن دوزاخنىڭ ئوتتۇرىسىدا بىر توسمىنىڭ بارلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ئىبنى جەرىر مۇنداق
دەيدۇ :بۇ توسما ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئۇ كۈندە مۇناپىق ئەرلەر ،مۇناپىق ئايالالر مۆمىنلەرگە:
«بىزنى كۈتۈپ تۇرۇڭالر ،سىلەرنىڭ نۇرۇڭالردىن ئازراق ئااليلى» دەيدۇ .ئۇالرغا (مەسخىرە
يۈزىسىدىن)« :ئارقاڭالرغا قايتىپ نۇر تىلەڭالر» دېيىلىدۇ ،شۇنىڭ بىلەن ئۇالرنىڭ ئارىسىغا
بىر سېپىل سوقۇلىدۇ ،سېپىلنىڭ دەرۋازىسى بولىدۇ ،دەرۋازىنىڭ ئىچى تەرىپىدە رەھمەت،
تېشىدا ئازاب بولىدۇ﴾((( دېگەن ئايىتىدە كەلگەن سېپىلنىڭ ئۆزىدۇر .بۇ ھەقتە سۇددى ۋە
مۇجاھىدمۇ شۇنىڭدەك دېدى.
ئۇ توسمىنىڭ ئۈستىدە بىر تۈركۈم كىشىلەر توختىتىپ قويۇلىدۇ .ھۇزەيفە ،ئىبنى ئابباس،
ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇم ۋە باشقا سەلەپ ۋە خەلەپ ئالىملىرىنىڭ دېيىشىچە :توختىتىپ
قويۇلغان ئۇ كىشىلەر ياخشىلىقى بىلەن يامانلىقى باراۋەر بولۇپ قالغان كىشىلەردۇر.
ئىبنى جەرىر مۇنداق رىۋايەت قىلىدۇ :ھۇزەيفە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن توسمىنىڭ ئۈستىدە
توختىتىلىپ قويۇلغان كىشىلەر توغرىسىدا سورالغاندا ،ئۇ :ئۇالر ساۋابى ۋە گۇناھى باراۋەر بولۇپ
((( ھەدىد سۈرىسى 13ـ ئايەت.

573

قالغان ۋە ساۋابى دوزاخقا كىرىشتىن ،گۇناھى جەننەتكە كىرىشتىن توسۇپ قېلىپ ،ﷲ تائاال
ئۇالر ھەققىدە ھۆكۈم چىقارغۇچە توسمىنىڭ ئۈستىدە توختىتىپ قويۇلغان كىشىلەردۇر -،دەپ
جاۋاب بەردى.
﴿ئۇالر جەننەتكە كىرمىگەن( ،ئەمما) كىرىش ئۈمىدىدە تۇرغانالردۇر﴾ مۇئەممەر بۇ
ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ھەسەننىڭ :ﷲ تائاال ئۇالرغا مەرھەمەت قىلىش يۈزىسىدىن
ئۇالرنىڭ دىللىرىغا شۇنداق ئۈمىد قىلىشنى سالغان -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ .قەتادە
بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق دېدى :ﷲ تائاال بىزگە ئۇالرنىڭ جەننەتكە كىرىشنى
ئۈمىد قىلغانلىقىدىن خەۋەر بەردى.
﴿ئۇالرنىڭ كۆزلىرى ئەھلى دوزاخ تەرەپكە بۇرالغاندا« :ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم
قەۋم بىلەن بىللە قىلمىغىن» دەيدۇ﴾ زەھھاك بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى ئابباس

رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :توسما ئۈستىدىكى كىشىلەر
دوزاختىكى كىشىلەرگە قاراپ ،ئۇالرنىڭ ئەھۋالىنى كۆرگەندە :ئى پەرەۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم
قەۋم بىلەن بىللە قىلمىغىن -،دەيدۇ.

*******
ﮠﮡ ﮢﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪ ﮫﮬ ﮭ
ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ
ﯟﯠ
ئەئرافتىكىلەر (يەنى ياخشىلىقلىرى بىلەن يامانلىقلىرى تەڭ بولۇپ قالغان ،جەننەتتىمۇ
ئەمەس ،دوزاختىمۇ ئەمەس كىشىلەر) سىماسىدىن تونۇيدىغان (دوزىخى) ئادەملەرگە:
«توپلىغان پۇل -ماللىرىڭالر ۋە تەكەببۇرلۇقۇڭالر سىلەرگە نېمىگە ئەسقاتتى؟» دەپ
توۋاليدۇ﴿( .﴾48ئەئرافتىكىلەر دوزىخىالرغا مۆمىنلەرنىڭ پېقىرلىرىنى كۆرسىتىپ تۇرۇپ) سىلەر
ﷲ نىڭ رەھمىتىگە ئېرىشەلمەيدۇ ،دەپ قەسەم قىلغان كىشىلەر مۇشۇالرمۇ؟ (مانا بۇالرغا)
جەننەتكە كىرىڭالر ،سىلەرگە (كەلگۈسىدىن) غەم قىلىش( ،كەتكەنگە) قايغۇرۇش يوقتۇر
(دېيىلدى دەيدۇ)﴿.﴾49

574

ﷲ تائاال بۇ يەردە توسما ئۈستىدە تۇرغان كىشىلەرنىڭ (ئۇالرنىڭ ئاالمەتلىرىدىن
تونۇۋالغان) دوزاختىكى مۇشرىكالرنىڭ كاتتىباشلىرىنى ،يولباشچىلىرىنى مەسخىرە قىلىش
ۋە رەسۋا قىلىش يۈزىسىدىن مۇنداق دەيدىغانلىقىدىن خەۋەر بەردى«﴿ :توپلىغان پۇل -
ماللىرىڭالر ۋە تەكەببۇرلۇقۇڭالر سىلەرگە نېمىگە ئەسقاتتى؟» دەپ توۋاليدۇ﴾ يەنى سىلەرنىڭ
توپلىغان مال ـ دۇنيايىڭالر ،كۈچ ـ قۇۋۋەتلىك ۋە ھوقۇقدار بولۇشىڭالر سىلەرنى ﷲ تائاالنىڭ
ئازابىدىن توسۇپ قااللمىدى .شۇنىڭ بىلەن ،سىلەر بۇ ئازابقا چۈشۈپ قالدىڭالر.
﴿(ئەئرافتىكىلەر دوزىخىالرغا مۆمىنلەرنىڭ پېقىرلىرىنى كۆرسىتىپ تۇرۇپ) سىلەر ﷲ نىڭ
رەھمىتىگە ئېرىشەلمەيدۇ ،دەپ قەسەم قىلغان كىشىلەر مۇشۇالرمۇ؟﴾ ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى

ئەئراف سۈرىسى

ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ (مۆمىنلەرنىڭ پېقىرلىرىغا)﴿ :جەننەتكە كىرىڭالر ،سىلەرگە
(كەلگۈسىدىن) غەم قىلىش( ،كەتكەنگە) قايغۇرۇش يوقتۇر﴾ دېگەن سۆزنى دېگۈچىلەر بولسا،

توسما ئۈستىدە توختىتىپ قويۇلغان كىشىلەردۇر -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ.

*******
ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮﯯ ﯰ
ﯱﯲﯳﯴ ﯵﯶﯷﯸﯹﯺﯻ ﯼ
ﯽ ﯾﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ
ﰊﰋ
ئەھلى دوزاخ ئەھلى جەننەتكە« :سۇدىن ياكى ﷲ سىلەرگە بەرگەن ئىچىدىغان
نەرسىلەردىن بىزگە بىرئاز قۇيۇپ بەرسەڭالر!» دەپ توۋاليدۇ ،ئەھلى جەننەت ئۇالرغا
(جاۋابەن)« :ﷲ ئۇالرنى كاپىرالرغا ھارام قىلغان» دەيدۇ﴿ .﴾50كاپىرالر دىنلىرىنى مەسخىرە
ۋە ئويۇنچۇق قىلىۋالدى ،ئۇالرنى دۇنيا تىرىكچىلىكى ئالدىدى ،ئۇالرنىڭ بۈگۈنكى كۈنگە
مۇالقات بولۇشنى ئۇنتۇغانلىقلىرى ۋە بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغانلىقلىرىغا ئوخشاش،
بىز بۈگۈن ئۇالرنى ئۇنتۇيمىز (يەنى ئۇالرنى دوزاختا قالدۇرىمىز)﴿.﴾51

جەننەتتىكى نازۇنېئمەتلەرنىڭ دوزاختىكىلەرگە ھارام قىلىنغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە دوزاختىكى كىشىلەرنىڭ جەننەتتىكى كىشىلەرگە يالۋۇرىدىغانلىقىدىن
ۋە ئۇالرنىڭ جەننەتتىكى كىشىلەردىن ئۇسسۇزلۇق ۋە يېمەكلىك سورىغاندا ،ئۇالرنىڭ
سورىغانلىرىنى بەرمەيدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ.
﴿ئەھلى دوزاخ ئەھلى جەننەتكە« :سۇدىن ياكى ﷲ سىلەرگە بەرگەن ئىچىدىغان
نەرسىلەردىن بىزگە بىرئاز قۇيۇپ بەرسەڭالر!» دەپ توۋاليدۇ﴾ سۇددى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى

ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ئۇالر جەننەتتىكى كىشىلەردىن تاماق سورايدۇ.

سەۋرى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئوسمان سەقەفىيدىن سەئىد ئىبنى جۇبەير
رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :دوزاخقا كىرىپ قالغانالرنىڭ
بىرەرسى (جەننەتتىكى) دادىسىنى ياكى قېرىندىشىنى كۆرۈپ ،ئۇنى چاقىرىپ :مەن ئوت
ئازابىغا چىدىمىدىم ،ماڭا ئازراق سۇ بەرگەن بولساڭ -،دەيدۇ .جەننەتتىكى كىشىگە :سەن
(دوزاختىكى سەندىن) نەرسە سورىغان كىشىگە﴿ :ﷲ ئۇالرنى كاپىرالرغا ھارام قىلغان﴾ دەپ
جاۋاب بەرگىن -،دېيىلىدۇ.
ئابدۇراھمان ئىبنى زەيد ئەسلەم﴿ :ﷲ ئۇالرنى كاپىرالرغا ھارام قىلغان﴾ دېگەن
ئايەتتىكى ھارام قىلىنغان نەرسىلەر بولسا ،جەننەتنىڭ ھەر خىل تاماقلىرى ۋە ھەر خىل
ئىچىملىكىلىرىدۇر -،دېدى.

575

ئاندىن ﷲ تائاال ئۇ كاپىرالرنى :ئۇالر دۇنيادا دىننى مەسخىرە ۋە ئويۇنچۇق قىلىۋالدى.
دۇنيانىڭ زىبۇزىننەتلىرىگە ئالدىنىپ كېتىپ ،ﷲ تائاالنىڭ ئاخىرەت ئۈچۈن تەييارلىق قىلىڭالر
دېگەن بۇيرۇقىغا ئەمەل قىلمىدى -،دەپ سۈپەتلەپ مۇنداق دېدى﴿ :ئۇالرنىڭ بۈگۈنكى
كۈنگە مۇالقات بولۇشنى ئۇنتۇغانلىقلىرى ۋە بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغانلىقلىرىغا
ئوخشاش ،بىز بۈگۈن ئۇالرنى ئۇنتۇيمىز (يەنى ئۇالرنى دوزاختا قالدۇرىمىز)﴾ يەنى ﷲ تائاال

ئۇالرغا خۇددى ئۇالرنى ئۇنتۇپ قالغان كىشىنىڭ مۇئامىلىسىدەك مۇئامىلە قىلىدۇ .ئەمەلىيەتتە،
ﷲ تائاال ھېچنېمىنى ئۇنتۇپ قالمايدۇ .چۈنكى ھېچقانداق نەرسە ﷲ تائاالنىڭ بىلىشىنىڭ
سىرتىدا قالمايدۇ..
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر توغرىسىدىكى مەلۇمات پەرۋەردىگارىمنىڭ
دەرگاھىدا لەۋھۇلمەھپۇزدا (خاتىرىلەكلىكتۇر) ،پەرۋەردىگارىم ھەم خاتاالشمايدۇ ھەم
ئۇنتۇمايدۇ﴾(((.
ﷲ تائاالنىڭ﴿ :بىزمۇ بۈگۈن ئۇالرنى ئۇنتۇيمىز﴾ دېگەنلىكى كاپىرالرنىڭ دۇنيادا ﷲ
تائاالغا تۇتقان مۇئامىلىسىگە قارىتا ﷲ تائاالنىڭمۇ ئۇالرغا تۇتقان مۇئامىلىسىدۇر .ﷲ تائاال
بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر ﷲ نى ئۇنتۇدى (يەنى ﷲ نىڭ تائىتىنى تەرك ئەتتى)،
ﷲ مۇ ئۇالرنى ئۇنتۇدى (يەنى ﷲ ئۇالرنى ئۆزىنىڭ پەزلىدىن ۋە رەھمىتىدىن مەھرۇم
قىلدى)﴾((( ﴿ ،ﷲ ئېيتىدۇ« :شۇنىڭدەك ساڭا (روشەن) ئايەتلىرىمىز كەلدى ،سەن ئۇالرنى
تەرك ئەتتىڭ ،سەن بۈگۈن شۇنىڭغا ئوخشاش تەرك ئېتىلىسەن»﴾((((﴿ ،ئۇالرغا) دېيىلىدۇ:
«سىلەرنىڭ مۇشۇ كۈندىكى مۇالقاتنى ئۇنتۇغانلىقىڭالرغا ئوخشاش ،بۈگۈن سىلەرنى ئۇنتۇيمىز
(يەنى سىلەرنى ئازابقا تاشالپ قويۇپ ئۇنتۇپ قالغاندەك مۇئامىلە قىلىمىز)﴾(((.

﴿ئۇالرنىڭ بۈگۈنكى كۈنگە مۇالقات بولۇشنى ئۇنتۇغانلىقلىرى ۋە بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى
ئىنكار قىلغانلىقلىرىغا ئوخشاش ،بىز بۈگۈن ئۇالرنى ئۇنتۇيمىز (يەنى ئۇالرنى دوزاختا
قالدۇرىمىز)﴾ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ :ئۇالرنى

ئۇالرغا ياخشىلىق ئاتا قىلىشتا ئۇنتۇپ قالىدۇ ،ئازابالشتا ئۇنتۇپ قالمايدۇ -،دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىنىدۇ .ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ :ئۇالر خۇددى
ئۆزلىرىنىڭ مۇشۇ كۈنگە قېلىشىغا پەرۋا قىلمىغىنىدەك ،بىزمۇ ئۇالرغا پەرۋا قىلمايمىز دېگەنلىك
بولىدۇ -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ.

576

مۇجاھىد بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ئۇالرنى دوزاخقا تاشاليمىز دېگەنلىك
بولىدۇ -،دەيدۇ .سۇددى :خۇددى ئۇالر مۇشۇ كۈنگە ئۈچرىشىش ئۈچۈن قىلىنىدىغان ئەمەل
ئىبادەتلەرنى تاشلىۋەتكىنىدەك ،بىزمۇ رەھمەت قىلىشتا ئۇالرنى تاشلىۋېتىمىز دېگەنلىكبولىدۇ -،دەيدۇ.
ئىمام مۇسلىم مۇنداق دەپ رىۋايەت قىلدى :قىيامەت كۈنى ﷲ تائاال بەندىسىگە:
((( تاھا سۈرىسى 52ـ ئايەت.
((( تەۋبە سۈرىسى 67ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( تاھا سۈرىسى 126ـ ئايەت.
((( جاسىيە سۈرىسى 34ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئەئراف سۈرىسى

مەن ساڭا ئايالالرنى ئاتا قىلمىدىممۇ؟ ساڭا مەرھەمەت قىلمىدىممۇ ،ئات ۋە تۆگىلەرنى ساڭا
بويسۇندۇرۇپ بەرمىدىممۇ؟ باشلىق قىلمىدىممۇ ۋە سېنى باياشات تۇرمۇشتا ياشاتقۇزمىدىممۇ؟-
دەيدۇ .بەندە :شۇنداق قىلدىڭ -دەيدۇ .ﷲ تائاال :ئۆزەڭنىڭ ماڭا ئۇچرىشىدىغانلىقىڭنى
ئويلىمىغانمىدىڭ؟ -دەيدۇ .بەندە :ئويلىمىغان ئىدىم -،دەيدۇ .ﷲ تائاال :خۇددى سەن
مېنى ئۇنتۇپ قالغىنىڭدەك ،مەنمۇ سېنى ئۇنتۇيمەن -،دەيدۇ.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟﭠ
ﭡﭢﭣﭤ ﭥﭦﭧﭨﭩﭪﭫﭬﭭﭮﭯ ﭰﭱ
ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ
ﮃﮄ
ئۇالرغا كىتاب (يەنى قۇرئان) بەردۇق ،ئۇنى (يەنى قۇرئاننىڭ مەنىلىرىنى) بىلىش
ئاساسىدا بايان قىلدۇق ،ئۇنى ئىمان ئېيتقان قەۋمگە ھىدايەت ۋە رەھمەت قىلدۇق﴿.﴾52
ئۇالر (يەنى كۇففارالر) پەقەت (ئۆزلىرىگە ۋەدە قىلىنغان ئازابنىڭ) نەتىجىسىنىال كۈتىدۇ،
ئۇنىڭ نەتىجىسى كەلگەن كۈنى (يەنى قىيامەت كۈنى) ،ئىلگىرى كىتابقا ئەمەل قىلمىغانالر:
«پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ئەلچىلىرى ھەقىقەتنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى (بىز ئۇالرغا ئىمان
ئېيتمىدۇق ،بۈگۈن) بىزگە شاپائەت قىلىدىغان شاپائەتچىلەر بارمىدۇ؟ ياكى گۇناھ قىلىشتىن
قول ئۈزۈپ ،ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش ئۈچۈن دۇنياغا قايتۇرۇلۇشىمىزغا بوالمدىغاندۇ؟» دەيدۇ.
ئۇالر ئۆزلىرىگە زىيان سالدى ،ئۇالرنىڭ ﷲ نىڭ شېرىكلىرى دەپ ئىپتىرا قىلغان مەبۇدلىرى
ئۇالرنىڭ كۆزىدىن غايىب بولدى﴿.﴾53

مۇشرىكالرنىڭ ئىمان ئېيتماسلىقىغا ھېچبىر باھانە ـ سەۋەبنىڭ يوقلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ھەممە نەرسە ئوچۇق بايان قىلىنغان كىتابالر بىلەن ئۆزىنىڭ
پەيغەمبەرلىرىنى ئەۋەتىش ئارقىلىق ئىمان ئېيتمىغان كىشىلەرنىڭ ئىمان ئېيتماسلىقىغا ھېچقانداق
بىر ئۆزرە قالدۇرمىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ .ﷲ تائاالنىڭ پەيغەمبەرلەر ﷲ تائاال تەرىپىدىن
ئېلىپ كەلگەن كىتابالردا ھەممە نەرسىنىڭ تەپسىلىي بايان قىلىنغانلىقى ھەققىدە مۇنداق
دەيدۇ﴿ :بۇ ،ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى ،ھەممىدىن خەۋەردار ﷲ تەرىپىدىن نازىل
بولغان ،ئايەتلەرنىڭ تۈزۈلۈشى پۇختا( ،ئەقىدە ،ئەھكام ۋەز ۋە قىسسىلەر) تەپسىلىي بايان
قىلىنغان كىتابتۇر﴾(((.
﴿ئۇنى (يەنى قۇرئاننىڭ مەنىلىرىنى) بىلىش ئاساسىدا بايان قىلدۇق﴾ ﷲ تائاال يۇقىرىدا
كاپىرالرنىڭ ئاخىرەتتە زىيان تارتقۇچىالردىن بولىدىغانلىقىدىن خەۋەر بەرگەن ئىدى .بۇ يەردە
((( ھۇد سۈرىسى 1ـ ئايەت.

577

بولسا ،دۇنيادا ئۇالرغا پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىش ۋە ھەممە نەرسىلەر ئوچۇق ،تەپسىلىي بايان
قىلىنغان كىتابالرنى چۈشۈرۈش ئارقىلىق ئۇالرنىڭ ئىمان ئېيتماسلىقىغا كىچىككىنىمۇ ئۆزرە
قالدۇرمىغانلىقىنى بايان قىلدى .ﷲ تائاال كىشىلەرنى ئۆزىنىڭ ئازابىدىن ئاگاھالندۇرىدىغان
پەيغەمبەرلىرىنى ئەۋەتمەي تۇرۇپ ئازابلىمايدىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ﴿ :پەيغەمبەر
ئەۋەتمەي تۇرۇپ (ھېچ ئادەمنى) جازالىغىنىمىز يوق﴾(((.
﴿ئۇالر (يەنى كۇففارالر) پەقەت (ئۆزلىرىگە ۋەدە قىلىنغان ئازابنىڭ) نەتىجىسىنىال كۈتىدۇ﴾

مۇجاھىد ۋە باشقىالر بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ئۇالر ئۆزلىرىگە ۋەدە قىلىنغان دوزاخ ،ئازاب،
جازا ۋە جەننەتلەرنى كۈتىدۇ -،دېدى﴿ .ئۇنىڭ نەتىجىسى كەلگەن كۈنى (يەنى قىيامەت كۈنى)،
ئىلگىرى كىتابقا ئەمەل قىلمىغانالر﴾ يەنى كىتابتا كەلگەن بۇيرۇقالرغا دۇنيادا ئەمەل قىلمىغانالر ۋە
ئەمەل قىلىشقا سەل قارىغانالر«﴿ :پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ئەلچىلىرى ھەقىقەتنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى
(بىز ئۇالرغا ئىمان ئېيتمىدۇق ،بۈگۈن) بىزگە شاپائەت قىلىدىغان شاپائەتچىلەر بارمىدۇ؟﴾ يەنى
بىزنى ھازىرقى ھالىتىمىزدىن قۇتۇلدۇرىدىغان شاپائەتچىلەر بارمىدۇ؟ ﴿ياكى گۇناھ قىلىشتىن قول
ئۈزۈپ ،ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش ئۈچۈن دۇنياغا قايتۇرۇلۇشىمىزغا بوالمدىغاندۇ؟» دەيدۇ﴾.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەگەر ئۇالرنى دوزاخ ئۈستىدە توختىتىلغان چاغدا
كۆرسەڭ (دەھشەتلىك بىر ھالىنى كۆرەتتىڭ) .ئۇالر« :كاشكى دۇنياغا قايتۇرۇلساق ئىدۇق،
پەرۋوردىگارىمىزنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلمايتتۇق ۋە مۆمىنلەردىن بوالتتۇق» دەيدۇ .ئۇنداق
ئەمەس ،ئۇالرنىڭ ئىلگىرى يوشۇرغان ئىشلىرى (قەبىھ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن شۇنداق ئارزۇ
قىلىشىدۇ) ئۇالرغا ئاشكارا بولدى ،ئۇالر دۇنياغا قايتۇرۇلغان تەقدىردىمۇ مەنئى قىلىنغان
ئىشالرنى ئەلۋەتتە يەنە قىالتتى .شۈبھىسىزكى ،ئۇالر (ئىمان ئېيتاتتۇق دېگەن ۋەدىسىدە)
يالغانچىالردۇر﴾(((.
﴿ئۇالر ئۆزلىرىگە زىيان سالدى﴾ يەنى ئۇالر دوزاخقا كىرىش ۋە دوزاختا مەڭگۈ قېلىشقا
ھۆكۈم قىلىنىش بىلەن ئۆزلىرىگە زىيان سالدى.
﴿ئۇالرنىڭ ﷲ نىڭ شېرىكلىرى دەپ ئىپتىرا قىلغان مەبۇدلىرى ئۇالرنىڭ كۆزىدىن غايىب
بولدى﴾ يەنى ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالنى قويۇپ ئىبادەت قىلغان نەرسىلىرى ئۇالرنى تاشالپ كەتتى

ۋە ئۇالرغا شاپائەت قىلمىدى ،ئۇالرنىڭ يولۇققان ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇلىشى ئۈچۈن (ئۇالرغا) ياردەم
قىلمىدى.

*******

578

ﮅ ﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍ ﮎﮏﮐﮑﮒﮓﮔ
ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡﮢ ﮣ ﮤ
ﮥﮦﮧ
((( ئىسرا سۈرىسى 15ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ئەنئام سۈرىسى 27ــــ 28ـ ئايەتلەر.

ئەئراف سۈرىسى

شۈبھىسىزكى ،پەرۋەردىگارىڭالر ﷲ ئاسمانالرنى ۋە زېمىننى ئالتە كۈندە (يەنى ئالتە
دەۋردە) ياراتتى ،ئاندىن (ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا اليىق رەۋىشتە) ئەرش ئۈستىدە قارار ئالدى،
ﷲ كېچە بىلەن (يەنى كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى بىلەن) كۈندۈزنى ياپىدۇ ،كېچە بىلەن كۈندۈز
بىر -بىرىنى قوغلىشىدۇ (يەنى داۋاملىق ئورۇن ئالمىشىپ تۇرىدۇ)؛ ﷲ قۇياش ،ئاي ۋە
يۇلتۇزالرنى ﷲ نىڭ ئەمرىگە بويسۇندۇرۇلغۇچى قىلىپ ياراتتى ،يارىتىش ۋە ئەمر قىلىش (يەنى
كائىناتنى تەسەررۇپ قىلىش) راستىنال ﷲ نىڭ ئىلكىدىدۇر .ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ﷲ
نىڭ دەرىجىسى كاتتىدۇر﴿.﴾54

دۇنيانىڭ ئالتە كۈندە يارىتىلغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ يەردە ئاسمان ـ زېمىن ۋە ئۇنىڭ ئىچىدىكى بارلىق نەرسىلەردىن ئىبارەت
دۇنيانى ئالتە كۈندە ياراتقانلىقىدىن خەۋەر بەردى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە (بۇ ئايەتتىن باشقا)
نۇرغۇن ئايەتلەرنى چۈشۈردى .ئۇ ئالتە كۈن :يەكشەنبە ،دۈشەنبە ،سەيشەنبە ،چارشەنبە،
پەيشەنبە ۋە جۈمە كۈنىدۇر .جۈمە كۈنىدە پۈتكۈل مەخلۇقاتالر يارىتىلىپ تامامالندى ياكى
جۈمە كۈنىدە پۈتكۈل مەخلۇقاتالر يىغىلىدۇ .ئادەم ئەلەيھىسساالممۇ جۈمە كۈنى يارىتىلغان.
بۇ يەردە دېيىلگەن ئالتە كۈننىڭ ھەر بىر كۈنى ھازىر بىز ياشاۋاتقان كۈنلىرىمىزگە باراۋەر
كېلىدىغان كۈنمۇ ياكى مۇجاھىد ،ئەھمەد ئىبنى ھەنبەل ،ئىبنى ئابباس قاتارلىقالر بىر
رىۋايەتتە دېگەندەك ،ئۇ ئالتە كۈننىڭ ھەر بىر كۈنى ھازىرقى كۈنلىرىمىزنىڭ مىڭ يىلىغا
باراۋەر كېلىدىغان كۈنمۇ؟ -دېگەن مەسىلە ئۈستىدە ئوخشىمىغان پىكىرلەر ئوتتۇرىغا قويۇلدى.
ئەمما شەنبە كۈنى ھېچنېمە يارىتىلمىغان كۈندۇر.
ئىمام ئەھمەد ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم قولۇمنى تۇتۇپ تۇرۇپ« :ﷲ تائاال شەنبە كۈنىدە زېمىننى ،يەكشەنبە
كۈنىدە تاغالرنى ،دۈشەنبە كۈنىدە دەرەخلەرنى ،سەيشەنبە كۈنىدە ئادەمنىڭ خۇي -پەيلىگە
ياقمايدىغان ئىشالرنى ،چارشەنبە كۈنىدە نۇرنى ،پەيشەنبە كۈنىدە ئىنساندىن باشقا بارلىق
جانلىقالرنى ،جۈمە كۈنىدە ئەڭ ئاخىرىدا يارىتىلغۇچى بولغان ئادەم ئەلەيھىسساالمنى (ئەسىر
نامىزىدىن كېيىن كېچىگىچە بولغان بىر ۋاقىتتا) ياراتتى»((( دېگەن ئىدى.

قارار ئېلىش دېگەن سۆزنىڭ ئىزاھاتى
﴿ئاندىن (ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا اليىق رەۋىشتە) ئەرش ئۈستىدە قارار ئالدى﴾ ﷲ تائاالنىڭ
ئەرش ئۈستىدە قارار ئالغانلىقى ھەققىدىمۇ (ئالىمالرنىڭ ئوتتۇرىسىدا) نۇرغۇنلىغان ئىختىالپالر
بار .لېكىن بىز بۇ يەردە ئۇ ئىختىالپالر ئۈچۈن توختالمايمىز .بەلكى بىز بۇ ھەقتە ئىمام
((( بۇ ھەدىسنىڭ مەزمۇنىدىن يەتتە كۈننىڭ ھەممىسىدە يارىتىلىش بولغان دېگەن مەنا چىقىدۇ .ئەمما قۇرئاندا﴿ :ئالتە
كۈندە ياراتتۇق﴾ دېيىلگەن بولغاچقا ،ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم قاتارلىق ئالىمالر بۇ ھەدىسنى :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن
بىۋاستە قوبۇل قىلىنغان توغرا ھەدىس دەرىجىسىگە يەتمەيدۇ -،دەپ قارىدى.

579

مالىك ،ئەۋزائى ،سەۋرى لەيس ئىبنى سەئدى ،شافىئىي ،ئەھمەد ،ئىسھاق ئىبنى راھۇۋىيە
ۋە ئۇالردىن باشقا سەلەپ ئالىملىرىنىڭ تۇتقان يولىنى تۇتىمىز .ئۇ يول ،ﷲ تائاالنىڭ
ئەرش ئۈستىدە قارار ئېلىشى ،شۇنىڭدەك ﷲ تائاالنىڭ قولى ياكى ﷲ تائاال كېلىدۇ...
دېگەندەك ﷲ تائاال ئۆزىنى سۈپەتلەپ كەلگەن سۈپەتلەرنى چۈشىنىشتە ئىنسانالردا بولىدىغان
كەيپىياتالرغا ئوخشىتىۋالماستىن ،شۇنداقال ئوخشاتماسلىق كېرەك دەپ مەنىسىنى باشقا مەنىگە
ئۆزگەتىۋەتمەستىن((( ،پەقەت ﷲ تائاالنىڭ ئۆز زاتىغا اليىق بولغان رەۋىشتە چۈشىنىش
يولىدۇر.
ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچ بىرىگە ئوخشىمايدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە
مۇنداق دەيدۇ﴿ :ھېچ شەيئى ﷲغا ئوخشاش ئەمەستۇر ،ﷲ ھەممىنى ئاڭالپ تۇرغۇچىدۇر،
ھەممىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر﴾(((.
ئىمام بۇخارىنىڭ ئۇستازى نەئىم ئىبنى ھەمماد بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى :كىمكى ﷲ
تائاالنى مەخلۇقاتقا ئوخشاتسا ،ئۇ كاپىر ھېسابلىنىدۇ .كىمكى ﷲ تائاال ئۆزىنى سۈپەتلىگەن
سۈپەتلەرنىڭ بىرەرسىنى ئىنكار قىلسا ،ئۇمۇ كاپىر ھېسابلىنىدۇ .ﷲ تائاال ئۆز ـ ئۆزىنى
سۈپەتلەپ كەلگەن سۈپەتلەردە ياكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ﷲ تائاالنى سۈپەتلىگەن
سۈپەتلىرىدە ﷲ تائاالنى بىرەر مەخلۇققا ئوخشاتقىنى يوق .كىمكى ئايەتلەردە ۋە ھەدىسلەردە
كەلگەن ﷲ تائاالنىڭ سۈپەتلىرىنى ئىنكار قىلمىسا ۋە ئۇ سۈپەتلەر بىلەن ﷲ تائاالنى ئۇنىڭ
زاتىغا اليىق رەۋىشتە سۈپەتلىسە ۋە ﷲ تائاالنى پۈتكۈل كەمچىلىكلەردىن پاك دەپ قارىسا ،ئۇ
كىشى توغرا يولنى تاپقان بولىدۇ.

كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ اﷲ تائاالنىڭ بارلىقىنى ئىسپاتاليدىغان
ئاالمەتلەردىن ئىكەنلىكى
﴿ﷲ كېچە بىلەن (يەنى كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى بىلەن) كۈندۈزنى ياپىدۇ ،كېچە بىلەن
كۈندۈز بىر -بىرىنى قوغلىشىدۇ (يەنى داۋاملىق ئورۇن ئالمىشىپ تۇرىدۇ)﴾ يەنى كۈندۈزنىڭ

580

يورۇقلۇقىنىڭ كېلىشى بىلەن كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى يوقىلىدۇ .كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى كېلىشى
بىلەن كۈندۈزنىڭ يورۇقلۇقى يوقىلىدۇ .ئۇ ئىككىسى بىر ـ بىرىنى تېز سۈرئەتتە قوغلىشىپ
ماڭىدۇ .ئۇالرنىڭ بۇنداق ئايلىنىپ تۇرۇشىدا ئۆلچەمدىن ئازراقمۇ كېچىكىش ۋە ئۆزگىرىش
بولمايدۇ .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالرغا (ﷲنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) بىر
ئاالمەت كېچىدىن ئىبارەتكى ،ئۇنىڭدىن كۈندۈزنى ئايرىۋېتىمىز -دە (يەنى كۈندۈزنىڭ نۇرىنى
يوق قىلىۋېتىمىز -دە) ،ئۇالر ناگاھان قاراڭغۇدا قالىدۇ .كۈن بەلگىلەنگەن جايىغا قاراپ سەير
قىلىدۇ .بۇ غالىب ،ھەممىنى بىلگۈچى ﷲنىڭ ئالدىنئاال بەلگىلىگەن ئىشىدۇر .ئايغا سەير
قىلىدىغان مەنزىللەرنى بەلگىلىدۇق ،ئۇ (ئاخىرقى مەنزىلگە يېتىپ بارغاندا) خورمىنىڭ قۇرۇپ
((( مەسىلەن :ﷲ تائاالنىڭ قولى دېگەن سۆزنى قۇدرىتى دېگەنگە ئوخشاش مەنىدە چۈشەنمەسلىك كېرەك.
((( شۇرا سۈرىسى 11ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

ئەئراف سۈرىسى

قالغان شېخىغا ئوخشاش بولۇپ قالىدۇ .كۈننىڭ ئايغا يېتىۋېلىشى (يەنى ئىككىسىنىڭ جەم
بولۇپ قېلىشى) ،كېچىنىڭ كۈندۈزدىن ئېشىپ كېتىشى (يەنى ۋاقتى كەلمەستىن كۈندۈزنىڭ
ئورنىنى ئېلىشى) مۇمكىن ئەمەس ،ھەر بىرى پەلەكتە ئۈزۈپ تۇرىدۇ﴾((( يەنى بۇ ئىشالرنىڭ
ھەممىسى ﷲ تائاالنىڭ باشقۇرۇشى ،ئىگىدارچىلىق قىلىشى ۋە خاھىشى ئاستىدىدۇر﴿ .ﷲ
قۇياش ،ئاي ۋە يۇلتۇزالرنى ﷲ نىڭ ئەمرىگە بويسۇندۇرۇلغۇچى قىلىپ ياراتتى ،يارىتىش ۋە
ئەمر قىلىش (يەنى كائىناتنى تەسەررۇپ قىلىش) راستىنال ﷲ نىڭ ئىلكىدىدۇر .ئالەملەرنىڭ
پەرۋەردىگارى ﷲ نىڭ دەرىجىسى كاتتىدۇر﴾.

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئاسماندا بۇرۇجالرنى ،يېنىپ تۇرىدىغان چىراقنى
(يەنى كۈننى) ۋە نۇرلۇق ئاينى ياراتقان ﷲ نىڭ بەرىكىتى بۈيۈكتۇر﴾((( دۇئادا مۇنداق
دەپ كەلدى« :ئى ﷲ! ھەممە نەرسىگە ئىگىدارچىلىق قىلىش سېنىڭ ئىلكىڭدىدۇر،
بارلىق ماختاشالر ساڭىال خاستۇر ،بارلىق ئىشالر سەن تەرەپكە قايتقۇچىدۇر .سەندىن ھەممە
ياخشىلىقالرنى سورايمەن ۋە ھەممە يامانلىقالردىن پاناھ تىلەيمەن».

*******
ﮨ ﮩ ﮪ ﮫﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ
ﯘ ﯙ ﯚ ﯛﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ
پەرۋەردىگارىڭالرغا تۆۋەنچىلىك بىلەن يوشۇرۇن دۇئا قىلىڭالر( ،دۇئا قىلغاندا كەلسە
كەلمەس سۆزلەپ ،توۋالپ) ھەددىدىن ئاشۇرۇۋەتكەنلەرنى ﷲ ياقتۇرمايدۇ﴿ .﴾55ﷲ(پەيغەمبەرلەر ئەۋەتىپ) يەر يۈزىنى تۈزىگەندىن كېيىن ،يەر يۈزىدە بۇزۇقچىلىق قىلماڭالر،
(ﷲ نىڭ ئازابىدىن) قورققان ۋە (رەھمىتىنى) ئۈمىد قىلغان ھالدا دۇئا قىلىڭالر ،شۈبھىسىزكى،
ﷲ نىڭ رەھمىتى ياخشىلىق قىلغۇچىالرغا يېقىندۇر﴿.﴾56

دۇئا قىلىشقا قىزىقتۇرۇش توغرىسىدا
ﷲ تائاال بەندىلىرىنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئۇالرغا ياخشىلىق ئېلىپ كېلىدىغان دۇئاالرنى
قىلىشقا بۇيرۇپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :پەرۋەردىگارىڭالرغا تۆۋەنچىلىك بىلەن يوشۇرۇن دۇئا
قىلىڭالر﴾ ﷲ تائاال دۇئانى يوشۇرۇن قىلىش ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ﴿ :پەرۋەردىگارىڭنى
يېلىنغان ۋە ئۇنىڭدىن قورققان ھالدا ئىچىڭدە ياد ئەتكىن ،ئەتىگەندە -ئاخشامدا ئۇنى پەس
ئاۋازدا زىكرى قىلغىن ،غاپىلالردىن بولمىغىن﴾(((.
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئەبۇ مۇسا ئەشئەرى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :كىشىلەر ئۈنلۈك ئاۋازدا دۇئا قىلىشقا باشلىۋىدى ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم:
((( ياسىن سۈرىسى 37ــــ 40ـ ئايەتلەر.
((( فۇرقان سۈرىسى 61ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 205ـ ئايەت.

581

«ئى كىشىلەر! مۇنداق ئۈنلۈك ئاۋازادا دۇئا قىلماڭالر ،چۈنكى سىلەر گاس ياكى يىراقتىكى
بىر زاتتىن تىلەۋاتمايسىلەر (سىلەر تىلەك تىلەۋاتقان) ئۇ زات ھەممىنى ئاڭالپ تۇرغۇچى ۋە
يېنىڭالردا تۇرغۇچى زاتتۇر» دېدى.
ئىبنى جەرىر﴿ :پەرۋەردىگارىڭالرغا تۆۋەنچىلىك بىلەن يوشۇرۇن دۇئا قىلىڭالر﴾ دېگەن
ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :ﷲ تائاالغا باش ئەگكەن ،ﷲ تائاالنىڭ بار ۋە بىرلىكىگە ۋە
ئۇنىڭ پەرۋەدىگار ئىكەنلىكىگە چىن دىلىدىن ئىشىنىپ تۇرۇپ ،رىيا قىلماستىن ،يوشۇرۇن
ھالدا پۈتۈن ئىخالس بىلەن دۇئا قىلىڭالر دېگەنلىك بولىدۇ -،دېدى.

اﷲ تائاالنىڭ دۇئادا ھەددىدىن ئاشۇرىۋەتكەنلەرنى ياقتۇرمايدىغانلىقى
﴿(دۇئا قىلغاندا كەلسە -كەلمەس سۆزلەپ ،توۋالپ) ھەددىدىن ئاشۇرۇۋەتكەنلەرنى
ﷲ ياقتۇرمايدۇ﴾ ئەتا خۇراسانىي بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ

ئەنھۇمانىڭ :مەيلى دۇئا قىلىشتا ياكى باشقا ئىشالردا بولسۇن ﷲ تائاال ھەددىدىن
ئاشۇرىۋەتكۈچىنى ياقتۇرمايدۇ -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى .ئەبۇ مەجلەز بۇ ئايەتنىڭ
مەنىسى ھەققىدە( :دۇئا قىلغاندا) دۇئا قىلغۇچىنىڭ ئۆزىگە پەيغەمبەرلەرنىڭ مەرتىۋىسىنىڭ
بېرىلىشىنى تەلەپ قىلىشى دۇرۇس بولمايدۇ -،دەيدۇ.
ئىمام ئەھمەد ئەبۇنۇئامەنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئابدۇلالھ ئىبنى
مۇغەففەل بالىسىنىڭ :ئى ﷲ! مەن جەننەتكە كىرسەم ،جەننەتنىڭ ئوڭ تەرىپىدىن ئاق
رەڭلىك سارايدىن بىرنى بەر -،دەپ دۇئا قىلغانلىقىنى ئاڭالپ :ئى ئوغلۇم! ﷲ تائاالدىن
پەقەت جەننەتكە كىرىشنىال سورىغىن ،دوزاختىن پاناھ تىلىگىن ،چۈنكى مەن پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ« :دۇئا قىلغاندا ۋە تاھارەت ئالغاندا ،ھەددىدىن ئاشۇرىۋېتىدىغان بىر
قىسىم كىشىلەر بولىدۇ» دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان ئىدىم -،دېدى.

زېمىندا بۇزۇقچىلىق قىلىشتىن توسۇش توغرىسىدا
﴿ﷲ (پەيغەمبەرلەر ئەۋەتىپ) يەر يۈزىنى تۈزىگەندىن كېيىن ،يەر يۈزىدە بۇزۇقچىلىق
قىلماڭالر﴾ يەنى ﷲ تائاال يەر يۈزىگە پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىپ ،يەر يۈزىدىكى بۇزۇقچىلىقالرنى

582

تۈزەپ بولغاندىن كېيىن ،يەر يۈزىدە قايتا بۇزۇقچىلىق ئېلىپ بېرىشتىن ،زىيان يەتكۈزىدىغان
ئىشالرنى قىلىشتىن توسايدۇ .چۈنكى ھەممە ئىش توغرا يولدا كېتىۋاتقاندا ،تويۇقسىزال
بۇزۇقچىلىق يۈز بەرسە ،بۇ بەندىلەرگە چوڭ زىيان ئېلىپ كېلىدۇ .شۇڭا ﷲ تائاال يەر يۈزىدە
بۇزۇقچىلىق قىلىشتىن توسۇپ ،بەندىلىرىنى پەقەت ئۆزىگىال ئىبادەت قىلىشقا ،دۇئا قىلىشقا
ۋە يېلىنىشقا بۇيرۇپ مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ﷲ نىڭ ئازابىدىن) قورققان ۋە (رەھمىتىنى) ئۈمىد
قىلغان ھالدا دۇئا قىلىڭالر﴾.
﴿شۈبھىسىزكى ،ﷲ نىڭ رەھمىتى ياخشىلىق قىلغۇچىالرغا يېقىندۇر﴾ يەنى ﷲ تائاالنىڭ
رەھمىتى ﷲ تائاالنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەگەشكەن ،توسقانلىرىدىن يانغان كىشىلەرنى كۈتۈپ

ئەئراف سۈرىسى

تۇرغۇچىدۇر .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :مېنىڭ رەھمىتىم مەخلۇقاتنىڭ ھەممىسىگە
ئورتاقتۇر﴾(((.
مەتەرۇلۋاراق دېگەن كىشى بۇ ئايەتنىڭ مەزمۇنى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :سىلەر ئەمەل -
ئىبادەت قىلىش ئارقىلىق ﷲ تائاالغا بەرگەن ۋەدەڭالردا تۇرۇڭالر ،چۈنكى ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ
رەھمىتىنىڭ ئەمەل -ئىبادەت قىلغۇچىالرغا يېقىن بولىدىغانلىقىغا ھۆكۈم قىلدى.

*******
ﯤﯥﯦ ﯧﯨﯩﯪﯫﯬﯭﯮ ﯯﯰ ﯱ ﯲﯳ
ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ
ﰃ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞ ﭟ ﭠ
ﭡﭢ ﭣﭤ
ﷲ نىڭ رەھمىتى (يەنى يامغۇر) مەيدانغا كېلىش ئالدىدا ،ﷲ بىشارەتچى قىلىپ
شامالالرنى ئەۋەتىدۇ ،شامالالر ئېغىر بۇلۇتالرنى كۆتۈرگەن چاغدا ،ئۇالرنى ئۆلۈك (يەنى
قاغجىراپ ياتقان گىياسىز) جايالرغا سۈرىمىز ،ئۇنىڭدىن يامغۇر ياغدۇرۇپ تۈرلۈك -تۈرلۈك
مېۋىلەرنى چىقىرىمىز ،ئىبرەت ئېلىشىڭالر ئۈچۈن (زېمىندىن مېۋىلەرنى چىقارغاندەك ،قىيامەتتە)
ئۆلۈكلەرنى قەبرىلىرىدىن چىقىرىمىز﴿ .﴾57مۇنبەت يەرنىڭ گىياسى ﷲ نىڭ ئىزنى بىلەن
تولۇق ئۈنىدۇ (بۇ ۋەز -نەسىھەتكە قۇالق سېلىپ ،ئۇنىڭدىن پايدىلىنىدىغان مۆمىننىڭ
مىسالىدۇر) ،ناچار يەرنىڭ گىياسى ئاز ئۆسىدۇ (بۇ ۋەز -نەسىھەتتىن پايدىالنمايدىغان
كاپىرنىڭ مىسالىدۇر) ،شۈكۈر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئايەتلىرىمىزنى مۇشۇنداق شەكىللەردە
بايان قىلىمىز﴿.﴾58

يامغۇرالرنىڭ ياغدۇرۇلۇشى ۋە مېۋىلەرنىڭ چىقىرىلىشىنىڭ اﷲ تائاالنىڭ
قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان ئاالمەتلەردىن ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال يۇقىرىدا ئۆزىنىڭ ئاسمان ـ زېمىنالرنى ياراتقانلىقىنى ۋە ئۆزىنىڭ ھەممە نەرسىنى
ئىدارە قىلغۇچى ،ھۆكۈم قىلغۇچى ،ئورۇنالشتۇرغۇچى ۋە بويسۇندۇرغۇچى ئىكەنلىكىنى بايان
قىلىپ ،ئۆزىنىڭ يۇقىرىقىدەك سۈپەتلەرگە ئىگە بولغانلىقى ئۈچۈن بىر نەرسە سورىماقچى
بولغاندا ،پەقەت ئۆزىدىنال سوراشقا بۇيرۇغان ئىدى .ئەمدى بۇ يەردە ئۆزىنىڭ رىزىق بەرگۈچى
ۋە قىيامەت كۈنى ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلدۈرگۈچى زات ئىكەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق
دېدى﴿ :ﷲ نىڭ رەھمىتى (يەنى يامغۇر) مەيدانغا كېلىش ئالدىدا ،ﷲ بىشارەتچى قىلىپ
شامالالرنى ئەۋەتىدۇ﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ﷲ نىڭ سىلەرگە ئۆزىنىڭ
((( ئەئراف سۈرىسى 156ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

583

رەھمىتىنى تېتىتىشى ئۈچۈن ،ئەمرى بويىچە كېمىلەرنى دېڭىزالردا ماڭدۇرۇش ئۈچۈن،
ئۆزىنىڭ مەرھەمىتىدىن تىلىشىڭالر ئۈچۈن ،شۈكۈر قىلىشىڭالر ئۈچۈن شامالالرنى يامغۇر
بىلەن خۇش خەۋەر بەرگۈچى قىلىپ ئەۋەتىشى ﷲ نىڭ (كامالى قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان)
ئاالمەتلىرىدىندۇر﴾(((﴿ ،ئۇالر (يامغۇرنىڭ يېغىشىدىن ئۈمىدسىزلەنگەندىن كېيىن) ﷲ يامغۇر
ياغدۇرۇپ بېرىدۇ ،رەھمىتىنى يايىدۇ ،ﷲ (ھەممىنىڭ) ئىگىسىدۇر ،مەدھىيىگە اليىقتۇر﴾(((،
﴿ﷲ نىڭ رەھمىتىنىڭ نەتىجىلىرىگە قارىغىنكى ،ئۇ زېمىننى ئۆلگەندىن كېيىن قانداق
تىرىلدۈرىدۇ ،شۈبھىسىزكى ،ﷲ ھەقىقەتەن ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرگۈچىدۇر ،ﷲ ھەممە
نەرسىگە قادىردۇر﴾(((.
﴿شامالالر ئېغىر بۇلۇتالرنى كۆتۈرگەن چاغدا ،ئۇالرنى ئۆلۈك (يەنى قاغجىراپ ياتقان
گىياسىز) جايالرغا سۈرىمىز﴾ يەنى سۇنىڭ جىقلىقىدىن ،ئېغىرلىقىدىن يەر يۈزىگە قاراپ

پەسلەپ كەتكەن بۇلۇتالرنى شامالالر كۆتۈرگەن چاغدا ،سۇسىزلىقتىن قاغجىراپ ،ئۈنۈمسىز
قالغان يەرلەرگە سۈرىمىز .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۆلۈك (يەنى قۇرغاق) زېمىننى
(يامغۇر بىلەن) تىرىلدۈرۈپ ،ئۇنىڭدىن ئۇالر يەيدىغان ئاشلىقنى ئۆستۈرگەنلىكىمىز ئۇالرغا
(ﷲنىڭ قۇدرىتى كامىلەسىنى كۆرسىتىدىغان) ئاالمەتتۇر﴾(((.

﴿ئۇنىڭدىن يامغۇر ياغدۇرۇپ تۈرلۈك-تۈرلۈك مېۋىلەرنى چىقىرىمىز ،ئىبرەت ئېلىشىڭالر
ئۈچۈن (زېمىندىن مېۋىلەرنى چىقارغاندەك ،قىيامەتتە) ئۆلۈكلەرنى قەبرىلىرىدىن چىقىرىمىز﴾

يەنى بىز قاغجىرىغان زېمىنالرنى يامغۇر ئەۋەتىپ تىرىلدۈرگىنىمىزدەك ،چىرىپ پارچىلىنىپ
كەتكەن جەسەتلەرنى قىيامەت كۈنى قايتا تىرىلدۈرىمىز.

قىيامەت كۈنى ﷲ تائاال 40كۈن يامغۇر ياغدۇرىدۇ ،شۇنىڭ بىلەن خۇددى دان
بىخلىنىپ زېمىندىن ئۈنۈپ چىققاندەك ،جەسەتلەرمۇ قەبرىلىرىدىن ئۈنۈپ چىقىدۇ .قۇرئاندا
ﷲ تائاالنىڭ قۇرغاق زېمىنغا يامغۇر ياغدۇرۇپ ئۇ زېمىننى قايتا ياشارتقىنىدەك ،قىيامەت
كۈنى ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلىدۈرىدىغانلىقى ھەققىدە كەلگەن ئايەتلەر ناھايىتى كۆپتۇر .ﷲ
تائاال ئۆلۈك زېمىننى يامغۇر بىلەن ياشارتىدىغانلىقى بىلەن قىيامەتنىڭ بولىدىغانلىقىغا مىسال
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 02 - 49
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1852
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1044
    28.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1762
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 912
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3701
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3870
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1253
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1434
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3695
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3751
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1323
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3818
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3831
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1455
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1353
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1498
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3807
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1424
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3785
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3698
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1482
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1309
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3779
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1548
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1567
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3723
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1443
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1463
    29.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1535
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3755
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3688
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1497
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3786
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1470
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3636
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3654
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1392
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1283
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3580
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1467
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3731
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1451
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3675
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1501
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3782
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3773
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3635
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1523
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3711
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1460
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1397
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1408
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3739
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1533
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 64
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 65
    Süzlärneñ gomumi sanı 986
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 520
    45.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    66.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.