Latin

Tefsir İbni Kesir - 02 - 31

Süzlärneñ gomumi sanı 3688
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1497
31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ﷲ تائاال بۇ نەرسىلەرنى دىنىي پائالىيەتلەرنىڭ بىر ئاالمىتى ۋە ئۇالرنىڭ دۇنيالىق
ئىشلىرىنىڭ پايدىلىق ئامىللىرى قىلدى .مۇشۇ نەرسىلەرنىڭ (يەنى بەيتۇلھەرەم بولغان كەبە،
ھەج ئېيى ،ھەجدە قىلىنغان قۇربانلىق ،قۇربانلىقنىڭ سۈپىتىدە بوينىغا بەلگە ئېسىلغان
تۆگىلەر) ھۆرمىتىنى بىلىدىغان ئەرەبلەر ئۈچۈن مۇشۇ نەرسىلەر ئۆزلىرىنىڭ قول ئاستىدىكى
كىشىلەرنىڭ ھوقۇقىنى قوغدايدىغان ۋە ئۇالرنىڭ ئىشلىرىنى تۈزەيدىغان بىر باشلىقنىڭ رولىنى
ئوينايتتى .كەبىنىڭ “ھەرەم” دەپ ئاتىلىشى ،ﷲ تائاالنىڭ بۇ ئورۇننىڭ دەل ـ دەرەخلىرىنى
كېسىش ،ئوت ـ چۆپلىرىنى يۇلۇشتەك ئىشالرنى ھارام قىلغانلىقى ئۈچۈندۇر.
بۇ ئىشالر ئىسالم كېلىشتىن بۇرۇنقى زامانالردىمۇ ئەرەبلەر جەمئىيىتىنىڭ ئىشلىرىنىڭ
پايدىلىق ئامىللىرى بولغىنىدەك ،ئىسالم كەلگەندىن كېيىنمۇ ھەج پائالىيەتلىرىنىڭ ئاساسلىق
ئاالمەتلىرى ۋە نامازدا يۈز كەلتۈرىدىغان قىبلىسى بولدى.
﴿بۇ ،ﷲ نىڭ ئاسمانالردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنى ۋە ﷲ
نىڭ ھەر شەيئىنى بىلگۈچى ئىكەنلىكىنى سىلەرنىڭ بىلىشىڭالر ئۈچۈندۇر﴾ يەنى :ئى ئىنسانالر!

ﷲ تائاالنىڭ مۇشۇنداق قىلىشى ،سىلەرنىڭ پايدا ـ زىيىنىڭالرنى بىلگەنلىكى ئۈچۈن،
سىلەرنىڭ ئىشلىرىڭالرنى ياخشىاليدىغان ئامىلالرنى قىلىپ بەرگەنلىكىنى ،شۇنىڭدەك ئاسمان ـ
زېمىندىكى بارلىق نەرسىلەردىن قايسىسىنىڭ سىلەرنىڭ ھازىرقى ۋە كەلگۈسىدىكى مەنپەئىتىڭالر
ئۈچۈن پايدىلىق بولغان نەرسىنى بىلىدىغانلىقىنى ھەم سىلەرنىڭ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن بولغان
ھەممە ئىشىڭالرنى بىلىدىغانلىقىنى ،ئاندىن ياخشى ئەمەل قىلغۇچىالرغا مۇكاپات ،يامان ئەمەل
قىلغانالرغا جازا بېرىدىغانلىقىنى سىلەرنىڭ بىلىشىڭالر ئۈچۈندۇر.

﴿بىلىڭالركى ،ﷲ نىڭ ئازابى قاتتىقتۇر( ،ئىتائەت قىلغۇچىالرغا) ﷲ ناھايىتى مەغپىرەت
قىلغۇچىدۇر ،ناھايىتى مېھرىباندۇر﴾ يەنى ئاسمان ـ زېمىندىكى ھەرقانداق نەرسىنى ۋە سىلەرنىڭ

ئاشكارا -يوشۇرۇن ئىشلىرىڭالرنى بىلىپ تۇرغان ﷲ ،ئۆزىگە ئاسىيلىق قىلغۇچىالرنى قاتتىق
جازااليدۇ ،ئۆزىگە بويسۇنغۇچىالرنىڭ گۇناھىنى كەچۈرىدۇ .گۇناھ قىلىپ ،ئۇنىڭغا تەۋبە قىلغان
بەندىسىنى جازالىمايدىغان مەرھەمەت ئىگىسىدۇر.

﴿پەيغەمبەرنىڭ مەسئۇلىيىتى پەقەت تەبلىغ قىلىشتۇر .ﷲ سىلەرنىڭ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن
قىلىپ يۈرگەن ئىشلىرىڭالرنى بىلىپ تۇرىدۇ﴾ بۇ ،ﷲ تائاالنىڭ بەندىلىرىگە قىلغان

تەھدىتىدۇر .ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ :بىزنىڭ سىلەرگە ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىمىز پەقەت دىننى

357

يەتكۈزۈپال قويىدۇ .بويسۇنغانالرغا مۇكاپات ،بويسۇنمىغانالرغا جازا بېرىش بىزنىڭ ئىشىمىزدۇر .بىز
بويسۇنغان ۋە بويسۇنمىغانالرنى ،پەيغەمبىرىمىزنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشقان ۋە قوشمىغانالرنى
ئوبدان بىلىمىز .سىلەرنىڭ ئاشكارا سۆز ـ ھەرىكىتىڭالرنىمۇ ،يوشۇرغان بۇزۇق ئېتىقاد ۋە
مۇناپىقلىقىڭالرنىمۇ ئوبدان بىلىمىز .يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ئىشالرنىڭ ھەممىسى بىزگە مەخپىي
ئەمەستۇر .شۇڭا بەندىلەر ﷲ تائاالدىن قورقۇشى ۋە بويسۇنۇشى كېرەك.

*******
ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ
ﮬﮭﮮﮯﮰﮱﯓ ﯔﯕﯖ ﯗﯘﯙﯚﯛﯜ
ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ
ﯰﯱﯲ ﯳ
(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى گەرچە ھارامنىڭ كۆپلۈكى (ئى تىڭشىغۇچى) سېنى
ئەجەبلەندۈرسىمۇ ،ھارام بىلەن ھاالل باراۋەر ئەمەس .ئى ئەقىل ئىگىلىرى! نىجات تېپىشىڭالر
ئۈچۈن ﷲ دىن قورقۇڭالر﴿ .﴾100ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەرگە ئاشكارا قىلىنسا سىلەرنى
بىئارام قىلىپ قويىدىغان نەرسىلەر توغرۇلۇق (پەيغەمبەردىن) سورىماڭالر .ئەگەر قۇرئان نازىل
قىلىنىۋاتقان چاغدا ئۇالر توغرۇلۇق سورىساڭالر ،سىلەرگە بىلدۈرۈلىدۇ ،ئۆتكەندە سورىغانلىرىڭالرنى
ﷲ ئەپۇ قىلدى .ﷲ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ھەلىمدۇر (يەنى ئاسىيلىق قىلغۇچىالرنى
جازاالشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ)﴿ .﴾101سىلەردىن بۇرۇن ئۆتكەن بىر قەۋم (پەيغەمبەرلىرىدىن)
شۇنداق مەسىلىلەرنى سورىغان ئىدى ،كېيىن بۇنىڭ سەۋەبىدىن (يەنى سورىغان ئىشلىرى بايان
قىلىنىپ ئۇالر ئەمەل قىلمىغانلىقتىن) كاپىر بولۇپ كەتتى﴿.﴾102
ﷲ تائاال پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمغا مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى
گەرچە ھارامنىڭ كۆپلۈكى (ئى تىڭشىغۇچى) سېنى ئەجەبلەندۈرسىمۇ ،ھارام بىلەن ھاالل باراۋەر
ئەمەس﴾ يەنى مەنپەئىتى بار ئازغىنە ھاالل نەرسە ،زىيىنى كۆپ ھارام نەرسىدىن ياخشىدۇر.

بۇ ھەقتە ھەدىستىمۇ مۇنداق دەپ كۆرسىتىلگەن«:ئاز بولسىمۇ ،ئېھتىياجىغا يېتەرلىك
بولغان ھاالل نەرسە ،ئېزىپ كېتىشكە سەۋەپچى بولىدىغان كۆپ ھارام نەرسىدىن ياخشىدۇر».

358

﴿ئى ئەقىل ئىگىلىرى! نىجات تېپىشىڭالر ئۈچۈن ﷲ دىن قورقۇڭالر﴾ يەنى :ئى ئەقىل
ئىگىلىرى! ﷲ تائاالدىن قورقۇڭالر ،ھارامدىن يىراق تۇرۇڭالر ،ھاالل نەرسىلەرگە قانائەت
قىلىڭالر .شۇنداق قىلساڭالر ،دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشىشىڭالر مۇمكىن.

پايدىسىز سوئالالرنى سوراشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى
﴿ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەرگە ئاشكارا قىلىنسا ،سىلەرنى بىئارام قىلىپ قويىدىغان
نەرسىلەر توغرۇلۇق (پەيغەمبەردىن) سورىماڭالر﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە مۆمىن بەندىلىرىگە

مائىدە سۈرىسى

ئەدەپ ئۆگىتىپ ،ئۇالرنى پايدىسىز سوئالالرنى زىغىرالپ سوراشتىن توستى .چۈنكى بەزى
سوئالالرغا بېرىلگەن جاۋابالرنىڭ ھۆددىسىدىن چىقىش ئۇالرغا ئېغىر كېلىشى مۇمكىن.
ئىمام بۇخارى ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :بىر كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم شۇنداق بىر سۆز قىلدىكى ،مەن ھېچقاچان مۇنداق
سۆزنى ئاڭالپ باقمىغان ئىدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېدى« :سىلەر مەن بىلگەننى
بىلگەن بولساڭالر ،ئەلۋەتتە ،ئاز كۈلۈپ ،كۆپ يىغلىغان بوالتتىڭالر» .بۇ سۆزنى ئاڭلىغان
ساھابىلەر يۈزلىرىنى ئېتىپ ،يىغالپ كەتتى .بىر كىشى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن :مېنىڭ
دادام كىم؟ -دەپ سورىۋېدى ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :پاالنى» دەپ جاۋاب بەردى.
شۇ ۋاقىتتا ﷲ تائاال﴿ :ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەرگە ئاشكارا قىلىنسا سىلەرنى بىئارام
قىلىپ قويىدىغان نەرسىلەر توغرۇلۇق (پەيغەمبەردىن) سورىماڭالر﴾ دېگەن ئايەتنى نازىل

قىلدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ،مۇسلىم ،ئەھمەد ،تىرمىزى ۋە نەسەئى قاتارلىقالر رىۋايەت
قىلغان.
ئىمام ئىبنى جەرىر قەتادەدىن ئەنەس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :ساھابىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن ناھايىتى كۆپ سوئال سوراپ كەتكەنلىكتىن،
بىر كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنبەرگە چىقىپ (رەنجىگەن تەلەپپۇزدا)« :بۈگۈن نېمە
سورىساڭالر ،شۇنىڭغا جاۋاب بېرىمەن» دېدى .ساھابىلەر بۇ سۆزنى ئاڭالپ چوڭ بىر ئىش
بولغان ئوخشايدۇ دەپ قورقۇپ كېتىشتى .ئەتراپىمغا قارىسام ،ھەممىىسى يۈزلىرىنى توسىۋېلىپ
يىغلىشىپ كېتىپتۇ .دەل شۇ چاغدا باشقىالر بىلەن جېدەللىشىپ قالسىال« :ھارامدىن بولغان»
دەپ ھاقارەتلىنىدىغان بىر كىشى :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! مېنىڭ دادام كىم؟ -دەپ
سورىۋېدى ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :سېنىڭ داداڭ ھۇزافە» دەپ جاۋاب بەردى .ئاندىن
ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ئورنىدىن تۇرۇپ :بىز ﷲ تائاالنىڭ پەرۋەردىگارىمىز ئىكەنلىكىگە،
ئىسالم دىنىنىڭ دىنىمىز ئىكەنلىكىگە ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ پەيغەمبىرىمىز ئىكەنلىكىگە
رازى بولدۇق .مەن پىتنە -پاساتنىڭ زىيان يەتكۈزىشىدىن ﷲ تائاالغا سېغىنىپ پاناھ
تىلەيمەن -،دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېدى« :مەيلى ياخشىلىق ياكى يامانلىق
تەرەپتىن بولسۇن ،مەن بۈگۈنكىدەك بىر كۈننى كۆرمىگەن ئىدىم .ماڭا جەننەت بىلەن دوزاخ
توساقسىز كۆرسىتىلدى» .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم سەئىد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن
(شۇنداق) رىۋايەت قىلغان.
ئىمام بۇخارى ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بەزى كىشىلەر
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى مەسخىرە قىلىش ئۈچۈن« :دادام كىم؟»؛ تۆگىسىنى يۈتتۈرۈپ
قويغانالر« :تۆگەم نەدە؟» دېگەندەك سوئالالرنى سورايتتى.

ﷲ تائاال ئۇالر ھەققىدە﴿ :ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەرگە ئاشكارا قىلىنسا ،سىلەرنى
بىئارام قىلىپ قويىدىغان نەرسىلەر توغرۇلۇق (پەيغەمبەردىن) سورىماڭالر .ئەگەر قۇرئان
نازىل قىلىنىۋاتقان چاغدا ئۇالر توغرۇلۇق سورىساڭالر ،سىلەرگە بىلدۈرۈلىدۇ ،ئۆتكەندە
سورىغانلىرىڭالرنى ﷲ ئەپۇ قىلدى .ﷲ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ھەلىمدۇر (يەنى
ئاسىيلىق قىلغۇچىالرنى جازاالشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ)﴾ دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى.

359

ئىمام ئەھمەد ئەلى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ﴿ :قادىر
بواللىغان كىشىلەرنىڭ ﷲ ئۈچۈن كەبىنى زىيارەت قىلىشى ئۇالرغا پەرز قىلىندى﴾((( دېگەن
ئايەت چۈشكەندە ،بەزى كىشىلەر :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ھەر يىلى ھەج قىلىمىزمۇ؟-
دەپ سورىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم جاۋاب بەرمەي ،جىم تۇرىۋالدى .ئۇالر يەنە سورىدى،
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ياق ،ئەگەر مەن ھەئە دېگەن بولسام ،سىلەرگە يىلدا ھەج قىلىش
پەرز بولۇپ قالىدۇ ـ دە ،سىلەر ئۇنىڭ ھۆددىسىدىن چىقالمايسىلەر» دەپ جاۋاب بەردى.
شۇ چاغدا ﷲ تائاال﴿ :ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەرگە ئاشكارا قىلىنسا ،سىلەرنى بىئارام قىلىپ
قويىدىغان نەرسىلەر توغرۇلۇق (پەيغەمبەردىن) سورىماڭالر .ئەگەر قۇرئان نازىل قىلىنىۋاتقان
چاغدا ئۇالر توغرۇلۇق سورىساڭالر ،سىلەرگە بىلدۈرۈلىدۇ ،ئۆتكەندە سورىغانلىرىڭالرنى ﷲ
ئەپۇ قىلدى .ﷲ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ،ھەلىمدۇر (يەنى ئاسىيلىق قىلغۇچىالرنى
جازاالشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ)﴾ دېگەن ئايەتنى نازىل قىلدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام تىرمىزى ۋە

ئىبنى ماجەمۇ رىۋايەت قىلغان.

بۇ ئايەتنىڭ مەزمۇنىدىن جاۋابى بېرىلىپ قالسا ،ئۇنىڭ ھۆددىسىدىن چىققىلى
بولمايدىغان ياكى قىيىن كېلىدىغان سوئالالرنى سورىماسلىقنىڭ كېرەكلىكى چىقىپ تۇرىدۇ.
﴿ئەگەر قۇرئان نازىل قىلىنىۋاتقان چاغدا ئۇالر توغرۇلۇق سورىساڭالر ،سىلەرگە
بىلدۈرۈلىدۇ﴾ يەنى سىلەر سوراشتىن چەكلەنگەن سوئالالرنى پەيغەمبەرگە ۋەھىي چۈشىۋاتقاندا

سورىساڭالر ،پەيغەمبەر سىلەرگە ئۇ سوئالالرنىڭ جاۋابىنى بايان قىلىپ بېرىدۇ.

﴿ئۆتكەندە سورىغانلىرىڭالرنى ﷲ ئەپۇ قىلدى﴾ يەنى بۇ ﷲ تائاالغا ئاسان .سىلەرنىڭ
بۇرۇن ئورۇنسىز كۆپ سوئال سورىغانلىقىڭالرنى ﷲ تائاال كەچۈرۈۋەتتى﴿ .ﷲ ناھايىتى
مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر﴾.
بۇ ئايەتتە كۆزدە تۇتۇلغان مەقسەت :ئەمدى بۇنىڭدىن كېيىن كۆپ سوئال سورىماڭالر.
بەلكىم كۆپ سوئال سورىغىنىڭالر سەۋەبىدىن سىلەرگە قىيىن كېلىدىغان بىرەر ھۆكۈم
بېكىتىلىپ قىلىنىشى مۇمكىن -،دېگەنلىكتۇر.

360

ئىمام بۇخارىي ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان ھەدىستە مۇنداق دەپ كەلدى« :مۇسۇلمانالر
ئىچىدە گۇناھى ئېغىرراق ھېسابلىنىدىغان كىشى ،ھارام قىلىنمىغان بىر نەرسە توغرىسىدا
ئورۇنسىز سوئال سوراپ ،شۇ سوئالنىڭ سەۋەبىدىن سورىغان نەرسىسى ھارام قىلىنىپ قالغان
كىشىدۇر».
ئىمام مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :مەن
سىلەرگە بايان قىلمىغان نەرسىلەر ھەققىدە سوئال سورىماڭالر .سىلەردىن ئىلگىرىكىلەر توال
سوئال سورىغانلىقى ۋە پەيغەمبەرلەر بىلەن قارشىالشقانلىقى ئۈچۈن ھاالك بولۇپ كەتكەن».
ئىمام بەيھەقىنىڭ رىۋايەت قىلغان ھەدىسىدە مۇنداق دەپ كەلگەن« :ﷲ تائاال پەرزلەرنى
بېكىتتى ،ئۇنىڭغا ئۆز جايىدا ئەمەل قىلىڭالر .بەلگىلىمىلەرنى بەلگىلىدى ،ئۇ بەلگىلىمىلەردىن
((( ئال ئىمران سۈرىسى 97ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

مائىدە سۈرىسى

ھالقىپ كەتمەڭالر .بەزى نەرسىلەرنى ھارام قىلدى ،ئۇنىڭدىن يېنىڭالر .بەزى نەرسىلەرنى
ئۇنتۇپ قالغانلىقتىن ئەمەس ،بەلكى سىلەرگە رەھىم قىلغانلىقتىن بايان قىلماي قويۇپ قويدى.
ئۇ نەرسىلەرنىڭ ھۆكمىنى زىغىرالپ سوراپ يۈرمەڭالر».
﴿سىلەردىن بۇرۇن ئۆتكەن بىر قەۋم (پەيغەمبەرلىرىدىن) شۇنداق مەسىلىلەرنى
سورىغان ئىدى ،كېيىن بۇنىڭ سەۋەبىدىن (يەنى سورىغان ئىشلىرى بايان قىلىنىپ ئۇالر
ئەمەل قىلمىغانلىقتىن) كاپىر بولۇپ كەتتى﴾ يەنى سىلەردىن بۇرۇن ئۆتكەن كىشىلەر سوراش

چەكلەنگەن سوئالالرنى سورىغاندىن كېيىن ،ئۇالرغا بېرىلگەن جاۋابقا ئىشەنمەي ،شۇ
سەۋەبتىن كاپىر بولۇپ كەتكەن.
دېمەك ،ئۇالرنىڭ سورىغان سوئاللىرىغا جاۋاب بېرىلگەن بولسىمۇ ،ئۇالر شۇ جاۋابالردىن
پايدىالنمىغان .چۈنكى ئۇالرنىڭ سوئال سورىشى ھەرگىزمۇ بىلىۋېلىش ئۈچۈن ئەمەس ،بەلكى
مەسخىرە قىلىش ۋە جاھىللىقىدىن بولغاندۇر.

*******
ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆﰇ
ﰈﰉ ﰊﰋ ﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭙﭚﭛ ﭜﭝ
ﭞ ﭟ ﭠﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ
بەھىرە (سەككىزنى تۇغقان ،بەشىنچىسىنى ئەركەك تۇغقان تۆگە بولۇپ ،جاھىلىيەت
ئەرەبلىرى بۇ تۆگىنىڭ قۇلىقىنى يېرىپ قويۇپ ئۆز مەيلىگە قويۇپ بېرەتتى ،مىنمەيتتى ،يۈك
ئارتمايتتى) ،سائىبە (چىشىدىن ئوننى تۇغقان تۆگە بولۇپ ،مىنىلمەيتتى ،قىرقىلمايتتى،
سۈتى مۇساپىرالرغىال بېرىلەتتى) ۋەسىلە (بىرىنچىنى ۋە ئىككىنچىنى چىشى تۇغقان ،بۇتالر
ئۈچۈن ئۆز مەيلىگە قويۇۋېتىلگەن تۆگە) ،ھام (ئون تۆگىگە ئاتا بولغان بۇغرا تۆگە بولۇپ،
ئۇالر ئۇنى مىنمەي ،يېمەك ـ ئىچمەكتە ئۆز مەيلىگە قويۇپ بېرەتتى) الرغا ﷲ (يۇقىرىقىدەك
قىلىشنى) بۇيرۇغىنى يوق( ،لېكىن كاپىرالر ﷲ غا يالغاننى چاپاليدۇ ،ئۇالرنىڭ تولىسى
بۇنىڭ يالغانلىقىنى) چۈشەنمەيدۇ﴿ .﴾103ئۇالرغا ﷲ نازىل قىلغان ھۆكۈمگە ،پەيغەمبەر
بايان قىلغان ھۆكۈمگە ئەمەل قىلىڭالر دېيىلسە ،ئۇالر « :ئاتا -بوۋىلىرىمىزنىڭ دىنى بىزگە
كۇپايە» دەيدۇ .ئۇالرنىڭ ئاتا -بوۋىلىرى ھېچ نەرسە بىلمەيدىغان ۋە ھىدايەت تاپمىغان
تۇرسىمۇ (يەنىال ئۇالرنىڭ دىنىغا ئەمەل قىالمدۇ)﴿.﴾104

ئايەتتە كەلگەن ھايۋانالرنىڭ بايانى
ئىمام بۇخارى سەئىد ئىبنى مۇسەييەبنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
“بەھىيرە” دېگەن سۈتىنى بۇتالر ئۈچۈن ئاتىۋەتكەن تۆگىلەرنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى بولۇپ،
ئۇالرنى ھېچكىم ساغمايتتى“ .سائىبە” دېگەن ئىالھلىرىغا ئاتاپ باغالقسىز ،قويۇۋېتىلگەن
تۆگىلەرنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى بولۇپ ،ئۇالرغا ھېچكىم يۈك ئارتمايتتى.

361

سەئىد ئىبنى مۇسەييىب ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :مەن ئەمرى ئىبنى خۇزائىينىڭ دوزاختا ئۈچەيلىرىنى
سۆرەپ يۈرگەنلىكىنى كۆردۈم .ئۇ تۇنجى بولۇپ سائىبەلەرنى قويۇۋەتكەن كىشى ئىدى».
“ۋەسىيلە” دېگەن ئارقا ـ ئارقىدىن ئىككى چىشى بوتىالق تۇغقان تۆگىلەرنىڭ ئومۇمىي
ئاتىلىشى بولۇپ ،ئىسالم كېلىشتىن بۇرۇنقى ئەرەبلەر ئۇالرنى ئىالھلىرىغا ئاتىۋېتەتتى.
“ھام” بىر نەچچە قېتىم بوتىالق تاپقان ئەركەك تۆگىلەرنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى بولۇپ،
ئۇالرنى ئەرەبلەر ئىالھلىرىغا ئاتاپ قويۇپ بېرەتتى .ئۇالرغا ھېچقانداق يۈك ئارتمايتتى .بۇنى
ئىمام مۇسلىم ۋە نەسەئىيمۇ رىۋايەت قىلغان.
ئىمام ئەھمەد ئابدۇلالھ ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :ئەمر ئىبنى ئامىرنىڭ دوزاختا ئۈچەيلىرىنى سۆرەپ
يۈرگەنلىكىنى كۆردۈم .ئۇ “سائىبە” دەپ ئاتالغان تۆگىنى بىرىنچى بولۇپ قويۇۋەتكەن ۋە بۇتقا
ئىبادەت قىلغان كىشى ئىدى».
ئۇ كەبىنى باشقۇرىدىغان خۇزائە قەبىلىسىنىڭ رەھبەرلىرىدىن بىرى بولۇپ ،ئىبراھىم
ئەلەيھىسساالمنىڭ دىنىنى تۇنجى بولۇپ ئۆزگەرتكەن ،مەككىگە بۇتالرنى كىرگۈزۈپ ،كىشىلەرنى
بۇتالرغا چوقۇنۇشقا ،ﷲ تائاالغا بۇت ئارقىلىق يېقىنلىشىشقا چاقىرغان ،يۇقىرىدا دېيىلگەن
ھايۋانالر ھەققىدىكى ۋە ئۇنىڭدىن باشقا خاتا تۈزۈملەرنى يولغا قويغان كىشىدۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :مۇشرىكالر ﷲ ياراتقان ئېكىنلەردىن ۋە چاھار
پايالردىن (يەنى تۆگە ،كاال ،قويالردىن) ﷲ ئۈچۈن بىر ھەسسە (بۇتلىرى ئۈچۈن بىر
ھەسسە) ئايرىپ قويۇپ ،ئۆز گۇمانلىرىچە (ھېچقانداق دەلىلسىزال)« :بۇ ﷲ ئۈچۈندۇر ،بۇ
مەبۇدلىرىمىز ئۈچۈندۇر» دېدى.(((﴾...
ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ “بەھىيرە” ھەققىدە مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىر تۆگە بەشنى تۇغسا ،بەشىنچىسى ئەركەك بولسا ،تۇغۇلغان
بوتىالقنى بوغۇزالپ گۆشىنى ئەرلەرال يەيدۇ .ئەگەر بەشىنچىسى چىشى بولسا ،بۇ چىشى
بوتىالقنىڭ قۇالقلىرىنى كېسىپ ،ئۇنى “بەھىيرە” دەپ ئاتايدۇ .سۇددى ۋە باشقىالردىنمۇ
مۇشۇنىڭغا ئوخشاش رىۋايەتلەر بايان قىلىنغان.

362

مۇجاھىد “سائىبە” ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ“ :سائىبە” دېگەن ئالتە چىشى قوزا قوزىلىغان،
يەتتىنچىسىنى چىشى ياكى ئەركەك قوزىلىغان قوي بولۇپ ،يەتتىنچىسىنى ئەرلەر يەيدۇ.
مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق مۇنداق دەيدۇ“ :سائىبە” دېگەن ئون چىشى بوتىالق بوتىالقلىغان
تۆگە بولۇپ ،بۇنداق تۆگە مىنىلمەي ،يۇڭىمۇ قىرقىلماي ،سۈتى مېھماندىن باشقىغا سېغىلماي
قويۇپ بېرىلىدۇ.
ئەبۇ داۋۇد مۇنداق دەيدۇ :بىر كىشى ئۆزىنىڭ مەلۇم بىر ئىشى ئۈچۈن ئاتلىنىپ چىقىپ،
((( ئەنئام سۈرىسى 136ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

مائىدە سۈرىسى

شۇ ئىشى ئوڭۇشلۇق بولسا ،چارۋا ماللىرىدىن بىرىنى بۇتالرغا ئاتاپ قويۇپ بېرىدۇ .قويۇپ
بېرىلگەن بۇ مېلى “سائىبە” دەپ ئاتىلىپ ،ئۇنىڭدىن تۇغۇلغان بوتىالقمۇ بۇتقا تەۋە بولىدۇ.
سۇددى “سائىبە” ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :بىر كىشىنىڭ بىرەر ئىشى ئوڭۇشلۇق بولسا،
ياكى كېسىلىدىن ساقايسا ،ياكى كۆپ بايلىققا ئېرىشسە ،چارۋا ماللىرىدىن بىرىنى بۇتقا
ئاتىۋېتەتتى .كىمكى بۇ مالغا چېقىلسا جازالىناتتى(((.
﴿(لېكىن كاپىرالر ﷲ غا يالغاننى چاپاليدۇ ،ئۇالرنىڭ تولىسى بۇنىڭ يالغانلىقىنى)
چۈشەنمەيدۇ﴾ يەنى ﷲ بۇ نەرسىلەرنى يولغا قويمىدى .ئۇ نەرسىلەر ﷲ تائاالغا

يېقىنالشتۇرىدىغان نەرسىلەر بولمايال قالماستىن ،بەلكى ﷲ تائاالنىڭ ئازابىغا دۇچار
قىلىدىغان نەرسىلەردۇر .مۇشرىكالر ئۆزلىرىچىال ئۇ نەرسىلەرنى ﷲ تائاالغا يېقىنلىشىشنىڭ
ۋاستىسى قىلىۋالدى .ئەمەلىيەتتە ،مۇشرىكالر بۇ نەرسىلەر بىلەن ھەرگىزمۇ ﷲ تائاالغا
يېقىنلىشالمايدۇ.

﴿ئۇالرغا ﷲ نازىل قىلغان ھۆكۈمگە ،پەيغەمبەر بايان قىلغان ھۆكۈمگە ئەمەل قىلىڭالر
دېيىلسە ،ئۇالر« :ئاتا -بوۋىلىرىمىزنىڭ دىنى بىزگە كۇپايە» دەيدۇ﴾ يەنى ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ

شەرىئىتىگە ،بۇيرۇغان ئىشلىرىغا ،چەكلىگەن ھارام ئىشالرنى تاشالشقا چاقىرىلسا ،ئۇالر:
ئەجدادلىرىمىز قىلىپ كېلىۋاتقان دىنىي پائالىيەتلىرىمىزنى قىلىش بىز ئۈچۈن يېتەرلىكتۇر-،
دەيدۇ.

﴿ئۇالرنىڭ ئاتا -بوۋىلىرى ھېچ نەرسە بىلمەيدىغان ۋە ھىدايەت تاپمىغان تۇرسىمۇ
(يەنىال ئۇالرنىڭ دىنىغا ئەمەل قىالمدۇ)﴾ يەنى ئۇالرنىڭ ئەجدادلىرى ھەقنى تونىمىغان ۋە ھەق

يولدا ماڭمىغان تۇرسا ،يەنە ئۇالرغا ئەگىشەمدۇ؟ ئۇالرغا پەقەت ئۇالردىنمۇ نادان ،ئۇالردىنمۇ
بەكرەك ئازغان ئادەمال ئەگىشىدۇ.

*******
ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ
ﭼﭽﭾ ﭿﮀ
ئى مۆمىنلەر! ئۆزەڭالرنى گۇناھتىن ساقالڭالر ،سىلەر قاچانكى توغرا يولدا بولساڭالر،
باشقىالرنىڭ ئاداشقىنى سىلەرگە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ .سىلەر ھەممىڭالر ﷲ نىڭ دەرگاھىغا
قايتىسىلەر ،ﷲ قىلغان ئەمەلىڭالرنى سىلەرگە ئېيتىپ بېرىدۇ﴿.﴾105

مۆمىنلەرنىڭ ئۆزلىرىنى تۈزىتىشكە بۇيرۇلغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە مۆمىن بەندىلىرىنى ئۆزلىرىنىڭ يېتەرسىزلىكلىرىنى تۈزىتىشكە،
((( بايانى ئوخشاپ كېتىدىغان بىر قانچە ئابزاس قالدۇرۇلدى.

363

ئىمكانىيىتىنىڭ يېتىشىچە ياخشىلىق قىلىشقا بۇيرۇيدۇ .ئۆزلىرىنىڭ يېتەرسىزلىكلىرىنى
ئوڭشىغان كىشى ئۈچۈن ،مەيلى يېقىن ياكى يىراقتىكى بۇزغۇنچىلىق قىلىدىغان كىشىلەرنىڭ
ئۇالرغا زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىدىن خەۋەر بېرىدۇ.
ئىمام ئەھمەد قەيسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئەبۇبەكرى رەزىيەلالھۇ
ئەنھۇ كىشىلەرگە سۆز قىلىپ ،ئالدى بىلەن ﷲ تائاالغا ھەمدۇسانا ئېيتقاندىن كېيىن
مۇنداق دېدى :سىلەر ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئى مۆمىنلەر! ئۆزەڭالرنى گۇناھتىن ساقالڭالر ،سىلەر
قاچانكى توغرا يولدا بولساڭالر ،باشقىالرنىڭ ئاداشقىنى سىلەرگە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ﴾ دېگەن
ئايىتىنى ئوقۇپ تۇرىسىلەر ،لېكىن ئۇنى توغرا مەنىسى بىلەن چۈشەنمەيسىلەر .مەن پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمنىڭ« :كىشىلەر بىر يامان ئىشنى كۆرۈپ ئۇنى ئۆزگەرتمىسە ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ
ھەممىسىنى جازالىشى مۇمكىن» دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان ئىدىم .ئى خااليىق! ھەرگىزمۇ يالغان
ئېيتماڭالر ،يالغانچىلىق بىلەن ئىمان بىر ـ بىرىگە قارىمۇ قارشىدۇر.

*******
ﮁﮂﮃﮄ ﮅﮆ ﮇﮈﮉﮊﮋﮌ ﮍ ﮎ
ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛﮜ ﮝ
ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬﮭ ﮮ ﮯ ﮰ
ﮱﯓ ﯔ ﯕﯖﯗﯘﯙﯚ ﯛﯜ ﯝﯞﯟﯠﯡ
ﯢ ﯣﯤﯥﯦﯧﯨﯩ ﯪﯫﯬﯭﯮ
ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀﰁ
ﰂ ﰃ ﰄﰅ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ

364

ئى مۆمىنلەر ئاراڭالردىن بىركىم ئۆلىدىغان چېغىدا ۋەسىيەت قىلماقچى بولسا ،ئۇنىڭغا
ئىچىڭالردىن ئىككى ئادىل كىشى گۇۋاھ بولسۇن ،ياكى (ئۆز دىنىڭالردىكىلەردىن گۇۋاھ
بولىدىغان ئىككى كىشى تىپىلمىسا) غەيرىي دىندىكىلەردىن ئككى كىشى گۇۋاھ بولسۇن،
ئەگەر سىلەر سەپەردە بولۇپ ،بېشىڭالرغا ئۆلۈم دەھشىتى كەلگەندە ،سىلەر (بۇ ئىككى
گۇۋاھنىڭ راستچىللىقىدىن) گۇمانالنساڭالر ،نامازدىن كېيىن ئۇالرنى ئېلىپ قېلىڭالر،
ئۇالر« :بىز پايدىسىغا قەسەم قىلىدىغان كىشىلەرمىز ،بىزنىڭ يېقىنىمىز بولغان تەقدىردىمۇ
قەسىمىمىزنى ھېچ نەرسىگە ساتمايمىز ،خۇدالىق ئۈچۈن بولغان گۇۋاھلىقنى يوشۇرمايمىز.
ئەگەر ئۇنى يوشۇرساق ،بىز ئەلۋەتتە گۇناھكارالردىن بولىمىز» دەپ ﷲ نىڭ نامى بىلەن
قەسەم قىلسۇن﴿ .﴾106ئەگەر ئۇ ئىككى گۇۋاھچىنىڭ (يالغان گۇۋاھلىق بەرگەنلىك ياكى
مىراسقا خىيانەت قىلغانلىق) گۇناھى بىلىنسە ،ئۇالرنىڭ ئورنىغا مىراس ئېلىشقا ئەڭ ھەقلىق
بولغان ۋارىسالردىن ئىككى كىشى گۇۋاھ بولۇپ« :بىزنىڭ گۇۋاھلىقىمىز ئەلۋەتتە ئۇالرنىڭ
گۇۋاھلىقىدىنمۇ توغرىدۇر ،بىز شەرىئەتتىن چىقىپ كەتمىدۇق ،بولمىسا بىز چوقۇم زالىمالردىن
بولىمىز» دەپ ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلسۇن﴿ .﴾107بۇ (ئۇسۇل) گۇۋاھچىالرنى

مائىدە سۈرىسى

ئەڭ توغرا گۇۋاھلىق قىلىدىغان قىلىشقا ،قىلغان قەسىمىنى رەت قىلىشتىن (يەنى ئۇالردىن
كېيىن باشقىالر قەسەم قىلىشى بىلەن ئۆزلىرىنىڭ رەسۋا بولۇشىدىن) قورقىدىغان قىلىشقا ئەڭ
يېقىن (ئۇسۇل) دۇر .ﷲ دىن قورقۇڭالر( ،ﷲ نىڭ ئەمرىنى) ئاڭالڭالر .ﷲ پاسىق قەۋمنى
ھىدايەت قىلمايدۇ﴿.﴾108

ۋەسىيەت قىلغاندا ئىككى ئادىل مۇسۇلماننى گۇۋاھچى قىلىش توغرىسىدا
بۇ ئايەتلەر مۇھىم بىر ھۆكۈمنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
﴿ئى مۆمىنلەر ئاراڭالردىن بىركىم ئۆلىدىغان چېغىدا ۋەسىيەت قىلماقچى بولسا ،ئۇنىڭغا
ئىچىڭالردىن ئىككى ئادىل كىشى گۇۋاھ بولسۇن﴾ يەنى مۇسۇلمانالردىن ئىككى ئادىل كىشى

گۇۋاھچى بولسۇن.

﴿ياكى (ئۆز دىنىڭالردىكىلەردىن گۇۋاھ بولىدىغان ئىككى كىشى تېپىلمىسا) غەيرىي
دىندىكىلەردىن ئككى كىشى گۇۋاھ بولسۇن﴾ ئىبنى ئەبۇھاتەم بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە

ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مۇسۇلمانالردىن
بولمىسا ،يەھۇدىي ياكى خىرىستىئانالردىن ئىككى كىشىنى گۇۋاھچى قىلىڭالر.
﴿ئەگەر سىلەر سەپەردە بولۇپ ،بېشىڭالرغا ئۆلۈم دەھشىتى كەلگەندە﴾ گۇۋاھلىق
قىلىدىغان ئىككى مۇسۇلمان بولمىغان ئەھۋال ئاستىدا ،مۇسۇلمانالردىن باشقىالرنى گۇۋاھ
قىلىشنىڭ شەرتلىرى بولۇپ ،بۇ شەرتلەر سەپەر ئۈستىدە بولۇش ۋە پەقەت ۋەسىيەتكىال گۇۋاھ
قىلىشتۇر.
ئىمام جەرىر قازى شۇرەيھىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :يەھۇدىي ۋە
خىرىستىئانالرنى پەقەت سەپەردىال ،يەنە كېلىپ پەقەت ۋەسىيەتكىال گۇۋاھچى قىلىشقا
بولىدۇ.

﴿سىلەر (بۇ ئىككى گۇۋاھنىڭ راستچىللىقىدىن) گۇمانالنساڭالر ،نامازدىن كېيىن ئۇالرنى
ئېلىپ قېلىڭالر﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە :بۇ يەردىكى

نامازدىن دىگەر نامىزى كۆزدە تۇتۇلىدۇ -،دېگەن.

سەئىد ئىبنى جۇبەير ،ئىبراھىم نەخەئىي ،قەتادە ،ئىكرىمە ۋە مۇھەممەد ئىبنى سىرىين
قاتارلىقالرمۇ ئىبنى ئابباسقا ئوخشاش دېدى .زۆھرى :بۇ ئايەتتە كۆزدە تۇتۇلغىنى مۇسۇلمانالرنىڭ
نامىزى -،دېدى.
بۇ يەردىكى مۇسۇلمانالرنىڭ نامىزى دېگەن سۆزدىن؛ ئىككى گۇۋاھچىنىڭ مۇسۇلمانالر
جەم بولۇپ ئوقۇغان نامازدىن كېيىن ،جامائەت ئالدىدا گۇۋاھلىق بېرىشى كۆزدە تۇتۇلغان.
﴿ئۇالر« :بىز پايدىسىغا قەسەم قىلىدىغان كىشىلەرمىز ،بىزنىڭ يېقىنىمىز بولغان
تەقدىردىمۇ قەسىمىمىزنى ھېچ نەرسىگە ساتمايمىز ،خۇدالىق ئۈچۈن بولغان گۇۋاھلىقنى
يوشۇرمايمىز .ئەگەر ئۇنى يوشۇرساق ،بىز ئەلۋەتتە گۇناھكارالردىن بولىمىز» دەپ ﷲ نىڭ
نامى بىلەن قەسەم قىلسۇن﴾ يەنى ئەگەر گۇۋاھلىقىمىزنى يوشۇرساق ياكى يالغان گۇۋاھلىق

365

بەرسەك ،بىزگە گۇناھ بولسۇن﴿ .ئەگەر ئۇ ئىككى گۇۋاھچىنىڭ (يالغان گۇۋاھلىق بەرگەنلىك
ياكى مىراسقا خىيانەت قىلغانلىق) گۇناھى بىلىنسە ،ئۇالرنىڭ ئورنىغا مىراس ئېلىشقا ئەڭ
ھەقلىق بولغان ۋارىسالردىن ئىككى كىشى گۇۋاھ بولۇپ« :بىزنىڭ گۇۋاھلىقىمىز ئەلۋەتتە
ئۇالرنىڭ گۇۋاھلىقىدىنمۇ توغرىدۇر ،بىز شەرىئەتتىن چىقىپ كەتمىدۇق ،بولمىسا بىز چوقۇم
زالىمالردىن بولىمىز» دەپ ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلسۇن﴾.

بۇ يەردىكى مىراسخورالرنى قەسەم قىلدۇرۇپ ،ئۇالرنىڭ سۆزىنى ئاساس قىلىش بولسا،
بەزى قىساس ئېلىش دەۋالىرىنىڭ بىر تەرەپ قىلىنىش ھالەتلىرىگە ئوخشايدۇ .مەسىلەن،
قاتىلنىڭ قاتىللىق دەلىلى بىرەر شۈبھە پەيدا قىلسا ،ئۆلتۈرۈلگۈچىنىڭ تۇغقانلىرى قەسەم
قىلىش ئارقىلىق قاتىلنىڭ جىنايەت ئۆتكۈزگەنلىك پاكىتىنى تولۇقاليدۇ.
﴿بۇ (ئۇسۇل) گۇۋاھچىالرنى ئەڭ توغرا گۇۋاھلىق قىلىدىغان قىلىشقا﴾ يەنى مۇسۇلمان
ئەمەس ئىككى كىشىنىڭ بەرگەن گۇۋاھلىقىدىن گۇمانلىنىپ قالغاندا ،ئۇ ئىككىسىنى قەسەم
قىلدۇرۇش ئۇالرنىڭ گۇۋاھلىقىنى ئەڭ جايىدا ئادا قىلىشىغا ئەڭ يېقىن ئۇسۇلدۇر.
﴿قىلغان قەسىمىنى رەت قىلىشتىن (يەنى ئۇالردىن كېيىن باشقىالر قەسەم قىلىشى بىلەن
ئۆزلىرىنىڭ رەسۋا بولۇشىدىن) قورقىدىغان قىلىشقا ئەڭ يېقىن (ئۇسۇل) دۇر﴾ يەنى مۇسۇلمان

ئەمەس ئىككى كىشىنىڭ گۇۋاھچىلىقنى ئۆز جايىدا ،توغرا ئادا قىلىشىغا تۈرتكە بولىدىغان
نەرسە ﷲ نىڭ نامى بىلەن قەسەم ئىچكۈزۈش بولۇپ ،بىر تەرەپتىن ،ئۇالر گۇۋاھلىققا ﷲ
نىڭ نامىنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغاندا ،ﷲ تائاالنى ئۇلۇغ بىلىش يۈزىسىدىن ھەقىقىي
گۇۋاھلىق بېرىدۇ .يەنە بىر تەرەپتىن ،ئۇالر :ئەگەر بىز ھەقىقىي گۇۋاھلىق بەرمىسەك ،مىراس
ئىگىلىرى ﷲ نىڭ نامى بىلەن“ :بىزنىڭ گۇۋاھلىقىمىز توغرا ۋە كۈچلۈكتۇر” دەپ قەسەم
قىلسا ،بىزنىڭ يالغانچىقىلىمىز خەلقىئالەم ئالدىدا ئاشكارىلىنىپ رەسۋا بولىمىز -،دەپ قورقۇپ،
گۇۋاھلىقنى جايىدا بېرىشكە تىرىشىدۇ.
﴿ﷲ دىن قورقۇڭالر( ،ﷲ نىڭ ئەمرىنى) ئاڭالڭالر﴾ يەنى بارلىق ئىشلىرىڭالردا ﷲ
تائاالدىن قورقۇڭالر ۋە ئۇنىڭغا بويسۇنۇڭالر﴿ .ﷲ پاسىق قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ﴾ يەنى ﷲ
تائاال بۇيرۇقلىرىنى ئادا قىلمىغان ۋە شەرىئەت بەلگىلىمىلىرىدىن چىقىپ كەتكەن كىشىلەرگە
توغرا يولنى مۇيەسسەر قىلىپ بەرمەيدۇ.

366

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞ ﭟ ﭠ ﭡ
ﭢﭣ
ﷲ قىيامەت كۈنى پەيغەمبەرلەرنى يىغىپ(« :قەۋمىڭالرنى ئىمانغا دەۋەت قىلغىنىڭالردا)
قانداق جاۋابقا ئىگە بولدۇڭالر؟» دەپ سورايدۇ ،ئۇالر(« :سېنىڭ بىلگىنىڭگە سېلىشتۇرغاندا)
بىز ھېچ نەرسە بىلمەيمىز ،سەن غەيىبلەرنى ناھايىتى ئوبدان بىلىسەن» دەيدۇ﴿.﴾109

مائىدە سۈرىسى

پەيغەمبەرلەرنىڭ ئۈممەتلىرى ھەققىدە سورىلىدىغانلىقى
ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە قىيامەت كۈنى پەيغەمبەرلەردىن ئاشۇ پەيغەمبەرلەر ئەۋەتىلگەن
ئۈممەتلەرنىڭ ئۆزلىرىگە قانداق جاۋاب بەرگەنلىكىنى سورايدىغانلىقىدىن خەۋەر بەردى.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :بىز ئەلۋەتتە پەيغەمبەر ئەۋەتىلگەن ئۈممەتلەردىن
(پەيغەمبەرلەر تەبلىغ قىلدىمۇ؟ سىلەر قانداق جاۋاب بەردىڭالر؟ -دەپ) سورايمىز،
پەيغەمبەرلەردىنمۇ ئەلۋەتتە (ﷲ تاپشۇرغان ۋەزىپىنى ئادا قىلدىڭالرمۇ؟ دەپ) سورايمىز﴾(((،
﴿پەرۋەردىگارىڭنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى ،ئۇالر (يەنى خااليىق) نىڭ ھەممىسىنىڭ (بۇ
دۇنيادا) قىلغان ئىشلىرىنى چوقۇم سورايمىز﴾(((.
مۇجاھىد ھەسەنبەسرى ۋە سۇددى قاتارلىقالر پەيغەمبەرلەرنىڭ(«﴿ :سېنىڭ بىلگىنىڭگە
سېلىشتۇرغاندا) بىز ھېچ نەرسە بىلمەيمىز﴾ دەپ جاۋاب بېرىدىغانلىقى ھەققىدە :ئۇالر قىيامەت

كۈنىدىكى ئەھۋالنىڭ ئېغىرلىقىدىن قورقۇپ كېتىپ شۇنداق جاۋاب بېرىدۇ -،دېدى.

ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :ئۇالر پەرۋەردىگارىغا :بىز بىلمەيمىز ،بىلگەن تەقدىردىمۇ
سەن بىزدىن بەكرەك بىلىسەن -،دەيدۇ .بۇ ،ﷲ تائاالغا سەمىيمىلىك بىلەن بېرىلگەن جاۋاب
بولۇپ ،يەنى :سېنىڭ ھەممە نەرسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان ئىلمىڭگە سېلىشتۇرغاندا بىزدە
ھېچقانداق ئىلىم يوق .شۇڭا بىزگە جاۋاب بېرىلگەن ،شۇنداقال كىمنىڭ جاۋاب بەرگەنلىكىنى
بىلسەكمۇ ،بىز پەقەت ئۇالرنىڭ تاشقى قىياپىتىگە قاراپال ھۆكۈم قىالاليمىز .ئىچكى سىرلىرىنى
بولسا ،سەن بىلىسەن .سەن ھەممىنى كۆرۈپ ،بىلىپ تۇرغۇچىدۇرسەن .سېنىڭ بىلىمىڭگە
نىسبەتەن بىزنىڭ بىلىمىمىز يوق دېيەرلىك ،چۈنكى سەن غەيبنى بىلگۈچىدۇرسەن-،
دېگەنلىك بولىدۇ.

*******
ﭤﭥﭦﭧﭨﭩ ﭪﭫﭬﭭﭮﭯ ﭰﭱ ﭲ
ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽﭾﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋﮌ ﮍ ﮎ
ﮏﮐﮑﮒﮓ ﮔﮕﮖﮗﮘﮙﮚﮛﮜ ﮝ
ﮞﮟﮠﮡ ﮢﮣ ﮤﮥ ﮦ ﮧﮨﮩﮪﮫ ﮬﮭ
ﮮﮯ ﮰﮱﯓﯔﯕﯖﯗ
ئۆز ۋاقتىدا ﷲ ئېيتتى :ئى مەريەم ئوغلى ئىسا! ساڭا ۋە سېنىڭ ئاناڭغا بەرگەن
((( ئەئراف سۈرىسى 6ـ ئايەت.
((( ھىجر سۈرىسى 92ــــ 93ـ ئايەت.

367

نېمىتىمنى ئەسلىگىن ،ئەينى زاماندا ساڭا روھۇلقۇدۇس (يەنى جىبرىئىل) بىلەن مەدەت
بەردىم( ،كىچىكىڭدە) بۆشۈكتە ۋە (پەيغەمبەر بولغان) ئوتتۇرا ياش ۋاقتىڭدا كىشىلەرگە
سۆزلەيتتىڭ ،ئەينى زاماندا ساڭا كىتابنى ،ھېكمەتنى ،تەۋراتنى ۋە ئىنجىلنى ئۆگەتتىم ،ئەينى
زاماندا مېنىڭ ئىزنىم بىلەن اليدىن قۇشنىڭ شەكلىدە بىر نەرسە ياسايتتىڭ .ئۇنى پۈۋلىسەڭ،
ئىزنىم بىلەن ئۇچىدىغان قۇش بوالتتى .ئەينى زاماندا مېنىڭ ئىزنىم بىلەن تۇغما كورنى،
بەرەس كېسىلىنى ساقايتتىڭ ،ئەينى زاماندا مېنىڭ ئىزنىم بىلەن ئۆلۈكلەرنى (تىرىلدۈرۈپ
قەبرىلىرىدىن) چىقىراتتىڭ ،ئەينى زاماندا بەنى ئىسرائىلنى ساڭا چېقىلىشتىن توستۇم ،سەن
ئۇالرغا مۆجىزىلەر بىلەن كەلگەن چىغىڭدا ،ئۇالرنىڭ ئىچىدىكى كاپىرالر« :بۇ پەقەت روشەن
سېھرىدۇر» دېدى﴿ .﴾110ئەينى زاماندا مەن ھەۋارىالرغا« :ماڭا ۋە مېنىڭ پەيغەمبىرىمگە
ئىمان ئېيتىڭالر» دەپ ۋەھىي قىلدىم .ئۇالر« :بىز ئىمان ئېيتتۇق ،گۇۋاھ بولغىنكى ،بىز
(ئەمرىڭگە) بويسۇنغۇچىالرمىز» دېدى﴿.﴾111

اﷲ تائاالنىڭ ئىسا ئەلەيھىسساالمغا بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئەسلىتىشى
بۇ ئايەتلەردە ﷲ تائاال بەندىسى ۋە پەيغەمبىرى بولغان ئىسا ئەلەيھىسساالمغا
بەرگەن مۆجىزە خاراكتېرلىك پەۋقۇلئاددە چوڭ نېئمەتلىرىنى ئەسلىتىپ مۇنداق دەيدۇ:
﴿ئى مەريەم ئوغلى ئىسا! ساڭا ۋە سېنىڭ ئاناڭغا بەرگەن نېمىتىمنى ئەسلىگىن﴾ يەنى
سېنى دادىسىز ياراتقانلىقىمنى ،سېنىڭ يارىتىلىشىڭنى قۇدرىتىمگە دااللەت قىلىدىغان
بىر ئاالمەت قىلغانلىقىمنى ،سېنى نادان ،جاھىل كىشىلەرنىڭ ئاناڭغا تۆھمەت قىلغاندا،
ئاقالشقا ئىسپات قىلغانلىقىمنى ئەسلىگىن.
﴿ئەينى زاماندا ساڭا روھۇلقۇدۇس (يەنى جىبرىئىل) بىلەن مەدەت بەردىم﴾ يەنى
مەن سېنى كىچىك ۋاقتىڭدىمۇ چوڭ بولغاندىمۇ ﷲ تەرەپكە چاقىرىدىغان پەيغەمبەر
قىلدىم ۋە سېنى بۆشۈكتىكى چېغىڭدا سۆزلەتتىم .شۇنىڭ بىلەن ،ئاناڭنىڭ كىشىلەر
چاپلىغان بوھتانلىرىدىن پاك ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بەردىڭ .سەن ئۆزەڭنىڭ مېنىڭ
بەندەم ئىكەنلىكىڭنى ئېتىراپ قىلدىڭ .كىشىلەرگە ئۆزەڭنىڭ مەن تەرەپتىن ئەۋەتىلگەن
ئەلچى ئىكەنلىكىڭنى خەۋەر بېرىپ ،ئۇالرنى ئىبادەت قىلىشقا چاقىردىڭ.

368

﴿(كىچىكىڭدە) بۆشۈكتە ۋە (پەيغەمبەر بولغان) ئوتتۇرا ياش ۋاقتىڭدا كىشىلەرگە
سۆزلەيتتىڭ﴾ يەنى سەن كىچىك چېغىڭدا ھەم چوڭ بولغاندا كىشىلەرنى ﷲ تائاالنىڭ

دىنىغا چاقىردىڭ.

﴿ئەينى زاماندا ساڭا كىتابنى ،ھېكمەتنى ،تەۋراتنى ۋە ئىنجىلنى ئۆگەتتىم﴾ يەنى
مەن ساڭا خەت يېزىشنى ،ئوقۇشنى ،چۈشىنىشنى ۋە مۇسا ئەلەيھىسساالمغا چۈشۈرۈلگەن
تەۋراتنى بىلدۈردىم.
﴿ئەينى زاماندا مېنىڭ ئىزنىم بىلەن اليدىن قۇشنىڭ شەكلىدە بىر نەرسە ياسايتتىڭ.
ئۇنى پۈۋلىسەڭ ،ئىزنىم بىلەن ئۇچىدىغان قۇش بوالتتى﴾ يەنى سەن مېنىڭ رۇخسىتىم

مائىدە سۈرىسى

بىلەن اليدىن قۇشنىڭ شەكلىنى ياسايسەن ھەم مېنىڭ رۇخسىتىم بىلەن ئاشۇ قۇشنىڭ
شەكلىگە پۈۋلىسەڭ ،مېنىڭ ئىرادەم بىلەن ئۇ ئۇچىدىغان قۇش بولىدۇ.
﴿ئەينى زاماندا مېنىڭ ئىزنىم بىلەن تۇغما كورنى ،بەرەس كېسىلىنى ساقايتتىڭ﴾ بۇ
ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئال ئىمران سۈرىسىدە توختالغان بولغاچقا ،بۇ يەردە قايتا
بايان قىلمايمىز.
﴿ئەينى زاماندا مېنىڭ ئىزنىم بىلەن ئۆلۈكلەرنى (تىرىلدۈرۈپ قەبرىلىرىدىن)
چىقراتتىڭ﴾ يەنى سەن ئۆلۈكلەرنى چاقىرساڭ ،ﷲ تائاالنىڭ ئىرادىسى بىلەن ئۆلۈكلەر

قەبرىلىرىدىن تىرىلىپ قوپىدۇ.

﴿ئەينى زاماندا بەنى ئىسرائىلنى ساڭا چېقىلىشتىن توستۇم ،سەن ئۇالرغا مۆجىزىلەر
بىلەن كەلگەن چىغىڭدا ،ئۇالرنىڭ ئىچىدىكى كاپىرالر« :بۇ پەقەت روشەن سېھرىدۇر»
دېدى﴾ يەنى سەن ئىسرائىل ئەۋالدىغا ئۆزەڭنىڭ ﷲ تائاال تەرىپىدىن ئۇالرغا ئەۋەتىلگەن

پەيغەمبەر ئىكەنلىكىڭنى بىلدۈرىدىغان ئىېنىق دەلىل -ئىسپاتالر بىلەن كەلگىنىڭدە ،ئۇالر
ساڭا ئىشەنمەي ،سېنى يالغانچى ،سېھىرگەر دەپ تۆھمەت قىلىپ ،سېنى كرستقا مىخالپ
ئۆلتۈرمەكچى بولغاندا ،مەن سېنى ئۇالرنىڭ زىيانكەشلىكىدىن ساقالپ ،ئۆز دەرگاھىمغا
ئېلىپ چىقىپ كېتىپ ،سېنى ئۇالرنىڭ تۆھمەتلىرىدىن ئاقلىدىم .سېنى ئۇالرنىڭ يامانلىق
قىلىشىدىن ساقالپ قالدىم ،سەن مېنىڭ بۇ نېئمەتلىرىمنى ئەسلىگىن!

﴿ئەينى زاماندا مەن ھەۋارىالرغا« :ماڭا ۋە مېنىڭ پەيغەمبىرىمگە ئىمان ئېيتىڭالر» دەپ
ۋەھىي قىلدىم﴾ ﷲ تائاالنىڭ بۇ ئايىتىمۇ ئىسا ئەلەيھىسساالمغا ئەسلەتكەن نېئمەتلىرىنىڭ

جۈملىسىدىندۇر .چۈنكى ﷲ تائاال ئىسا ئەلەيھىسساالمغا يۇقىرىقى نېئمەتلەردىن باشقا
ساھابىلەرنى ،قوللىغۇچى ۋە ياردەم بەرگۈچىلەرنى قىلىپ بەرگەن .بەزىلەر ﷲ تائاالنىڭ:
﴿ۋەھىي قىلدىم﴾ دېگەن سۆزىنى ئىلھام قىلدىم دېگەنلىك بولىدۇ -،دېدى.
ھەسەنبەسرى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ :ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ
شۇنداق قىلىشىنى دىللىرىغا ئىلھام قىلغان .سۇددى :ئۇالرنىڭ كۆڭلىگە سالغان -،دەيدۇ.

﴿ئۇالر« :بىز ئىمان ئېيتتۇق ،گۇۋاھ بولغىنكى ،بىز (ئەمرىڭگە) بويسۇنغۇچىالرمىز»
دېدى﴾.

*******
ﯘﯙ ﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠﯡ ﯢﯣﯤﯥ
ﯦﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ
ﯵ ﯶﯷﯸﯹﯺﯻﯼﯽﯾ ﭑﭒﭓﭔ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 02 - 32
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1852
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1044
    28.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1762
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 912
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3701
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3870
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1253
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1434
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3695
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3751
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1323
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3818
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3831
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1455
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1353
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1498
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3807
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1424
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3785
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3698
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1482
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1309
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3779
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1548
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1567
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3723
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1443
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1463
    29.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1535
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3755
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3688
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1497
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3786
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1470
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3636
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3654
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1392
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1283
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3580
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1467
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3731
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1451
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3675
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1501
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3782
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3773
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3635
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1523
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3711
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1460
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1397
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1408
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3739
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1533
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 64
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 65
    Süzlärneñ gomumi sanı 986
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 520
    45.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    66.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.