Latin

Tefsir İbni Kesir - 02 - 23

Süzlärneñ gomumi sanı 3735
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1567
33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ﷲ تائاال ئۇالرغا رەددىيە بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئېيتقىنكى(« ،ئۇنداق بولسا) ﷲ نېمە
ئۈچۈن سىلەرگە گۇناھىڭالر تۈپەيلىدىن ئازاب قىلىدۇ؟»﴾ يەنى سىلەر دەۋا قىلغىنىڭالردەك ﷲ

تائاالنىڭ ئوغۇللىرى ۋە دوستلىرى بولىدىغان بولساڭالر ،نېمە ئۈچۈن كۇپۇرلۇق قىلغانلىقىڭالر،
يالغانچىلىقىڭالر ۋە بوھتان چاپلىغانلىقىڭالر ئۈچۈن سىلەرگە جەھەننەمنىڭ ئوتىنى تەييارالپ
قويدى.
﴿بەلكى سىلەر باشقا كىشىلەرگە ئوخشاش ﷲ ياراتقان ئىنسانسىلەر﴾ يەنى سىلەر باشقا
ئادەم بالىلىرىغا ئوخشاشتۇرسىلەر .ﷲ بارلىق بەندىلىرىگە ئوخشاش ھۆكۈم قىلغۇچىدۇر.
﴿ﷲ خالىغان ئادەمگە مەغپىرەت قىلىدۇ؛ خالىغان ئادەمگە ئازاب قىلىدۇ﴾ يەنى ﷲ
خالىغىنىنى قىلغۇچىدۇر .خالىغان كىشىنى كەچۈرىۋېتىدۇ .خالىغان كىشىنى ئازاباليدۇ .ھۆكمىگە
ھېچ كىشى قارشى تۇرالمايدۇ ،ﷲ تېز ھېساب ئالغۇچىدۇر.

﴿ئاسمانالرنىڭ ،يەر يۈزىنىڭ ۋە ئۇالرنىڭ ئارىسىدىكى نەرسىلەرنىڭ پادىشاھلىقى ﷲ غا
خاستۇر .ئەڭ ئاخىر بارىدىغان جاي ﷲ نىڭ دەرگاھىدۇر﴾ يەنى بارلىق نەرسىلەر ئۇنىڭ مۈلكى

ۋە ئۇنىڭ ئىلكىدىدۇر .ئاخىرى قايتىدىغان جاي ئۇنىڭ دەرگاھىدۇر .ﷲ تائاال بەندىلىرىگە
ئۆزى خالىغانچە ھۆكۈم قىلىدىغان ۋە زۇلۇم قىلمايدىغان ئادىل زاتتۇر.

*******
ﭵﭶﭷﭸ ﭹﭺﭻﭼﭽﭾﭿﮀﮁﮂﮃ ﮄﮅ
ﮆ ﮇﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ
ئى ئەھلى كىتاب (يەنى يەھۇدىيالر ۋە ناساراالر)! بىزگە (ساۋاب بىلەن) خۇش خەۋەر
بەرگۈچى( ،ئازابتىن) ئاگاھالندۇرغۇچى كەلمىدى دىمەسلىكىڭالر ئۈچۈن ،پەيغەمبەرلەر ئۈزۈلۈپ
قالغان بىر زاماندا سىلەرگە (شەرىئەتنى ۋە ئۇنىڭ ئەھكاملىرىنى) بايان قىلىپ بېرىدىغان
رەسۇلىمىز كەلدى ،ھەقىقەتەن سىلەرگە خۇش خەۋەر بەرگۈچى ۋە ئاگاھالندۇرغۇچى (يەنى
مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم) كەلدى (ئەمدى سىلەرگە ئۆزرە قالمىدى) .ﷲ ھەر نەرسىگە
قادىردۇر﴿.﴾19

262

ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالرغا ئۇنىڭدىن كېيىن ھېچبىر پەيغەمبەر
كەلمەيدىغان ،ئاخىرقى پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى ئەۋەتكەنلىكىنى بايان قىلغان.
شۇڭا مەريەم ئوغلى ئىسا ئەلەيھىسساالم بىلەن مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ ئارىلىقىدا پەيغەمبەر
ئۈزۈلۈپ قالغان بىر زامان بولدى .بۇ زاماننىڭ مۇددىتى ھەققىدە ئوخشاشمىغان قاراشالر
مەيدانغا كەلدى.
ئەبۇئوسمان نەھدى ۋە قەتادە بىر رىۋايىتىدە :ئۇ زامان 600يىل -،دېدى .بۇ سۆزنى
ئىمام بۇخارى سەلمان فارسىيدىن رىۋايەت قىلغان.
قەتادەنىڭ يەنە بىر رىۋايىتىدە 560 :يىل -،دېيىلگەن .مەئمەر ئۆزىنىڭ بەزى

مائىدە سۈرىسى

ئۇستازلىرىدىن رىۋايەت قىلىشىچە 540 :يىل -،دېگەن .بەزىلەر يەنە 620 :يىلمۇ دېيىشكەن.
لېكىن 600يىل دېگەن سۆز بىلەن 620يىل دېگەن سۆزنىڭ ئوتتۇرىسىدا زىتلىق يوق .چۈنكى
بىرىنچى سۆزنى دېگەنلەر 600مىالدىيە يىلىنى ھېساب قىلغان .ئىككىنچىسى ھىجىرىيە يىلىنى
ھېساب قىلغان .مىالدىيە يىلى بىلەن قەمەرىيە يىلىنىڭ ئوتتۇرىدا ھەر يۈز يىلدا 3يىل پەرق
بار.
شۇڭا ﷲ تائاال ئەسھابۇلكەھف قىسسىسىدا مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر ئۆز غارىدا ئۈچيۈز
توققۇز يىل تۇردى﴾((( يەنى ئۈچيۈز توققۇز يىل ھىجىرىيە((( يىل ھېسابىدا ئېلىنغان بولۇپ،
مىالدىيە يىلى بىلەن ھېسابلىغاندا ،ئەھلى كىتابقا مەلۇم بولغان ئۈچيۈز يىل تولۇق بولغان
بولىدۇ .ئايەتتىكى بۇ زامان مەريەم ئوغلى ئىسا ئەلەيھىسساالم بىلەن ئاخىرقى پەيغەمبەر
مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم ئوتتۇرىدىكى مۇددەت ئىدى .بۇ مۇددەتتە ھېچقانداق بىر پەيغەمبەر
كېلىپ باقمىغان.
ئىمام بۇخارى ئەبۇ ھۇرەيرەدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ« :مەريەم ئوغلىغا ئەڭ يېقىن بولغان كىشى ئەلۋەتتە مەندۇرمەن .مەن بىلەن
ئۇنىڭ ئوتتۇرىدا ھېچبىر پەيغەمبەر بولمىغان» .مانا بۇ ،ئىسا ئەلەيھىسساالمدىن كېيىن خالىد
ئىبنى سىنان ئاتلىق بىر پەيغەمبەر ئەۋەتىلگەن دېگەندەك قاراشالرنى ئوتتۇرىغا چىقارغان
قۇزائى ۋە باشقىالرغا بېرىگەن رەددىيەدۇر.
بۇ يەردە مەقسەت قىلىنغىنى شۇكى ،ﷲ تائاال مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى دىلالر
ئۆزگىرىپ ،ئىزلىرى ئۆچۈپ بۇتالرغا ،ئوتالرغا ۋە كىرېستالرغا ئىبادەت قىلىش ئەۋج ئېلىپ
كەتكەن بۇرۇنقى پەيغەمبەرلەرنىڭ ئەۋەتىلگىنىگە ئۇزۇن بىر مۇددەت بولغان بىر پەيتتە
ئەۋەتكەن .شۇڭا ﷲ تائاالنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى ئەۋەتىشى ئىنسانالرغا بەرگەن ئەڭ
كاتتا نېمىتى بولدى ۋە ئۇنىڭغا بولغان ئېھتىياج ئومۇمىيۈزلۈك بولدى.
چۈنكى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم ئاز بىر قىسىم يەھۇدىي موللىلىرى ،خىرىستىئان ۋە
يۇلتۇزالرغا چوقۇنىدىغان راھىبالر ،بۇرۇنقى پەيغەمبەرلەردىن قالغان دىنالرنىڭ قالدۇقلىرىغا
ئەگىشىدىغان بىر قىسىم كىشىلەردىن باشقا بارلىق كىشىلەر نادانلىق ئىچىدە قالغان ،جەمئىيەتتە
زۇلۇم ۋە بۇزۇقچىلىق يامراپ كەتكەن بىر پەيتتە ئەۋەتىلگەن.
ئىمام ئەھمەد ئاياز ئىبنى ھىمار مۇجاشىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋيەت قىلىدۇ:
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بىر كۈنى كىشىلەرگە خۇتبە سۆزلەپ مۇنداق دېدى« :مېنىڭ
پەرۋەردىگارىم بۈگۈن (ماڭا ئۆگەتكەن) سىلەر بىلمەيدىغان نەرسىلەرنى (سىلەرگە) ئۆگىتىپ
قويۇشىمنى بۇيرۇدى .پەرۋەردىگارىم مۇنداق دېدى :بەندىلىرىمگە مەن ئاتا قىلغان ھەرقانداق
مال ھااللدۇر .مەن بەندىلىرىمنىڭ ھەممىسىنى مۇسۇلمان قىلىپ ياراتتىم ،شەيتان كېلىپ
ئۇالرنى دىنلىرىدىن ئازدۇردى .مەن ئۇالرغا ھاالل قىلىپ بەرگەن نەرسىلەرنى ئۇالرغان ھارام
قىلىپ چەكلەتكۈزىۋەتتى .ئۇالرنى ھەقىقەت ئىكەنلىكىگە مەن ھېچقانداق پاكىت چۈشۈرمىگەن
((( كەھف سۈرىسى 25ـ ئايەت.
((( بۇ يەردە دېيىلگەن ھىجرىيە يىلى ئەرەبلەر قوللىنىپ كېلىۋاتقان قەمەرىيە يىلىنىڭ ھېساۋىدىن ئېلىنغان.

263

نەرسىنى ماڭا شېرىك قىلىشقا بۇيرۇدى».
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېدى« :پەرۋەردىگارىم مەيلى ئەرەب ۋە باشقا مىللەتلەر
بولسۇن ،بارلىق زېمىن ئەھلىگە غەزەپلەندى .پەقەتال ئىسرائىل ئەۋالدىدىن بولغان بىر قىسىم
كىشىلەرگىال غەزەپلەنمىدى .پەرۋەردىگارىم يەنە مۇنداق دەيدۇ :مەن سېنى سىناشقا ۋە سەن
ئارقىلىق بەندىلىرىمنى سىناشقا ئەۋەتتىم ،سەن بىلەن سۇ يۇيىۋېتەلمەيدىغان (ئۇنتۇلۇپ
كەتمەيدىغان ،يوقىتىلمايدىغان) ،ئۇيقىدا ۋە ئويغاقلىق ھالەتتە (يەنى ئوقۇش ئاسان بولغان)
كىتابنى نازىل قىلدىم».
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم خۇتبىسىنى داۋام قىلىپ مۇنداق دەيدۇ« :پەرۋەردىگارىم مېنى
قۇرەيشنى كۆيدۈرۈۋېتىشكە بۇيرۇدى .مەن :ئى پەرۋەدىگارىم! ئۇنداقتا ،ئۇالر بېشىمنى نان
پارچىسىدەك قىلىپ پارچىالپ تاشاليدۇ -،دېدىم .پەرۋەدىگارىم ماڭا :سېنى يۇرتۇڭدىن
چىقىرىۋەتكەندەك ،ئۇالرنىمۇ چىقىرىۋەت! ئۇالر بىلەن ئۇرۇش قىل! ئۇرۇشتا بىز ساڭا ياردەم
بېرىمىز .ئۇالرغا قارشى تۇرۇش ئۈچۈن مال سەرپ قىل ،بىز ساڭا سەرپ قىلىمىز .سەن بىر
قوشۇن ئەۋەتسەڭ ،بىز ساڭا بەش قوشۇن قوشۇپ ئەۋەتىمىز ،ساڭا بويسۇنغانالر بىلەن بىرگە
ساڭا بويسۇنمىغانالرغا قارشى ئۇرۇشقىن!
جەننەت ئەھلى ئۈچ خىلدۇر :ئۇنىڭ بىرى ،سەدىقە بېرىدىغان ،بىز تەرەپتىن نۇسرەت
ئاتا قىلىنغان ئادىل ھوقۇق ئىگىسى .ئىككىنچىسى ،ھەر قانداق مۇسۇلمانغا ۋە ئۇرۇق -
تۇغقانلىرىغا مېھرى ـ شەپقەت قىلىدىغان ئادەم .ئۈچىنچىسى ،باقىدىغان بالىلىرى بار بولسىمۇ،
باشقىالردىن تىلىمەي ،ئەكسىچە سەدىقە بېرىدىغان كەمبەغەل ئادەم.
دوزاخ ئەھلى بەش خىلدۇر :ئۇنىڭ بىرى ،ياخشى -يامان ئىشالرنى پەرقلەندۇرمەيدىغان
ئەقىلسىز ،ئاجىز ئادەم .ئىككىنچىسى ،يا مال تەلەپ قىلماي ،يا ئائىلە تەلەپ قىلماي سىلەرنىڭ
ئارقاڭالردىن ئەگىشىپ يۈرىيدىغان ئادەم .ئۈچىنچىسى ،قىلچىلىك بولسىمۇ ،مەنپەئەت
چىقىدىغان جاينى بايقىسا ،پۇرسەت تاپسىال خىيانەت قىلىدىغان ئادەم .تۆتىنچىسى ،كېچە
ـ كۈندۈز سېنى باال ـ چاقىلىرىڭدا ،مال ـ مۈلكىڭدە ئالداپ قويىمەنال دەپ تۇرىدىغان ئادەم.
بەشىنچىسى ،بېخىل ياكى يالغانچى ،ئېغىزى بېزەپ ،ئەخالقسىز ،پەسكەش ئادەم».

264

بۇ ھەدىسنى كەلتۈرۈشتىكى مەقسەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ« :ﷲ تائاال ئەرەب
ۋە باشقا مىللەتتىن بولغان ئىنسانالرغا قاراپ ئۇالرغا قاتتىق غەزەپلەندى .پەقەتال ئىسرائىل
ئەۋالدىدىن قالغان بىر قىسىم كىشىلەرگىال غەزەپلەنمىدى» دېگەن سۆزىنى گەۋدىلەندۈرۈشتۇر.
ئىمام مۇسلىم رىۋايەت قىلغان ھەدىستە :ئىسرائىل ئەۋالدى -،دېمەي؛ ئەھلى كىتابتىن قالغان
بىر قىسىم كىشىلەر -،دەپ كەلگەن.
ئەسلىدە زېمىندىكى بارلىق ئىنسانالر ئۆز دىنلىرىنى بىلەلمەي تاكى ﷲ تائاال پەيغەمبىرى
مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى ئەۋەتكەنگە قەدەر قايمۇقۇش ئىچىدە ياشاپ كەلگەن ئىدى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئىنسانالرنى ھىدايەت يولىغا باشالپ ،ئۇالرنى قاراڭغۇلىقتىن يورۇقلۇققا
چىقىرىپ ،ھەق يول ۋە پاك شەرىئەت ئۈستىدە قويۇپ كەتتى.
﴿(ئازابتىن) ئاگاھالندۇرغۇچى كەلمىدى دىمەسلىكىڭالر ئۈچۈن ،پەيغەمبەرلەر ئۈزۈلۈپ

مائىدە سۈرىسى

قالغان بىر زاماندا سىلەرگە (شەرىئەتنى ۋە ئۇنىڭ ئەھكاملىرىنى) بايان قىلىپ بېرىدىغان
رەسۇلىمىز كەلدى ،ھەقىقەتەن سىلەرگە خۇش خەۋەر بەرگۈچى ۋە ئاگاھالندۇرغۇچى (يەنى
مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم) كەلدى (ئەمدى سىلەرگە ئۆزرە قالمىدى)﴾ يەنى ئى دىنلىرىنى بۇرمىالپ

ئۆزگەرتىۋەتكەنلەر! بىزگە ياخشىلىقتىن بېشارەت بېرىپ ،يامانلىقتىن ئاگاھالندۇرىدىغان
بىر پەيغەمبەر كەلمىدى دەپ تۇرۇۋالماسلىقىڭالر ئۈچۈن ،سىلەرگە خۇش ـ بېشارەتچى ۋە
ئاگاھالندۇرغۇچى بولغان مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم كەلدى .ئەمدى ئۇنداق دېيەلمەيسىلەر.
﴿ﷲ ھەر نەرسىگە قادىردۇر﴾ ئىبنى جەرىر بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە مۇنداق
دەيدۇ :يەنى مەن (ﷲ) ماڭا ئاسىيلىق قىلغۇچىنى جازاالشقا ،ئىتائەت قىلغۇچىنى مۇكاپاتالشقا
قادىرمەن -،دېگەنلىكتۇر.

*******
ﮔﮕﮖﮗﮘﮙ ﮚﮛﮜﮝﮞﮟﮠﮡ
ﮢ ﮣﮤﮥﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬ ﮭﮮﮯﮰ
ﮱﯓﯔﯕﯖﯗ ﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟﯠ ﯡ
ﯢﯣﯤﯥﯦﯧﯨﯩ ﯪﯫﯬﯭﯮﯯ
ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻﯼ
ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙﭚ
ﭛ ﭜﭝﭞﭟ ﭠﭡﭢﭣﭤ ﭥﭦﭧﭨ ﭩ
ﭪﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵﭶ ﭷ ﭸﭹ
ﭺ ﭻ ﭼﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ
ئۆز ۋاقتىدا ،مۇسا ئۆز قەۋمىگە ئېيتتى« :ئى قەۋمىم! ﷲ نىڭ سىلەرگە بەرگەن
نېمىتىنى ياد قىلىڭالر ،ﷲ ئۆز ۋاقتىدا ئىچىڭالردا (سىلەرنى توغرا دىنغا يېتەكلەيدىغان)
نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى بارلىققا كەلتۈردى .سىلەردىن پادىشاھالر قىلدى (يەنى ئۆزەڭالرنى
ئۆزەڭالرغا خوجا قىلدى) .سىلەرگە جاھان ئەھلىدىن ھېچ كىشىگە بەرمىگەن (دەريانى يېرىپ
ئوتتۇرىسىدىن يول ئېچىپ بېرىش ،بۇلۇتالرنى سايىۋەن قىلىپ بېرىش ،ئاسماندىن يېمەكلىك
چۈشۈرۈپ بېرىش قاتارلىق) نېئمەتلەرنى بەردى﴿ .﴾20ئى قەۋمىم! ﷲ سىلەرگە تەقدىر
قىلغان (يەنى سىلەرنى كىرىشكە ئەمر قىلغان) مۇقەددەس زېمىنغا (يەنى بەيتۇلمۇقەددەسكە)
كىرىڭالر ،ئارقاڭالرغا چېكىنمەڭالر ،بولمىسا (ئىككىال دۇنيادا) زىيان تارتقۇچىالردىن بولۇپ
قالىسىلەر»﴿ .﴾21ئۇالر« :ئى مۇسا! مۇقەددەس زېمىندا كۈچلۈك (يەنى جاسامەتلىك،
قامەتلىك) بىر قەۋم بار (ئۇالر ئاد قەۋمىنىڭ قالدۇقى بولغان ئەمالىقەلەر) ،ئۇالر چىقىپ
كەتمىگۈچە بىز ئۇ يەرگە ھەرگىز كىرمەيمىز ،ئۇالر ئۇ يەردىن چىقىپ كەتسە چوقۇم كىرىمىز»
دېدى﴿ .﴾22ﷲ دىن قورققۇچىالردىن بولغان ،ﷲ نىڭ (ئىمان بىلەن تائەتتىن ئىبارەت)
نېمىتىگە ئېرىشكەن ئىككى ئادەم (يەنى كالب ئىبن يەفۇننە بىلەن يۇشەئ ئىبن نۇن) ئۇالرغا:

265

«(شەھەرنىڭ) دەرۋازىسىدىن ھۇجۇم قىلىپ كىرىڭالر( ،شەھەرنىڭ) دەرۋازىسىدىن ھۇجۇم
قىلىپ كىرسەڭالر ،چوقۇم غەلىبە قىلىسىلەر ،ئەگەر ﷲ نىڭ ۋەدە قىلغان ياردىمىگە)
ئىشەنسەڭالر ،ﷲ غا تەۋەككۈل قىلىڭالر» دېدى﴿ .﴾23ئۇالر« :ئى مۇسا! مادامىكى ئۇالر
مۇقەددەس يەردە ئىكەن ،بىز ھەرگىز ئۇ يەرگە كىرمەيمىز ،سەن پەرۋەردىگارىڭ بىلەن
بىللە بېرىپ ئىككىڭالر ئۇرۇشۇڭالر ،بىز بۇ يەردە ئولتۇرۇپ تۇرايلى» دېدى﴿ .﴾24مۇسا
دېدى« :پەرۋەردىگارىم! مەن پەقەت ئۆزەمگە ۋە قېرىنداشلىرىمغىال ئىگىمەن ،سەن بىز بىلەن
(ئىتائىتىڭدىن باش تارتقان) قەۋمنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتكىن»﴿ .﴾25ﷲ دېدى« :ئۇالرنىڭ
مۇقەددەس يەرگە كىرىشى 40يىلغىچە ھارام قىلىندى( ،بۇ جەرياندا) ئۇالر زېمىندا ئادىشىپ
يۈرىدۇ .پاسىق قەۋم ئۈچۈن قايغۇرمىغىن»﴿.﴾26

مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ قەۋمىگە اﷲ تائاالنىڭ نېئمەتلىرىنى
ئەسلەتكەنلىكى ،ئۇالرنى مۇقەددەس زېمىنغا كىرىشكە بۇيرۇغانلىقى ۋە
ئۇالرنىڭ بويۇنتاۋلىق قىلغانلىقى
ﷲ تائاال ئۆز بەندىسى ۋە ئۆزى بىۋاستە سۆز قىلغان پەيغەمبىرى مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ
ئۆز قەۋمىگە ﷲ تائاالنىڭ ئۇالرغا بەرگەن نېمىتىنى ئەسلىتىپ :ئەگەر سىلەر ﷲ بەلگىلەپ
بەرگەن يولدا ماڭغىنىڭالردا ،ﷲ سىلەرگە دۇنيا ۋە ئاخىرەتنىڭ ياخشىلىقلىرىنى جەملەپ
بەرگەن بوالتتى -،دېگەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۆز ۋاقتىدا ،مۇسا ئۆز
قەۋمىگە ئېيتتى« :ئى قەۋمىم! ﷲ نىڭ سىلەرگە بەرگەن نېمىتىنى ياد قىلىڭالر ،ﷲ ئۆز
ۋاقتىدا ئىچىڭالردا (سىلەرنى توغرا دىنغا يېتەكلەيدىغان) نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى بارلىققا
كەلتۈردى»﴾ يەنى سىلەرنىڭ بوۋاڭالر ئىبراھىم ئەلەيھىسساالمدىن تارتىپ ئۇنىڭدىن كېيىنكى

266

پەيغەمبەرلەرگىچە بولغان ئارىلىقتا بىر پەيغەمبەر ئالەمدىن ئۆتسە ،سىلەرگە يەنە بىر پەيغەمبەر
ئەۋەتىلدى .ئۇ پەيغەمبەرلەر سىلەرنى ﷲ تائاالنىڭ يولىغا چاقىرىپ ،ئازابىدىن ئاگاھالندۇرۇپ
كەلدى .بۇ تاكى مەريەم ئوغلى ئىسا ئەلەيھىسساالم بىلەن ئاخىرالشقانغا قەدەر داۋامالشتى.
ئاندىن كېيىن ﷲ تائاال بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ ئاخىرقىسى ،نەسەب جەھەتتە ئىبراھىم
ئەلەيھىسساالمنىڭ ئوغلى ئىسمائىل ئەلەيھىسساالمغا تۇتىشىدىغان مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى
ئەۋەتتى .مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم ئىلگىرىكى بارلىق پەيغەمبەرلەردىن بەكرەك شەرەپلىك ۋە
كاتتا زاتتۇر.
﴿سىلەردىن پادىشاھالر قىلدى (يەنى ئۆزەڭالرنى ئۆزەڭالرغا خوجا قىلدى)﴾ ئابدۇرازاق بۇ
ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :يەنى سىلەرنى خىزمەتچىلەرگە ،ئايالغا ۋە ئۆيگە ئىگە قىلدى -،دېگەنلىك بولىدۇ.

ھاكىم “مۇستەدرەك” دېگەن كىتابىدا ئىبنى ئابباسنىڭ بۇ ئايەت ھەققىدە يەنە :ئايال
ۋە خىزمەتچىگە ئىگە قىلدى دېگەنلىك بولىدۇ -،دېگەنلىكىنى؛ ﴿سىلەرگە جاھان ئەھلىدىن
ھېچ كىشىگە بەرمىگەن (دەريانى يېرىپ ئوتتۇرىسىدىن يول ئېچىپ بېرىش ،بۇلۇتالرنى سايىۋەن
قىلىپ بېرىش ،ئاسماندىن يېمەكلىك چۈشۈرۈپ بېرىش قاتارلىق) نېئمەتلەرنى بەردى﴾ دېگەن

مائىدە سۈرىسى

ئايەت ھەققىدە بولسا :شۇ چاغدا ئەتراپتىكى مىللەتلەردىن ھېچ قايسىسىغا بەرمىگەننى سىلەرگە
بەردى -،دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى.
قەتادە مۇنداق دەيدۇ :يەھۇدىيالر بىرىنچى بولۇپ خىزمەتچى ئىشلەتكەنلەر ئىدى.
ھەدىستە كېلىشىچە« :قايسىڭالر تېنى ساغالم ،ئۆزى خاتىرجەم ،يېنىدا شۇ كۈننىڭ ئوزۇقى
بار بولغان ھالەتتە تاڭ ئاتقۇزسا ،ئۇ خۇددى پۈتۈن دۇنياغا ئېرىشكەندەك بولىدۇ».
﴿سىلەرگە جاھان ئەھلىدىن ھېچ كىشىگە بەرمىگەن (دەريانى يېرىپ ئوتتۇرىسىدىن يول
ئېچىپ بېرىش ،بۇلۇتالرنى سايىۋەن قىلىپ بېرىش ،ئاسماندىن يېمەكلىك چۈشۈرۈپ بېرىش
قاتارلىق) نېئمەتلەرنى بەردى﴾ يەنى شۇ زاماندىكى كىشىلەردىن ھېچكىمگە بەرمىگەننى بەردى.

چۈنكى ئۇالر ئۆز زامانىدا رۇملۇقالر ،مىسىرلىقالر ۋە باشقا مىللەتلەردىن شەرەپلىك ئىدى.

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :شەك -شۈبھىسىزكى ،بىز ئىسرائىل ئەۋالدىغا
كىتابنى (يەنى تەۋراتنى) ،ھېكمەتنى ۋە پەيغەمبەرلىكنى ئاتا قىلدۇق ،ئۇالرغا پاك نەرسىلەرنى
رىزىق قىلىپ بەردۇق ،ئۇالرنى (زامانىدىكى) جاھان ئەھلىدىن ئۈستۈن قىلدۇق﴾(((.
ﷲ تائاال مۇسا بىلەن ئۇنىڭ قەۋمى ھەققىدە مۇنداق دېدى«﴿ :ئى مۇسا! بىزگىمۇ
ئۇالرنىڭ بۇتلىرىغا ئوخشاش بۇت ئورنىتىپ بەرگىن» دېدى .مۇسا« :سىلەر ھەقىقەتەن
نادان قەۋم ئىكەنسىلەر» دېدى .شۈبھىسىزكى ،ئاشۇ كىشىلەرنىڭ باتىل دىنلىرى گۇمران
بولغۇسىدۇر ،ئۇالرنىڭ قىلغان ئەمەللىرى بىكاردۇر .مۇسا« :ﷲ سىلەرنى (زامانىڭالردىكى)
جاھان ئەھلىدىن ئارتۇق قىلغان تۇرسا ،سىلەرگە ئۇنىڭدىن باشقا ئىالھ ئىزدەمدىم؟»
دېدى﴾(((.
بۇ يەردە مەقسەت قىلىنغىنى شۇكى ،ئۇالر ئۆز زامانىدىكى مىللەتلەرنىڭ ئەڭ ئەۋزىلى
ئىدى .ئەمەلىيەتتە ھەممە زامان ،ھەممە دەۋردىكىلەرنىڭ ئەۋزىلى توغرىسىدا سۆز ئاچساق،
بىزنىڭ ئۈممىتىمىز ئەڭ شەرەپلىك ،ﷲ تائاالنىڭ نەزىرىدە ئەڭ ئەۋزەل ،شەرىئىتى ئەڭ
مۇكەممەل ،يولى ئەڭ توغرا ،پەيغەمبىرى ئەڭ ئۇلۇغ ،مەملىكەتلىرى ئەڭ كاتتا ،رىزقى ئەڭ
مول ،مال ـ مۈلكى ۋە نوپۇسى ئەڭ كۆپ ۋە دەۋر سۈرگەن ۋاقتى ئەڭ ئۇزۇن ئۈممەتتۇر.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :شۇنىڭدەك( ،يەنى سىلەرنى ئىسالمغا ھىدايەت
قىلغاندەك) كىشىلەرگە (يەنى ئۆتكەنكى ئۈممەتلەرگە) شاھىت بولۇشۇڭالر ئۈچۈن ۋە
پەيغەمبەرنىڭ سىلەرگە شاھىت بولۇشى ئۈچۈن ،بىز سىلەرنى ياخشى ئۈممەت قىلدۇق﴾(((.
بىز مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ ئۈممىتىنىڭ پەزىلىتى ،شەرىپى ۋە ﷲ تائاالنىڭ
دەرگاھىدىكى ھۆرمىتى ھەققىدە كەلگەن ،نۇرغۇن كىشىلەردىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىسلەرنى
ﷲ تائاالنىڭ(﴿ :ئى مۇھەممەد ئۈممىتى!) سىلەر ئىنسانالر مەنپەئىتى ئۈچۈن ئوتتۇرىغا
چىقىرىلغان ،ياخشىلىققا بۇيرۇپ ،يامانلىقتىن توسىدىغان ،ﷲ غا ئىمان ئېيتىدىغان ئەڭ
((( جاسىيە سۈرىسى 16ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 139ــــ 140ـ ئايەتلەر.
((( بەقەرە سۈرىسى 143ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

267

ياخشى ئۈممەتسىلەر﴾((( دېگەن ئايىتىنى تەپسىر قىلغاندا بايان قىلىپ ئۆتتۇق.
ئاندىن ﷲ تائاال مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ ئىسرائىل ئەۋالدىنى جىھاد قىلىشقا ۋە ئۇالرنىڭ
بوۋىسى يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ زامانىسىدا ئۆز قوللىرىدا تۇتقان بەيتۇلمۇقەددەسكە كىرىشكە
رىغبەتلەندۈرگەنلىكىنى بايان قىلدى .بۇرۇن يەئقۇب ئەلەيھىسساالم بالىلىرى بىلەن يۈسۈف
ئەلەيھىسساالمنىڭ زامانىسىدا بۇ يەردىن كۆچۈپ كەتكەن ئىدى .يەئقۇب ئەلەيھىسساالمنىڭ
ئەۋالدلىرىدىن بولغان ئىسرائىل ئەۋالدى مىسىردا تاكى مۇسا ئەلەيھىسساالم بىلەن بىللە
مىسىردىن چىقىپ كەتكەنگە قەدەر ياشىدى .ئۇالر مىسىردىن چىققاندىن كېيىن ،ئۆزلىرىنىڭ
بۇرۇنقى ماكانلىرىنىڭ كۈچتۈڭگۈر بىر مىللەت تەرىپىدىن ئىگەللىنىپ كېتىلگەنلىكىنى ۋە
ئۇالرنىڭ ئۇ يەرگە ماكانلىشىپ بولغانلىقىنى كۆرىدۇ .مۇسا ئەلەيھىسساالم قەۋمىنى ئۇ زېمىنغا
كىرىشكە ،دۈشمەنلەر بىلەن ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇپ ،ئۇالرغا نۇسرەت ۋە غەلىبە بىلەن خۇش ـ
بېشارەت بەردى .لېكىن ئۇالر ئۇنىڭ ئەمرىگە خىالپلىق قىلىپ ،ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلىشتى.
شۇڭا ئۇالر قىرىق يىلغا يېقىن ئېزىپ ،قەيەرگە بېرىشىنى بىلەلمەي گاڭگىراپ يۈرۈش جازاسى
تارتتى .بۇ ئۇالرنىڭ ﷲ تائاالنىڭ بۇيرۇقىنى ئورۇندىمىغان جىنايىتىگە بېرىلگەن جازادۇر.
شۇڭا ﷲ تائاال مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ ئۆز قەۋمىگە مۇنداق دېگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ:

﴿ئى قەۋمىم! ﷲ سىلەرگە تەقدىر قىلغان (يەنى سىلەرنى كىرىشكە ئەمر قىلغان) مۇقەددەس
زېمىنغا (يەنى بەيتۇلمۇقەددەسكە) كىرىڭالر ،ئارقاڭالرغا چېكىنمەڭالر ،بولمىسا (ئىككىال دۇنيادا)
زىيان تارتقۇچىالردىن بولۇپ قالىسىلەر»﴾ يەنى ئى قەۋمىم! پاكالنغان زېمىنغا كىرىڭالر ،ﷲ

تائاال سىلەرگە ئاتاڭالر ئىسرائىلنىڭ ئېغىزى بىلەن ئۇ زېمىننى سىلەرنى ئىچىڭالردىكى ئىمان
ئېيتقانالرغا مىراس قالدۇرىدىغانلىقىنى ۋەدە قىلغان جىھادتىن باش تارتماڭالر ،بولمىسا ،زىيان
تارتقۇچىالردىن بولۇپ قالىسىلەر.

﴿ئۇالر« :ئى مۇسا! مۇقەددەس زېمىندا كۈچلۈك (يەنى جاسامەتلىك ،قامەتلىك) بىر قەۋم
بار (ئۇالر ئاد قەۋمىنىڭ قالدۇقى بولغان ئەمالىقەلەر) ،ئۇالر چىقىپ كەتمىگۈچە بىز ئۇ يەرگە
ھەرگىز كىرمەيمىز ،ئۇالر ئۇ يەردىن چىقىپ كەتسە چوقۇم كىرىمىز» دېدى﴾ يەنى ئۇالر :سەن

بىزنى كىرىشكە بۇيرۇغان بۇ يۇرتتا كۈچتۈڭگۈر ،قاۋۇل بىر قەۋم بار ئىكەن .بىز ئۇالرغا قارشى
جەڭ قىلىشقا ياكى ئۇالرغا تاقابىل تۇرۇشقا ئاجىز كېلىمىز ،ئۇالر ئاشۇ يۇرتتىن ئۆزلىرى چىقىپ
كەتمىسە ،بىز كىرەلمەيمىز .ناۋادا ئۇالر ئۇنىڭدىن چىقىپ كەتسە ،ئاندىن كىرەلەيمىز -،دەپ
ئۆزرە ئېيتىشتى.

268

يۇشەئ ئەلەيھىسساالم ۋە كالبنىڭ جىھاد ھەققىدىكى سۆزلىرى
﴿ﷲ دىن قورققۇچىالردىن بولغان ،ﷲ نىڭ (ئىمان بىلەن تائەتتىن ئىبارەت) نېمىتىگە
ئېرىشكەن ئىككى ئادەم (يەنى كالب ئىبن يەفۇننە بىلەن يۇشەئ ئىبن نۇن)﴾ يەنى ئىسرائىل

ئەۋالدى ﷲ تائاالغا بويسۇنۇش ۋە مۇسا ئەلەيھىسساالمغا ئەگىشىشتىن باش تارتقاندا ،ﷲ
تائاالنىڭ كاتتا نېمىتىگە ئېرىشكەن ،ﷲ تائاالنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنغان ۋە ئۇنىڭ جازاسىىدىن
((( ئال ئىمران سۈرىسى 110ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

مائىدە سۈرىسى

قورقىدىغان ئىككى كىشى ئۇالرنى جىھاد قىلىشقا تەرغىب قىلدى .بەزىلەر بۇ ئايەتنى ﷲ
تائاالدىن قورققۇچىالردىن بولغان دېگەن ئۇسلۇبتا ئوقۇماي ،كىشىلەر ئۇالردىن قورقىدىغان،
سۈرلۈك ۋە ھەيۋەتلىك كۆرىنىدىغان مەنىنى ئىپادىلەپ بېرىدىغان ئۇسلۇب بىلەن ئوقۇدى.
ئېيتىشالرغا قارىغاندا ،ئۇالر يۇشەئ ئىبنى نۇن ۋە كالب ئىبنى يەفۇننا ئىدى .بۇنى ئىبنى
ئابباس ،مۇجاھىد ،ئىكرىمە ،ئەتىيە ،سۇددى ،رەبىيئ ئىبنى ئەنەس ۋە سەلەپ ۋە خەلەپ
ئالىملىرى رىۋايەت قىلغان .ﷲ ئۇالرنىڭ ھەممىسىگە رەھمەت قىلسۇن!
بۇ ئىككىسى مۇنداق دېدى(«﴿ :شەھەرنىڭ) دەرۋازىسىدىن ھۇجۇم قىلىپ كىرىڭالر،
(شەھەرنىڭ) دەرۋازىسىدىن ھۇجۇم قىلىپ كىرسەڭالر ،چوقۇم غەلىبە قىلىسىلەر ،ئەگەر ﷲ
نىڭ ۋەدە قىلغان ياردىمىگە) ئىشەنسەڭالر ،ﷲ غا تەۋەككۈل قىلىڭالر»﴾ يەنى ﷲ تائاالغا

تەۋەككۈل قىلىپ ،ئۇنىڭ بۇيرۇقىنى بەجا كەلتۈرسەڭالر ،پەيغەمبىرىگە قارشىلىق قىلمىساڭالر،
ﷲ تائاال سىلەرنى دۈشمىنىڭالر ئۈستىدىن غالىب قىلىدۇ .سىلەرنى قولاليدۇ ۋە نۇسرەت ئاتا
قىلىدۇ ،ﷲ سىلەرگە ۋەدە قىلغان يۇرتقا كىرىسىلەر .لېكىن ئۇ ئىككىسىنىڭ سۆزى ئۇالرغا
قىلچىمۇ تەسىر قىلمىدى.

﴿ئۇالر« :ئى مۇسا! مادامىكى ئۇالر مۇقەددەس يەردە ئىكەن ،بىز ھەرگىز ئۇ يەرگە
كىرمەيمىز ،سەن پەرۋەردىگارىڭ بىلەن بىللە بېرىپ ئىككىڭالر ئۇرۇشۇڭالر ،بىز بۇ يەردە
ئولتۇرۇپ تۇرايلى» دېدى﴾ ئى مۇسا! مۇقەددەس زېمىندا شۇ كۈچتۈڭگۈرلەرال بولىدىكەن بىز

ھەرگىز ئۇ يەرگە كىرمەيمىز ،سەن پەرۋەردىگارىڭ بىلەن بېرىپ ئۇرۇش قىلغىن ،بىز مۇشۇ
يەردە ئولتۇرۇپ تۇرىمىز -،دېدى.
مانا بۇ ،ئۇالرنىڭ جىھاد قىلىشتىن باش تارتقانلىقى ،پەيغەمبەرگە قارشىلىق قىلغانلىقى
ۋە دۈشمەن بىلەن ئۇرۇش قىلماي يېتىۋالغانلىقىدۇر.

ساھابىلەرنىڭ بەدرى ئۇرۇشى بولىدىغان چاغدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا
بەرگەن جاۋابى
بەدرى كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئەبۇسۇفيان باشچىلىقىدىكى كارۋاننى قوغداش
ئۈچۈن كەلگەن قۇرەيش قوشۇنى بىلەن ئۇرۇشۇش ياكى ئۇرۇشماسلىق توغرىسىدا ساھابىلەرگە
مەسلىھەت سالغاندا ،ساھابىلەرنىڭ بەرگەن جاۋابى نېمە دېگەن ياخشى ـ ھە؟! كارۋاننى ئولجا
ئېلىش پۇرسىتى قولدىن كەتكەندىن كېيىن ،كارۋاننى قوغداش ئۈچۈن قىلىچ ـ نەيزىلەر بىلەن
تولۇق قورالالنغان مىڭ كىشىلىك قوشۇن يېقىنلىشىپ قالغاندا( ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
قانداق قىلىش ھەققىدە ساھابىلىرىگە سالغان مەسلىھەتىگە) ئەبۇبەكرى رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ
ناھايىتى ئوبدان سۆز قىلدى .كېيىن مۇھاجىرالردىن بىر قانچە كىشىمۇ شۇ سۆزنى قىلدى.
ھەممەيلەن سۆز قىلىپ بولغاندىن كېيىن ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئى مۇسۇلمانالر! ماڭا
مەسلىھەت بېرىڭالر» دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بۇ سۆزنى پەقەت ئەنسارىالرنىڭ پىكرىنى
بىلىپ بېقىش ئۈچۈنال دېگەن ئىدى .چۈنكى ئۇالر شۇ كۈندىكى قوشۇننىڭ كۆپچىلىكىنى

269

تەشكىل قىالتتى.
سەئىد ئىبنى مۇئاز رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ سۆز قىلىپ :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! سەن بۇ
سۆزنى بىزگە قارىتىپ دېگەندەك قىلىسەن ،سېنى ھەق دىن بىلەن ئەۋەتكەن ﷲ تائاالنىڭ
نامى بىلەن قەسەم قىلىمەنكى ،سەن بىزگە مۇشۇ دېڭىزنى كۆرسىتىپ :دېڭىزغا كىر دېسەڭ،
بىرىمىزمۇ قېلىپ قالماي سەن بىلەن دېڭىزغا كىرىمىز .بىزنى دۈشمەنلەر بىلەن ئۇرۇشىشقا
باشلىشىڭنى يامان كۆرمەيمىز .بىز دېگەن جەڭگە چىداملىق ،ئىماندا سادىق كىشىلەرمىز.
بەلكى ﷲ تائاال بىزدە سېنى سۆيۈندۈرىدىغان سەمىمىيلىكنى ساڭا كۆرسىتىشى مۇمكىن،
بىزنى بۇ ئىشقا باشالپ ماڭغىن» دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم سەئىدنىڭ بۇ سۆزىنى
ئاڭالپ خۇرسەن بولدى .بۇ سۆز پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى جانالندۇرۇۋەتكەن ئىدى.
ئەبۇبەكرى ئىبنى مەردەۋىي ئەنەس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم بەدرى ئۇرۇشىغا مېڭىش ئالدىدا مۇسۇلمانالرغا مەسلىھەت
سالغاندا ،ئۆمەر رەزىيەلالھۇ ئەنھۇ ئۇنىڭغا مەسلىھەت بەرگەنىدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم قايتا
مەسلىھەت سالغاندا ،ئەنسارىالر :ئى ئەنسارىالر گۇرۇھى! پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم سىلەرنىڭ
مەسلىھەت بېرىشىڭالرنى كۈتىۋاتىدۇ -،دېيىشتى .ئەنسارىالر :بىز ئۇنىڭغا ئىسرائىل ئەۋالدى
مۇسا ئەلەيھىسساالمغا﴿ :سەن پەرۋەردىگارىڭ بىلەن بىللە بېرىپ ئىككىڭالر ئۇرۇشۇڭالر ،بىز بۇ
يەردە ئولتۇرۇپ تۇرايلى﴾ دېگىنىدەك دېمەيمىز .سېنى ھەق دىن بىلەن ئەۋەتكەن ﷲ نىڭ
نامى بىلەن قەسەم قىلىمىزكى ،بىزنى بەركىلغامات((( قا باشالپ ماڭساڭمۇ ،ساڭا ئەگىشىپ
ماڭىمىز -،دېدى .بۇنى ئىمام ئەھمەد ،نەسەئى ۋە ئىبنى ھەببان رىۋايەت قىلغان.
ئىمام بۇخارى ئابدۇلالھ ئىبنى مەسئۇد رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :بەدرى كۈنى مىقداد :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! بىز ساڭا ئىسرائىل ئەۋالدى
مۇسا ئەلەيھىسساالمغا﴿ :سەن پەرۋەردىگارىڭ بىلەن بىللە بېرىپ ئىككىڭالر ئۇرۇشۇڭالر ،بىز بۇ
يەردە ئولتۇرۇپ تۇرايلى﴾ دېگەندەك دېمەيمىز .سەن باشالپ ماڭ ،بىز سەن بىلەن بىللىمىز»
دېدى .بۇ سۆز پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنى سۆيۈندۈردى.

مۇسا ئەلەيھىسساالمنىڭ يەھۇدىيالرغا بەددۇئا قىلغانلىقى
270

﴿مۇسا دېدى« :پەرۋەردىگارىم! مەن پەقەت ئۆزەمگە ۋە قېرىنداشلىرىمغىال ئىگىمەن﴾

يەنى ئىسرائىل ئەۋالدى ئۇرۇشىشتىن باش تارتقاندا ،مۇسا ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا غەزەپلىنىپ:
ئى پەرۋەردىگارىم! مەن بىلەن ئىنىم ھارۇندىن باشقا ماڭا بويسۇنۇپ ،سېنىڭ بۇيرۇقۇڭنى
ئىجرا قىلىدىغان ۋە مەن چاقىرغان نەرسىگە قوشۇلىدىغان بىرمۇ كىشى يوق.
﴿سەن بىز بىلەن (ئىتائىتىڭدىن باش تارتقان) قەۋمنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتكىن»﴾ يەنى
مەن بىلەن ئۇالرنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلغىن .بۇنى ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ۋە ئەۋفىي ئىبنى
ئابباستىن رىۋايەت قىلغان.
((( مەككىدىن يەمەنگە بارىدىغان بەش كۈنلۈك يولدىكى بىر جاي.

مائىدە سۈرىسى

زەھھاك :بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ،بىز بىلەن ئۇالرنىڭ ئوتتۇرىدا ھۆكۈم قىل دېگەنلىك
بولىدۇ -،دەيدۇ .باشقىالر بولسا :بىزنى ئۇالردىن ئايرىۋەتكىن دېگەنلىك بولىدۇ -،دەيدۇ.

يەھۇدىيالرنىڭ مۇقەددەس زېمىنغا كىرىشتىن قىرق يىل چەكلەنگەنلىكى
﴿ﷲ دېدى« :ئۇالرنىڭ مۇقەددەس يەرگە كىرىشى 40يىلغىچە ھارام قىلىندى( ،بۇ
جەرياندا) ئۇالر زېمىندا ئادىشىپ يۈرىدۇ﴾ يەنى ئىسرائىل ئەۋالدى جىھادتىن باش تارتقاندا،

مۇسا ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا بەددۇئا قىلىۋېدى ،ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ مۇقەددەس زېمىنغا كىرىشىنى
40يىلغىچە چەكلىۋەتتى .ئۇالر داۋاملىق ئېزىپ يۈرۈپ يول تاپالمايدىغان بىر ئاقىۋەتكە دۇچار
بولدى .بۇ 40يىل ئىچىدە ئۇالرنى بۇلۇتالر بىلەن سايىدىتىش ،ئۇالرغا تەرەنجىبىن بىلەن
بۆدۈنىنى چۈشۈرۈپ بېرىش ۋە قۇرام تاشتىن ئېقىن سۇ چىقىرىپ بېرىشتەك ئاجايىپ ئىشالر
ۋە ﷲ تائاال ئىمران ئوغلى مۇسانى قولالپ كۆرسەتكەن مۆجىزىلەر يۈز بەردى .تەۋراتمۇ ئاشۇ
ۋاقىتتا نازىل بولدى .ئەھكامالر بەلگىلەندى“ .ئەھدە گۈمبىزى”مۇ شۇ چاغدا ياسالدى .ئۇ:
“زامان گۈمبىزى”((( دەپمۇ ئاتىلىدۇ.

بەيتۇلمۇقەددەسنىڭ پەتھى قىلىنغانلىقى
ئۇ مۇددەت ئۆتۈپ كەتكەندىن كېيىن ،يۇشەئ ئىبنى نۇن ئەلەيھىسساالم ئۇالرنى ياكى
ئۇالردىن قالغان ئىككىنچى ئەۋالد ئىسرائىل ئەۋالدىنى باشالپ چىقىپ ،بەيتۇلمۇقەددەسكە
قاراپ يۈرۈش قىلىپ ،ئۇنى مۇھاسىرىگە ئالدى .ئۇنى پەتھى قىلىش جۈمە كۈنى ئەسىردىن
(((
كېيىن بولغانىدى .كۈن پاتقىلى ئاز قالغاندا ،شەنبە كۈنىنىڭ كىرىپ قېلىشىدىن ئەنسىرىگەن
يۇشەئ :ئى كۈن! سەنمۇ بۇيرۇق بويىچە ماڭىسەن ،مەنمۇ بۇيرۇق بويىچە ماڭىمەن .ئى ﷲ!
كۈننى ماڭا توختىتىپ بەرگىن -،دەپ دۇئا قىلىۋېدى ،ﷲ تائاال كۈننى تاكى شەھەرنى
پەتھى قىلىپ بولغۇچە توختىتىپ تۇردى.
ﷲ تائاال يۇشەئ ئىبنى نۇنغا ئىسرائىل ئەۋالدى بەيتۇلمۇقەددەسكە كىرگەندە دەرۋازىدىن
سەجدە قىلغان ھالدا :گۇناھلىرىمىزنى مەغپىرەت قىلغىن -،دەپ كىرىشنى بۇيرۇشىنى
تاپىلىدى .لېكىن ئۇالر بۇيرۇقنى ئۆزگەرتىپ ساغرىسىنى سۈركەپ“ :ئارپىنىڭ دېنى” دېگىنىچە
ئارقىچىالپ كىردى ...بۇالرنىڭ ھەممىسى بەقەرە سۈرىسىدە بايان قىلىنىپ بولدى.
((( بۇ گۈمبەز ﷲ تائاالنىڭ مۇسا ئەلەيھىسساالمغا بۇيرۇشى بىلەن ئالتۇن ـ كۈمۈش ،تېرە ،يۇڭ ،ۋە شىمشار ياغاچلىرى
بىلەن ياسالغان بولۇپ ،ئىسرائىل ئەۋالدى ئىبادەتلىرىدە ئۇ گۈمبەزنى قىبلە قىلغان ۋە شۇ گۈمبەزنىڭ ياسالغان ۋاقتىنى
ئۆزلىرىگە يىل نامىلىرىنىڭ باشلىنىشى قىلىپ بېكىتكەن .ھەمدە ئۇالر ئۇنى ھەتتا بەيتۇلمۇقەددەسكە ئېلىپ كېلىپ
ئورناتقۇچە ئۆزلىرى بىلەن بىللە كۆتۈرۈپ يۈرۈشكەن .بۇ گۈمبەز تاكى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم پەيغەمبەر بولۇپ كەلگۈچە
قىبلە بولغان“[ .بىدايە ۋە نىھايە”نىڭ بىرىنچى قىسمىدىن ئېلىندى]
((( چۈنكى يەھۇدىي دىنىدا شەنبە كۈنى دەم ئېلىش كۈنى بولۇپ ،ئۇ كۈندە ئىبادەت قىلىشتىن باشقا ھېچقانداق
ئىشقىلغىلىبولمايتتى.

271

ئىبنى ئەبۇھاتەم ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇنىڭ يۇقىرىقى ئايەت ھەققىدە مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :شۇنداق قىلىپ ،ئۇالر 40يىل ئېزىپ يۈرگەن ،مۇسا ۋە ھارۇن
ئەلەيھىسساالمالر شۇ ۋاقىتتا ۋاپات بولغان .ئېزىپ كېتىشتىن بۇرۇنقى 40ياشتىن ئاشقانالرنىڭ
ھەممىسى ئۆلۈپ تۈگىگەن 40 .يىل ئۆتۈپ كەتكەندىن كېيىن ،مۇسا ئەلەيھىسساالمدىن
كېيىن ئىشنى قولىغا ئالغان يۇشەئ ئىبنى نۇن ئەلەيھىسساالم ئۇالرنى غەيرەتلەندۈرۈپ،
بەيتۇلمۇقەددەسنى پەتھى قىلغان .يۇشەئ ئىبنى نۇنغا :بۈگۈن جۈمە كۈنى -،دېيىلدى.
بەيتۇلمۇقەددەسنى پەتھى قىلىۋاتقاندا ،كۈن ئولتۇرۇشقا ئاز قالغان بولۇپ ،يۇشەئ ئەلەيھىسساالم
شەنبە كېچىسى كىرىپ قالسا ،شەنبە كۈنىنىڭ چەكلىمىسىگە ئۇچراپ قېلىشتىن ئەنسىرەپ،
كۈنگە قاراپ :سەن بۇيرۇق بويىچە ماڭىسەن ،مەنمۇ بۇيرۇق بويىچە ماڭىمەن -،دېگەن.
شۇنىڭ بىلەن ،كۈن ئۇ بەيتۇلمۇقەددەسنى پەتھى قىلىپ بولغۇچە تۇرۇپ تۇرغان .ئۇنى
پەتھى قىلغاندا ،ئۇالر بۇ شەھەردىن مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە مال -دۇنيا ئولجا ئالغان،
ئۇ مالالرنى ئوتقا تاشلىغاندا ،ئوت ئۇنى كۆيدۈرمىگەن((( .يۇشەئ ئىبنى نۇن بۇ ئەھۋالنى
كۆرۈپ :سىلەرنىڭ ئىچىڭالردا ئولجىغا خىيانەت قىلغانالر بار ئىكەن -،دەپ 12ئايماقنىڭ 12
ئاقساقىلىنى چاقىرتىپ ،ئۇالر بىلەن بەيئەتلەشكەن .ئۇالرنىڭ بىرى بەيئەت قىلغاندا ،قولى
يۇشەئنىڭ قولىغا چاپلىشىپ قالغان .يۇشەئ :ئوغرىالنغان ئولجا سەندە ئىكەن ،ئۇنى دەرھال
چىقارغىن -،دەپ بۇيرۇغان .شۇنىڭ بىلەن ،ئۇ ئاقسال ئالتۇندىن ياسالغان بىر كالىنىڭ
بېشىنى چىقارغان .ئۇنىڭ ئىككى كۆزى ياقۇتتىن ،چىشلىرى مەرۋايىتتىن ياسالغان ئىكەن.
ئۇنى ئولجىالر بىلەن بىللە قويغاندا ،ئۇنىڭغا ئوت تۇتۇشۇپ ھەممىسى كۆيۈپ كەتكەن .بۇ
رىۋايەتنى كۈچلەندۈرىدىغان باشقا سەھىھ ھەدىسلەرمۇ بار.

اﷲ تائاالنىڭ مۇسا ئەلەيھىسساالمغا تەسەللى بەرگەنلىكى
﴿پاسىق قەۋم ئۈچۈن قايغۇرمىغىن﴾ ﷲ تائاالنىڭ بۇ سۆزى مۇسا ئەلەيھىسساالمغا
قەۋمنىڭ ناچارلىقى يۈزىسىدىن بېرىلگەن تەسەللىدۇر .مەزمۇنى :مېنىڭ قىلغان ھۆكمىمدىن
ئۇالرغا ئىچ ئاغرىتىپ ،ئەپسۇسلىنىپ يۈرمە! چۈنكى ئۇالر ئۇنىڭغا اليىقتۇر.

272

مانا بۇ ،قىسسە يەھۇدىيالرغا بېرىلگەن بىر رەددىيە بولۇپ ،بۇنىڭدا ئۇالرنىڭ ﷲ ۋە
ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنماي ،ئارىلىرىدا ﷲ تائاالنىڭ بىۋاستە سۆز قىلغان
پەيغەمبىرى ۋە شۇ چاغدىكى بەندىلىرى ئىچىدىن تاللىغان بەندىسى مۇسا ئەلەيھىسساالم
بار تۇرۇقلۇق ،ھەمدە مۇسا ئەلەيھىسساالم ئۇالرغا دۈشمەنلىرى ئۈستىدىن غالىب كېلىپ،
زەپەر قازىنىشقا ۋەدە بەرگەن تۇرۇقلۇق تېخى يېقىندىال ﷲ تائاالنىڭ پىرئەۋننى ۋە ئۇنىڭ
لەشكەرلىرىنى غەرق قىلىپ ھاالك قىلپ بەرگەنلىكىنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرۈپ تۇرۇقلۇق،
ئۆزلىرى ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇلغان ،دۈشمەنلىرىنىڭ سانى مىسىردىكى ئۆزلىرىنى قوغالپ چىققان
دۈشمەنلىرىگە قارىغاندا سان ۋە قورال جەھەتتىن يۈزنىڭ بىرىگە تەڭ كەلمەيدىغان تۇرۇقلۇق،
دۈشمەن بىلەن جەڭ قىلىشتىن قورقۇپ جىھادتىن باش تارتىپ ،ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە
((( ئىسالم دىنى كېلىشتىن بۇرۇنقى دىنالرنىڭ شەرىئىتىدە ئۇرۇشتا ئېلىنغان ئولجىالر كۆيدۈرۈلەتتى.

مائىدە سۈرىسى

بويسۇنماي قىلغان بويۇنتاۋلىقلىرىنى ۋە شەرمەندىچىلىكلىرىنى بايان قىلىپ بېرىدۇ.
بۇنىڭ بىلەن ،ئۇالرنىڭ پەسكەش قىلمىشلىرى يوشۇرغىلى بولمايدىغان دەرىجىدە پۈتۈن
خەلققە ئاشكارا بولغان .ئۇالر ﷲ تائاالنىڭ ئۆچ كۆرىدىغان دۈشمەنلىرىدۇر .ئۇالر ئازغۇنلۇق
ۋە نادانلىققا كەتكەن .شۇنداق تۇرۇقلۇق ،ئۇالر ئۆزلىرىنى :بىز ﷲ تائاالنىڭ ئوغۇللىرى ۋە
دوستلىرى -،دەۋالغان .شۇڭا ﷲ تائاال ئۇالرنىڭ يۈزلىرىنى مايمۇن ۋە چوشقىالرنىڭ يۈزىگە
ئايالندۇرۇۋېتىپ ،تاكى ئۇالر ئوتى الۋۇلداپ تۇرغان دوزاخقا كىرىپ ،ئۇنىڭدا مەڭگۈ قالغانغا
قەدەر ئاجىرىيالمايدىغان لەنەتنى ئۆمۈرلۈك چاپلىۋەتتى .ئۇلۇغ ﷲ تائاالغا بارلىق ھەمدۇساناالر
بولسۇن!

*******
ﮄﮅﮆﮇﮈﮉﮊﮋﮌﮍ ﮎﮏﮐﮑﮒﮓ
ﮔ ﮕ ﮖﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ
ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ
ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ
ﯦﯧﯨﯩ ﯪ ﯫﯬﯭﯮﯯﯰﯱﯲ
ﯳ ﯴ ﯵﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁﰂ
ﰃﰄﰅﰆ
(ئى مۇھەممەد!) ئۇالرغا (يەنى ئەھلى كىتابقا ۋە قەۋمىڭگە) ئادەمنىڭ ئىككى ئوغلى
(يەنى ھابىل بىلەن قابىل) نىڭ ھېكايىسىنى راستلىق بىلەن ئوقۇپ بەرگىن ،ئۆز ۋاقتىدا ئۇالر
(يەنى ھابىل بىلەن قابىل) ئىككىيلەن قۇربانلىق قىلغان ئىدى .بىرسى (يەنى ھابىل) نىڭ
قوبۇل بولدى ،يەنە بىرسى (يەنى قابىل) نىڭ قوبۇل بولمىدى( .قابىل ھابىلغا) «مەن سېنى
چوقۇم ئۆلتۈرىمەن» دېدى ،ھابىل نېمىشقا دېۋىدى ،قابىل« :ﷲ سېنىڭ قۇربانلىقىڭنى
قوبۇل قىلىپ ،مېنىڭكىنى قوبۇل قىلمىدى» دېدى( .ھابىل) ئېيتتى« :ﷲ پەقەت
تەقۋادارالرنىڭ (قۇربانلىقىنى) قوبۇل قىلىدۇ﴿ .﴾27ئەگەر سەن مېنى ئۆلتۈرۈشكە قولۇڭنى
سوزىدىغان بولساڭ ،مەن سېنى ئۆلتۈرۈشكە قولۇمنى سوزمايمەن ،مەن ھەقىقەتەن ئالەملەرنىڭ
پەرۋەردىگارى ﷲ دىن قورقىمەن﴿ .﴾28مەن ھەقىقەتەن سەن بىلەن بولغان گۇناھنى (يەنى
مېنى ئۆلتۈرگەنلىك گۇناھىڭنى) ۋە سېنىڭ (ئىلگىرىكى) گۇناھىڭنى (يەنى ئاتاڭ ئادەمنىڭ
ئەمرىگە ئاسىيلىق قىلغانلىق گۇناھىڭنى) ئۈستۈڭگە ئېلىپ ئەھلى دوزاخالردىن بولۇشۇڭنى
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 02 - 24
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1852
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1044
    28.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1762
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 912
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3701
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3870
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1253
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1434
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3695
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3751
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1323
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3818
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3831
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1455
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1353
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1498
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3807
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1424
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3785
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3698
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1482
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1309
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3779
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1548
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1567
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3723
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1443
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1463
    29.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1535
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3755
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3688
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1497
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3786
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1470
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3636
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3654
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1392
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1283
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3580
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1467
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3731
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1451
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3675
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1501
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3782
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3773
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3635
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1523
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3711
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1460
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1397
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1408
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3739
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1533
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 64
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 65
    Süzlärneñ gomumi sanı 986
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 520
    45.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    66.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.