Latin

Tefsir İbni Kesir - 02 - 11

Süzlärneñ gomumi sanı 3751
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1323
33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :سىلەرگە (يەنى جېنىڭالر ياكى مېلىڭالرغا) ھەرقانداق بىر
مۇسىبەت يەتسە ،ئۇ سىلەرنىڭ قىلغان گۇناھىڭالر تۈپەيلىدىن كەلگەن بولىدۇ ،ﷲ نۇرغۇن
گۇناھىڭالرنى ئەپۇ قىلىدۇ (ئەپۇ قىلمايدىغان بولسا ،باال ۋە مۇسىبەتتىن ھېچ قۇتۇلماس
ئىدىڭالر)﴾(((.

سۇددى ،ھەسەنبەسرى ،ئىبنى جۇرەيج ۋە ئىبنى زەيد قاتارلىقالر﴿ :ئۆزەڭدىندۇر﴾

دېگەن ،سېنىڭ گۇناھىڭنىڭ سەۋەبى بىلەندۇر دېگەنلىك بولىدۇ -،دېدى.

قەتادە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۆزەڭدىندۇر﴾ دېگەن ،ئى ئادەمنىڭ بالىسى! سېنىڭ
گۇناھىڭنىڭ سەۋەبى بىلەن سېنى ئازابالش ئۈچۈندۇر دېگەنلىك بولىدۇ.
﴿(ئى مۇھەممەد!) سېنى بىز (پۈتۈن) ئىنسانالرغا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق﴾ يەنى سەن
ئىنسانالرغا ﷲ تائاالنىڭ شەرىئىتىنى ،ﷲ ياخشى كۆرىدىغان ،رازى بولىدىغان ،ﷲ يامان
كۆرىدىغان ۋە قىلىشقا يول قويمايدىغان ئىشالرنى يەتكۈزىسەن.
﴿(سېنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭگە) شاھىتلىققا ﷲ يېتەرلىكتۇر﴾ يەنى ﷲ تائاال سېنىڭ
پەيغەمبەر ئىكەنلىكىڭگە گۇۋاھچىدۇر .سەن ئۇالرغا يەتكۈزگەن ئىشالرنى بىلگۈچىدۇر.
((( ئەنبىيا سۈرىسى 34ـ ئايەت.
((( ئەئراف سۈرىسى 131ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( ھەج سۈرىسى 11ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

117

بويۇنتاۋلىق ۋە كۇپۇرلۇق قىلىپ ،ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمىغانالرنىمۇ بىلگۈچىدۇر.

*******
ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ
ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯﭰ
ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ
كىمكى پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلىدىكەن ،ئۇ ﷲ غا ئىتائەت قىلغان بولىدۇ (چۈنكى،
پەيغەمبەر ﷲ نىڭ ئەمرىنى يەتكۈزىدۇ) .كىمكى (ئى مۇھەممەد!) سەندىن يۈز ئۆرۈيدىكەن،
(بىلگىنكى) بىز سېنى ئۇالرغا كۆزەتچى (يەنى ئۇالرنىڭ ئەمەللىرىنى كۆزىتىپ ،ئەمەللىرىگە
قاراپ ھېساب ئالغۇچى) قىلىپ ئەۋەتمىدۇق﴿ .﴾80ئۇالر (يەنى مۇناپىقالر)« :ئەمرىڭگە
ئىتائەت قىلدۇق» دەيدۇ ،سېنىڭ يېنىڭدىن چىقىپ كەتكەن چاغدا ،ئۇالرنىڭ بىر تۈركۈمى
ئۆزلىرىنىڭ ئېيتقان سۆزلىرىنى ئۆزگەرتىۋېتىدۇ (يەنى ئەمرىڭگە خىالپلىق قىلىدۇ) ،ﷲ
ئۇالرنىڭ ئۆزگەرتكەنلىرىنى خاتىرىلەپ تۇرىدۇ (يەنى پەرىشتىلەرنى ئۇالرنىڭ ئەمەللىرىنى
يېزىشقا بۇيرۇيدۇ) .سەن ئۇالردىن يۈز ئۆرىگىن) يەنى كەچۈرگىن) ،ﷲ غا تەۋەككۈل قىلغىن
(تەۋەككۈل قىلغۇچىغا) ﷲ نىڭ ھامىيلىقى يېتەرلىكتۇر﴿.﴾81

پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا بويسۇنۇشنىڭ اﷲ تائاالغا بويسۇنۇش
بولىدىغانلىقى
ﷲ تائاال (بۇ ئايەتتە) بەندىسى ۋە پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم توغرىسىدا
مۇنداق خەۋەر بەردى :ئۇنىڭغا بويسۇنغان ئادەم ،ھەقىقەتەن ﷲ تائاالغا بويسۇنغان بولىدۇ،
ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلغان ئادەم ،ھەقىقەتەن ﷲ تائاالغا ئاسىيلىق قىلغان بولىدۇ .چۈنكى،
پەيغەمبەر ئۆز نەپسى ـ خاھىشى بويىچە سۆزلىمەيدۇ .ئۇ پەقەت ئۇنىڭغا چۈشۈرۈلگەن ۋەھىينىال
سۆزلەيدۇ.

118

ئىبنى ئەبۇھاتەم ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :كىمكى ماڭا بويسۇنسا ،ئۇ جەزمەن ﷲ غا بويسۇنغان بولىدۇ.
كىمكى ماڭا ئاسىيلىق قىلسا ،ئۇ جەزمەن ﷲ غا ئاسىيلىق قىلغان بولىدۇ .كىمكى باشلىققا
بۇيسۇنسا (يەنى مۇسۇلمانالرنىڭ ئىچىدىن بولغان ،ئىسالم دىنىنىڭ قانۇنلىرى بىلەن ھۆكۈم
قىلىدىغان باشلىققا بويسۇنسا) ئۇ جەزمەن ماڭا بويسۇنغان بولىدۇ .كىمكى باشلىققا ئاسىيلىق
قىلسا ،ئۇ جەزمەن ماڭا ئاسىيلىق قىلغان بولىدۇ» .بۇ ھەدىسنى ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىممۇ
رىۋايەت قىلغان.
﴿كىمكى (ئى مۇھەممەد!) سەندىن يۈز ئۆرۈيدىكەن( ،بىلگىنكى) بىز سېنى ئۇالرغا
كۆزەتچى (يەنى ئۇالرنىڭ ئەمەللىرىنى كۆزىتىپ ،ئەمەللىرىگە قاراپ ھېساب ئالغۇچى) قىلىپ

نىسا سۈرىسى

ئەۋەتمىدۇق﴾ يەنى سېنىڭ ۋەزىپەڭ پەقەت (مېنىڭ بۇيرۇقلىرىمنى) يەتكۈزۈش ،كىمكى
ساڭا ئەگەشسە ،بەخت ـ سائادەتكە ئېرىشىدۇ ۋە (دوزاختىن) قۇتۇلۇپ قالىدۇ ،ساڭا ئەجرى
يېزىلىدۇ .كىمكى سەندىن يۈز ئۆرۈسە( ،دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە) زىيان تارتىدۇ ،ساڭا ئۇنىڭ
يامان ئەمەلىدىن ھېچقاندىقى يېزىلمايدۇ .ئىمام مۇسلىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :كىمكى ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە بويسۇنسا،
جەزمەن توغرا يولنى تاپقان بولىدۇ .كىمكى ﷲ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئاسىيلىق قىلسا،
شەكسىزكى ،ئۇ ئۆزىگە زىيان كەلتۈرگەن بولىدۇ».

مۇناپىقالرنىڭ ئەخمەقلىقى توغرىسىدا
ﷲ تائاال مۇناپىقالرنىڭ قىلمىشلىرىدىن خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر (يەنى
مۇناپىقالر)« :ئەمرىڭگە ئىتائەت قىلدۇق» دەيدۇ﴾ يەنى ئۇالر پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا

قوشۇلغانلىقىنى ۋە بويسۇنغانلىقىنى ئاشكارىاليدۇ.

﴿سېنىڭ يېنىڭدىن چىقىپ كەتكەن چاغدا ،ئۇالرنىڭ بىر تۈركۈمى ئۆزلىرىنىڭ ئېيتقان
سۆزلىرىنى ئۆزگەرتىۋېتىدۇ (يەنى ئەمرىڭگە خىالپلىق قىلىدۇ)﴾ ﷲ تائاال بۇ ئايەتتە ئۇالرنىڭ

ئۆزئارا يوشۇرغان نەرسىسىنى ،يەنى ئۇالرنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا بويسۇنغانلىقىنى ۋە
قوشۇلغانلىقىنى ئىزھار قىلغان بولسىمۇ ،ئەمما پەيغەمبەرگە قارشىلىق ۋە ئاسىيلىق قىلىشقا
كېچىدە ئۆزئارا بىرلىككە كەلگەنلىكىنى بىلىدىغانلىقىنى ،ئۇالرنىڭ شۇ قىلمىشلىرى ئۈچۈن
ئۇالرنى جازااليدىغانلىقىنى بىلدۈرۈش بىلەن ئۇالرغا تەھدىت سالماقتا.
ﷲ تائاال بۇ ھەقتە (يەنى ئۇالرنىڭ بويسۇنغانلىقىنى ئىزھار قىلىپ قويۇپ كېيىن ئۇنىڭغا
قارشىلىق قىلىدىغانلىقى توغرىسىدا) مۇنداق دەيدۇ(﴿ :مۇناپىقالر) «ﷲ غا ۋە پەيغەمبەرگە
ئىمان ئېيتتۇق ۋە ئىتائەت قىلدۇق» دېيىشىدۇ ،ئاندىن ئۇالردىن بىر جامائە شۇنىڭدىن (يەنى
ئىماننى دەۋا قىلغاندىن) كېيىن( ،شەرىئەت ھۆكمىدىن) يۈز ئۆرۈيدۇ ،ئۇالر (ھەقىقەتتە) مۆمىن
ئەمەس﴾(((.

﴿سەن ئۇالردىن يۈز ئۆرىگىن) يەنى كەچۈرگىن)﴾ يەنى ئۇالرغا ئېغىر -بېسىقلىق بىلەن
مۇئامىلە قىلغىن ،ئۇالرنى جازالىمىغىن ،ئۇالرنىڭ ئىشلىرىنى كىشىلەرگە ئاشكارىلىمىغىن ۋە
يەنە ئۇالردىن قورقۇپ كەتمىگىن﴿ .ﷲ غا تەۋەككۈل قىلغىن (تەۋەككۈل قىلغۇچىغا) ﷲ نىڭ
ھامىيلىقى يېتەرلىكتۇر﴾.

*******
ﭻ ﭼ ﭽﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ
ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ
((( شۇرا سۈرىسى 30ـ ئايەت.

119

ﮜ ﮝ ﮞ ﮟﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ
ﮩﮪ
ئۇالر قۇرئان ئۈستىدە پىكىر يۈرگۈزمەمدۇ؟ ئەگەر قۇرئان (مۇشرىكالر بىلەن مۇناپىقالر
گۇمان قىلغاندەك) ﷲ دىن غەيرىنىڭ تەرىپىدىن بولغان بولسا ،ئەلۋەتتە ،ئۇنىڭدىن نۇرغۇن
زىددىيەتلەرنى تاپقان بوالتتى﴿( .﴾82مۆمىنلەرگە ئائىت) ئامانلىقنىڭ ياكى قورقۇنچنىڭ بىرەر
خەۋىرى ئۇالرغا (يەنى مۇناپىقالرغا) يەتسە ،ئۇنى تارقىتىدۇ ،ئەگەر ئۇنى پەيغەمبەرگە ۋە
ئۇالر (يەنى مۆمىنلەر) نىڭ ئىچىدىكى ئىش ئۈستىدىكىلەرگە مەلۇم قىلسا( ،شۇ) خەۋەرنى
چىقارغۇچىالر ئۇنى (يەنى شۇ خەۋەرنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالىنى) ئۇالردىن ئەلۋەتتە بىلىۋاالتتى.
(ئى مۆمىنلەر!) ئەگەر سىلەرگە ﷲ نىڭ مەرھەمىتى ۋە پەزلى بولمىسا ئىدى ،سىلەرنىڭ ئازغىنا
كىشىدىن باشقىلىرىڭالر ،ئەلۋەتتە شەيتانغا ئەگىشىپ كېتەتتىڭالر﴿.﴾83

قۇرئاننىڭ ھەق ئىكەنلىكى
ﷲ تائاال ئۇالرنى قۇرئان ئۈستىدە ئويلىنىشقا بۇيرۇپ ،ئۇنىڭ ئوچۇق مەنىلىرىنى ۋە چوڭقۇر
پىكىرلىرىنى چۈشىنىشتىن (ئۇالرنىڭ) يۈز ئۆرۈشىنى توسۇپ ،ئۇ ھېكمەتلىك ،مەدھىيىلەنگۈچى
(ﷲ) تەرىپىدىن چۈشۈرۈلگەنلىكى ئۈچۈن ،ئۇنىڭدا (بىر ئايەت بىلەن يەنە بىر ئايەتنىڭ
ئارىلىقىدا) زىددىيەت ۋە ئىختىالپنىڭ يوقلۇقىدىن ئۇالرغا خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئۇالر
(ھەقنى تونۇش ئۈچۈن) قۇرئاننى پىكىر قىلمامدۇ؟ بەلكى ،ئۇالرنىڭ دىللىرىدا قۇلۇپ بار (شۇڭا
ئۇالر چۈشەنمەيدۇ)﴾(((.
﴿ئەگەر قۇرئان (مۇشرىكالر بىلەن مۇناپىقالر گۇمان قىلغاندەك) ﷲ دىن غەيرىنىڭ
تەرىپىدىن بولغان بولسا ،ئەلۋەتتە ،ئۇنىڭدىن نۇرغۇن زىددىيەتلەرنى تاپقان بوالتتى﴾ يەنى

بۇنىڭدا ھېچقانداق ئىختىالپ يوقتۇر ،بۇ ﷲ تەرىپىدىندۇر.

120

ﷲ تائاال ئىلىمدە توشقانالرنىڭ بۇ (قۇرئان) نىڭ ﷲ تەرىپىدىن چۈشۈرۈلگەنلىكى
توغرىسىدىكى سۆزلىرىنى ھېكايە قىلىپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئىلىمدا توشقانالر ئېيتىدۇ« :ئۇنىڭغا
ئىشەندۇق ،ھەممىسى پەرۋەردىگارىمىز تەرىپىدىن نازىل بولغان( .بۇنى) پەقەت ئەقىل ئىگىلىرىال
چۈشىنىدۇ﴾((( يەنى قۇرئاننىڭ ئىچىدىكى مۇتەشابىھ (مەنىسى ئېنىق بولمىغان) ئايەتلەرنىڭ
ھەممىسى ھەقتۇر.
ئىلىمدا توشقانالر بۇ ئايەتلەرنى مۇھكەم (مەنىسى ئېنىق بولغان) ئايەتلەرگە قاراپ چۈشىنىدۇ.
شۇنىڭ بىلەن ئۇالر ئېزىپ كەتمەيدۇ .ئەمما دىللىرىدا ئەگرىلىك بار كىشىلەر مۇھكەم (مەنىسى
ئېنىق بولغان) ئايەتلەرنى مۇتەشابىھ (مەنىسى ئېنىق بولمىغان) ئايەتلەرگە قاراپ چۈشىنىدۇ.
شۇڭا ﷲ تائاال ئىلىمدا توشقانالرنى ماختىدى ،دىللىرىدا ئەگرىلىك بارالرنى ئەيىبلىدى.
((( نۇر سۈرىسى 47ـ ئايەت.
((( مۇھەممەد سۈرىسى 24ـ ئايەت.

نىسا سۈرىسى

ئىمام ئەھمەد ئەمرى ئىبنى شۇئەيبتىن ئۇنىڭ چوڭ دادىسىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ :مەن ۋە قېرىندىشىم ئىككىمىز (ئۇنىڭ ئورنىغا ماڭا بىر قىزىل تۆگە بەرسىمۇ
تېگىشمەيدىغان) بىر مۇنازىرە سورۇنىدىن قايتىپ كېلىۋاتساق ،بىر تۈركۈم كاتتا ساھابىلەر
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ئىشىكى ئالدىدا تۇرۇشۇپتۇ .بىز ئۇالرنىڭ ئارىسىىنى كېسىپ
ئۆتۈشنى يامان كۆرۈپ ،بىر ئۆيگە كىرىپ ئولتۇردۇق .توساتتىن ئۇالر قۇرئاننىڭ بىر ئايىتىنى
ئوقۇپ ،ئۇ توغرۇلۇق تاالش ـ تارتىش قىلىشىپ قالدى .ھەتتا ئۇالرنىڭ ئاۋازلىرى يۇقىرى
چىقىشقا باشلىدى .شۇ چاغدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئاچچىقالنغان ھالەتتە چىقىپ كەلدى،
ئاچچىقتىن ئۇنىڭ يۈزى قىزىرىپ كەتكەن ئىدى .ئۇ ئۇالرغا توپا چېچىپ مۇنداق دېدى:
«ئى ئادەملەر! ئۆزەڭالرنى بېسىۋېلىڭالر ،سىلەردىن ئىلگىرى ئۆتكەن كىشىلەر ئۆزلىرىنىڭ
پەيغەمبەرلىرى بىلەن قارشىالشقانلىقى ،ئۇالرغا نازىل قىلىنغان كىتابالرنىڭ بەزى جايلىرى
بىلەن بەزى جايلىرىنى قارىمۇ قارشى قىلغانلىقى ئۈچۈن (يەنى بۇ يەر بىلەن ئۇ يەر قارىمۇ
قارشىمىكىن دېگەنلىكى ئۈچۈن) ھاالك قىلىنغان ئىدى ،قۇرئاننىڭ بەزى ئايەتلىرى بەزى
ئايەتلىرىنى يالغانغا چىقىرىش ئۈچۈن چۈشمىدى ،ھەقىقەتەن ئۇنىڭ بەزى ئايەتلىرى
بەزى ئايەتلىرىنى راستقا چىقىرىدۇ .سىلەر ئۇنىڭ ئىچىدىن بىلگىنىڭالرغا ئەمەل قىلىڭالر،
بىلمىگىنىڭالرنى بىلىدىغان كىشىلەردىن سوراڭالر».
ئىمام ئەھمەد ئابدۇلالھ ئىبنى ئەمرىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مەن بىر
كۈنى چۈشتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا باردىم .بىز ئولتۇرغان ئىدۇق ،توساتتىنال
ئىككى كىشى بىر ئايەت توغرىسىدا ئىختىالپ قىلىشىپ قېلىپ ئاۋازلىرى بارغانچە كۆتۈرۈلۈپ
كەتتى .ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :شەكسىزكى ،سىلەردىن ئىلگىرىكى كىشىلەر ئۇالرغا
چۈشۈرۈلگەن كىتابىدا ئىختىالپ قىلىشىپ قالغانلىقى سەۋەبى بىلەن ھاالك قىلىنىپ كەتكەن»
دېدى .بۇ ھەدىسنى ئىمام مۇسلىم ۋە نەسەئىمۇ رىۋايەت قىلغان.

بىر خەۋەرنى تولۇق ئېنىقلىماي تۇرۇپ تارقىتىشتىن توسۇش توغرىسىدا
﴿(مۆمىنلەرگە ئائىت) ئامانلىقنىڭ ياكى قورقۇنچنىڭ بىرەر خەۋىرى ئۇالرغا (يەنى
مۇناپىقالرغا) يەتسە ،ئۇنى تارقىتىدۇ﴾ ﷲ بۇ ئايەتتە ھەر قانداق ئىشنى ياخشى ئېنىقالشتىن

بۇرۇن (ئۇنى) تارقاتقان كىشىنى ئەيىبلەيدۇ .چۈنكى ،ئۇ خەۋەرنىڭ توغرا بولماسلىق ئېھتىمالىمۇ
بار.
ئىمام مۇسلىم ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ
ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :بىر كىشىنىڭ ئاڭلىغان گېپىنىڭ ھەممىسىنى
(كىشىلەرگە) سۆزلەپ بەرگەنلىكى ،ئۇنىڭ يالغانچىلىقىغا يېتەرلىكتۇر».
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم مۇغىرە ئىبنى شۆئبىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئۇنداقمىش ـ بۇنداقمىش دېيىشتىن توستى».
سەھىھ مۇسلىمدا مۇنداق بايان قىلىنغان« :كىمكى بىر سۆزنى يالغانمىكىن دەپ تۇرۇپ
سۆزلىسە ،ئۇ يالغانچىالردىن ھېسابلىنىدۇ».

121

بىز بۇ يەردە“ :ئۆمەر ئىبنى خەتتابقا پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئاياللىرىنى تاالق قېلىۋېتىپتۇ”
دېگەن گەپ يەتكەندە ،ئۇنىڭ دېگەن سۆزىنى بايان قىلىمىز .ئۆمەرگە ئۇ سۆز يەتكەندە ،ئۇ
ئۆيىدىن چىقىپ مەسچىتكە كىرىدۇ ۋە كىشىلەرنىڭمۇ شۇ سۆزنى دېيىشىۋاتقانلىقىنى ئاڭاليدۇ.
ئۇ چىداپ تۇرالماي پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن يېنىغا كىرىشكە رۇخسەت سورايدۇ ۋە پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمدىن :سەن ئاياللىرىڭنى تاالق قىلىۋەتتىڭمۇ؟ -دەپ سورايدۇ .پەيغەمبىرىمىز:
«ياق» دەپ جاۋاب بېرىدۇ .ئۆمەر“ :ﷲ ئەكبەر” دەپ تەكبىر ئېيتىدۇ.
ئىمام مۇسلىمنىڭ رىۋايىتىدە ئۆمەرنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى بايان قىلىنغان :مەن
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمدىن :سەن ئۇالرنى تاالق قىلىۋەتتىڭمۇ؟ -دەپ سورىدىم .پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالم« :ياق» دەپ جاۋاب بەردى .ئاندىن مەن مەسچىتنىڭ ئىشىكىدە تۇرۇپ ئۈنلۈك
ئاۋاز بىلەن :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئاياللىرىنى تاالق قىلىۋەتمەپتۇ -،دەپ ۋاقىرىدىم .شۇ
چاغدا بۇ ئايەت چۈشتى(﴿ :مۆمىنلەرگە ئائىت) ئامانلىقنىڭ ياكى قورقۇنچنىڭ بىرەر خەۋىرى
ئۇالرغا (يەنى مۇناپىقالرغا) يەتسە ،ئۇنى تارقىتىدۇ .﴾...ئۆمەر :مەن شۇ ئىشنى ئېنىقالپ
چىققۇچى بولدۇم -،دېدى.
﴿سىلەرنىڭ ئازغىنا كىشىدىن باشقىلىرىڭالر ،ئەلۋەتتە شەيتانغا ئەگىشىپ كېتەتتىڭالر﴾

ئەلى ئىبنى ئەبۇتەلھە ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت
قىلىدۇ :يەنى مۆمىنلەردىن باشقىڭالر ،ئەلۋەتتە شەيتانغا ئەگىشىپ كېتەتتى.

*******
ﮫﮬﮭﮮﮯﮰﮱ ﯓﯔﯕﯖﯗ ﯘﯙﯚﯛﯜﯝﯞﯟ
ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭﯮ ﯯ
ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ
ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆﰇ ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ ﰍ ﰎ ﰏ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕﭖ ﭗ
ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ

122

(ئى مۇھەممەد!) ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلغىن (يەنى ئۆزەڭ يالغۇز بولساڭمۇ جىھاد
قىلغىن ،ساڭا غەلىبە ۋەدە قىلىنغان .مۇناپىقالرنىڭ جىھادتىن قېلىپ قالغانلىقىغا ئەھمىيەت
بېرىپ كەتمە) .سەن پەقەت ئۆزەڭگىال جاۋابكارسەن ،مۆمىنلەرنى (جىھادقا) قىزىقتۇرغىن،
ﷲ نىڭ كاپىرالر كۈچىنى توسىدىغانلىقىمۇ ھەقىقەتتۇر .ﷲ نىڭ كۈچى ئەڭ زوردۇر ،ﷲ
نىڭ جازاسى ئەڭ قاتتىقتۇر﴿ .﴾84كىمكى (كىشىلەر ئارىسىدا) ياخشى (ئىش ئۈچۈن) شاپائەت
قىلسا ،ئۇنىڭدىن (يەنى ياخشى ئىشتىن) ئۇنىڭ نېسىۋىسى بولىدۇ؛ كىمكى بىر يامان (ئىش
ئۈچۈن) شاپائەت قىلسا ،ئۇنىڭدىن (يەنى يامان ئىشتىن) ئۇنىڭ نېسىۋىسى بولىدۇ .ﷲ
ھەممە ئىشقا قادىردۇر﴿ ﴾85سىلەرگە بىر كىشى ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا تېخىمۇ ياخشى ساالم
بىلەن جاۋاپ قايتۇرۇڭالر (يەنى بىر كىشى ئەسساالمۇ ئەلەيكۇم دەپ ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا
ئەسساالم ئەلەيكۇم ۋەرەھمەتۇلالھى ۋەبەرەكاتۇھۇ دەڭالر) ياكى ئۇنىڭ ساالمىنى ئەينەن

نىسا سۈرىسى

قايتۇرۇڭالر (يەنى ۋە ئەلەيكۇم ئەسساالم دەڭالر) .ﷲ ھەقىقەتەن ھەممە نەرسىدىن (يەنى
بەندىلىرىنىڭ چوڭ ـ كىچىك ئىشلىرىدىن) ھېساب ئالغۇچىدۇر﴿ .﴾86ﷲ دىن باشقا ھېچ
مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر .ﷲ شەكسىز بولىدىغان قىيامەت كۈنىدە سىلەرنى (ھېساب ئېلىش
ئۈچۈن مەھشەرگاھقا) جەزمەن يىغىدۇ .ﷲ دىنمۇ توغرا سۆزلۈك كىم بار؟ (يەنى سۆزىدە،
ۋەدىسىدە ﷲ دىنمۇ سادىق ھېچكىم يوق)﴿.﴾87

اﷲ تائاالنىڭ پەيغەمبىرىنى جەڭگە يالغۇز چىقىشقا بۇيرۇغانلىقى
ﷲ تائاال بەندىسى ۋە پەيغەمبىرى بولغان مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنى جەڭگە يالغۇز
چىقىشقا بۇيرۇپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :سەن پەقەت ئۆزەڭگىال جاۋابكارسەن﴾ ئىبنى ئەبۇھاتەم
ئەبۇئىسھاقنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مەن بەر ائىبنى ئازىبتىن :يالغۇز
بىر كىشى يۈز دۈشمەنگە ھۇجۇم قىلسا ،ئۇ كىشى ﷲ تائاالنىڭ﴿ :ئۆزەڭالرنى ھاالكەتكە
تاشلىماڭالر﴾((( دېگەن ئايىتىدە بايان قىلغان كىشىلەرنىڭ قاتارىدىن بولۇپ قاالرمۇ؟ -دەپ
سورىدىم .بەر ائىبنى ئازىب :ياق ،چۈنكى ،ﷲ تائاال پەيغەمبىرىنى يالغۇز ئۇرۇش قىلىشقا
بۇيرۇپ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلغىن (يەنى ئۆزەڭ يالغۇز بولساڭمۇ جىھاد

قىلغىن ،ساڭا غەلىبە ۋەدە قىلىنغان .مۇناپىقالرنىڭ جىھادتىن قېلىپ قالغانلىقىغا ئەھمىيەت
بېرىپ كەتمە) .سەن پەقەت ئۆزەڭگىال جاۋابكارسەن ،مۆمىنلەرنى (جىھادقا) قىزىقتۇرغىن﴾

دېگەن -،دېدى .كىمكى جىھادتىن يۈز ئۆرۈسە ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمغا ھېچقانداق گۇناھ

يوق .شۇڭا ﷲ تائاال مۇنداق دەيدۇ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلغىن (يەنى
ئۆزەڭ يالغۇز بولساڭمۇ جىھاد قىلغىن ،ساڭا غەلىبە ۋەدە قىلىنغان .مۇناپىقالرنىڭ جىھادتىن
قېلىپ قالغانلىقىغا ئەھمىيەت بېرىپ كەتمە) .سەن پەقەت ئۆزەڭگىال جاۋابكارسەن﴾.

ئىمام ئەھمەد ئەبۇئىسھاقنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :مەن بەرادىن :ئۆزىنى
مۇشرىكالرنىڭ ئىچىگە ئاتقان (يەنى ئۆزى يالغۇزال بىر نەچچە مۇشرىكقا ھۇجۇم قىلغان) كىشى
ئۆزىنى ھاالكەتكە تاشلىغۇچىالرنىڭ قاتارىدىن بوالمدۇ؟ -دەپ سورىدىم .ئۇ :ياق ،چۈنكى ﷲ
تائاال پەيغەمبىرىنى ئەۋەتىپ(﴿ :ئى مۇھەممەد!) ﷲ نىڭ يولىدا جىھاد قىلغىن (يەنى ئۆزەڭ
يالغۇز بولساڭمۇ جىھاد قىلغىن ،ساڭا غەلىبە ۋەدە قىلىنغان .مۇناپىقالرنىڭ جىھادتىن قېلىپ
قالغانلىقىغا ئەھمىيەت بېرىپ كەتمە) .سەن پەقەت ئۆزەڭگىال جاۋابكارسەن﴾ دېگەن ئىدى.

يەنى “ئۆزەڭلەرنى ھاالكەتكە تاشلىماڭالر” دېگەن ئايەت بولسا ،سەدىقە قىلىش ھەققىدە
چۈشكەن((( -،دەپ جاۋاب بەردى.

مۆمىنلەرنى ئۇرۇش قىلىشقا رىغبەتلەندۈرۈش توغرىسىدا
﴿مۆمىنلەرنى (جىھادقا) قىزىقتۇرغىن﴾ بەدرى كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇالرنىڭ
سەپلىرىنى تۈزەۋېتىپ (ئۇالرنى ئۇرۇش قىلىشقا رىغبەتلەندۈرۈپ) مۇنداق دېدى« :سىلەر
((( بەقەرە سۈرىسى 195ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
((( بىز بۇ ئايەتنىڭ شۇ مەنىدە ئىكەنىلىكىنى بەقەرە سۈرىسى نىڭ – 195ئايىتىدە بايان قىلىپ ئۆتتۇق.

123

كەڭلىكى ئاسمان ـ زېمىنچە كېلىدىغان جەننەتكە ئالدىراڭالر» .مۆمىنلەرنى ئۇرۇش قىلىشقا
قىزىقتۇرغان نۇرغۇنلىغان ھەدىسلەر بار .تۆۋەندىكى ھەدىسىلەر شۇالردىن بىر نەچچىسىدۇر.
ئىمام بۇخارى ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :كىمكى ﷲ تائاالغا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان كەلتۈرسە،
ناماز ئوقۇسا ،زاكات بەرسە ۋە رامىزاننىڭ روزىسىنى تۇتسا ،ئۇ ﷲ تائاالنىڭ يولىدا ھىجرەت
قىلسۇن ياكى تۇغۇلغان يېرىدە ياشىسۇن (يەنى ھىجرەت قىلمىسۇن) ،ﷲ تائاالنىڭ ئۈستىگە
ئۇنى جەننەتكە كىرگۈزۈش ھەقلىق بولۇپ قالىدۇ» .ساھابىلەر :ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! بىز
بۇنىڭ بىلەن كىشىلەرگە خۇش بېشارەت بېرەيلىمۇ؟ -دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق
دېدى« :شەك ـ شۈبھىسزكى ،جەننەتتە ﷲ تائاال ئۆزىنىڭ يولىدا جىھاد قىلغان كىشىلەر
ئۈچۈن تەييارلىغان يۈز خىل دەرىجە بار ،ھەر ئىككى دەرىجىنىڭ ئارىلىقى ئاسمان ـ زېمىننىڭ
كەڭلىكىدەك بار ،سىلەر ﷲ تائاالدىن تىلىگەن ۋاقتىدا پىردەۋس جەننىتىنى تىلەڭالر ،ئۇ
جەننەتنىڭ ئەڭ ئېسىلى ۋە ئەڭ ئالىيسىدۇر ،ئۇنىڭ ئۈستىدە شەپقەتلىك ﷲ تائاالنىڭ ئەرشى
بار ۋە جەننەتلەرنىڭ ئۆستەڭلىرى ئۇنىڭدىن ئېتىلىپ چىقىدۇ».
ئىمام مۇسلىم ئەبۇسەئىد خۇدرىدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى
رىۋايەت قىلىدۇ« :ئى ئەبۇسەئىد! كىمكى ﷲ تائاالنىڭ پەرۋەردىگار ئىكەنلىكىگە ،ئىسالمنىڭ
(ھەقىقىي) دىن ئىكەنلىكىگە ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسساالمنىڭ پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە رازى
بولسا ،ئۇنىڭغا جەننەت ۋاجىب بولىدۇ» .مەن (ئەبۇسەئىد) بۇ سۆزدىن ھەيران قېلىپ:
ئى ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ماڭا ئۇنى قايتا دەپ بەرگىن -،دېدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
سۆزىنى قايتىالپ مۇنداق دېدى« :جەننەتتە ﷲ تائاال بەندىسىنى يۈز دەرىجە كۆتۈرىدىغان،
ھەر ئىككى دەرىجىنىڭ ئارىلىقى ئاسمان ـ زېمىندەك كېلىدىغان يەنە بىر ئىش بار ».مەن :ئى
ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ئۇ نېمە؟ -دەپ سورىدىم .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم(« :ئۇ بولسا) ﷲ
تائاالنىڭ يولىدا جىھاد قىلىشتۇر» دەپ جاۋاب بەردى.
﴿ﷲ نىڭ كاپىرالر كۈچىنى توسىدىغانلىقىمۇ ھەقىقەتتۇر﴾ يەنى ئۇالرنى جىھادقا
قىزىقتۇرۇشۇڭ ئۇالرنىڭ جەڭگىۋارلىقىنى ئاشۇرىدۇ .ئىسالمنى قوغداش يولىدا چىداملىق ۋە
سەۋرچان قىلىدۇ .دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ﴿ﷲ نىڭ كۈچى ئەڭ زوردۇر ،ﷲ نىڭ جازاسى ئەڭ
قاتتىقتۇر﴾.

124

ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ﴿ :ئەگەر ﷲ خالىسا ئەلۋەتتە (سىلەرنى ئۇرۇشقا
تەكلىپ قىلماستىنال) ئۇالرنى جازالىغان بوالتتى ،لېكىن ﷲ بەزىڭالرنى بەزىڭالر بىلەن
سىناش ئۈچۈن (يەنى ئىمانىڭالرنى سىناش ئۈچۈن جىھادقا ئەمىر قىلدى)﴾(((.

ياخشى شاپائەت ۋە يامان شاپائەت توغرىسىدا
﴿كىمكى (كىشىلەر ئارىسىدا) ياخشى (ئىش ئۈچۈن) شاپائەت قىلسا ،ئۇنىڭدىن (يەنى
((( مۇھەممەد سۈرىسى 4ـ ئايەتنىڭ بىر قىسمى.

نىسا سۈرىسى

ياخشى ئىشتىن) ئۇنىڭ نېسىۋىسى بولىدۇ؛ كىمكى بىر يامان (ئىش ئۈچۈن) شاپائەت قىلسا،
ئۇنىڭدىن (يەنى يامان ئىشتىن) ئۇنىڭ نېسىۋىسى بولىدۇ﴾ ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم پەيغەمبەر

ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :شاپائەت قىلىڭالر،
ئەجىرگە ئېرىشىسىلەر (يەنى ياخشىلىققا ياخشىلىق ،يامانلىققا يامانلىق بويىچە) ،ﷲ تائاال
ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرى ئارقىلىق خالىغاننى ھۆكۈم قىلىدۇ» .مۇجاھىد ئىبنى جەبەر مۇنداق
دەيدۇ :بۇ ئايەت كىشىلەرنىڭ ئۆزئارا شاپائەت قىلىشىشى توغرىسىدا چۈشكەن.
﴿ﷲ ھەممە ئىشقا قادىردۇر﴾ ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇما ،ئەتا ،ئەتىيە ،قەتادە ۋە
مەتار ۋەرراق قاتارلىقالر مۇنداق دەيدۇ :بۇ ئايەتتىكى ﴿قادىردۇر﴾ دېگەن ساقلىغۇچىدۇر(((-،
دېگەنلىك بولىدۇ.
مۇجاھىد مۇنداق دېدى :گۇۋاھ بولغۇچىدۇر((( .يەنە بىر رىۋايەتتە (ئۇ) مۇنداق دېدى:
ھېساب ئالغۇچىدۇر(((.

ساالمغا ياخشى جاۋاب قايتۇرۇش توغرىسىدا
﴿سىلەرگە بىر كىشى ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا تېخىمۇ ياخشى ساالم بىلەن جاۋاپ قايتۇرۇڭالر
(يەنى بىر كىشى ئەسساالمۇ ئەلەيكۇم دەپ ساالم بەرسە ،ئۇنىڭغا ۋە ئەلەيكۇم ئەسساالم
ۋەرەھمەتۇلالھى ۋەبەرەكاتۇھۇ دەڭالر) ياكى ئۇنىڭ ساالمىنى ئەينەن قايتۇرۇڭالر (يەنى ۋە
ئەلەيكۇم ئەسساالم دەڭالر)﴾ ساالمغا ساالم قوشۇپ قايتۇرۇش مۇستەھەب ،ئۆزىنى ئەينەن

قايتۇرۇش پەرزدۇر.

ئىمام ئەھمەد ئىمران ئىبنى ھۈسەيىننىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :بىر
كىشى پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ قېشىغا كېلىپ“ :ئەسساالمۇ ئەلەيكۇم” دەپ ساالم بەردى.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇنىڭ سالىمىنى ئەينەن قايتۇردى .ساالم قىلغان كىشى بېرىپ
ئولتۇردى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئون ساۋاب» دېدى .يەنە بىر كىشى كېلىپ« :ئى
ﷲ نىڭ پەيغەمبىرى! ئەسساالمۇ ئەلەيكۇم ۋەرەھمەتۇلالھى» دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
ئۇنىڭ سالىمىنى ئەينەن قايتۇردى .ساالم بەرگەن كىشى ئولتۇردى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم:
«يىگىرمە ساۋاب» دېدى .يەنە بىر كىشى كېلىپ« :ئەسساالمۇ ئەلەيكۇم ۋەرەھمەتۇلالھى
ۋەبەراكاتۇھۇ» دېدى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇنىڭ سالىمىنى ئەينەن قايتۇردى .ئۇ كىشى
ئولتۇردى .پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :ئوتتۇز ساۋاب» دېدى.
مۇسۇلمانالر زىممىالر (يەنى مۇسۇلمانالرغا تۆلەم تۆلەپ ئۇالرنىڭ ئارىسىدا ياشايدىغان
يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالر) غا بالدۇر ساالم قىلمايدۇ ،ئۇالر مۇسۇلمانالرغا باشتا ساالم قىلىدۇ.
((( ئۇنداقدا ئايەتنىڭ مەنىسى :ﷲ ھەممە نەرسىنى ساقلىغۇچىدۇر -،دېگەن بولىدۇ.
((( ئۇنداقتا ئايەتنىڭ مەنىسى :ﷲ تائاال ھەممە نەرسىگە گۇۋاھ بولغۇچىدۇر -،دېگەنلىك بولىدۇ.
((( ئۇنداقتا ئايەتنىڭ مەنىسى :ﷲ تائاال ھەممە نەرسىدىن ،يەنى بەندىلەرنىڭ قىلغان چوڭ ـ كىچىك ھەممە
ئىشلىرىدىن ھېساب ئالغۇچىدۇر -،دېگەنلىك بولىدۇ.

125

مۇسۇلمانالر ئۇالرنىڭ سالىمىغا جاۋاب قايتۇرغاندا ،قۇشۇپ قايتۇرمايدۇ .بەلكى ،ئۇالرغا
«ۋەئەلەيكە» يەنى“ :ساڭىمۇ بولسۇن!” دېگەن سۆز بىلەن جاۋاب قايتۇرىدۇ.
ئىمام بۇخارى ۋە مۇسلىم ئىبنى ئۆمەردىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ بۇ ھەقتە مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :يەھۇدىيالر سىلەرگە ساالم قىلغاندا“ :ئەسسامۇ ئەلەيكە”
(يەنى ساڭا ئۆلۈم بولسۇن) دەيدۇ .سىلەر (ئۇنىڭغا)“ :ۋەئەلەيكە” (يەنى “ساڭىمۇ بولسۇن!”
دېگەن سۆز بىلەن) جاۋاب قايتۇرۇڭالر».
ئىمام مۇسلىم ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ مۇنداق
دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :سىلەر يەھۇدىي ۋە خىرىستىئانالرغا باشتا ساالم قىلماڭالر.
سىلەر ئۇالر بىلەن يولدا ئۇچرىشىپ قالغاندا ،ئۇالرنى يولنىڭ تار يېرىگە قىستاڭالر».
ئىمام ئەبۇ داۋۇد ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەلالھۇ ئەنھۇدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ
مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ« :جېنىم ئىلكىدە بولغان زات ﷲ نىڭ نامى بىلەن
قەسەمكى ،سىلەر مۆمىن بولمىغىچە جەننەتكە كىرەلمەيسىلەر .ئۆزئارا دوستلۇق ئورناتمىغىچە
مۆمىن بواللمايسىلەر .مەن سىلەرنى (قىلساڭالر) ئۆزئارا دوست بولۇشىدىغان بىر ئىشقا باشالپ
قويايمۇ؟ ئۇ ئىش ،ئاراڭالردا ساالمنى ئومۇمالشتۇرۇشتۇر».
﴿ﷲ شەكسىز بولىدىغان قىيامەت كۈنىدە سىلەرنى (ھېساب ئېلىش ئۈچۈن مەھشەرگاھقا)
جەزمەن يىغىدۇ﴾ يەنى قىيامەت كۈنى ﷲ تائاال ھەر بىر كىشىگە (ئۇنىڭ قىلغان ئىشىغا
قاراپ) جازا ياكى مۇكاپات بېرىدۇ﴿ .ﷲ دىنمۇ توغرا سۆزلۈك كىم بار؟ (يەنى سۆزىدە،
ۋەدىسىدە ﷲ دىنمۇ سادىق ھېچكىم يوق)﴾.

*******

126

ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵﭶ
ﭷﭸﭹﭺﭻﭼﭽﭾﭿﮀ ﮁﮂ ﮃ ﮄﮅﮆﮇﮈ
ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖﮗ ﮘ
ﮙﮚﮛﮜﮝﮞ ﮟﮠﮡﮢ ﮣﮤﮥﮦﮧﮨ
ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗﯘ ﯙ
ﯚﯛﯜ ﯝﯞ ﯟﯠﯡﯢﯣ ﯤﯥﯦ ﯧ
ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴﯵ ﯶ ﯷ ﯸ
ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁﰂ ﰃ
ﰄ ﰅ ﰆﰇ ﰈ ﰉ
ئى مۆمىنلەر! نېمىشقا مۇناپىقالر توغرىسىدا ئىككى گۇرۇھقا بۆلۈنۈپ كېتىسىلەر؟ ﷲ
ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ئۇالرنى كاپىرالر ھۆكمىدە قىلدى ،ﷲ ئازدۇرغان كىشىلەرنى
سىلەر ھىدايەت قىلماقچى بوالمسىلەر؟ كىمنىكى ﷲ گۇمراھ قىلىدىكەن ،سەن ئۇنىڭغا ھەرگىز

نىسا سۈرىسى

توغرا يول تېپىپ بېرەلمەيسەن﴿ .﴾88ئۇالر سىلەرنىڭ ئۆزلىرىدەك كاپىر بولۇشۇڭالرنى،
شۇنىڭ بىلەن ئۆزلىرىگە ئوخشاش بولۇشۇڭالرنى ئۈمىد قىلىدۇ ،ئۇالر ﷲ يولىدا ھىجرەت
قىلمىغىچە (يەنى ھىجرەت قىلىش ئارقىلىق ئىمانىنى ئىسپات قىلمىغىچە) ئۇالرنى دوست
تۇتماڭالر ،ئەگەر ئۇالر ﷲ يولىدا ھىجرەت قىلىشتىن يۈز ئۆرۈسە ،ئۇالرنى قەيەردە تاپساڭالر
شۇ يەردە تۇتۇپ ئۆلتۈرۈڭالر ،ئۇالرنى دوستمۇ تۇتماڭالر ،ياردەمچىمۇ قىلماڭالر﴿ .﴾89پەقەت
سىلەر بىلەن ئۆزلىرى ئارىسىدا ئەھدە بولغان بىر قەۋمگە سېغىنغانالر ياكى سىلەرگە قارشى
ئۇرۇش قىلىشتىن ياكى ئۆز قەۋمىگە قارشى ئۇرۇش قىلىشتىن يۈرەكلىرى سىقىلىپ (يەنى
سىلەر تەرەپمۇ ئەمەس ،ئۆز قەۋمى تەرەپمۇ ئەمەس بولۇپ) سىلەرگە كەلگەنلەر بۇنىڭدىن
مۇستەسنا (يەنى مۇنداقالرنى ئۆلتۈرمەڭالر ۋە ئەسىر ئالماڭالر) .ئەگەر ﷲ خالىسا ،ئۇالرنى
سىلەرگە مۇسەللەت قىالتتى ،ئۇالر ،ئەلۋەتتە ،سىلەر بىلەن ئۇرۇشاتتى (يەنى ﷲ ئۇالرنى
كۈچلۈك قىلىپ سىلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلىشقا جۈرئەتلىك قىالتتى) ،ئەگەر ئۇالر سىلەردىن
يىراق تۇرسا (يەنى سىلەرگە چېقىلمىسا) ،سىلەر بىلەن ئۇرۇشمىسا ۋە سىلەرگە تەسلىم بولسا،
ﷲ سىلەرنىڭ ئۇالرغا ھۇجۇم قىلىشىڭالرغا ھەرگىز رۇخسەت قىلمايدۇ﴿ .﴾90ئىمانىنى ئىزھار
قىلىش بىلەن سىلەردىنمۇ ئامانلىققا ئېرىشمەكچى ۋە قەۋمىگە قايتقاندا (كۇفرىنى ئىزھار قىلىش
بىلەن) ئۆز قەۋمىدىنمۇ ئامانلىققا ئېرىشمەكچى بولغان ئىككىنچى بىر خىل كىشىلەر (يەنى
مۇناپىقالر) نى كۆرىسىلەر ،ئۇالر ھەرقاچان پىتنە ـ پاساتقا (يەنى كۇفرىغا ياكى مۇسۇلمانالر
بىلەن ئۇرۇش قىلىشقا) چاقىرىلسا ئۆزلىرىنى ئۇنىڭدىن تارتىدۇ ،ئەگە ئۇالر سىلەردىن يىراق
تۇرمىسا ،سىلەرگە تەسلىم بولمىسا( ،سىلەر بىلەن) ئۇرۇشۇشتىن قول يىغمىسا ،بۇ چاغدا
ئۇالرنى قەيەردە كۆرسەڭالر شۇ يەردە (ئەسىر ئېلىڭالر) تۇتۇپ ئۆلتۈرۈڭالر( ،ئۇالرنىڭ خىيانىتى
سەۋەبلىك) سىلەرگە ئۇالرغا قارشى (يەنى ئۇالرنى ئەسىر ئېلىشقا ،ئۆلتۈرۈشكە) روشەن پاكىت
ئاتا قىلدۇق﴿.﴾91

ساھابىلەرنىڭ ئۇھۇد ئۇرۇشىغا قاتناشماي قايتىپ كەلگەنلەر ھەققىدىكى
ئىختىالپىنىڭئەيىبلەنگەنلىكى
ﷲ تائاال (بۇ ئايەتتە) مۆمىنلەرنىڭ مۇناپىقالر توغرىسىدا ئىككىگە بۆلۈنۈپ كەتكەنلىكىنى
ئەيىبلىدى .بۇ ئايەتنىڭ نازىل بولۇش سەۋەبى توغرىسىدا ئىختىالپ پەيدا بولدى .ئىمام
ئەھمەد زەيد ئىبنى سابىتنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ :پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
كاپىرالر بىلەن ئۇرۇشۇش ئۈچۈن ئۇھۇدقا ماڭدى ،ئۇنىڭ بىلەن ماڭغان بىر تۈركۈم كىشىلەر
(يەنى مۇناپىقالر يولنىڭ يېرىمىدىن) قايتىپ كەتتى ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالمنىڭ ساھابىلىرى
ئۇالر توغرىسىدىكى پىكىردە ئىككىگە بۆلۈنۈپ كەتتى .بىر تۈركۈم كىشىلەر :ئۇالرنى ئۆلتۈرىمىز
دېسە ،يەنە بىر تۈركۈم كىشىلەر( :ئۇالرنى) ئۆلتۈرمەيمىز -،دېدى .ﷲ تائاال بۇ ھەقتە بۇ
ئايەتنى نازىل قىلدى﴿ :ئى مۆمىنلەر! نېمىشقا مۇناپىقالر توغرىسىدا ئىككى گۇرۇھقا بۆلۈنۈپ
كېتىسىلەر؟﴾ پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم مۇنداق دېدى« :مەدىنە پاكىزدۇر .پاسكىنا نەرسىنى

127

خۇددى تۆمۈرچىنىڭ كۈرىكى تۆمۈرنىڭ پوقىنى يوقاتقاندەك يوقىتىدۇ»(((.
ئەۋفىي ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلىدۇ:
(بۇ ئايەت) مەككىدە ئىسالمغا كىرگەن مۇشرىكالرغا ياردەم بېرىدىغان بىر تۈركۈم كىشىلەر
توغرىسىدا چۈشكەن بولۇپ ،ئۇالر مەككىدىن بىر ھاجەت ئۈچۈن چىقتى ۋە :بىز مۇھەممەدنىڭ
ساھابىلىرىغا ئۇچراپ قالساق ،ئۇالردىن بىزگە ھېچ يامانلىق كەلمەيدۇ -،دېدى .مۆمىنلەرگە
ئۇالرنىڭ مەككىدىن چىققانلىقى توغرىسىدىكى خەۋەر يېتىپ كېلىشى بىلەن (مۆمىنلەرنىڭ
بىر تۈركۈمى) :سىلەر قورقۇنچاقالرغا قارشى ئاتلىنىپ ئۇالرنى ئۆلتۈرۈڭالر ،ئۇالر سىلەرگە
قارشى دۈشمەنلىرىڭالرغا ياردەم بەردى -،دېدى .مۆمىنلەرنىڭ ئىچىدىن يەنە بىر تۈركۈم
كىشىلەر مۇنداق دېدى :سۇبھانەلال (ﷲ پاكتۇر)! سىلەر ھەقىقەتەن سىلەرگە ئوخشاش ئىمان
ئېيتقان كىشىلەرنى ئۆلتۈرەمسىلەر؟ ئۇالر ھىجرەت قىلمىغانلىقى ۋە ئۆزىنىڭ يۇرتلىرىنى تاشالپ
(مەدىنىگە كەلمىگەنلىكى) ئۈچۈن ئۇالرنىڭ قانلىرى ۋە ماللىرى سىلەرگە ھااللمۇ؟ -دېدى.
ئۇالر بۇ ئىختىالپ سەۋەبى بىلەن ئىككىگە بۆلۈنۈپ كەتتى ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم
ئۇالرنىڭ قېشىدا بولسىمۇ ،ئۇ ئىككى گۇرۇھنىڭ ھېچقايسىسىنىڭ پىكرىگە ئېتىراز بىلدۈرمىدى.
شۇنىڭ بىلەن ،ﷲ تائاال بۇ ئايەتنى نازىل قىلدى﴿ :ئى مۆمىنلەر! نېمىشقا مۇناپىقالر
توغرىسىدا ئىككى گۇرۇھقا بۆلۈنۈپ كېتىسىلەر؟﴾

﴿ﷲ ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ئۇالرنى كاپىرالر ھۆكمىدە قىلدى .ﷲ
ئازدۇرغان كىشىلەرنى سىلەر ھىدايەت قىلماقچى بوالمسىلەر؟ كىمنىكى ﷲ گۇمراھ قىلىدىكەن،
سەن ئۇنىڭغا ھەرگىز توغرا يول تېپىپ بېرەلمەيسەن﴾ يەنى ﷲ تائاال ئۇالرنى خاتالىققا

يۈزلەندۈردى.

﴿ئۇالرنىڭ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن﴾ ئۇالرنىڭ ئاسىيلىق قىلغانلىقى ،پەيغەمبەر
ئەلەيھىسساالمغا قارشىلىق قىلغانلىقى ۋە ناھەق يولغا ئەگەشكەنلىكى ئۈچۈن شۇنداق
بولدى.
﴿ئۇالر سىلەرنىڭ ئۆزلىرىدەك كاپىر بولۇشۇڭالرنى ،شۇنىڭ بىلەن ئۆزلىرىگە ئوخشاش
بولۇشۇڭالرنى ئۈمىد قىلىدۇ﴾ يەنى ئۇالرنىڭ شۇنى ئۈمىد قىلىشى ،سىلەرنى بەك يامان

كۆرگەنلىكى ۋە سىلەرگە قاتتىق دۈشمەن بولغانلىقى ئۈچۈندۇر.

128

﴿ئۇالر ﷲ يولىدا ھىجرەت قىلمىغىچە (يەنى ھىجرەت قىلىش ئارقىلىق ئىمانىنى ئىسپات
قىلمىغىچە) ئۇالرنى دوست تۇتماڭالر ،ئەگەر ئۇالر ﷲ يولىدا ھىجرەت قىلىشتىن يۈز ئۆرۈسە،
ئۇالرنى قەيەردە تاپساڭالر شۇ يەردە تۇتۇپ ئۆلتۈرۈڭالر﴾ سۇددى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسى ھەققىدە

مۇنداق دەيدۇ( :ئەگەر ئۇالر) ئۆزلىرىنىڭ كۇپۇرلۇقىنى ئاشكارىلىسا ئۆلتۈرۈڭالر.

((( يەنى مەدىنە مۇناپىقالرنى ئۆز قوينىغا ئالماي سىقىپ چىقىرىدۇ .ئۇرۇشتىن قايتىپ كەلگەن مۇناپىقالرنىڭ مۇناپىقلىقى
بۇرۇن ئاشكارا بولمىغان ئىدى ،يېرىم يولدىن قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ئۇالرنىڭ مۇناپىقلىقى ئاشكارىالندى .شۇنىڭ
بىلەن ،پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم« :مەدىنە پاكىز ئورۇندۇر ،ئۇ مۇناپىقالردەك پاسكىنىالرنى ئاشكارا قىلىپ ئۆز قېتىغا
ئالماي ،ئۇالرنى تازىاليدۇ» دېدى.

نىسا سۈرىسى

ئۇرۇش قىلىشقا بولىدىغان ۋە بولمايدىغان كىشىلەر توغرىسىدا
ئاندىن ﷲ تائاال بىر تۈركۈم كىشىلەرنى يۇقىرىدىكى (ئۆلتۈرۈشكە بولىدۇ ،ئۆلتۈرۈڭالر

دېگەن) كىشىلەردىن پەرقلەندۈرۈپ مۇنداق دەيدۇ﴿ :پەقەت سىلەر بىلەن ئۆزلىرى ئارىسىدا
ئەھدە بولغان بىر قەۋمگە سېغىنغانالر بۇنىڭدىن مۇستەسنا﴾ يەنى ئۇالر سىلەر بىلەن ئەھدە

تۈزۈشكەن كىشىلەرنىڭ قېشىغا بېرىۋالسا ،ئۇالرغىمۇ شۇ ھۆكۈم بويىچە مۇئامىلە قىلىڭالر (يەنى
سىلەر بىلەن ئەھدىسى بار كىشىلەرنى ئۆلتۈرۈشۈڭالر دۇرۇس ئەمەس ،شۇنىڭدەك ،ئۇالرنىمۇ
ئۆلتۈرمەڭالر) .بۇ سۇددى ،ئىبنى زەيد ۋە ئىبنى جەرىرنىڭ سۆزىدۇر.

سەھىھۇلبۇخارىدا مۇسۇلمانالر بىلەن كاپىرالرنىڭ ھۇدەيبىيەدە تۈزگەن كېلىشىمنىڭ بىر
ماددىسى مۇنداق دەپ بايان قىلىنغان :كىمكى قۇرەيشنىڭ كېلىشىمى ۋە ئۇنىڭ ئەھدىسىگە
كىرىشنى خالىسا كىرسۇن .كىمكى مۇھەممەد ئەلەيھىسساالم ۋە ئۇنىڭ ساھابىلىرىنىڭ كېلىشىمىگە
ۋە ئەھدىسىگە كىرىشنى خالىسا كىرسۇن.
ئىبنى ئابباس رەزىيەلالھۇ ئەنھۇمانىڭ مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىندى :بۇ ئايەتنىڭ
ھۆكمىنى ﷲ تائاالنىڭ(﴿ :ئۇرۇش قىلىش) ھارام قىلىنغان ئايالر ئۆتۈپ كەتكەندە ،مۇشرىكالرنى
قەيەردە ئۇچراتساڭالر ،شۇ يەردە ئۆلتۈرۈڭالر﴾((( دېگەن ئايىتى ئەمەلدىن قالدۇردى.
﴿ياكى سىلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلىشتىن ياكى ئۆز قەۋمىگە قارشى ئۇرۇش قىلىشتىن
يۈرەكلىرى سىقىلىپ (يەنى سىلەر تەرەپمۇ ئەمەس ،ئۆز قەۋمى تەرەپمۇ ئەمەس بولۇپ) سىلەرگە
كەلگەنلەر بۇنىڭدىن مۇستەسنا (يەنى مۇنداقالرنى ئۆلتۈرمەڭالر ۋە ئەسىر ئالماڭالر) .ئەگەر
ﷲ خالىسا ،ئۇالرنى سىلەرگە مۇسەللەت قىالتتى ،ئۇالر ،ئەلۋەتتە ،سىلەر بىلەن ئۇرۇشاتتى
(يەنى ﷲ ئۇالرنى كۈچلۈك قىلىپ سىلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلىشقا جۈرئەتلىك قىالتتى)،
ئەگەر ئۇالر سىلەردىن يىراق تۇرسا (يەنى سىلەرگە چېقىلمىسا) ،سىلەر بىلەن ئۇرۇشمىسا ۋە
سىلەرگە تەسلىم بولسا ،ﷲ سىلەرنىڭ ئۇالرغا ھۇجۇم قىلىشىڭالرغا ھەرگىز رۇخسەت قىلمايدۇ﴾

ئۇالر بەدرى كۈنى مۇشرىكالر بىلەن مەجبۇرى ئۇرۇشقا چىققان (ھاشىم جەمەتىدىن) ئابباس
ۋە ئۇنىڭدىن باشقا (ئۇرۇش مەيدانىدا ئۇرۇشۇشنى يامان كۆرگەن ھالدا مەجبۇرى كەلگەن)
كىشىلەردۇر .شۇنىڭ ئۈچۈن پەيغەمبەر ئەلەيھىسساالم ئۇ كۈنى ئابباسنى ئۆلتۈرۈشتىن توسۇپ،
ئەسىر ئېلىشقا بۇيرىدى.

﴿ئىمانىنى ئىزھار قىلىش بىلەن سىلەردىنمۇ ئامانلىققا ئېرىشمەكچى ۋە قەۋمىگە قايتقاندا
(كۇفرىنى ئىزھار قىلىش بىلەن) ئۆز قەۋمىدىنمۇ ئامانلىققا ئېرىشمەكچى بولغان ئىككىنچى
بىر خىل كىشىلەر (يەنى مۇناپىقالر) نى كۆرىسىلەر﴾ ﷲ تائاال بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ:

Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Tefsir İbni Kesir - 02 - 12
  • Büleklär
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 1852
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1044
    28.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 1762
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 912
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3701
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1414
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3870
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1253
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1347
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3717
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1434
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3684
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1409
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3666
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3695
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1437
    33.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3751
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1323
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3818
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3831
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1455
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1383
    34.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3745
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1353
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1498
    32.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1417
    34.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3807
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1424
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3785
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3698
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1482
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1309
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3779
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1548
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1567
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3723
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1443
    32.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3790
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    31.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1463
    29.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1535
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3755
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1372
    33.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1370
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3688
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1497
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1396
    33.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3786
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1384
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3662
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1461
    30.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1458
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3724
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1487
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3673
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1402
    33.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3735
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1470
    30.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3636
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1354
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 3654
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1403
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 41
    Süzlärneñ gomumi sanı 3653
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1439
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 42
    Süzlärneñ gomumi sanı 3747
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1392
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 43
    Süzlärneñ gomumi sanı 3729
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1283
    35.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    58.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 44
    Süzlärneñ gomumi sanı 3685
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1365
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 45
    Süzlärneñ gomumi sanı 3580
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1480
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 46
    Süzlärneñ gomumi sanı 3683
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1467
    32.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 47
    Süzlärneñ gomumi sanı 3731
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1451
    32.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 48
    Süzlärneñ gomumi sanı 3675
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1501
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 49
    Süzlärneñ gomumi sanı 3782
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1491
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 50
    Süzlärneñ gomumi sanı 3763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 51
    Süzlärneñ gomumi sanı 3585
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 52
    Süzlärneñ gomumi sanı 3773
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1421
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 53
    Süzlärneñ gomumi sanı 3740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1442
    30.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 54
    Süzlärneñ gomumi sanı 3631
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1517
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 55
    Süzlärneñ gomumi sanı 3732
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1479
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 56
    Süzlärneñ gomumi sanı 3635
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1523
    29.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 57
    Süzlärneñ gomumi sanı 3711
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1444
    32.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 58
    Süzlärneñ gomumi sanı 3614
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1429
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 59
    Süzlärneñ gomumi sanı 3646
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1460
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 60
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1397
    32.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 61
    Süzlärneñ gomumi sanı 3726
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1408
    33.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 62
    Süzlärneñ gomumi sanı 3739
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1395
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 63
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1533
    30.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 64
    Süzlärneñ gomumi sanı 3761
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    31.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Tefsir İbni Kesir - 02 - 65
    Süzlärneñ gomumi sanı 986
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 520
    45.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    66.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.