Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 3171
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2344
4.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
7.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
10.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ﺗــﻮۋا دەپ ﻗــﺎﻟﯩﻤﻪن» .ھــﯧﭽﻜﯩﻤﮕﻪ دﯦــﻤﻪ ﺋــﺎداش-ھﻪ!« دەپ

54

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا

ﺋـــﺎﯾﺮﯨﻠﻐﯩﻠﻰ ﯾﯧـــﺮﯨﻢ ﯾﯩﻠـــﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷـــﻘﺎن دﯨﯿﺎرﯨﻤﻐـــﺎ ﻗـــﺎراپ
ﺋــﺎﺗﻼﻧﻐﯩﻠﯟاﺗﯩﻤﻪن .ﺋﺎﻧــﺎ ﯾــﯘرﺗﺘﯩﻜﻰ ﺗﻮﻧــﯘش ھــﯧﺲ ،ﺗﻮﻧــﯘش ﭘــﯘراق،
ﺗﻮﻧــﯘش ﺳــﯧﺰﯨﻤﻼردﯨﻦ ﻗﺎﯾﺘــﺎ ﺑﻪھﯩﺮﻟﻪﻧﮕﯩﻠــﯟاﺗﯩﻤﻪن .ﺑﯩﺰﻧــﻰ ﺗﯘﻏــﯘپ
ﺗﻪرﺑﯩــﯿﻠﯩﮕﻪن دﯨﯿــﺎر ،ﺋﯚزﯨﻨﯩــﯔ ﻛﻪﯕــﺮى ﻗﯘﭼﯩﻘﯩﻐــﺎ ﺋﯧﻠﯩــﭗ ﺑﯩﺰﻧــﻰ
ﺋﯚﺳﺘﯜرﮔﻪن ﺋﻮﭼﺎق .ﺑﯩـﺰ ﺋﯜﭼـﯜن ﺗﺎۋاﭘﮕـﺎھ ﺑﻮﻟﻐـﺎن دﯨﯿـﺎر ،ﺑﯩﺰﻧﯩـﯔ
ھﻪﻣـــﻤﻪ ﻧﻪرﺳـــﯩﻤﯩﺰ ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﻗﻮﯾﻨﯩﻐـــﺎ ﻣﯚﻛـــﯜﻧﮕﻪن .ﺑﯩـــﺰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــﺎ
ﭼﻪﻛــــﺴﯩﺰﻟﯩﻜﺘﻪ ﺗﻪﻟﭙــــﯜﻧﯩﻤﯩﺰ .ﭼﻮﯕﻘــــﯘر ھــــﯚرﻣﻪت ،ﺳﯧﻐﯩﻨﯩــــﺸﺘﺎ
ﺋﯩﻨﺘﯩﻠﯩﻤﯩﺰ .ﺋﯚزۈﻣﻨﻰ ،ﺋﯚزﻟﯜﻛﯜﻣﻨﻰ ﺗﯧﭙﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ،ﯾﻪﻧﻪ ﺑﯩـﺮ ﻗﯧـﺘﯩﻢ
ﺳﻪرﺳــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﺎ ﻗﺎﻟﻐــﺎن روھﯩﻤﻨــﻰ دﯨﯿﺎرﯨﻤﻨﯩــﯔ ﺋــﻮت ﻛﻪﺑــﻰ ﺋﯩﺴــﺴﯩﻖ
ﺗﻪﭘﺘﯩــﺪە ﭘـــﺎﻛﻼپ ،ﺋـــﯚز ﺋﻮرﺑﯧﺘﯩــﺴﯩﻐﺎ ﻛﯩﺮﮔـــﯜزﻣﻪك ﺑﻮﻟـــﯘپ ،ﺋﺎﻧـــﺎ
دﯨﯿﺎرﯨﻤﻐــﺎ ﺋﺎﺗﻼﻧﻤــﺎﻗﭽﯩﻤﻪن .ﺑﯩﻠﯩــﻤﻪن ،ﺳــﻪﭘﻪر ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩــﻚ ﺋــﯘزۇن،
ﻗﺎﻧﭽﻠﯩﻚ زﯦﺮﯨﻜﯩﺸﻠﯩﻚ ،ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﻣﯘﺷﻪﻗﻘﻪﺗﻜﻪ ﺗﻮﻟﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎ ھﻪم
ﯾﯘرت ﺋﯩﺸﻘﻰ ھﻪﻣﻤﯩﻨﻰ ﺋﯘﻧﺘﯘﻟﺪۇرﻏﺎن» .ﭼﻮﻗـﯘم ﻗـﺎﯾﺘﯩﺶ ﻛﯧـﺮەك«
دﯦﮕﻪن ﺋﻮﯾﻨﯩﯔ ﺗﯜرﺗﻜﯩﺴﯩﺪە ﺋﺎﻧﺎ دﯨﯿﺎرﯨﻤﻐﺎ ﯾﯜرۈپ ﻛﻪﺗﻤﻪﻛﭽﯩﻤﻪن،
ﺧﯘددى ﺋﯘﭼﯘرﻣﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻗﺎرﻟﯩﻐﺎﭼﻤﯘ ﺋﺎﺧﯩﺮى ﺑﯧﺮﯨﭗ ﺋﯚز ﺋﯘۋﯨـﺴﯩﻐﺎ
ﭼﯜﺷــﻜﻪﻧﺪەك ،ﮔﻪرﭼﻪ ﺋﯘﭼﯘرﻣــﺎ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــﺎن ﺑﻮﻟــﺴﺎﻣﻤﯘ ،دﯨﯿﺎرﯨﻤﻨﯩــﯔ
ﺋﯩﻠﻠﯩﻖ ھﯩﺪﯨﺪﯨﻦ ﺑﻪھﯩﺮﻟﻪﻧـﺴﻪم ،ﺋـﯚزۈﻣﻨﻰ ﺗﻮﻟﯩﻤـﯘ ﺷـﺎد ﺳـﯧﺰﯨﻤﻪن.
دەھﺸﻪت ﺋﯩﺴﺴﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪن ﺑﻮﻟـﺴﯩﻤﯘ ،ﺋـﯚز ھـﺎرارﯨﺘﻰ ﺑﯩـﻠﻪن ﻣﯧﻨـﻰ
ﻛﯚﯾﺪۈرﺳﯩﻤﯘ ﺋﯚز ﯾﯘرﺗﯘم ﺳـﺎﻟﻘﯩﻦ ﺷـﺎﻣﺎل ﺋﯧـﺴﯩﭗ ﺗﯘرﻏـﺎن ﺑـﯘ ﯾـﺎت
ﺷﻪھﻪردﯨﻦ ﻣﯩﯔ ﯾﺎﺧﺸﻰ .ﺋﯩﺴﺴﯩﻖ ﺑﻮﻟﺴﺎ ھﻪم ﺋﯚز ﯾﯘرﺗﻨﯩﯔ ﺋﯚزﮔﻪ-
دە .ﻣﻪن ﺋﺎﻧﺎ ﺗﯘﭘﺮاﻗﻨﻰ ﻛﯚرﯨﻤﻪن .ﺋﯘ ﯾﻪردە ﻗﺎﻟﻐـﺎن دوﺳـﺖ-ﺑـﯘرادەر،
ﻗﺎن-ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻠﯩﺮﯨﻢ ﺑﯩﻠﻪن ﺟﻪم ﺑﻮﻟﯘپ ،ﮔﯚدەﻛﻠﯩﻜﯩﻤﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﺗﻠﯩﻖ
ﺋﻪﺳــﻠﯩﻤﯩﻠﻪر ﺑﯩــﻠﻪن ﺗﻮﻟﻐــﺎن ﺷــﯘ ﺷــﯧﺮﯨﻦ دەﻣــﻠﻪر ﻗﻮﯾﻨﯩﻐــﺎ ﻏﻪرق
ﺑﻮﻟﯩﻤﻪن .ﺋﯘﯾﻐﯘردﯨﻦ ﺋﯘزاﻗﻠﯩﺸﯩﯟاﺗﻘﯩﻨﯩﻐﺎ ﻗﺎرﯨﻤﺎي ھﻪﻣﻤﻪ ﯾﯧﺮﯨـﺪﯨﻦ
ﺋﯘﯾﻐــﯘر دەپ ﺗﻮۋﻻۋاﺗﻘــﺎن ﺷــﻪھﻪر ﻛــﻮﭼﯩﻠﯩﺮى ،ﺋــﯚي-ﺋﯩﻤــﺎرەﺗﻠﯩﺮى
ﺑﯩــﻠﻪن ،ﺗﯧﺨﯩﻤــﯘ ﻣــﯘھﯩﻤﻰ ﺷــﯘ ﯾﻪردە ﻗﺎﻟﻐــﺎن ﺋــﯚز ﻗﻪۋﻣﯩــﻢ ﺑﯩــﻠﻪن
دﯨﺪارﻟﯩــﺸﯩﻤﻪن .ﺋــﯚزۈم ﯾﯧــﺸﯩﻠﻠﯩﻘﻘﺎ ﭘــﯜرﻛﻪﻧﮕﻪن ،ﺑﻪك ﺋﯩﺴــﺴﯩﭗ
ﻛﻪﺗــﺴﻪ ﯾــﺎﻣﻐﯘر ﯾﺎﻏــﺪۇرۇپ ﺋﯩﻠﻠﯩﺘﯩــﭗ ﻗﻮﯾﯩــﺪﯨﻐﺎن ﺑــﯘ ﺷــﻪھﻪردە
ﺗــﯘرﯨﻤﻪن ،ﯾﯜرﯨﻜﯩﻤﻨﯩــﯔ ﭼﻮﯕﻘــﯘر ﻗﺎﺗﻼﻣﻠﯩﺮﯨــﺪﯨﻦ ﯾﻪﻧﯩــﻼ »ﺋﺎﻧـــﺎ

ﺗﯘﭘﺮاق« دﯦﮕﻪن ﺋﺎۋاز ﻛﯧﻠﯩﭗ ﺗﯘرﯨﺪۇ .ﭼﯜﻧﻜﻰ ،ﺑﻪزﯨﻠﻪر ﺗﻪرﯨﭙﯩـﺪﯨﻦ
»ﺋﻮت ﻣﺎﻛﺎﻧﻰ ،دوزاخ« دەپ ﺗﻪرﯨﭙﻠﯩﻨﯩﯟاﺗﻘﺎن ،ﺋﯚز ﺋﯧﻜﻮﻟﻮﮔﯩﯿﻪﺳـﯩﻨﻰ
ﺗﻪﯕﺸﻪش ﺋﯩﻘﺘﯩﺪارﯨﺪﯨﻦ ﺑﺎرﻏﺎﻧﺴﯧﺮى ﻣﻪھﺮۇم ﻗﯧﻠﯩﯟاﺗﻘـﺎن ﺷـﯘ ﺋﺎﻧـﺎ
ﻣﺎﻛـــﺎن ﻣﺎﯕـــﺎ ﯾﻪﻧﯩـــﻼ ﺟﻪﻧـــﻨﻪت ﻣﯩـــﺴﺎﻟﻰ .ﺳـــﯜﻧﺌﯩﯿﻠﯩﻜﺘﯩﻦ ﺋـــﯘزاق،
ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﯿﻠﯩﻚ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﯾﺎﺷﻨﺎۋاﺗﻘﺎن ھﺎﯾﺎﺗﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻗﻪدﯨﺮﻟﯩﻚ ﺗﯘﯾﯘﻟﯩﺪۇ.
ﺧﻪﯾﺮ ،ﺑﯘ ﺟﺎﯾﺪﯨﻜﻰ ﮔﯜزەﻟﻠﯩﻜﻠﻪر ﮔﯜزەﻟﭽﻪ ﻗﯧﻠﯩﯖﻼر.
ﺋﻪي ،ﺋﺎﻧﺎ دﯨﯿﺎر! ﻧﯧﻤﯩﻠﻪرﻧﻰ ﺳﺎﻗﻼپ ﻗﻮﯾﻐﺎﻧﺴﻪن ﭘﻪرزەﻧﺘﯩﯖﮕﻪ
»ﺳﺎﻻﻣﻠﯩﻖ« دەپ؟

ﺋﯘﯾﻐﯘرﻏﻮﻟﺪا
ﭘـــﻮﯾﯩﺰدﯨﻜﻰ ﻣﯩﯖﺒﯩـــﺮ ﺟﺎﭘـــﺎﻻرﻧﻰ ﺗﺎﻣـــﺎم ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ،ﯾـــﯘرﺗﯩﻤﯩﺰ
ﻣﻪﻧﺰﯨﻠﯩﮕﻪ ﯾﯧﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﺪۇق .ﭘﻮﯾﯩﺰدﯨﻦ ﭼﯜﺷﻜﯩﻨﯩﻤﯩﺰدە دﯨﻤﯩﻘﯩﻤﯩﺰﻏﺎ
ﺋــﯘرۇﻟﻐﯩﻨﻰ ﺋﯘﯾﻐﯘرﻏﻮﻟﻨﯩــﯔ ﺋﯩﺴــﺴﯩﻖ ۋە دﯨﻤﯩــﻖ ھﺎۋاﺳــﻰ ﺋﻪﻣﻪس،
ﺳــﺎﻟﻘﯩﻦ ،ﺟﺎﻧﻐــﺎ ﯾﯧﻘﯩــﺸﻠﯩﻖ ﺳــﻪھﻪردﯨﻜﻰ ﺳــﯚرۈن ھﺎۋاﺳــﻰ ﺑﻮﻟــﺪى.
ﻣﺎﺷــﯩﻨﺎ ﻛﯧﺘﯩــﭗ ﺑﺎرﯨــﺪۇ .ﻣﺎﯕــﺎ ﺗﻮﻧــﯘش ﻗﻮﻣــﯘل ﻛــﻮﭼﯩﻠﯩﺮى ﻛــﯚز
ﺋﺎﻟﺪﯨﻤﺪا ﻧﺎﻣﺎﯾﻪن ﺑﻮﻟﻤﺎﻗﺘﺎ .
ﻗﻮﻣﯘﻟﻨﯩﯔ ﺗﺎرﯨﺨﻰ ،ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗـﻰ ھﻪﻗﻘﯩـﺪﯨﻜﻰ ﺋـﻮﯾﻠﯩﺮﯨﻢ ﻛـﯚز
ﺋﺎﻟﺪﯨﻤﺪﯨﻜﻰ ﻗﻮﻣﯘل ﻣﻪﻧﺰﯨﺮﯨﻠﯩﺮى ﺑﯩـﻠﻪن ﺗﯧﺨﯩﻤـﯘ ﻗﺎﻧـﺎت ﯾﺎﯾﻤﺎﻗﺘـﺎ.
ﺋﯘﯾﻐﯘرﻏــــﻮل ــــــ ﺋﯩﯟﯨﺮﻏــــﻮل① ــــــ ﺗﺎرﯨﺨﻨﯩــــﯔ ﺋﻪڭ ﻗﻪدﯨﻤﯩــــﻲ
ﺳﻪھﯩﭙﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﭘﯜﺗﯜﻟﮕﻪن ﺷﯘ دەﻣﻠﻪردﯨـﻼ ﺋﯘﯾﻐﯘرﻧﯩـﯔ ﻧـﺎﻣﻰ ﺑﯩـﻠﻪن
ﺧـــﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﻧﮕﻪن ﯾـــﯘرت .ﺷـــﺎﻣﺎن دﯨﻨـــﻰ ﻣﻪرﻛﻪزﻟﯩﺮﯨـــﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟـــﯘش
ﺳــﯜﭘﯩﺘﯩﺪە »ﻗــﺎم ﺋﯩــﻞ«ـــ ﻗــﺎﻣﻼر ﺋﯧﻠــﻰ ﻧــﺎﻣﯩﻨﻰ ﺋﺎﻟﻐــﺎن» .ﻗﺎﻣﯩــﻞ
)ﺧﻪﻧـــــﺰۇﭼﻪ -( 哈密ﻗـــــﺎﻣﯘل -ﻗﻮﻣـــــﯘل« ﻧـــــﺎﻣﻰ ﻣﻮﯕﻐـــــﯘﻟﻼر
ھﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﻘﺎن ۋە ﺑﯜﮔﯜﻧﮕﻪ ﺷﯘ
ﺗﻪرﯨﻘﯩﺪە ﺋﯘﻻﺷﻘﺎن .ﺗﺎرﯨﺨﺘﯩﻜﻰ ﺷﻪرق ﺑﯩـﻠﻪن ﻏﻪرب ﺋﺎرﯨﻠﯩﻘﯩـﺪﯨﻜﻰ
ﺳﻮدا ،ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪت ،ﺋﯘرۇش ﺑﯘ ﺟﺎﯾﺪﯨﻦ ﺋـﺎﺗﻼپ ﺋـﯚﺗﻪﻟﻤﯩﮕﻪن ،ﺑﯘﻧﯩـﯔ
ﺑﯩـــﻠﻪن ﺋـــﯚزﮔﯩﭽﻪ ﯾﻪرﻟﯩـــﻚ ﻣﻪدەﻧﯩـــﯿﻪﺗﻜﻪ ﺳـــﺎھﯩﺐ ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺑـــﯘ

55

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا
ﺧﺎﺳــﯩﯿﻪﺗﻠﯩﻚ ﻣﺎﻛــﺎن ﻛــﯚپ ﺧﯩــﻞ ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗــﺘﯩﻦ ﺋــﯚز ﺋﯜﻟﯜﺷــﯩﻨﻰ
ﺋﺎﻟﻐـــﺎن .ﺋـــﯜچ ﯾـــﯜز ﯾﯩﻠﻠﯩـــﻖ ﻗﻮﻣـــﯘل ۋاﯕﻠﯩـــﺮى ھﯚﻛـــﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻘﻰ
ﻣﻪزﮔﯩﻠﯩــﺪﯨﻜﻰ ﺑﯧﻜﯩــﻚ ﺳﯩﯿﺎﺳــﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳــﯩﺮﯨﺪە ﺋــﯚز ﺧﺎﺳــﻠﯩﻘﯩﻨﻰ،
ﺑﻮﻟﯘﭘﻤــﯘ ﻗﻪدﯨﻤﻜــﻰ ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗــﻰ ﺗﻪرﻛﯩﺒﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺳــﺎﻗﻼپ
ﻗﺎﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩــﻠﻪن ﺑﯩــﺰ ﺋﯜﭼــﯜن ﻗﻪدﯨﺮﻟﯩــﻚ ﺑﻮﻟﻐــﺎن ﻣﺎﻛــﺎن .ﺑــﯘ
ﯾﯘرﺗﻨﯩـــﯔ ﺟﯘﻏﺮاﭘﯩﯿﻪﻟﯩـــﻚ ﭼﯧﮕﺮﯨـــﺴﯩﻨﯩﯔ ﻛﻪﯕﺮﯨﻠﯩﻜـــﻰ ﺋﯘﻧﯩـــﯔ
ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪت ﺗﻪرﻛﯩﺒﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﯚپ ﺧﯩﻠﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﯩﮕﻪن .ﺑﯘ ﺧﯩﻞ
ﻛــﯚپ ﺧﯩــﻞ ﻣﻪدەﻧﯩــﯿﻪت ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﯩﻨــﻰ ﺗﻪﺷــﻜﯩﻞ ﻗﯩﻠﻐــﯘﭼﻰ
ﻣﯘھﯩﻢ ﺗﻪرﻛﯩﺒﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮى ﺑﻮﻟﯘش ﺳﯜﭘﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﭘﯜﺗﻜﯜل ﺋﯘﯾﻐﯘر
ﻣﯩﻠﻠﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﺎرﯨﺦ ،ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﯩﻨﻰ ﺗﻪﺗﻘﯩـﻖ ﻗﯩﻠﯩـﺸﺘﯩﻜﻰ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩـﻚ
ﻣﻪﻧﺒﻪﻟﻪرﻧﯩﯔ ﺑﯩـﺮى ھﯧـﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪۇ .ﺷـﯘ ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﻨﯩـﯔ ھﻪﻗـﺪارﻟﯩﺮى
ﺑﻮﻟﯘﺷـــﯩﻤﯩﺰ ﺋﻪڭ ﺋـــﺎۋۋال ﺑﯩﺰﻧﯩـــﯔ ﺋـــﯘﻧﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩـــﺸﯩﻤﯩﺰ ،ﺗﻪﺗﻘﯩـــﻖ
ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻤﯩﺰ ،ﺑﺎﺷﻘﯩﻼرﻏﺎ ﺑﯩﻠﺪۈرۈﺷـﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺷـﻪرت ﻗﯩﻠﯩـﺪۇ .ﺑـﯘ ﺧﯩـﻞ
ﻛﻪڭ زوﻧﯩﻐﺎ ﺗﺎرﻗﺎﻟﻐﺎن ﻛﯚپ ﺧﯩﻞ ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﻨـﻰ ﺑﯩﻠﯩـﺶ ھﻪرﮔﯩﺰﻣـﯘ
ﺋﯩﻜﻜﻰ-ﺗﯚت ﺗﺎل ﻛﯩﺘﺎب ﻛﯚرۈش ﺑﯩﻠﻪن ﺋﻪﻣﻪﻟﮕﻪ ﺋﺎﺷﻤﺎﯾﺪۇ .ﺑﯘﻧﯩﯔ
ﺋﯜﭼــﯜن ﻗﻮﻣﯘﻟﻨﯩــﯔ ﺗﯩــﻞ ﺋــﺎدﯨﺘﻰ ﺑــﻮﯾﯩﭽﻪ ﺑﻪش ﺷــﺎر ،ﺋــﻮن ﺋﯩﻜﻜــﻰ
ﺗــﺎغ②ﻧــﻰ ﻛــﯚرۈپ ،ھﻪر ﺷــﺎر ،ھﻪر ﺗﺎﻏﻼرﻧﯩــﯔ ﯾﻪرﻟﯩــﻚ ﻣﻪدەﻧﯩــﯿﻪت
ھﺎدﯨـــﺴﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﻪﻛـــﺸﯜرۈش ،ﺗﻪﺗﻘﯩـــﻖ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﻛﯧـــﺮەك .ﻗﻮﻣـــﯘل
)ﺋﯘﯾﻐﯘرﻏﻮل( ﻧﯩﯔ ﺟﺎي-ﺟﺎﯾﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺑﯧﺮﯨﭗ ﺗﯩـﻞ ،ﻓﻮﻟﻜﻠـﻮر ،ﺗـﺎرﯨﺦ،
ﻣﻪدەﻧﯩــﯿﻪت ﻛـــﯚپ ﻗﯩﺮﻟﯩـــﻖ ﺗﻪﻛــﺸﯜرۈش ﺋﯧﻠﯩـــﭗ ﺑﯧـــﺮﯨﺶ ﻣﯧﻨﯩـــﯔ
ﺋﯘزۇﻧـــﺪﯨﻦ ﺑﯧـــﺮى ﻛﯚﯕﻠـــﯜﻣﮕﻪ ﭘﯜﻛـــﯜپ ﻛﻪﻟـــﮕﻪن ﻧﯩـــﺸﺎﻧﯩﻢ...
ﺧﯩﯿﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻢ ﺗﺎﻣﺎﻣﯩﻐﺎ ﯾﻪﺗﻤﻪي ﺗﯘرۇﭘﻼ ،ﺋﯩـﺸﯩﻚ ﺋﺎﻟـﺪﯨﻤﯩﺰﻏﺎ ﻛﯧﻠﯩـﭗ
ﻗﺎﻟﺪۇق .ﺋﺎددﯨﻲ ،ﺋﻪﻣﻤﺎ ﻣﯧﮫﺮى ﺋﯩﺴﺴﯩﻖ ،ﺋﯚزﮔﻪ ﯾﯘرﺗﺘﺎ ﻛﯚزﮔﻪ ﮔﯜل
ﻛﯚرﯨﻨﯩﺪﯨﻐﺎن ﺋﯚﯾﻠﻪر .ﯾﯧﺸﻰ ﺋﺎﻧﭽﻪ ﭼﻮڭ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯩـﺮاق ﺑﯩﺰﻧـﻰ،
ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ دەپ ﺟﺎﭘﺎﻧﻰ ﻛﯚپ ﺗﺎرﺗﯩـﭗ ،ﭘﯧﺸﺎﻧﯩـﺴﯩﻨﻰ ﻗـﻮرۇق ﺑﯧـﺴﯩﭗ
ﻛﻪﺗـــﻜﻪن ﺗﻮﻟﯩﻤـــﯘ ﻣﯧﮫﯩﺮﻟﯩـــﻚ ﻛـــﯚزﻟﯩﺮى ،ﺟـــﺎﻧﻨﻰ ﻻل ﻗﯩﻠﻐـــﯘﭼﻰ
ﺳــﯚزﻟﯩﺮى ﺑﯩــﻠﻪن ﯾــﯜرەﻛﻠﻪردﯨﻜﻰ ﺋــﻮﺗﻨﻰ ﯾﺎﻟﻘﯘﻧﺠــﺎﺗﻘﯘﭼﻰ ﺋﺎﻧــﺎم؛
ھﺎﯾﺎﺗﯩﻤﯩﺰﻏﺎ ﻣﺎددﯨﻲ ۋە ﻣﻪﻧﯩـﯟﯨﻲ ﺟﻪھﻪﺗﻠﻪردﯨـﻦ ﺗـﯜۋرۈك ﺑﻮﻟﻐـﯘﭼﻰ
ﺋﯘﻟــﯘغ ﺋﯩﻨــﺴﺎن ﺋﺎﺗــﺎم؛ ﺑﯩــﺰ ﺋﯜﭼــﯜن ﺋــﯚز ھﺎﯾﺎﺗﯩﻨﯩــﯔ دەﺳــﻠﻪﭘﻜﻰ
ﺳﻪھﯩﭙﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻼ ﺋﺎز ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎن ﻗﯘرﺑﺎﻧﻠﯩﻘﻼرﻧﻰ ﺑﻪرﮔﻪن ،ﺋﺎﻗﻜﯚﯕﯜل،
ﻛﯚﯾﯜﻣﭽـــﺎن ﺋﺎﻛــــﺎم؛ ﻛﯩﭽﯩــــﻚ ﺑﻮﻟــــﺴﯩﻤﯘ ھﺎﯾﺎﺗﻨﯩــــﯔ ﺋــــﺎﭼﭽﯩﻖ-
ﺳـــﻮﻏﯘﻗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ھـــﯧﺲ ﻗﯩﻠﯩـــﺸﻘﺎ ﺋﯜﻟﮕـــﯜرﮔﻪن ﺳـــﯩﯖﻠﯩﻢ -ﺋـــﯘﻻر
ھﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﻨﯩـﯔ ھﻪﯾﺮاﻧﻠﯩـﻖ ﺋﯩﻠﻜﯩـﺪﯨﻜﻰ ﻧﻪزەرﻟﯩﺮﯨـﺪە ﻣﺎﯕـﺎ
ﺑﯧﻘﯩــﭗ ،ﺳـــﯧﻐﯩﻨﯩﺶ ﺋﯩﭽﯩـــﺪە ﻗﺎﻟﻐــﺎن ھﯧﺴـــﺴﯩﯿﺎﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﻪﻟﺒـــﺘﯩﻦ
ﻗﻪﻟﺒﻜﻪ ﺗﺎرﻗﯩﻐﺎن ،ﺗﯩﻞ ﺑﯩﻠﻪن ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪﺷﻜﻪ ﺋـﺎﺟﯩﺰﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩـﺪﯨﻐﺎن
ﻗﺎﻧـﺪاﻗﺘﯘر ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﯩﻲ ﺳـﯧﺰﯨﻤﻼر ﺋﯩﭽﯩـﺪە ﺋﯩﭙـﺎدﯨﻠﻪپ ﺑﯧﺮﯨـﺸﺘﻰ .ﺋــﯚي
ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯧﺘﯩﺰ ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ دەﻣﻠﻪردە ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﻤﯩﺰﻧﯩـﯔ ﺋﯩﻠﻠﯩـﻖ ﻗﻮﯾﻨﯩـﺪا
ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧـﺎ ،ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷـﻠﯩﻖ ﻣﯘھﻪﺑﺒﯩﺘﯩـﺪﯨﻦ ﻗـﺎﻧﻐﯘﭼﻪ ﻟﻪززەت ﺋﺎﻟـﺪﯨﻢ.
ﺑﯩــﺮاق ،ﺋﯘﯾﻐﯘرﻏﻮﻟﻨﯩــﯔ ھﻪرﻗﺎﯾــﺴﻰ ﺟﺎﯾﻠﯩﺮﯨﻐــﺎ ﺑﯧﺮﯨــﭗ ﺗﻪﻛــﺸﯜرۈش
ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺸﺘﻪك ﺋﺎرزۇﯾﯘم ھﯧﭻ ﺧﯩﯿﺎﻟﯩﻤﺪﯨﻦ ﻛﻪﺗﻤﯩﺪى.
ﺗﻪﻟﯩـــﯿﯩﻤﮕﻪ ﻣﻪﻟـــﯘم ﺳـــﻪۋەﺑﻠﻪر ﺑﺎھﺎﻧﯩـــﺴﯩﺪا دﯨﯿﺎرﯨﻤﯩﺰﻧﯩـــﯔ
ﺷﻪرﻗﯩﻲ ﺋﯧﺘﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﺋﻮرۇن ﺋﺎﻟﻐﺎن ﺑﯘ ﺑﺎﻏﺮى ﻛﻪڭ ﯾﯘرﺗﻨﯩـﯔ ﺟـﺎي-
ﺟﺎﯾﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺑﯧﺮﯨـﭗ ﺗﻪﻛـﺸﯜرۈش ﭘﯘرﺳـﯩﺘﻰ ﭼﯩﻘﯩـﭗ ﻗﺎﻟـﺪى .ﻗﻮﻣﯘﻟـﺪا
ﺗﯘﻏﯘﻟﯘپ ،ﺑﯘ ﯾﯘرﺗﺘﺎ ھﺎﯾﺎﺗﯩﻤﻨﯩﯔ 15ﯾﯩﻠﯩﻨﻰ ﺋﯚﺗﻜﯜزﮔﻪن ﺑﻮﻟﺴﺎﻣﻤﯘ،
ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻗﻮﻣﯘﻟﻨﯩﯔ ﻣﻪرﻛﯩﺰﯨﻲ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺷﻪھﻪرﺋﯩﭽﻰ ﯾﯧﺰﯨﺴﻰ ۋە ﺋﯘﻧﯩﯔ
ﺋﻪﺗﺮاﭘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﯾﯧﺰا-ﺑﺎزارﻻردﯨﻦ ﺑﺎﺷـﻘﺎ ﺟـﺎﯾﻼرﻧﻰ
ﻛـــﯚرۈش ،ﺗﻪﻛـــﺸﯜرۈش ھـــﯧﭻ ﻧﯧـــﺴﭗ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐـــﺎن ﺋﯩـــﺪى .ﯾـــﺎزﻟﯩﻖ
ﺗﻪﺗﯩﻠﻨﯩﯔ ﺋﻪڭ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ دەﻣﻠﯩﺮﯨﺪە ﺗﺎﺳﺎددﯨﭙﯩﻲ ھﺎﻟﺪا ﺑﯘ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩﻚ
ﭘﯘرﺳﻪﺗﻜﻪ ﻣﯘﯾﻪﺳﺴﻪر ﺑﻮﻟﺪۇم .ﯾﯘرﺗﯘﻣﺪﯨﻜﻰ ھﻪﻗﯩﻘﯩﻲ ﮔﯜزەﻟﻠﯩﻜﻠﻪر،

ﺋــﺎﯾﺮﯨﻢ ﺋﻪﻧــﺌﻪﻧﻪ-ﺋــﺎدەﺗﻠﻪر ﺑــﯘ ﯾﯧــﺰا-ﻗﯩــﺸﻼﻗﻼردا ﺑﯜﮔــﯜﻧﮕﯩﭽﻪ ﺋــﯚز
ﻣﻪۋﺟﯘﺗﻠــﯘﻗﯩﻨﻰ ﺳــﺎﻗﻼپ ﻛﯧﻠﯩﯟﯦﺘﯩﭙﺘــﯘ .ﺗﯚﻣــﯜر ﺧﻪﻟﯩــﭙﻪ ،ﺧﻮﺟﯩﻨﯩﯿــﺎز
ھﺎﺟﯩﻼر ﺋـﯚز ﺋـﺎﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﭼـﺎﭘﺘﯘرۇپ ،ﺋﻪﻟـﮕﻪ ﻛﻪﻟـﮕﻪن ﯾﺎۋﻏـﺎ ﻗﺎرﺷـﻰ
ﺋﯘرۇﺷــﻘﺎ ﺋﺎﺗﻼﻧﻐــﺎن ﺗــﺎغ-ﺋﯧــﺪﯨﺮﻻر ﻛــﯚز ﺋﺎﻟﺪﯨﻤــﺪﯨﻼ ﺗﯘرﻏﯩﻨﯩــﺪا،
ﭼﻪﻛـــﺴﯩﺰ ھﺎﯾﺎﺟﺎﻧﻐـــﺎ ﭼﯚﻛﺘـــﯜم .ﺑـــﯘ ﺧﺎﺳـــﯩﯿﻪﺗﻠﯩﻚ زﯦﻤﯩﻨﻐـــﺎ ﺋـــﯚز
ﻗﻪدﯨﻤﯩﻤﻨــﻰ ﻗﻮﯾﺎﻟﯩﻐﯩﻨﯩﻤــﺪﯨﻦ ﭼﻪﻛــﺴﯩﺰ ﻏﯘرۇرﻻﻧــﺪﯨﻢ .ﻗﻪدﯨﺮﻟﯩــﻚ
ﺋﻮﻗﯘرﻣﻪن ،ﻗﻮﻣﯘﻟﻨﯩﯔ ﺑﻪش ﺷﺎر ،ﺋـﻮن ﺋﯩﻜﻜـﻰ ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻐـﺎ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐـﺎن
ﺑــﯘ ﻗﯩــﺴﻘﯩﻐﯩﻨﻪ ﺗﻪﻛــﺸﯜرۈش ﺧﺎﺗﯩﺮﯨــﺴﯩﺪﯨﻦ ﺳــﯩﺰﻣﯘ ﻧﻪﻟﻪﮔﯩــﺪۇر
ﻣﯚﻛﯜﻧﯜۋاﻟﻐـــﺎن ﺋﺎﻟﻠﯩﻘﺎﻧـــﺪاق ھﯧـــﺴﻠﯩﺮﯨﯖﯩﺰﻧﻰ ﺗﯧﭙﯩـــﭗ ﺋﺎﻟـــﺴﯩﯖﯩﺰ
ﺋﻪﺟﻪپ ﺋﻪﻣﻪس.

ﻗﺎرا دۆۋە ،ﻻﭘﭽﯘﻗﺘﺎ ﺑﯩﺮ ﻛﯜن
ﻗﺎرا دۆۋە ﺑﯩﺰﮔﻪ ﻧﺎھﺎﯾﯩﺘﻰ ﺳﯧﮫﯩﺮﻟﯩﻚ ﺑﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﯩﺮ ﯾـﯘرت.
ﻗﺎﻧـــــــﺪاﻗﺘﯘر ﺋﯩﯖﯩﻐﯩﺮﭼـــــــﺎق )ﻟﯩﯖﮕﯩﺮﭼـــــــﺎق( ۋە ﺑﻮﯾﯘﻧﭽـــــــﺎق
ﺳﻮﻗﯘﺷﺘﯘرۇﺷـﺘﻪك ﺟـﻮدا )ﺟﺎدۇﮔﻪرﻟﯩــﻚ( ﭘﺎﺋـﺎﻟﯩﯿﻪﺗﻠﯩﺮى ۋە ﺳــﯩﺮﻟﯩﻖ
ﺋﻪﺳﻜﯩﺸﺎر ﺧﺎراﺑﯩﻠﯩﺮى ﺑﯩﻠﻪن ﺋﻪل ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﯜرﻟﯜك ﻗﻮرﻗﯘﻧﭽﻠﯘق
ھﯧﻜﺎﯾﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﻛﯧﻠﯩـﭗ ﭼﯩﻘﯩـﺸﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﻧـﺒﻪ ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﺑـﯘ ﻗﻪدﯨﻤﯩـﻲ
دﯨﯿــﺎر ھﻪﻗﻘﯩــﺪە ﺋﺎﺟﺎﯾﯩــﭗ ﭘــﺎراﯕﻼرﻧﻰ ﺋــﺎﯕﻼﯾﺘﺘﯘق .ﺑــﯘ ﻗﯧــﺘﯩﻢ ھﻪم
ﺑﻪﻛـــﻼ ﺋـــﯘزۇن ﺗﯘراﻟﻤﯩـــﺪۇق ،ﺷﯘﻧـﺪاﻗـــﻼ ﻗــﺎرا دۆۋﯨﻨﯩــﯔ ﺋﯚزﯨــﺪە
ﺗـــﯜزۈك-ﻣـــﯜزۈك زﯨﯿـــﺎرەت ﺋﯘﯾﯘﺷـــﺘﯘراﻟﻤﯩﺪۇق .ﺑﯩـــﺮاق ،ﻗﻪدﯨﻤﯩـــﻲ
ﭘـــﯘراﻗﺘﯩﻜﻰ ﺋـــﯚﯾﻠﯩﺮى ،ﺋﻮﭼـــﯘق ۋە ﻣﻪرداﻧﻪ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﯩﺮى ،ﺋﯧﻐﯩـــﺰدا
ﻗﺎﻟﻐﯘدەك ﺋﯜزۈم ۋە ﭼﯩﻼﻧﻠﯩﺮى ،ﯾﯧﯖﯩـﺪﯨﻦ ﻗﺎﯾﺘـﺎ ﻣﯩﻠﻠﯩـﻲ ﺋﯘﺳـﻠﯘﺑﺘﺎ
ﺳﯧﻠﯩﻨﯩﯟاﺗﻘﺎن ﯾﯧﺰا ﺑﺎزﯨﺮى ﻗﻪﻟﺒﯩﻤﯩﺰدﯨﻜﻰ ﺳﻮﺋﺎل ﺑﻪﻟﮕﯩﺴﯩﮕﻪ ﭼـﺎﻻ-
ﭘﯘﭼﯘق ﺑﯧﺮﯨﻠﮕﻪن ﺟﺎۋاﺑﻰ ﺗﻪرﯨﻘﯩﺴﯩﺪە ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﺑـﯘ ﻗﻪدﯨﻤﯩـﻲ ﯾﯘرﺗﻘـﺎ
ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﻗﯩﺰﯨﻘﯩـــﺸﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤـــﯘ ﺋﺎﺷـــﯘرۇۋەﺗﺘﻰ .ﻗـــﺎرا دۆۋﯨـــﺪﯨﻦ
ﭼﯩﻘﻘـــﺎن ﻧﻪﭼـــﭽﻪ ﻣﯩـــﯔ ﯾﯩﻠﻠﯩـــﻖ ﺋـــﺎدەم-ﺑﯩﺰﻧﯩـــﯔ ﺋﻪﺟـــﺪادﯨﻤﯩﺰ،
ﺋﻪﺳﻜﯩﺸﺎر ﺧﺎراﺑﯩـﺴﻰ ﺷـﯘ ﻛـﯜﻧﻰ ﺑﯩﺰﻧـﻰ ﻛﯜﺗﯜۋاﻟﻐـﺎن ﻗـﯘم-ﺑﻮراﻧﻐـﺎ
ﺋﻮﺧﺸﺎش ﺗﺎرﯨﺨﻨﯩﯔ ﺑـﻮران-ﭼﺎﭘﻘﯘﻧﻠﯩﺮﯨـﺪﯨﻦ ﺋﯧـﺸﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐـﺎن ،ﺋﻪﻧﻪ
ﺷﯘ ﺋﻪﺟﺪادﯨﻤﯩﺰ ﯾﺎراﺗﻘـﺎن ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﻨﯩـﯔ ﻛﯩﭽﯩﻜﻜﯩـﻨﻪ ﺋﯩﺰﻧـﺎﻻردﯨﻦ
ﺋﯩﺒــﺎرەت .ﺋﺎﻣــﺎل ﻗــﺎﻧﭽﻪ ،ﺑﯩﺰﻣــﯘ ﺷــﯘ ﺑﻮراﻧﻨﯩــﯔ ﻛﺎﺳــﺎﭘﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﻗــﺎرا
دۆۋﯨﻨﯩــﯔ ۋﯨــﺴﺎﻟﯩﻐﺎ ﺗﻮﻟــﯘق ﯾﯧــﺘﻪﻟﻤﻪي ،ﻧــﺎﺟﻰ ﺷــﻪھﯩﺮى-ﻻﭘﭽﯘﻗﻘــﺎ
ﯾــﯜرۈپ ﻛﻪﺗﺘــﯘق .ﻗــﺎرا دۆۋە ﯾﯧﺰﯨــﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗــﯚۋەﯾﻨﯩﮕﻪ )ﯾﯚﻧﯩﻠﯩــﺸﻨﻰ
ﻛﯚرﺳـــﯩﺘﯩﺪۇ ،ﺑـــﯘ ﯾﻪردە ﺷـــﻪرﻗﯩﻲ ﺷـــﯩﻤﺎل ﺗﻪرەﭘﻨـــﻰ ﻛﯚرﺳـــﯩﺘﯩﺪۇ(
ﺟﺎﯾﻼﺷﻘﺎن ﺑـﯘ ﻛﯩﭽﯩﻜﻜﯩـﻨﻪ ﻛﻪﻧﺘﻨﯩـﯔ ﻗﻪدﯨﻤـﺪﯨﻦ ﺑﯧـﺮى ﻗـﺎرا دۆۋە
ﺑﯩـــﻠﻪن ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺳـــﯘ ﻣـــﺎﺟﺮاﻟﯩﺮى ﻗﻮﻣﯘﻟﻠﯘﻗﻼرﻧﯩـــﯔ ﺋﺎﻏﺰﯨـــﺪا ﺑﯩـــﺮ
ﻛﻪﻟــﮕﻪن .ﺋﻪﻟــﯟەﺗﺘﻪ ،ﺋﺎزادﻟﯩﻘﻨﯩــﯔ ﯾﯧﺘﯩــﭗ ﻛﯧﻠﯩــﺸﻰ ﺑــﯘ ﻣﺎﺟﺮاﻻرﻏــﺎ
ﺧﺎﺗﯩﻤﻪ ﺑﻪرﮔﻪن ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯩـﺮاق ﻻﭘﭽﯘﻗﻨﯩـﯔ ﻗـﺎرا دۆۋﯨـﺪﯨﻦ ﺧﯧﻠـﻰ
ﺋﻮﺑــﺪاﻧﻼ ﭘﻪرﻗﻠﯩﻨﯩــﺪﯨﻐﺎن ﺗﯩـــﻞ ۋە ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺑﯜﮔـــﯜﻧﮕﯩﭽﻪ
ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﻟﺪى.
ﻻﭘﭽﯘﻗﺘـﺎ »ﻗﯧﻘﯩـﺮ ﺑﺎﻏﭽـﺎ ﻣﻪﺳـﭽﯩﺘﻰ«ﻧﯩـﯔ ﺷـﻪرﻗﯩﻲ ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻐـﺎ
ﺟﺎﯾﻼﺷﻘﺎن ﺑﯩﺮ ﺋـﯚﯾﮕﻪ ﭼﯜﺷـﺘﯘق .ﻗﻮﻣﯘﻟـﺪا رەﺳـﯩﻢ )ﺋـﯚرپ-ﺋـﺎدەت(
ﺷﯘﻧﺪاق :ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﻣﻪﺳﭽﯩﺖ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪا ﻣﻪھﻪﻟـﻠﻪ ﺟﺎﻣـﺎﺋﯩﺘﻰ
ﺑﻮﻟﯘپ ﺋﯘﯾﯘﺷﯩﺪۇ ،ﻛﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ھﺎﻟﻼردا ﻣﻪھﻪﻟﻠﻪ ﻧﺎﻣﻰ ﻣﻪﺳـﭽﯩﺖ ﻧـﺎﻣﻰ،
ﻣﻪﺳﭽﯩﺖ ﻧﺎﻣﻰ ﻣﻪھﻪﻟﻠﻪ ﻧﺎﻣﻰ ﺑﻮﻟﯘپ ﻗﺎﻟﯩﺪۇ .ﺑﯘ ﯾﻪردە ھﻪم ﺷـﯘﻧﺪاق
ﺋﯩــﻜﻪن» .ﻗﯧﻘﯩــﺮ« ﻗﻮﻣــﯘل ﺷﯧﯟﯨــﺴﯩﺪە »ﺗﻮﭘــﺎ ﻗﺎﯾﻨﯩﻤﺎﯾــﺪﯨﻐﺎن داق
ﯾﻪر«ﻧﯩــــﯔ ﺳﯜﭘﻪﺗﻠﯩﻨﯩــــﺸﻰ ،ﺑــــﯘ ﺳــــﯚزﻧﯩﯔ ﯾﻪﻧﻪ »ﻗﯧﻘﯩــــﺮاڭ ﯾﻪر«،
»ﻗﯧﭙﻘﯧﻘﯩﺮ« دﯦﮕﻪﻧﺪەك ﺷـﻪﻛﯩﻠﻠﯩﺮى ﻣﻪۋﺟـﯘت» .ﺑﺎﻏﭽـﺎ« ﺋﻪدەﺑﯩـﻲ
ﺗﯩﻠــﺪا »ﺑــﺎغ« دەپ ﺋﯩــﺴﯧﻤﺎل ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪۇ .ﻗﯧﻘﯩــﺮ ﯾﻪردە ﺑﺎﻏﭽﯩﻨﯩــﯔ

56

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا
ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﻰ ﻗﯩﺰﯨـﻖ .ﻗﺎرﯨﻐﺎﻧـﺪا ﺑـﯘ ﺟﺎﯾـﺪا ﺷـﯘﻧﺪاق ﺑﯩـﺮ ﻏﻪﻟﯩـﺘﻪ ﺋﻪھـﯟال
ﺳﺎدﯨﺮ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻛﯧﺮەك .ﺑﯘ ﺋﯚﯾﮕﻪ ﺷﯘ ﺟﺎﯾﺪﯨﻜﯩﻠﻪر ﺗﻪرﯨﭙﯩﺪﯨﻦ
ﻻﭘﭽـــﯘق ﺋﻪﻟﻨﻪﻏﻤﯩـــﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﺳـــﺘﺎزﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ دەپ ﺳـــﺎﻧﺎﻟﻐﺎن ﯾﻪﺗـــﺘﻪ
ﺳــﻪﻛﻜﯩﺰ ﻣﻮﯾــﺴﭙﯩﺖ ﭘﻪﻗﻪت ﺑﯩﺰﻧــﻰ ،ﺑﯩﺰﻧﯩــﯔ ﻗﯩﻠﻤــﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐــﺎن
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘــﺎﺗﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﻰ دەپ ﻗﻪدەم ﺗﻪﺷــﺮﯨﭗ ﻗﯩﻠﯩــﺸﻘﺎن .ﺑــﻮۋﯨﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ
ﺋﯚز ﺳﺎزﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﻣﻮﻣﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ رەﯕﺪار ﮔﯜﻟﻠﻪر ﭼﯜﺷـﯜرۈﻟﮕﻪن ﺋﯧـﺴﯩﻞ
ﻛﯩﯿﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻨـــﻰ ﻛﯩﯿﯩـــﺸﯩﭗ ﺋـــﯚﯾﮕﻪ ﺟﻪم ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﯩـــﺪا ﮔﻮﯾـــﺎ ﻻﭘﭽـــﯘق
ﻣﻪدەﻧﯩــــﯿﻪت ﺧﻪزﯨﻨﯩــــﺴﻰ ﻛــــﯚز ﺋﺎﻟــــﺪﯨﻤﯩﺰدا ﺋــــﯚزﯨﻨﻰ ﻧﺎﻣــــﺎﯾﻪن
ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎﻧــﺪەك ھﯧﺴــﺴﯩﯿﺎﺗﺘﺎ ﺑﻮﻟــﺪۇق .ﺑــﻮۋﯨﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰدﯨﻦ ﻻﭘﭽــﯘق
ﺋﻪﻟﻨﻪﻏﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﻮرۇﻧﻼپ ﺑﯧﺮﯨـﺸﻨﻰ ﺋﯚﺗـﯜﻧﮕﯩﻨﯩﻤﯩﺰدە ،راﻣﯩـﺰان ﺋﯧﯿـﻰ
ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻖ ﺳﻪۋەﺑﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﺋﺎۋۋال ﺑﯩـﺮ ﭼﯜﺷـﯜرﮔﯩﻠﯩﻚ »راﻣﯩـﺰان«ﻧـﻰ
ﺑﯩـــﺰﮔﻪ ﯾـــﯘﻗﯩﺮى ﻣﺎھـــﺎرەت ﺑﯩـــﻠﻪن ﺋـــﻮرۇﻧﻼپ ﺑﻪردى .ﻻﭘﭽﯘﻗﺘـــﺎ
»راﻣﯩﺰان«ﻧﯩﯔ ﺗﯧﻜﺴﺘﻰ ﺗﯚۋەﻧﺪﯨﻜﯩﭽﻪ ﺋﯩﻜﻪن:
ﺋﻪۋەل ﺑﺎﺷﻼپ ﺧﯘداﻧﻰ ﯾﺎت ﺋﻪﯾﻠﯩﺪﯨﻢ،
ﭘﻪﯾﻐﻪﻣﺒﻪرﻟﻪر روﯾﯩﻨﻰ ﺷﺎت ﺋﻪﯾﻠﯩﺪﯨﻢ.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
ﭘﻪﯾﻐﻪﻣﺒﻪر ﻣﯩﻨﺪى ﺑﻮز ﺋﺎﺗﻨﯩﯔ ﯾﺎﻟﯩﻐﺎ،
ﻗﻮل ﺳﯧﻠﯩﭗ ﻛﯩﺮدى ﻛﯩﭽﻪﻧﯩﯔ ﻗﻮﯾﻨﯩﻐﺎ.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
ﭘﻪﯾﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻮﻟﻰ ھﻪﺳﻪن ﯾﺎﻗﯘۋﺋﯩﻜﻪن،
ﺧﯘداﻧﻰ ﻛﺎﻻﻣﯩﻨﻰ ﺋﻮﻗﯘۋﯨﻜﻪن.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﺧﻮش ﻣﯘﺑﺎرەك ﻛﯧﻠﯩﺪۇ ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
ﭘﻪﯾﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻮﻏﻠﻰ ھﻪﺳﻪن ﺋﺎﻟﺘﻰ ﯾﺎﺷﺎر،
ﻣﻪﻛﻜﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪدﯨﻨﯩﮕﻪ ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﯾﺎﺷﺎر.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﺧﻮش ﻣﯘﺑﺎرەك ﻛﯧﻠﯩﺪۇ ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
ﭘﻪﻧﺠﯩﺮەﯕﺪﯨﻦ ﻗﺎرﯨﺴﺎم ﺋﺎي ﻛﯚرﯨﻨﻪر،
ھﻪﻣﻤﻪ ﺋﯚﯾﺪﯨﻦ ﻣﯘﺷﯘ ﺋﯚي ﺑﺎي ﻛﯚرﯨﻨﻪر.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
رەﻣﯩﺰان ﺋﯧﺘﻘﺎﻧﯩﻜﻪن ﺋﯩﻤﻪر-ﺋﯧﻠﻰ،
ﺋﯘﻻردﯨﻦ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﯩﻜﻪن ﻧﯘﺳﺨﺎﻟﯩﺮى.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
ۋاي ﺋﯩﻼن ﺋﯚرۈﻟﺴﯩﻨﺎ ،ﭼﯚرۈﻟﺴﯩﻨﺎ،
ﻣﯘﺳﯘرﻣﺎن ﺑﻪﻧﺪە ﺑﻮﺳﺎڭ ﺗﻪۋرﯨﻨﺴﯩﻨﺎ.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
ﺑﯘ روزا ﺋﻮﺗﺘﯘز ﻛﯜن ھﻪي ﺑﺎرﯨﺪۇر،
روزﯨﻨﻰ ﯾﯩﮕﻪ ﻛﯩﺸﻰ ھﺎﯾﯟاﻧﯩﺪۇر.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.
روزا ﺗﯘت ﻧﺎﻣﺎز ﺋﯚﺗﻪ ﺟﺎﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن،
ﭘﺎﯾﺪا ﻗﯩﻠﺴﺎ ﮔﯚﻛﯩﺮەپ ھﺎﻟﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان.

روزﯨﻨﯩﯔ ﺋﻮﻣﻤﻪش ﻛﯜﻧﻰ ﻗﺎدﯨﺮ ﻛﯜﻧﻰ،
ﺑﯘﻟﺘﯘرﻗﻰ ﻣﯘﺳﯘرﻣﺎﻟﻼر ﺑﯘ ﯾﯘل ﻗﯧﻨﻰ.
رەﺑﺒﯩﻤﺌﺎﻟﻼ ،رەﻣﯩﺰان ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان،
ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪت ﺋﯜﻣﺒﻪت دﯨﮕﻪن ﺷﯘ رەﻣﯩﺰان③.
راﻣﯩﺰان-ﻗﻮﻣﯘﻟﺪا ﺋﯩﺴﻼم دﯨﻨﻰ ﺗﺎرﻗﺎﻟﻐﺎﻧـﺪﯨﻦ ﻛﯧـﯿﯩﻦ ،ﻗﻮﻣـﯘل
ۋاﯕﻠﯩﺮى زاﻣﺎﻧﯩﺴﯩﺪا ﻗﻮﻣـﯘل ﺋﯘﯾﻐـﯘرﻟﯩﺮى ﺋﺎرﯨـﺴﯩﺪا ﯾﻪرﻟﯩـﻚ ﺳـﺎز ۋە
ﺧﻪﻟﻖ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﻣﻪﺧﺴﯘس ﺗﻮﻗﯘﻟﻐﺎن ﻗﻮﺷﺎﻗﻼر ﺑﯩﻠﻪن راﻣﯩﺰاﻧﻨﯩﯔ ﺋﻮن
ﺑﻪﺷــﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧــﯿﯩﻦ زوھﯘرﻟــﯘق ۋاﻗﺘﯩــﺪا ﺋــﯚزﯨﮕﻪ ﺧــﺎس ﺋﺎھــﺎﯕﻼردا
ﺋﯧﯿﺘﯩﻠﯩــــﭗ ﻛﻪﻟــــﮕﻪن .ﻗﻮﻣــــﯘل )ﺷــــﻪھﻪر ﺋﯩﭽــــﻰ راﯾــــﻮﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﻛﯚرﺳــﯩﺘﯩﺪۇ(ﻻردا ﺑــﯘرۇن داپ ،ﻏﯩــﺮﺟﻪك ،ﻧــﺎﻏﺮا ،ﺳــﯘﻧﺎﯾﻼر ﺑﯩــﻠﻪن
ﺋﻪﻟــﻨﻪﻏﻤﯩﭽﯩﻠﻪر ﻣــﯘﻧﺘﯩﺰﯨﻢ ھﺎﻟــﺪا راﻣﯩــﺰان ﺋﯧﯿﺘﯩــﭗ ﻛﯧﻠﯩﭙــﺘﯩﻜﻪن.
ﺋﻪﻣﻤﺎ ،ﯾﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺋﻮن ﻧﻪﭼﭽﻪ ﯾﯩﻠـﻼر ﻣﺎﺑﻪﯾﻨﯩـﺪە ﻗﻮﻣـﯘﻟﻼردا ﺋﻮﺗﺘـﯘرا-
ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﯘچ ﻣﻪﻛﺘﻪپ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮى داپ ﺑﯩﻠﻪن راﻣﯩﺰان ﺋﯧﯿﺘﯩﭗ ،ﺑﯘ
ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩﻨﻰ ﯾﺎش-ﺋﯚﺳﻤﯜرﻟﻪر ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﻪت ﺷـﻪﻛﻠﯩﺪە داۋام
ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﻪﻟﺪى .ﺑﯩﺮاق ،ﻻﭘﭽﯘﻗﺘﯩﻜﻰ ﺑﯘ ﺋﯧﯿﺘﻘﺎق )ھﺎﭘﯩﺰ ،ﻧﺎﺧـﺸﯩﭽﻰ(
ﺑﻮۋﯨﻤﯩﺰ ﻣﻪھﻪﻟﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻟﻨﻪﻏﻤﯩﭽﯩﻠﻪر ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﻻﭘﭽﯘﻗﻨﯩﯔ
ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺟﺎﯾﻼردﯨﻦ ﻣﻪﻟﯘم ﭘﻪرﻗﻠﻪرﮔﻪ ﺋﯩﮕﻪ راﻣﯩﺰان ﺋﯧﯿﺘﯩﺶ ﺋـﺎدﯨﺘﯩﻨﻰ
ﺑﯜﮔﯜﻧﮕﯩﭽﻪ ﺳﺎﻗﻼپ ﻛﻪﭘﺘﯘ .ﺑﯘ ھﻪﻣﻤﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺳﯚﯾﯜﻧﺪۈردى.
ﺋﺎرﻗﯩـﺪﯨﻨﻼ ﻻﭘﭽـﯘق ﺋﻪﻟﻨﻪﻏﻤﯩــﺴﻰ ﺋﻮرۇﻧﺪاﻟـﺪى .ﻣــﻮﻣﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ
ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﻮﻣﯘﻟﻐﺎ ﺧﺎس ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻛﯩﯿﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯩﯿﯩـﺸﯩﭗ ،ﯾﯧﻨﯩـﻚ
ﻗﻪدەﻣﻠﯩﺮى ﺑﯩـﻠﻪن ﻻﭘﭽـﯘق ﺳـﻪﻧﯩﻤﻰ ﺋﻮﯾﻨـﺎپ ﺑـﯘ ﯾـﯘرﺗﺘﯩﻜﻰ ﺋﯘﯾﻐـﯘر
ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﯩﻨﯩــﯔ ﺑﯩــﺮ ﺗﯩﭙﯩــﻚ ﺑــﯚﻟﯩﻜﯩﻨﻰ ھﻮزۇرﯨﻤﯩﺰﻏــﺎ ﺳــﯘﻧﺪى .داپ،
ﻏﯩﺮﺟﻪك ،راۋاب ﻗﻮﻣﯘل ﻣﯘﻗﺎﻣﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺳﺎزﻻر» ،ﺋﺎز ﺋﻪﻣﻤﺎ،
ﺳـــﺎز« ﺳـــﯜﭘﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﯩـــﮕﻪ ﺳـــﺎزﻻر .ﻗﻮﻣـــﯘل ﻣﯘﻗـــﺎم ﻣـــﯘزﯨﻜﯩﻠﯩﺮى
ﺟﻪزﺑﺪارﻟﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪن ،ﮔﺎھﻰ ﯾـﯜرەﻛﻨﻰ ﺋﻪزﮔـﯜﭼﻰ ﻣـﯘڭ ﻟﯩﺮﯨﻜﯩﻠﯩـﺮى
ﺑﯩﻠﻪن ،ﮔﺎھﻰ ﺷﻮخ ۋە ﺋﻮﯾﻨﺎق ﻧﺎﺧﺸﯩﻠﯩﺮى ﺑﯩﻠﻪن دﯨﻠﻼرﻧـﻰ ﺋـﯚزﯨﮕﻪ
ﻣﻪھﻠﯩﯿــﺎ ﻗﯩﻠﯩــﺪۇ .ﻗﻮﻣــﯘل ﻣﯘﻗــﺎم ﺗﯧﻜــﺴﺘﻠﯩﺮى ﻛﯩﻼﺳــﺴﯩﻚ ﺋــﻮن
ﺋﯩﻜﻜــﻰ ﻣﯘﻗﺎﻣﯩﺪﯨﻜﯩــﺪەك ﻛﯩﻼﺳـــﺴﯩﻚ ﺷــﺎﺋﯩﺮﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺧﻪﻟـــﻖ
ﺗﯩﻠﯩــــﺪﯨﻦ ﺋﯘزاﻗﻼﺷــــﻘﺎن ﻛﯩﺘــــﺎﺑﯩﻲ ﺗﯩﻠﯩــــﺪا ﭘﯜﺗــــﯜﻟﮕﻪن ﺷــــﯧﺌﯩﺮ-
ﻏﻪزەﻟﻠﯩﺮﯨـــﺪﯨﻦ ﺋﻪﻣﻪس ،ﺧﻪﻟﻘﻨﯩـــﯔ ﺗﻪرﯨﭙﯩـــﺪﯨﻦ ﺋﯩﺠـــﺎد ﻗﯩﻠﯩﻨﻐـــﺎن
ﻗﻮﺷــﺎﻗﻼردﯨﻦ ﺗﻪرﻛﯩــﺐ ﺗﺎﭘﻘــﺎن ،ﺑــﯘ ﺧﯩــﻞ ﺧــﺎراﻛﺘﯧﺮى ﺑﯩــﻠﻪن ﺋــﯘ
ھﻪﻗﯩﻘﯩﻲ ﻣﻪﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻟﻖ ﺳﻪﻧﺌﯩﺘﯩﺪۇر .ﺧﻪﻟﻖ ﺋﯚز ﺋﯩﺠﺎدﯨﯿﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻰ
ﻗﻮﺷـــﺎﻗﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋـــﯚز ﯾﯜرﯨﻜﯩﻨﯩـــﯔ ﻗﺎﺗﻠﯩﺮﯨـــﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘـــﺎن ﻗـــﺎﯾﻐﯘ ۋە
ھﻪﺳــﺮەت ،ﺧﯘﺷــﺎﻟﻠﯩﻖ ۋە ھﺎﯾﺎﺟ ـﺎﻧﻨﻰ ﺳــﯩﯖﺪۈرﮔﻪن ﻣــﯘزﯨﻜﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺗﻪﯕــــﻜﻪش ﻗﯩﻠﯩــــﭗ ،ﺋﯩــــﺴﺘﯩﺨﯩﯿﻠﯩﻚ رەۋﯨــــﺸﺘﻪ ﻗﻮﻣــــﯘل ﻣﯘﻗــــﺎم
ﻧﺎﺧــــﺸﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ۋۇﺟﯘدﻗــــﺎ ﻛﻪﻟﺘــــﯜرﮔﻪن» .ﺋﯧﯿﺘﻘــــﺎق« ﺑــــﻮۋﯨﻤﯩﺰ
ﺋﻪﺟﺪادﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰدﯨﻦ ﺋﯘﻟﯩﻨﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪن ﺷﯘ ھﯧﺴﺴﯩﯿﺎﺗﻰ ﺑﯩﻠﻪن داﭘﻨـﻰ
ﺗﻮﻣﯘرﻟﯩﺮﯨــــﺪﯨﻦ ﺗﺎرﻗﺎۋاﺗﻘــــﺎن ﺳــــﻪزﮔﯜﻟﯩﺮى ﺋــــﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋــــﯘرۇپ،
ﻣﯧﯖﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﭼﻮﯕﻘﯘرﻟﯘﻗﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﻮرﻧﺎپ ﻛﻪﺗﻜﻪن ﻣﯘﻗﺎم ﺗﯧﻜﺴﺘﻠﯩﺮى
ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﺰﮔﻪ ﺋﻮرۇﻧﻼپ ﺑﯧﺮﯨﯟاﺗﻘﯩﻨﯩﺪا ،ﭼﯧﻜﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺗﻪر ﺗﺎﻣﭽﯩﻠﯩﺮى
ﺗﺎﻣﭽﯩﻼﺷﻘﺎ ،ﻣﯘﻗﺎﻣﻨﯩﯔ ﺳﯧﺨﯩﻤﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﯘپ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﯾﯜزﯨـﺪە ﺋﯧﻘﯩـﺸﻘﺎ
ﺑﺎﺷﻠﯩﺪى .ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺧﯩﯿﺎﻟﯩﻐﺎ ﺑﯘﻧﺪاق ﺋﯩﺸﻼر ﻛﯩﺮﯨـﭗ ﭼﯩﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻧـﺪەك
ﺋﻪﻣﻪس ،ﺋﯘ ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﻨـﻰ ﺑﯜﮔـﯜﻧﮕﻪ ﺋﯘﻟﯩﻐـﯘﭼﻰ ،ﺑﯜﮔـﯜن
ھﻪم ﺋــﯘﻧﻰ داۋاﻣﻼﺷــﺘﯘرﻏﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﯩــﺪﯨﻦ ﭘﻪﺧﯩﺮﻟﻪﻧــﺴﻪ ﻛﯧــﺮەك،
ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯚز ﻗﻪﻟﺒﯩﺪﯨﻜﻰ ھﯧﺲ-ھﺎﯾﺎﺟﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﻮۋﯨﻼردﯨﻦ ﻗﺎﻟﻐﺎن ﺑﯘ
ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩــﻚ ﻣﯩــﺮاس ﺋــﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﯩﭙﺎدﯨﯿﻪﻟﯩﮕﯩﻨﯩــﺪﯨﻦ ﺧــﯘش ﺑﻮﻟــﺴﺎ
ﻛﯧﺮەك .ﺋﯘ ﭘﯜﺗﯜن ۋۇﺟﯘدى ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻗﺎﻣﻐﺎ ﺑﯧـﺮﯨﻠﮕﻪن .ﺷـﯘ ﭘﻪﯾﺘـﺘﻪ
ﺋﯘ ﻣﯘﻗﺎﻣﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﮔﻪۋدﯨﺴﯩﮕﻪ ،ﻣﯘﻗﺎم ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺋﻪزاﺳﯩﻐﺎ ﺋﺎﯾﻠﯩﻨﯩﭗ
ﻛﻪﺗﻜﻪﻧــﺪەﻛﻼ .ﻻﭘﭽــﯘق ﺋﻪﻟﻨﻪﻏﻤﯩــﺴﻰ ﺋــﺎﻻھﻪزەل ﺑﯩــﺮ ﺳــﺎﺋﻪت داۋام

57

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا
ﻗﯩﻠﺪى .ﻣﯘﻗﺎم ﺋﺎﯾﺎﻏﻼﺷﺘﻰ ،ﺳﻮرۇن ﺗﯜﮔﯩﺪى .رەھﻤﻪت-ھﻪﺷﻘﺎﻟﻠﯩﻼر
ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯘ ﺋﯚزﯨﻤﯘ ،ﻣﯧﮫﺮﯨﻤﯘ ﺋﺎﺗﻪش ﯾﯘرت ﺋﺎرﻗﯩﻤﯩﺰدا ﻗﺎﻟﺪى.

ﺟﺎھﯩــﻞ ﻗﻮﻣﯘﻟﻠــﯘﻗﻼر ﺋــﯚز ﺋﯧﺘﯩﻘﺎدﯨــﺪﯨﻦ ﺋﺎﺳــﺎن ۋاز ﻛﻪﭼﻤﯩــﮕﻪن،
ﯾﯧﺮﯨﻤﻰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎن ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺑﯩـﻠﻪن ،ﻗﺎﻟﻐـﺎن ﯾﯧﺮﯨﻤـﻰ ﺋـﯚز دﯨﻨﻠﯩﺮﯨﻨـﻰ
ﺳـــﺎﻗﻼۋەرﮔﻪﻧﯩﺪى .ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎن ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﻣﻮﯕﻐـــﯘل ﺧﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ
ﺗﻪﺳـــﻪررۇﭘﯩﺪا ﺗﯘرﻏـــﺎن ﺑﻮﻟﯩـــﺴﻤﯘ ،دﯨﻨﯩـــﻲ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎدﻗـــﺎ ﭼﻪﻛﻠﯩـــﻤﻪ
ﻗﻮﯾﯘﻟﻤﯩﻐﺎن .ﻣﻪﺳﭽﯩﺖ ۋە ﺑﯘﺗﺨﺎﻧﯩﻼر ﺋﻮرﺗﺎق ﻣﻪۋﺟﯘت ﺑﻮﻟﯘۋەرﮔﻪن.
ﺑـــﺎرا-ﺑـــﺎرا ﺋﯩـــﺴﻼﻣﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـــﺎﺋﯩﻲ ﺋﺎﺳﺎﺳـــﯩﻨﯩﯔ ﻛﯜﭼﯩﯿﯩـــﺸﻰ ۋە
ھﯚﻛﯜﻣﺪارﻻرﻧﯩﯔ دﯨﻨﺴﯩﺰﻻرﻏﺎ ﻗﺎرﯨﺘﺎ ﺋﯧﻠﯩـﭗ ﺑﺎرﻏـﺎن »ﻏـﺎزات«ﻟﯩـﺮى
ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﺪە ﺑﯘددا ۋە ﺷﺎﻣﺎن دﯨﻨﻠﯩـﺮى ﺑـﯘ ﯾـﯘرﺗﺘﯩﻦ ﺗﻮﻟـﯘق ﺳـﯩﻘﯩﭗ
ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﯩﭗ ،ﺳـﻮﭘﻰ-ﺋﯩـﺸﺎﻧﻼرﻧﯩﯔ ﺗﻪرﻏﯩﺒـﺎﺗﻰ ﺑﯩـﻠﻪن ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷـﻘﺎن
ﺋﯩـــﺴﻼم ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﯩﺪﯨﯿﻪﺳـــﯩﮕﻪ ھـــﺎﻛﯩﻢ ﺑﻮﻟﻐـــﺎن .ۋاﯕـــﻼر
ﺗﻪرﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪﺟﺒـﯘرﯨﻲ رەۋﯨـﺸﺘﻪ ﺑﯘﺗﺨـﺎﻧﯩﻼر ﭼﯧﻘﯩﻠﯩـﭗ ،ﻣﯩﯖﺌـﯚﯾﻠﻪر
ﺑﯘزۇﻟﻐـﺎن .ﺋﻪﺟﻪﺑﻠﯩﻨﻪرﻟﯩﻜـﻰ ﺷـﯘﻛﻰ ،ﺑـﯘ ھﻪرﯨﻜﻪﺗـﻠﻪر ﺗـﺎﻛﻰ XX
ﺋﻪﺳــــﯩﺮﮔﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧــــﺪە ھﻪم ﯾﻪرﻟﯩــــﻚ ﺧﻪﻟﻘﻨﯩــــﯔ ﻗﺎرﺷــــﯩﻠﯩﻘﯩﻐﺎ
ﺋﯘﭼﺮﯨﻐﺎن .ﺟﺎھﯩﻞ ﺑﯘددﯨﺴﺘﻼر ﻣﻪﺟﺒﯘرﯨﻲ رەۋﯨﺸﺘﻪ ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ ﺋﻪﻟﻪ-
ﻣﻪﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺗﺎﺷــﻼپ ،ﺑــﯘ ﺑــﺎﻏﺮى ﻛﻪڭ ﺗــﺎﻏﻼر ﺋﺎرﯨــﺴﯩﺪا ،ﺋــﺎﺧﯩﺮى
ﺑﯧﺮﯨـﭗ ﻛﻪﯕــﺴﯘ )ھــﺎزﯨﺮﻗﻰ ﮔﻪﻧــﺴﯘ(دﯨﻜــﻰ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷــﻠﯩﺮى ﻗﯧــﺸﯩﺪا
ﻣﺎﻛــﺎن ﺗﺎﭘﻘــﺎن .ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎن ﺑﻮﻟﻐــﺎن ﯾﻪرﻟﯩــﻚ ﺧﻪﻟــﻖ ﺑﯩــﺮەر ﺋﻪۋﻻد
ﺋﺎﺗﻠﯩﻐﺎﻧـــﺪﯨﻦ ﻛﯧﯿﯩـــﻨﻼ ،ﺋـــﯚز ﺋﻪﺟـــﺪادﻟﯩﺮى ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﻛﺎﭘﯩﺮﻻرﻧﯩـــﯔ
»ﺷﻪرەﭘــﺴﯩﺰ« ﻛﻪﭼﻤﯩــﺸﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯘﻧﺘﯘﻏــﺎن .ﻛﯧﯿﯩــﻨﭽﻪ ﺑــﯘ ﺋﯩــﺴﻼم
ﯾﯘرﺗﯩﻐﺎ ﺗﺎﻻن-ﺗﺎراج ﯾﯜرﮔﯜزﮔﻪن ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﻼرﻧﯩﯔ رەﺳﻤﻰ-ﯾﻮﺳﯘﻧﻠﯩﺮى
ﺋﺎﺗﺎ-ﺑﻮۋﯨﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯖﻜﯩﮕﻪ ﺋﻮﺧـﺸﯩﻐﺎﭼﻘﺎ ،ﺋـﯚز ﺋﻪﺟـﺪادﻟﯩﺮﯨﻨﯩﻤﯘ ﺷـﯘﻻر
ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﺮ ﺗﺎﺋﯩﭙﯩﺪە ﺳﺎﻧﺎپ ،ﺋﻪۋﻻدﻟﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﯘﻻرﻧﻰ ﻛﯘﭘﺎرﻻر ،ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﻼر
دﯦﮕﻪن ﻧﺎﻣﻼر ﺑﯩﻠﻪﻧﻼ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪپ ﺑﯧﺮﯨـﺸﻜﻪن ،ﺋـﯘﻻر زاﻣﺎﻧﯩـﺴﯩﺪﯨﻦ
ﻗﺎﻟﻐﺎن ﯾﻪر-ﺟﺎي ﻧـﺎﻣﻠﯩﺮى ۋە ﺳـﯚز-ﺷـﯧﯟﯨﻠﻪر ﺗﻪﺑﯩﺌﯩـﯿﻼ »ﻗﺎﻟﻤـﺎﻗﭽﻪ
ﮔﻪپ« ﺑﻮﻟﯘپ ﻗﺎﻟﻐﺎن .ﺗﯜرﻛﻠﻪر ﺑﯩﻠﻪن ﻣﻮﯕﻐﯘﻟﻼرﻧﯩـﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﯟﯨﺘﻰ
ﺗﺎرﯨﺨﻨﯩﯔ ﺋـﯜزۈﻟﻤﻪس ﺋﯧﻘﯩﻨﻠﯩﺮﯨـﺪا ھـﯧﭻ ﺋﯜزۈﻟـﯜپ ﻗﺎﻟﻐـﺎن ﺋﻪﻣﻪس.
ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ ﻣﻮﯕﻐﯘل ﯾﺎﯾﻼﻗﻠﯩﺮﯨﺪا ﯾﺎﺷﯩﻐﺎن ھﻮﻧﻼر ﺑﯩـﺰﻟﻪرﮔﻪ ﺋﻮرﺗـﺎق
ﺋﻪﺟـــــﺪاد ﺳـــــﯜﭘﯩﺘﯩﺪە ﺋﯧﯿﺘﯩﻠﻤﺎﻗﺘـــــﺎ .ﻛﯧﯿﯩﻨﻜـــــﻰ دەۋرﻟﻪردە ﺑـــــﺎش
ﻛﯚﺗﯜرۈﺷﻜﻪن ﺗﯜرﻛﻠﻪر ،ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻر ھـﯧﭻ ﻗﺎﭼـﺎن ﻣﻮﯕﻐـﯘﻟﻼرﻧﻰ ﯾـﺎت
ﺗﺎﺋﯩﭙﻪ ﻗﺎﺗﺎرﯨﺪا ﻛﯚرﮔﻪن ﺋﻪﻣﻪس ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯘﻻر ﺑﯩﻠﻪن ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻼرﭼﻪ
ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﺳــﺎﻗﻼپ ﻛﻪﻟــﮕﻪن .ﺑــﯘ ﺧﯩــﻞ ﻗﻮﯾــﯘق ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەت
ﭼﯩﯖﮕﯩﺰﺧـــﺎن دەۋرﯨـــﺪە ﺑـــﺎش ﻛﯚﺗـــﯜرﮔﻪن ﻣﻮﯕﻐـــﯘﻟﻼر دەۋرﯨـــﺪە
ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﻗﻪﻟﺒﯩﮕﻪ ﺋﯩﻠﯩﻢ ﺳﺎﻟﻐﺎن ،ﺋﯘﻻر ﺑﯩﻠﻪن ﺗﻪڭ ﯾﯘرت ﺳﻮراﺷﻘﺎن
ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻردا ﺗﯩﭙﯩﻚ ھﺎﻟﺪا ﺋﻪﻛﺲ ﺋﻪﺗﻜﻪن .ﻣﻮﯕﻐـﯘل ﺋﻪۋﻻدﻟﯩـﺮى ﺑـﯘ
دﯨﯿــﺎردا ﺋﺎﺗﯩــﺪﯨﻦ ﺋﻪۋﻻدﻗــﺎ ﺧــﺎن ﺑﻮﻟــﯘپ ﺋــﯚﺗﻜﻪن ﺑﻮﻟــﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯩــﺮاق
ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻠﻪﺷــﻜﻪن ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻرﻏــﺎ ﺳﯩﯖﯩــﺸﯩﭗ ﻛﯧــﺘﯩﺶ ﺗﻪﻗﺪﯨﺮﯨــﺪﯨﻦ
ﻗﯘﺗﯘﻻﻟﻤﯩﻐﺎن .ﺑـﯘ ﺗﯘﻏﻠـﯘق ﺗﯚﻣﯜرﺧﺎﻧﻨﯩـﯔ ﺋﯩـﺴﻼم ﺋﯧﯿﺘﯩـﺸﻰ ﺑﯩـﻠﻪن
ﯾﯘﻗﯩﺮى ﭘﻪﻟﻠﯩﮕﻪ ﻛﯚﺗﯜرۈﻟﮕﻪن .ﺋﯩﺴﻼﻣﻐﺎ ﻛﯩﺮﻣﻪﺳﺘﻪ ﺋﯘﻻر ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪا
ﺗﻮﯾﻠﯩﺸﯩـــﺸﻼر ھﻪم ﻧﻮرﻣـــﺎل ھﺎﻟـــﺪا ﺑﻮﻟﯘﻧﻐـــﺎن .ﭼﯩﯖﮕﯩﺰﺧﺎﻧﻨﯩـــﯔ
ﺋﺎﻧﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗﯜرﻛﻠﻪردﯨﻦ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﺳﯚزﯨﻤﯩﺰﮔﻪ دەﻟﯩﻞ .ﻣﻪﯾﻠﻰ ﺋﯩﺮﻗﯩﻲ
ﺟﻪھﻪﺗــﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟــﺴﯘن ،ﻣﻪﯾﻠــﻰ ﺗﯩــﻞ ﺟﻪھﻪﺗــﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟ ـﺴﯘن ﺋﯘﯾﻐــﯘرﻻر
ﺑﯩﻠﻪن ﻣﻮﯕﻐﯘﻟﻼر ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاش ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪردﯨﻦ ﺳﺎﻧﯩﻠﯩﺪۇ .ﺷـﯘﯕﺎ ﺋـﯘﻻر
ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﻪزى ﺋﻮرﺗﺎﻗﻠﯩﻘﻼرﻏﺎ ھﻪﯾﺮان ﻗﯧﻠﯩـﺸﻨﯩﯔ ﺋـﻮرﻧﻰ ﯾـﻮق.
ﺑﯩﺮاق ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ ﻗﻮﻣﯘل ،ﺗﯘرﭘﺎن ﺋﯘﯾﻐﯘرﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋـﯚز ﺋﻪﺟـﺪادﻟﯩﺮﯨﻨﻰ
ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﻼردﯨﻦ ﺳﺎﻧﯩﺸﻰ ،ﺋﻪﺟﺪادﻟﯩﺮى ﺑﻪرﭘﺎ ﻗﯩﻠﻐﺎن ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪﺗﻠﻪرﻧـﻰ،
ﺷﻪھﻪرﻟﻪرﻧﻰ ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﻼرﻧﯩﯔ دﯦﯿﯩـﺸﻰ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎن ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﺗـﯜرﻛﻠﻪردە
»ﺋﯘﯾﻐـــﯘر« دﯦـــﮕﻪن ﻧﺎﻣﻨﯩـــﯔ ﭘﻪﻗﻪﺗـــﻼ ﺑﯘددﯨـــﺴﺖ ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻرﻏـــﺎ
ﻗﺎرﯨﺘﯩﻠﯩــﺸﻰ ﺑﯩــﻠﻪن ،ﺑﯘددﯨــﺴﺖ ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻرﻧﯩــﯔ دﯨﻨــﻰ ۋە رەﺳــﯩﻢ-
ﯾﻮﺳﯘﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯚز دﯨﻨﯩﺪا ﻗﯧﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎن »ﻗﺎﻟﻤـﺎﻗﻼر« ﺟﯜﻣﻠﯩـﺴﯩﺪﯨﻦ

ﻗﻮﻣﯘل ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨﺪا
ﻗﺎﻟﻐﺎﯾﺘﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺗﻪﻗﺪﯨﻢ
ﺋﯜﺳﺘﻰ ﻗﯩﺶ ،ﻗﺎﻟﻐﺎﯾﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺘﻰ ﺑﺎھﺎر،
ﻗﻮﯾﻨﯩﺪا ﮔﯜﻟﺒﺎﻏﻰ ﺋﻪدﻧﺎﻧﺪﯨﻦ ﮔﯜزەل.
ﻧﻪﻛﻰ ﺋﻪدﻧﺎن ،ﺋﻪﺳﻠﻰ ﺑﯩﺮ ﺋﻪﭘﺴﺎﻧﻪ ﺋﯘ،
ﺟﺎﻧﻐﺎ راھﻪﺗﺒﻪﺧﺶ ﺟﺎﯕﻨﻪﻧﺪﯨﻦ ﮔﯜزەل.
ﺳﯘﻟﯩﺮى ﻛﻪۋﺳﻪر ﺋﯘﻧﯩﯔ دﯨﻠﻐﺎ ﺷﯩﭙﺎ،
ھﻪم ﺋﯩﭙﺎر ھﺎۋاﺳﻰ رەﯾﮫﺎﻧﺪﯨﻦ ﮔﯜزەل.
ﯾﯩﮕﯩﺘﻨﯩﯔ ﻗﻪﻟﺒﻰ ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﺪەك ﺳﯜزۈك،
ﻗﯩﺰى ﺋﺎﺳﻤﺎن ﻛﯚرﻛﻰ ﭼﻮﻟﭙﺎﻧﺪﯨﻦ ﮔﯜزەل.
ﻗﯩﺰى ﺟﺎﻧﺎن دﯦﺴﻪ ﯾﯩﮕﯩﺖ ،دەﯾﺪۇ ﻗﯩﺰ:
ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺟﺎﻧﺎﻧﻐﺎ ۋەﺗﻪن ﺟﺎﻧﺪﯨﻦ ﮔﯜزەل.
ﺷﯘﯕﺎ دەﯾﻤﻪن ﺑﯘ ﮔﯜزەل ﯾﯘرت ﺋﻪھﻠﯩﻨﯩﯔ،
ﻛﯚﯕﻠﻰ دەرﯾﺎ ،ﻧﯩﯿﯩﺘﻰ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﮔﯜزەل.
ـــــ ﺋﺎ.ﺧﻮﺟﺎ
-1982ﯾﯩﻞ ﺋﺎۋﻏﯘﺳﺖ ﻗﻮﻣﯘل ﻗﺎﻟﻐﺎﯾﺘﻰ
)ﺑﯘ ﺷـﯧﺌﯩﺮ ﻗﺎﻟﻐـﺎﯾﺘﻰ ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨـﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩـﺮ ﭼـﻮڭ ﻗﯩﺰﯨـﻞ ﺗﺎﺷـﻘﺎ
ﺋﻮﯾﯘﻟﻐﺎﻧﯩﻜﻪن(
»-ﻟﯩـــــﻖ- ،ﻟﯩـــــﻚ« ﻣﻪﻧﯩـــــﺴﯩﺪە ﻛﯧﻠﯩـــــﺪﯨﻐﺎن »-ﺗـــــﻰ«
ﻗﻮﺷﯘﻣﭽﯩـﺴﯩﺪﯨﻦ ﺗــﯜزۈﻟﮕﻪن »ﺗــﺎراﺗﻰ«» ،ﻗﺎﻟﻐــﺎﯾﺘﻰ«» ،ﺗﯚﻣــﯜرﺗﻰ«،
»ﭘﯚﺗﯜﺗﻰ«» ،ﺋﯩﺮﻏﺎﯾﺘﻰ« دﯦﮕﻪن ﯾﻪر ﻧـﺎﻣﻠﯩﺮى ﺑﯩـﺰﮔﻪ ﻗﻪدﯨﻤﯩـﻲ ﺑﯩـﺮ
ﺗـــﺎرﯨﺨﻨﻰ ﺳـــﯚزﻟﻪۋاﺗﻘﺎﻧﺪەك ﺗﯘرﯨـــﺪۇ .ﯾﻪرﻟﯩـــﻚ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺑـــﯘ
ﻧﺎﻣﻼرﻧﯩـــــﯔ ھﻪﻣﻤﯩـــــﺴﯩﻨﻰ ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﻼرﻏـــــﺎ ﺋﯩﺘﺘﯩﺮﯨـــــﭗ ﻗﻮﯾﯘﺷـــــﻰ
)ﺋﯘﯾﻐﯘرﭼﯩﻠﯩﻘﻰ ﺋﯧﻨﯩﻖ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ( ،ﻗﻮﻣـﯘل ،ﺗﯘرﭘـﺎن ﺋﯘﯾﻐﯘرﻟﯩﺮﯨﻨﯩـﯔ
ﺋﯚز ﯾﯘرت ﻧﺎﻣﻠﯩﺮى ۋە ﺋﻪﺟﺪادﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﻼر ﺑﯩـﻠﻪن ﺑﺎﻏﻠﯩﯟﯦﻠﯩـﺸﻰ
ـــــ ﺑـــﯘ ﻗﻪدﯨﻤﯩـــﻲ دﯨﯿـــﺎردﯨﻜﻰ ﯾﻪرﻟﯩـــﻚ ﺧﻪﻟـــﻖ-ﺋﯘﯾﻐـــﯘرﻻر ﺑﯩـــﻠﻪن
ﻣﻮﯕﻐــﯘﻟﻼر ﺋﺎرﯨــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋــﺎﻻﻗﯩﻠﻪرﻧﻰ ﺑﯩــﺰﮔﻪ ﺋﺎﯕﻠﯩﺘﯩﯟاﺗﻘﺎﻧــﺪەك
ﺑﯩﻠﯩﻨﯩﺪۇ.
ﺗﺎراﺗﻰ ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨـﺪﯨﻜﻰ ﻛﯘﭘﭙـﺎرﻻر ﺑﯩـﻠﻪن ﺟﻪڭ ﻗﯩﻠﯩـﭗ ﻗﯧﭽﯩـﭗ
ﻛﻪﺗﻜﻪن ﺋﯘﻟﯘﻏﻼر دۇﺋﺎﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﺪە ﺗﺎﺷﻘﺎ ﺋﺎﯾﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪن
ﺳﯘﭘﺮا ،ﺋﯩﮕﻪر ،ﺋﻮﻗﯿﺎﻻر ﺑـﯘ ﯾﯘرﺗﻼرﻧﯩـﯔ ﺳـﯧﮫﯩﺮﯨﻨﻰ ﻧﺎﻣـﺎﯾﻪن ﻗﯩﻠﯩـﭗ،
ﺑﯩﺰﻧــﻰ ﺑــﯘ ﺗــﯘﭘﺮاﻗﻼردا ﯾﯧﯖﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯩــﺴﻼم ﺋﯧﭽﯩﻠﻐــﺎن XVIﺋﻪﺳــﯩﺮ
ﻣﯘھﯩﺘﯩﻐﺎ ﺳﯚرەپ ﻛﯩﺮدى .ﭼﯩﯖﮕﯩﺰ ﺋﻪۋﻻدﻟﯩـﺮى ﺗﻪرﯨﭙﯩـﺪﯨﻦ ﺋﯩـﺪارە
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﭗ ﻛﻪﻟــﮕﻪن ﻗﻪدﯨﻤﻜــﻰ ﺋﯘﯾﻐــﯘر دﯨﯿــﺎرى ﻗﻮﻣــﯘل ﺑــﯘددﯨﺰم،
ﺋﯩــﺴﻼﻣﯩﺰم ۋە ﺷــﺎﻣﺎن دﯨﻨﻠﯩــﺮى ﺗﻪڭ ﻣﻪۋﺟــﯘت ﺑﻮﻟــﯘپ ﺗﯘرﻏــﺎن ﺑﯩــﺮ
ھﺎﻟﺪا ﺋﯩـﺪى .ﺋﻪﻣﻤـﺎ ﺷﯘﻧﯩـﺴﻰ ﺋﯧﻨﯩﻘﻜـﻰ ،ﺑﯜﮔـﯜن ﺑـﯘ ﯾـﯘرت ﺧﻪﻟﻘـﻰ
ﺗﻪرﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﻤـﺎﻗﻼر ،ﻛﯘﭘـﺎرﻻر دﯦﯿﯩﻠﯩﯟاﺗﻘـﺎن ﺑﯘددﯨـﺴﺖ ۋە ﺷـﺎﻣﺎن
دﯨﻨـﻰ ﻣﯘرﯨﺘﻠﯩﺮﯨﻨﯩـﯔ ﻣــﯘﺗﻠﻪق ﻛـﯚﭘﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﺋﯩـﺪى ،ﺋﻮﺗﺘــﯘرا
ﺋﺎﺳﯩﯿﺎ ﺗﻪرەﭘﻠﻪردﯨﻦ ﺋﯩﺴﻼم دﯨﻨﻰ ﺗﻪﺷـﯟﯨﻘﺎﺗﻰ ﺑﯩـﻠﻪن ﺷـﯘﻏﯘﻟﻠﯩﻨﯩﺶ
ﻣﻪﻗــــﺴﯩﺘﯩﺪە ﺑــــﯘ ﯾﯘرﺗﻼرﻏــــﺎ ﺋــــﯚﺗﻜﻪن ﺋﯩــــﺴﻼم ﺋﯚﻟﯩﻤﺎﻟﯩﺮﯨﻨﯩــــﯔ
ﻛــــﯚﭘﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﺳــــﻮﭘﯩﻼر ﺋﯩــــﺪى .ﺋــــﯘﻻر ﺋﯩــــﺴﻼم دﯨﻨــــﻰ ﺑﯩــــﻠﻪن
ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻرﻧﯩﯔ ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩﯟى ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺗﯩـﺪﯨﻜﻰ ﺷـﺎﻣﺎن دﯨﻨـﻰ ﻗﺎﻟـﺪۇﻗﻠﯩﺮى
ﯾﯘﻏﯘرۇپ ﺋﯩﺴﻼﻣﻨﻰ ﺳﻮﭘﯩﺴﺘﯩﻚ ﺷﻪﻛﯩﻠﺪە ﺗﺎرﻗﺎﺗﻘﺎن ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯩﺮاق

58

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا
دەپ ﻗﺎرﯨـــﺸﻰ ﺑﯩـــﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟـــﺴﺎ ﻛﯧـــﺮەك ۋە ﺑﻪﻟﻜـــﻰ
ﺑﯘددﯨـــﺴﺖ ﺋﯘﯾﻐـــﯘرﻻر ھﻪم ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩـــﯟى ﺋﯧﺘﯩﻘـــﺎدﯨﻨﻰ
ﺳﺎﻗﻼپ ﻗﺎﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ،ﺋﯘﻻرﻣﯘ دﯨﻨﯩـﺪا ﻗﯧﻠﯩـﭗ ﻗﺎﻟﻐـﺎن »ﻗﺎﻟﻤـﺎﻗﻼر« دەپ
ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻧﺪۇر .ﺋﻪي ﺗﺎﻏﻼر ،ﺑﺎﺗﯘرﻻر ﻣﺎﻛﺎﻧﻰ ،ﺑـﺎﺗﯘرﻻر ﭘﺎﻧـﺎھﻰ ﺑﻮﻟﻐـﺎن
ﺗﺎﻏﻼر ،ﺋـﯚز ﺋﯧﺘﯩﻘـﺎدى ،ﺋـﯚز ﺋـﺎدەﺗﻠﯩﺮى ﺋﯜﭼـﯜن ﻧﻪﭼـﭽﻪ ﺋﻪﺳـﯩﺮﻟﻪپ
ﻛﯜرەش ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺟﺎھﯩـﻞ ﺋﻪﺟـﺪادﻧﯩﯔ روھﯩﻨـﻰ ﺑﯜﮔﯜﻧﻠـﯜﻛﺘﻪ ﺑﯩـﺰﮔﻪ
ھﻪم ﯾﻪﺗﻜﯜزﺳﻪﯕﭽﯘ؟ !
※ ※ ※ ※ ※ ※
ﺗﯚﻣــﯜرﺗﻰ ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻐــﺎ ﺗﯚﻣــﯜر ﭘــﻮﻗﻰ ﻛﻪڭ ﺗﺎراﻟﻐــﺎن ،ﺑــﯘ ﺑﻪﻟﻜــﻰ
ﺗﯜرﻛﻠﻪر ﺗﯚﻣﯜر ﺗﺎۋﻻپ ﯾﻮل ﺋﯧﭽﯩﭗ ﺋـﯚزﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﻛﻪﯕـﺮى ﺟﺎھﺎﻧﻨﯩـﯔ
دەرۋازﯨـــﺴﯩﻨﻰ ﺋﺎﭼﻘـــﺎن ﺋﻪرﮔﻪﻧﻪ ﻗﯘﻧـــﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘـــﺎن زاﻣـــﺎﻧﻼردﯨﻜﻰ
ﺗﯚﻣﯜرﻧﯩــــﯔ ﯾﯘﻗﯘﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨــــﺪۇر ۋە ﺑﻪﻟﻜــــﻰ ﺑﯜﮔــــﯜﻧﻜﻰ ﺗــــﯜرﻛﻠﻪر
ھﺎﯾﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﻗﻪددﯨﻤﯩﺴﯩﺪۇر .ﺗﻮﻟﯩﻤﯘ ﮔﯜزەل ﺑﯘ ﺗﺎغ ﺑﯩﺰﻧﻰ ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ
ﺳﯩﻢ-ﺳﯩﻢ ﯾـﺎﻣﻐﯘرى ﺑﯩـﻠﻪن ﻛﯜﺗﯜۋاﻟـﺪى .ﺋﺎﺳـﻤﺎﻧﻨﻰ ﻗﺎﭘﻠﯩﻐـﺎن ﻗـﺎرا
ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻧﯩــﯔ ﺳﺎﯾﯩــﺴﻰ ﺑــﯘ زﯦﻤﯩﻨﻨﯩــﯔ ﺋﯜﺳــﺘﯩﮕﻪ ھﻪم ﭼﯜﺷــﻜﯩﻨﯩﺪە
ﺗﻪﺑﯩﺌﻪﺗﻨﯩــــﯔ ﭼﯩــــﺮاي ﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﯩﺮﯨــــﺪﯨﻦ ﺑﯩــــﺮى ﺑﻮﻟﻐــــﺎن ﯾــــﺎﻣﻐﯘر
ﺗــﺎﻣﭽﯩﻠﯩﺮى-ﻛﯚﻛﻨﯩــﯔ ﻗــﺎﻧﻠﯩﻖ ﯾﺎﺷــﻠﯩﺮى ﺋــﯚز ﻣﻪﺷــﯘﻗﻰ زﯦﻤﯩﻨﻨﯩــﯔ
ﺑﺎﻏﺮﯨﻐــﺎ ﺗﺎﻣﭽﯩﻼﺷــﻘﺎ ﺑﺎﺷــﻠﯩﺪى .ﯾﺎﻏــﺎچ ﺋﯚﯾــﺪە ﺋﻮﻟﺘﯘرﻏــﺎن ﺋــﺎﺑﻠﯩﺰ
ﺑﻮۋﯨﻨﯩﯔ ﺋﯚﯾﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨﭗ ،ﺑﯘ ﯾﯘرﺗﻨﯩﯔ ﻛﻪﭼﻤﯩﺶ-ﺋﯚﺗﻤﯜﺷﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ،
ﺋﯚرپ-ﺋـﺎدەﺗﻠﯩﺮى ھﻪﻗﻘﯩـﺪە ﺑـﻮۋﯨﻤﯩﺰدﯨﻦ ﺑﯩﻠﯩـﻢ ﺋﺎﻟـﺪۇق .ﺑـﻮۋﯨﻤﯩﺰ
ﺑﯩﺰﮔﻪ ﺗﺎﻛﻰ ﯾﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﯾﯩﻠﻼرﻏﺎ ﻗﻪدەر داۋام ﻗﯩﻠﯩـﭗ ﻛﻪﻟـﮕﻪن ﻛـﯚك
ﻣﻪﺷﺮﯨﭙﯩﺪە ﺋﻮﻗﯘﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﯧﯿﯩﺘﻼردﯨﻦ ﺋﯧﯿﺘﯩﭗ ﺑﻪردى:
ھﻪۋۋەﻟﻰ ﭘﯩﺮاق ۋە ھﺎزەل ﺋﯩﺸﺘﯩﯿﺎق،
ﻣﯘﺑﺎرەك ﺟﺎﻣﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻛﯚﯕﻠﯩﻤﯩﺰ ﯾﯧﻘﯩﻦ ﺋﺎرﯨﻤﯩﺰ ﯾﯩﺮاق.
ﻗﯩﺶ ﻛﯜﻧﯩﺪە ﺋﯜﻧﺪۈرەدۇ داﻧﻪ ۋۇﻏﺪاﯾﻨﻰ،
ﺳﯘﻏﺎرﻏﯩﻠﻰ ﺋﻪر ﺑﺎرﻣﯩﻜﻰ ﺷﯘ ﺑﯘﻏﺪاﯾﻨﻰ .
ﺳﯘﻏﺎرﻏﯩﻠﻰ ﺋﻪر ﺑﻮﺳﯩﻜﻰ ﺷﯘ ﺑﯘﻏﺪاﯾﻨﻰ،
ﻛﯩﭽﻪ ﻛﯜﻧﺪۈز ﯾﺎد ﻗﯩﻠﯘرﻣﯩﺰ ﺋﯜﺳﺘﯜن ﺧﯘداﻧﻰ.
ﺗﺎم ﺗﺎﻣﺪﯨﻦ ﭼﯩﭽﻪك ،ﺗﺎﻣﺪﯨﻦ ﺋﯩﮕﯩﺰ ﺑﺎﻣﯘ ﭼﯩﭽﻪك،
ﻛﯚﮔﯩﻠﻰ ﻛﯚﻛﻠﯜك ﭼﯩﭽﻪك ،ﻛﯚﺗﻪرﮔﯩﻠﻰ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﭼﯩﭽﻪك،
ﺑﯘﻏﺪﯨﻲ ﺋﯚﯕﻠﯜك ،ﻏﯘﻧﭽﻰ رەﯕﻠﯩﻚ ،ﺑﻮﯾﻠﯩﺮى ﺋﺎﻟﺘﯘن ﭼﯩﭽﻪك.
ﺑﻮﯾﻠﯩﺮى ﺋﺎﻟﺘﯘن ﭼﯩﭽﻪﻛﻨﯩﯔ ﺳﯚﻟﯩﺘﻰ ﺳﯘﻟﺘﺎﻧﭽﻪ ﺑﺎر،
ﺋﺎي ﯾﯜزﯨﮕﻪ ﻧﯘر ﭼﯜﺷﯜﭘﺘﯘ ﮔﯜﻟﻨﻰ ﺋﯜزﮔﻪن ﮔﯜﻟﭽﻪ ﺑﺎر.
ﮔﯜﻟﻨﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻢ ،ﻛﯜﭘﻜﻪ ﺳﺎﻟﺪﯨﻢ،
ﺋﻮڭ ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎ ھﺎراغ ﺋﺎﻟﺪﯨﻢ ﺳﻮل ﻗﻮﻟﯘﻣﻐﺎ ﺷﺎم ﭼﯩﺮاق.
ﺷﺎم ﭼﯩﺮاﺧﻨﻰ ﺗﺎرﺗﺎ-ﺗﺎرﺗﺎ ﯾﯧﺸﻤﯩﮕﻪﻧﻼر ﻗﺎﻟﻤﯩﺪى،
ﺑﻮﯾﯩﻨﻰ ﺑﯩﺮ ﭼﯚرﮔﯜﻟﯜپ ،ﺋﯘﭼﻘﯘﻧﭽﻪ ھﺎﻟﻼر ﻗﺎﻟﻤﯩﺪى.
ﺗﺎﻏﺪا ﺑﯘﻏﺪاي ﻣﺎﯾﺴﺎ ۋوﻟﺪى ،ﺷﺎﻗﻘﺎ ﻗﻮﯾﺪى ھﻪر ﺗﻪرەپ،
ﺷﯘ ﻛﯚﯕﯜﻟﻠﻪر ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﯾﺎرى ﺗﯘﺗﺘﯘق ۋاي ﺗﻪرەپ.
ﺗﺎﻏﺪا ﺑﯘﻏﺪاي ﻣﺎﯾﺴﺎ ۋوﻟﺪى ،ﺋﻮرﻏﯩﻠﻰ ﻛﻪﻟﺴﻪﯕﭽﻰ ﯾﺎر،
ﺟﺎن ﭼﯩﻘﯩﭗ ھﻪﻟﻠﻪﺗﻜﻪ ﯾﻪﺗﺘﻰ ،ھﺎل ﺳﻮراپ ﻛﻪﻟﺴﻪﯕﭽﻰ ﯾﺎر.
ﺷﻪﻧﺒﯩﺪە ﺟﺎﺑﺪۇغ ﺋﯧﺘﯩﭗ ،دۈﺷﻪﻧﺒﯩﺪە ﻛﻪﻟﺴﻪﯕﭽﻰ ﯾﺎر،
ھﻪﭘﺘﯩﮕﻪ ﺋﯜﻟﮕﻪرﻣﯩﺴﻪڭ ،ﺑﯩﺮ ﺋﺎﯾﺪا ﺑﯩﺮ ﻛﻪﻟﺴﻪﯕﭽﻰ ﯾﺎر.
ﭘﺎﺧﺘﯩﮕﯩﻢ ھﻪي ﭘﺎﺧﺘﯩﮕﯩﻢ ،ﯾﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻤﺎڭ ھﻪي ﭘﺎﺧﺘﯩﮕﯩﻢ،
ﭘﺎﺧﺘﻪك ﺟﯜﭘﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟﯘر ،ﺟﯜﭘﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟﯘر.
ﺷﺎﺧﺘﯩﻦ ﺷﺎﺧﻘﺎ ﻗﻮﻧﯘر ،ﺋﺎﻏﺰﯨﻐﺎ ﻗﯘرۇت ﺳﺎﻟﯘر،
ﺑﯘ ﻛﯚﯕﯜﻟﻠﻪر ﺧﯘش ۋوﻏﺎي دەپ ﺑﯘ ﺋﻮﯾﯘﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪۇق.
ﻧﻪﻏﻤﯩﭽﻰ ﻻزﯨﻢ دﯨﺴﻪ ﺑﯩﺮ ﺟﯜپ ﺟﯘﮔﺎﻧﻨﻰ راﺳﻠﯩﺪۇق،
ﺳﺎزەﻧﺪە ﻻزﯨﻢ دﯨﺴﻪ ﻣﻮﺳﺎ ﻗﺎرﯨﻨﻰ راﺳﻠﯩﺪۇق.

ﺋﻪﺗﺘﯩﮕﻪﻧﺪە ﭼﯩﻠﻠﯩﻐﯩﻠﻰ ﭼﺎر ﺧﻮرازﻧﻰ راﺳﻠﯩﺪۇق،
ﻗﻮﯾﻨﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘز ،ﻏﺎزﻧﻰ ﺗﻮﻗﻘﯘز ھﻪﻣﻤﯩﻨﻰ ﺗﻪڭ راﺳﻠﯩﺪۇق.
ﺑﯘ ﻛﯚﯕﯜﻟﻠﻪر ﺧﯘش ۋوﻏﺎي دەپ ﺑﯘ ﺋﻮﯾﯘﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪۇق④.
ﺑﯘ ﻛﯚك ﺑﯧﯿﯩﺘﻠﯩﺮى ﺗﯩﭙﯩﻚ ھﺎﻟﺪا ﻗﻮﻣﯘل ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﯘرﻣﯘش
ﺋﺎﻻھﯩـــﺪﯨﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺋﯚزﯨـــﺪە ﺋﻪﻛـــﺲ ﺋﻪﺗﺘـــﯜرﮔﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﻪﻧـــﻼ ﺋﻪﻣﻪس،
ﭘﺎﯾـــــﺪﯨﻠﯩﻨﯩﻠﻐﺎن ﺗﯜرﻟـــــﯜك ﺋﯩﭙـــــﺎدﯨﻠﻪش ۋە ﺋﯩﺴﺘﯩﻠﯩـــــﺴﺘﻜﯩﻠﯩﻖ
ۋاﺳـــــﺘﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﻮﻟﻠـــــﯘﻗﻰ ﻛـــــﯚپ ۋە ﺋﺎﻻھﯩـــــﺪﯨﻠﯩﻜﻰ ﺑﯩﻠﻪﻧﻤـــــﯘ
ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩﻚ.
ﺋﺎﺑﻠﯩﺰ ﺑﻮۋﯨﻤﯩﺰ ﺋﯚزى ﭘﺎﻟﺘﺎ ﺑﯩﻠﻪن ﻗﺎرﯨﻐﺎﯾﻼرﻧﻰ ﯾﯧﺮﯨﭗ ﯾﺎﺳﺎپ
ﭼﻘﻘﺎن ﯾﯩﮕﯩﺮﻣﻪ ﯾﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﯚﻣﯜرﮔﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﯾﺎﻏﺎچ ﺋﯚي ﯾﻪﻧﯩﻼ ﺳﯩﻨﯩﻨﻰ
ﺑﯘزﻣﺎي ﻧﺎھﺎﯾﯩﺘﻰ ﻣﻪزﻣﯘت ﺗﯘرۇﭘﺘﯘ .ﺋﯚي ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻮﯾﯘﻗﻼر
ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎن ﯾﻮﺗﻘﺎن-ﻛﯚرﭘﯩﻠﻪر ﺋﯩﭽﻰ ﻛﯧﺴﻪك ،ﻻي ﺑﯩﻠﻪن
ﯾﺎﺳﺎﻟﻐﺎن ﺑﯘ ﯾﯩﻐﯩﺸﻠﯩﻖ ﺋﯚﯾﮕﻪ زﯨﻨﻨﻪت ﻗﻮﺷﯘپ ﺗﯘراﺗﺘﻰ.
ﺑﻮۋﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﯚﯾﯩﺪﯨﻦ »رەھﻤﻪت-ھﻪﺷﻘﺎﻟﻼ« ﺑﯩﻠﻪن ﭼﯩﻘﻘﯩﻨﯩﻤﯩﺰدا
ﻗﻪدﯨﻤﻜﻰ دەۋرﻟﻪردﯨﻜﻰ ﭘﺎدﯨﺸﺎھﻼرﻧﯩﯔ ﭼﯩﺮاﯾﯩﻐﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﯾﺪﯨﻐﺎن ﺑﯘ
ﺗﺎغ ھﺎۋاﺳﻰ ﯾﻪﻧﻪ ﺋﯚزﮔﯩﺮﯨﺶ ﯾﺎﺳﺎپ ،ﺋﺎﺑﺎﯾﯩﻘﻰ ﻛﯚﻛﺘﯩﻦ ﺗﺎﻣﻐﺎن
ﯾﺎﻣﻐﯘر ﺗﺎﻣﭽﯩﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺧﺎﺗﯩﻤﻪ ﺑﻪرﮔﻪﻧﯩﺪى .ﺋﻮﯾﻨﺎﻗﺸﯩﭗ ﺋﯧﻘﯩﯟاﺗﻘﺎن
ﻛﯚك ﺑﯩﻠﻪن ﺗﻮﻣﯘرداش ﻛﯚﭘﻜﯚك ﻏﻮل ﺳﯜﯾﯩﮕﻪ ھﻪۋەس ﺑﯩﻠﻪن
ﺑﺎﻗﺘﯩﻢ .ﺷﻪھﻪرﺋﯩﭽﻰ )ﻗﻮﻣﯘﻟﻨﯩﯔ ﺷﻪھﻪر ﺋﯩﭽﻰ ﯾﯧﺰﯨﺴﯩﻨﻰ
ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩﺪۇ(ﻟﻪردە ﺑﯩﺮ زاﻣﺎﻧﻼردا ﺑﯩﺰ ﺑﺎﻟﯩﻼر ﺳﺎﻣﺎن ﯾﯘﯾﯩﺪﯨﻐﺎن،
ﭼﻮﯕﻼر ﻗﺎﻧﺪاﻗﺘﯘ دورﯨﻠﯩﻖ ﺋﯚﺳﯜﻣﻠﯜﻛﻠﻪرﻧﻰ ﯾﯩﻐﯩﺪﯨﻐﺎن ،ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ
ﺑﺎﻟﯩﻼرﻏﺎ ﺋﻮﯾﻨﺎش ﻧﯧﺴﯩﭗ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎن ﻗﯘﻣﭽﺎﻗﻼر ،ﺳﻮﯾﯩﺮ )ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ
ﺑﯧﻠﯩﻖ(ﻏﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎش ﺋﯘﺷﺸﺎق ﺑﯧﻠﯩﻘﻼرﻏﺎ ﻣﺎﻛﺎن ﺑﻮﻟﻐﺎن ،ﻛﯧﯿﯩﻦ
ﺑﺎرﻏﺎﻧﺴﯧﺮى ﻣﻪﯾﻨﻪﺗﻠﯩﺸﯩﭗ ،ﻗﺎرﯨﻐﯩﻠﯩﻤﯘ ﺑﻮﻟﻤﺎﯾﺪﯨﻐﺎن ھﺎﻟﻐﺎ
ﯾﻪﺗﻜﻪن ،ﺑﯜﮔﯜﻧﻠﯜﻛﺘﻪ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﯚز ﺳﯜﯾﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﯾﺮﯨﻠﯩﭗ ﻧﺎﻣﻰ ﺑﺎر،
ﺋﯚزى ﯾﻮق ﺧﺎﺑﺎ )ﺋﯚﺳﺘﻪڭ(ﻻردﯨﻦ ﺑﻮﻟﯘپ ﻗﺎﻟﻐﺎن ﺷﻪرﻗﯩﻲ ،ﻏﻪرﺑﯩﻲ
ﺋﯚﺳﺘﻪﯕﻠﻪر ﯾﺎدﯨﻤﻐﺎ ﯾﻪﺗﺘﻰ .ﻧﻪ ﺋﺎﻣﺎل ،ﻧﻪ ﭼﺎرە؟ ﻗﻮﻣﯘل ﺷﻪھﯩﺮﯨﻨﯩﯔ
ﻧﯧﺴﯩﯟﯨﺴﻰ ﺷﯘﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﺴﺎ...
※ ※ ※ ※ ※ ※
ﺗﯚﻣــــﯜر ﺧﻪﻟــــﭙﻪ ۋە ﺧﻮﺟﯩﻨﯩﯿــــﺎز ھــــﺎﺟﻰ ﺑﺎﺷــــﭽﯩﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻜﻰ
ﺋﯩﻨﻘﯩﻼﺑﻼرﻧﯩـــﯔ ﺑـــﯘ ﯾـــﯘرﺗﻼردﯨﻜﻰ ﮔﯘۋاھﭽﯩـــﺴﻰ ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺑـــﻮۋا-
ﻣــﻮﻣﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰدﯨﻦ ﯾﯧﺘﻪرﻟﯩــﻚ ھﺎﻟـــﺪا ﻣﻪﻟﯘﻣــﺎﺗﻼر ﺋـــﺎﻻﻟﻤﯩﻐﯩﻨﯩﻤﯩﺰدا،
ﺗــﺎرﯨﺨﺘﯩﻦ ﺑﯘﯾــﺎن ﺑــﯘ ﻣﺎﻛﺎﻧﻨﯩــﯔ ﯾﯩﻐﯩــﺴﻰ ۋە ﻛﯜﻟﻜﯩــﺴﯩﮕﻪ ﺋﻮرﺗــﺎق
ﺑﻮﻟﯘپ ﻛﻪﻟﮕﻪن ﺗﺎﻏﻼرﻏﺎ ،ﺗﺎﻏﭽﯩﻼرﻏﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﺷﻼ ﺑﯩﺮ ﺧﯩـﻞ ﯾﻮﺳـﯘﻧﺪا
ﺋﯧﻘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪن ﺋﻪرﻛﻪك ﺳﯘ ــ ﻏﻮل ﺳﯜﯾﯩﮕﻪ ،ﺑﯩﺮ ﺋﻪﺳـﯩﺮ ﺋﯩﻠﮕﯩـﺮى
ﺗﯩﻜﯩﻠـــﮕﻪن ﺗـــﺎﻻي ۋەﻗﻪﻟﻪرﻧﯩـــﯔ ﺷـــﺎھﯩﺪى ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺋـــﯚرۈﻛﻠﻪرﮔﻪ
ﻣــﯘراﺟﯩﺌﻪت ﻗﯩﻠــﺪۇق .ﺗــﺎﻏﻼردﯨﻦ ﭘــﯜﮔﻪن ﺗﯧﭙﯩــﭗ ﺷــﯘ زاﻣﺎﻧــﺪﯨﻜﻰ
ﺋﯘرۇﺷﻼرﻧﯩﯔ ﯾﺎﻟﺪاﻣﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚرەﯾﻠﻰ دەپ» ،ﺟﻪﯕﻠﻪر ﺑﻮﻟﯘﭘﺘﯩﻜﻪن«
دﯦــﯿﯩﻠﮕﻪن ﺗﺎﻏﻼرﻏــﺎ ﭼﯩﻘﻘﯩﻨﯩﻤﯩــﺰدا ،ﺧﻮﺟﯩﻨﯩﯿــﺎز ھﺎﺟﯩﻨﯩــﯔ ﻧﺎﻣﯩﻐــﺎ
ﺳﯧﻠﯩﻨﻐﺎن ﺑﺎﻏﭽﻪ ۋە راۋاﻗﻼردا ﻗﻪھﺮﯨﻤﺎن ﭘﺎﻟﮕﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ روھﯩﻐـﺎ
دۇﺋﺎ ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﯘﻻر ﺑﯩﻠﻪن ﺧﯩﯿﺎﻟﻪن ﺳﯩﺮدﯨﺸﺎﯾﻠﻰ دەپ ﻛﯩﺮﮔﯩﻨﯩﻤﯩﺰدە،
ﺗﻮﻟﯩﻤــﯘ ﺋﻪﭘــﺴﯘﺳﻜﻰ ﺑﯩــﺰﮔﻪ ﺋﻪڭ ﻛــﯚپ ﭼﯧﻠﯩﻘﻘﯩﻨــﻰ ﭘﯩــﯟا ۋە ھــﺎراق
ﺑﻮﺗــﯘﻟﻜﯩﻠﯩﺮى ﺑﻮﻟــﺪى .ﺋﺎﻣــﺎل ﻗــﺎﻧﭽﻪ ،ﺋﯜﻣﯩﺪﺳــﯩﺰﻟﯩﻚ ھﯧــﺴﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺋﯚزﯨﻤﯩﺰﮔﻪ ھﻪﻣـﺮاھ ﻗﯩﻠﯩـﺸﻘﺎ ﻣﻪﺟﺒـﯘر ﺑﻮﻟـﺪۇق .ﺗـﯘرۇپ ﺋﻮﯾﻠﯩـﺪﯨﻢ،
ﺋﯩﺴﻼم ﺋﯧﺘﯩﻘﺎدﯨﻨﯩـﯔ ﺗﻪﺳـﯩﺮى ﺋـﯘ دەرﯨﺠﯩـﺪە ﻛﯜﭼﻠـﯜك ﺑﻮﻟﻤﯩﻐـﺎن،
ﺑﯩﺮاق ﺋﻪﻟﯩﻤﺴﺎﻗﺘﯩﻦ ﺋﻪرﻛﻜﻪ ﺗﻪﻟﭙﯜﻧﮕﻪن ﺑﯘ ﺗﺎﻏﻼردا ﯾﺎﺷﺎپ ﻛﻪﻟﮕﻪن
ﺧﻪﻟﻘــﺘﻪ ﺑﯜﮔﯜﻧــﺪە ھــﺎراق ﺋﯩــﺴﺘﯧﻤﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻠــﯜﻛﯩﻨﻰ ﯾﻪﻧﻪ ﻗﺎﯾــﺴﻰ
ﺑﺎھﺎﻧﯩﻼر ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯩﺰاھﻠﯩﺴﺎق ﺑﻮﻟﯘرﻛﯩﻦ؟!

59

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا

دوﺳﺘﻠﯩﺮﯨﻢ ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﻠـﻠﻪ ﻛﻪڭ داﻟﯩـﻼردا ﻗـﻮي ﺑﯧﻘﯩـﭗ ﯾـﯜرﮔﻪن ﺷـﯘ
ﻏﻪﻣﺴﯩﺰ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻤﺪا ﯾﯧﺘﯩﭗ ﺗـﯘرۇپ ﻛﯚﭘﻜـﯚك ﺋﺎﺳـﻤﺎﻧﺪا ﺋﯘﯾـﺎن-
ﺑﯘﯾــﺎن ھﻪرﯨــﻜﻪت ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎن ﺑﯘﻟــﯘﺗﻼﻧﻰ ﺗﺎﻣﺎﺷــﺎ ﻗﯩﻼﺗــﺘﯩﻢ .ﺗﺎﻏــﺪا
ھــﺎۋاﻣﯘ ،ﺋﺎﺳــﻤﺎﻧﻤﯘ ،ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻣــﯘ ﺑﺎﺷــﻘﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻜﻪن .ﻛﯚﭘﻜــﯚك
ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﭼﻪﻛﺴﯩﺰﻟﯩﻚ ﺑـﯘ ﯾﻪردە ﺋـﯚزﯨﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤـﯘ ﺑﻪك ﻧﺎﻣـﺎﯾﻪن
ﻗﯩﻠــﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯩــﺮاق ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﻗﯘﭼﯩﻘﯩــﺪا ﺋﻪرﻛﯩــﻦ ﺋﻮﯾﻨــﺎپ ﯾﯜرﯨــﺪﯨﻐﺎن
ﺑﯘﻟﯘﺗﻼر ﺗﻮﻟﯩﻤﯘ ﮔﯜزەل ﺑﯩﺮ رەۋﯨﺸﺘﻪ ﻛﯚز ﺋﺎﻟﺪﯨﯖﯩﺰدا ﭘﻪﯾﺪا ﺑﻮﻟﯩﺪۇ.
ﺋــﯘﻻر ﺷــﯘﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺳــﻪﺑﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﻘﻼرﻧــﻰ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨــﭗ ﺋﯘﯾــﺎن-ﺑﯘﯾــﺎن
ﺋﯚﺗﯜﺷﻜﯩﻨﯩﺪە ،ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ زﯦﻤﯩﻨﻨﯩﯔ ﺗﻪﻛـﺘﯩﮕﻪ ﯾﻮﺷـﯘرۇﻧﻐﺎن ﻗﺎﻧـﺪاﻗﺘﯘ
ﺑﯩــﺮ ﺗــﺎرﯨﺨﻨﻰ ﺋﺎﯕﻠﯩﺘﯩﯟاﺗﻘﺎﻧــﺪەك ﺑﯩﻠﯩﻨﯩــﺪۇ .ﺗﯚﻣﯜرﺗﯩــﺪە ،ﺋﺎﻗﺘﺎﺷــﺘﺎ
ﯾﺎﻣﻐﯘرﻧﯩــﯔ ﺋﺎﻟــﺪى-ﻛﻪﯾﻨﯩــﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﻧﺰﯨــﺮﯨﻠﻪرﮔﻪ ﺷــﺎھﯩﺖ ﺑﻮﻟــﺪۇق.
ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯘﻟـﯘﺗﻼرﻧﯩﻼ ﯾﺎزﺳـﺎ ﻧﻪﭼـﭽﻪ ﺗـﻮم روﻣـﺎن ﭼﯩﻘـﺎرﻣﯩﻜﯩﻦ
دەﯾــﻤﻪن .ﻗــﺎﯾﻪرﮔﻪ ﻗﺎرﯨﻤــﺎڭ ﺑﯘﻟــﯘت ﺷــﯘ ﯾﻪردە ﺑــﺎر ،ﺑﻮﻟﻐﺎﻧــﺪﯨﻤﯘ
ﺋﻮﺧﺸﺎﺷﻤﯩﻐﺎن ﺑﯩﺮ ﻣﻪﻧﺰﯨﺮە ﺑﯩﻠﻪن ﺳﯩﺰﮔﻪ ھﻪر ﺑﯩﺮى ﺑﺎﺷـﻘﺎ-ﺑﺎﺷـﻘﺎ
دۇﻧﯿﺎﻧﻰ ﺋﺎﯕﻠﯩﺘﯩﺪۇ .ﺗـﺎﻏﻼر ﺑﯩـﺮ ﻗﺎرﯨـﺴﯩﯖﯩﺰ ﺋﺎﺳـﻤﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯘﻟـﯘﺗﻼر
ﺑﯩــﻠﻪن ﺑﯩــﺮ ﮔﻪۋدﯨــﮕﻪ ﺋﺎﯾﻠﯩﻨﯩــﭗ ﻛﻪﺗــﻜﻪن .ﻗــﺎرا ﺑﯘﻟــﯘﺗﻼر ﺧــﯘددى
ﺋﺎﺳــﻤﺎﻧﻨﻰ ﭘــﺎرﭼﻪ-ﭘــﺎرﭼﻪ ﺑــﯚﻟﻪﻛﻠﻪرﮔﻪ ﺑﯚﻟﯜۋاﻟﻐﺎﻧــﺪەك .ﺳــﯩﺰﻧﯩﯔ
ﺋﯜﺳﺘﯩﯖﯩﺰدﯨﻼ ،ﻛﯚﻛﺘﻪ ﺋﺎﺟﺎﯾﯩﭗ ﺟﻪڭ-ﺟﯧﺪەﻟﻠﻪر ﯾﯜز ﺑﯧﺮﯨـﭗ ﮔـﺎھﻰ
ﺋﯘ ﺗﻪرەپ ،ﮔﺎھﻰ ﺑﯘ ﺗﻪرەپ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎﻧﺪەك .ﺑﯘ ﯾﻪردە ﻧﻪﭼـﭽﻪ
ﯾﯩﻠﻼر ﻣﯘﻗﻪددەم ﯾﯜز ﺑﻪرﮔﻪن ۋەﻗﻪﻟﻪر ﺑﯜﮔـﯜن ھﻪم ﺳـﯩﺰدﯨﻦ ﺋـﺎﻧﭽﻪ
ﯾﯩــﺮاق ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــﺎن ﺑﻮﺷــﻠﯘﻗﺘﺎ ﻗﺎﯾﺘــﺎ ﺳــﺎدﯨﺮ ﺑﻮﻟﯘۋاﺗﻘﺎﻧــﺪەك .ﺋﺎﻗﺘﺎﺷــﻘﺎ
ﻛﻪﻟﮕﯩﻨﯩﻤﯩﺰدە ﺋﺎﺳﻤﺎن ﻗﺎرا ﺑﯘﻟﯘﺗﻼر ۋە ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻣﺎﯾﯩﻞ ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻧﯩﯔ
ﺋﯩﺪارﯨﺴﻰ ﺋﺎﺳﺘﯩﻐﺎ ﺋﯚﺗﻜﻪﻧﯩﻜﻪن ،ﺑﯘ ﭼﺎﻏﺪا ﺋﯩﻜﻜﻰ داۋاﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎرﺳﯩﺪا
ﻛﯩﭽﯩﻜﻜﯩــﻨﻪ ﻛﯚﭘﻜــﯚك ﺑﯩــﺮ ﺑﻮﺷــﻠﯘق ﺧــﯘددى ﺋﺎﺳــﻤﺎﻧﻨﯩﯔ زﯦﻤﯩﻨﻐــﺎ
ﺋﯧﭽﯩﻠﻐﺎن دەرﯨﺰﯨـﺴﯩﺪەك ﭘﻪﯾـﺪا ﺑﻮﻟـﺪى .ﻗـﺎرا ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻧﯩـﯔ ﺋﺎﺳـﺘﻰ،
داۋاﻧﻼرﻧﯩــﯔ ﺋﯜﺳــﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﭘﻪﻗﻪت ﺷــﯘ ﺑﯩــﺮ دەرﯨﺰﯨــﺪﯨﻨﻼ ﺋﺎﺳــﻤﺎﻧﻨﻰ،
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﯚﻛﻠﯜﻛﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﺶ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ .ﺑﯩﺮاق ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭼﻪﻛـﺴﯩﺰﻟﯩﻜﻰ
ﻗﺎرا ﺑﯘﻟﯘﺗﻼر ﺗﻪرﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﯟﯦﻠﯩﻨﻐﺎن .ﺋﻪﻣـﺪى ﻗﺎرﯨـﺴﯩﯖﯩﺰ ﺋـﺎق
ﺑﯘﻟــﯘﺗﻼر ھﯘﺟــﯘم ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﻛﯧﻠﯩــﺸﻜﻪن .ﺋــﯘﻻر ﺋﯩﻜﻜﯩــﺴﻰ ھﺎﯾــﺎت-
ﻣﺎﻣﺎﺗﻠﯩﻖ ﺟﻪﯕﮕﻪ ﭼﯜﺷﯜپ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧـﺪەك ﻗﯩﻼﻣـﺪۇ-ﻧـﯧﻤﻪ؟ ﺟﻪﯕﻨﯩـﯔ
داۋاﻣﻰ ﻗﺎﻧـﺪاق ﺑﻮﻟـﺪى؟ ﺑـﯘﻧﻰ ﺑﯩـﺰ ﺗﺎﻏﻨﯩـﯔ ﺋﻪرﻛﻪ ھﺎۋاﺳـﯩﻐﺎ ھـﺎۋاﻟﻪ
ﻗﯩﻠــﺪۇق .ﺋــﯚز ﻣﻪۋﺟﯘﺗﻠــﯘﻗﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪۈرۈﺷــﺘﯩﻤﯘ ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻧﯩــﯔ راﯾﯩﻐــﺎ
ﻗﺎراﺷﻘﺎ ﻣﻪﺟﺒﯘر ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﻗﯘﯾـﺎش ﻧﯧﻤﯩﺪﯨﻨـﺪۇر ﯾﺎﻣـﺎﻧﻼپ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧـﺪەك،
ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ ﺑﯩـﺮ ﻛﯜﻧﻠــﯜك ﺳـﻪﭘﯩﺮﯨﻨﻰ ﺷــﻪﭘﻪق ﺑﯩـﻠﻪن ﺋﺎﺧﯩﺮﻻﺷــﺘﯘرﻏﺎن
ﭼﯧﻐﻰ! ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﺪا ﻗﯩﺰﯨﻖ ﺋﯘرۇﺷﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺑﯘﻟﯘﺗﻼر ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻛﯜﻧﻠﯜك
ھﻪﺳﺮەت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ۋﯨﺪاﻟﯩﺸﯩﺶ ﭘﻪﯾﺘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚرۈﺷـﻜﯩﻤﯘ ﺋﯩﻤﻜـﺎن
ﺑﻪرﻣﯩــﮕﻪن .ﻗــﺎراﯕﻐﯘﻟﯘق ﺗــﺎغ ﺋﺎﺳــﻤﯩﻨﯩﻐﺎ ھﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩــﻖ ﻗﯩﻠﯩــﺸﻘﺎ
ﺑﺎﺷـــــﻠﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧـــــﯿﯩﻦ ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻧﯩـــــﯔ ﺟﺎﻣـــــﺎﻟﯩﻨﻰ ،ﺋﯘﻻرﻧﯩـــــﯔ
ﺋﯘرۇﺷـــﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚرەﻟﻤﯩـــﺪۇق .ﻣﺎﺷـــﯩﻨﯩﻤﯩﺰ ﻗـــﺎراﯕﻐﯘﻟﯘق ﺋﯩﭽﯩـــﺪە
ﺋﻪﮔﺮى-ﺑﯜﮔﺮى ﺗﺎغ ﯾﻮﻟﯩﺪﯨﻜﻰ ﯾﯧﮕﺎﻧﻪ ﯾﻮرۇﻗﻠﯘق ﻣﻪﻧﺒﻪﺳـﻰ ﺑﻮﻟـﯘپ،
ﺑــــﯘ ﺋﺎﺳــــﻤﺎﻧﺪا ﺋﺎﺟﺎﯾﯩــــﭗ ﻗﯩﺰﯨــــﻖ ۋەﻗﻪﻟﻪر ﺑﻮﻟﯩــــﺪﯨﻐﺎن ،ﺧــــﯘددى
رﯨﯟاﯾﻪﺗﻠﻪردﯨﻜﯩـﺪەك ﺋﺎﺳـﻤﺎن ،ﯾـﺎﯾﻼق ،ﻗﯘﻣﻠــﯘق ،ﺗـﺎغ ،ﻛـﯚل ﺋﯚزﺋــﺎرا
ﮔﯩﺮەﻟﯩـــﺸﯩﭗ ﻛﻪﺗـــﻜﻪن ﺑـــﯘ رﯦﺌـــﺎﻟﻠﯩﻘﺘﯩﻜﻰ ﺟﻪﻧﻨﻪﺗـــﺘﯩﻦ ﺑﯩﺰﻧـــﻰ
ﺷــﻪھﻪرﮔﻪ ،ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﯿﻠﯩﻜــﺘﯩﻦ ﯾﯩﺮاﻗﻼﺷــﻘﺎن ﺗﻪﺑﯩــﺌﻪت ﻗﻮﯾﻨﯩﻐــﺎ ﺋﯧﻠﯩــﭗ
ﻣﺎﯕﻤﺎﻗﺘﺎ ﺋﯩﺪى .ﺑﯘﻟﯘﺗﻼرﻧﯩـﯔ ﺑﯩـﺰﮔﻪ ﻛﯚرﺳـﻪﺗﻜﻪن ﺑـﯘ ﺋﻮﯾـﯘﻧﻠﯩﺮى
ﺋﻪﻗﻠﯩﻤﯩﺰﮔﻪ ﯾﻮﻏﺎن ﺳﻮﺋﺎل ﺑﻪﻟﮕﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻧﻰ ﻗﻮﯾﯘپ ﻗﻮﯾﺪى.
※ ※ ※ ※ ※ ※
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Sada - 7 - 11
  • Büleklär
  • Sada - 7 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3050
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1909
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3012
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2191
    5.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3047
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2271
    4.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3139
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2397
    5.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3140
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2425
    4.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3294
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2263
    5.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3087
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2363
    4.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3161
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2138
    5.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3093
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2371
    5.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3171
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2344
    4.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    7.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3065
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2389
    5.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3165
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2212
    5.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.