Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 3012
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2191
5.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
9.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
11.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ﻗﺎﺭﺍﻳﻤﻪﻥ .ﻣﯘﺷﯘ ﺟﻪﮬﻪﺗﻠﻪﺭﺩﻩ ﺳـﯩﺰ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺋﻮﺭﺗﺎﻗﻼﺷـﻘﺎﻥ
ﺑﻮﻟﺴﺎﻕ؟
ﺋﺎﺳﯩﻤﻪ :ﺑﯘ ﻗﯧﺘﯩﻤﻘﻰ ﯾﯩﻐﯩﻦ ﻣﯧﻨﯩﯔ ھﺎﯾﺎﺗﯩﻤـﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻧﺘﯘﻟﻐﯘﺳـﯩﺰ
ﺋﻪﺳﻠﯩﻤﯩﻠﯩﺮﯨﻢ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪە ﺧﺎﺗﯩﺮەﻣﺪە ﺳﺎﻗﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪى .ﻣﻪن ﺑﯘ ﯾﯩﻞ
-9ﺋﺎﯾﻨﯩـــﯔ -18ﻛﯜﻧﯩـــﺪﯨﻦ -9ﺋﺎﯾﻨﯩـــﯔ -24ﻛـــﯜﻧﯩﮕﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐـــﺎن
ﺋﺎرﯨﻠﯩﻘﺘــﺎ ﺗﯜرﻛﯩﯿﻪﻧﯩــﯔ ﺋﯩــﺴﺘﺎﻧﺒﯘل ﺷــﻪھﯩﺮﯨﺪە ﺋﯚﺗﻜــﯜزۈﻟﮕﻪن،
ﺋﯩــﺴﺘﺎﻧﺒﯘل ﻛﯜﻟﺘــﯜر ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳــﯩﺘﯧﺘﻰ ﺑــﺎش ﺑﻮﻟــﯘپ ﺋﯘﯾﯘﺷــﺘﯘرﻏﺎن،
ﺗﯜرﻛﻮﻟــــﻮﮔﯩﯿﻪﮔﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳــــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ »ﺧﻪﻟﻘﺌــــﺎراﻟﯩﻖ -3ﻧﯚۋەﺗﻠﯩــــﻚ
ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼر ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﻣﯘھﺎﻛﯩﻤﻪ ﯾﯩﻐﯩﻨﻰ«ﻏﺎ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﯩﭗ ﻛﻪﻟﺪﯨﻢ .ﺑـﯘ
ﯾﯩﻐﯩﻨﻐــــﺎ ﭘﯜﺗـــــﯜن دۇﻧﯿﺎﻧﯩـــــﯔ ھﻪر ﻗﺎﯾـــــﺴﻰ ﺟﺎﯾﻠﯩﺮﯨـــــﺪﯨﻜﻰ 72
ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳــﯩﺘﯧﺘﺘﯩﻦ ﺟﻪﻣﺌﯩــﻲ 249ﻧﻪﭘﻪر ﺋﻮﻗﯘﻏــﯘﭼﻰ ﻗﺎﺗﻨﺎﺷــﺘﻰ .ﻣﻪن
ﺟﯘﯕﮕــﻮدﯨﻦ ﺑﺎرﻏــﺎن ﺑﯩﺮدﯨﻨﺒﯩــﺮ ﺋﻮﻗﯘﻏــﯘﭼﻰ .ﺑــﯘ ﯾﯩﻐﯩﻨﻨﯩــﯔ ﺑــﺎرﻟﯩﻖ
ﭼﯩﻘﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﯜرﻛﯩﯿﻪ ﺗﻪرەپ ﺋﯚز ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐـﺎن ﺑﻮﻟـﯘپ ،ﭘﯜﺗـﯜن
دۇﻧﯿﺎدﯨﻜﻰ ﺗﯜرﻛﻮﻟﻮﮔﯩﯿﻪ ﻛﻪﺳـﭙﯩﻨﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﯟاﺗﻘـﺎن ﻛﻪﺳﯩﭙﺪاﺷـﻼرﻧﻰ
ﺑﯩﺮ ﯾﻪرﮔﻪ ﺟﻪم ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﯚزﺋﺎرا ﺗﻮﻧﯘﺷـﯘش ۋە ﭘﯩﻜﯩـﺮ ﺋﺎﻟﻤﺎﺷـﺘﯘرۇش
ﺋﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﺗﯜرﻛﻮﻟﻮﮔﯩﯿﻪ ﻛﻪﺳﭙﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪرەﻗﻘﯩﯿﺎﺗﯩﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮى
ﺳﯜرۈش ﻣﻪﻗﺴﯩﺘﯩﺪە ﺋﯘﯾﯘﺷﺘﯘرۇﻟﻐﺎن ﺋﯩﻜﻪن.
ﻣﯧﻨﯩــﯔ ﺗــﯘﻧﺠﻰ ﻗﯧـــﺘﯩﻢ ﭼﻪﺗــﺌﻪﻟﮕﻪ ﭼﯩﻘﯩـــﭗ ﺑﯘﻧــﺪاق ﭼـــﻮڭ
ﺗﯩﭙﺘﯩﻜــﻰ ﺋﯩﻠﻤﯩــﻲ ﻣﯘھــﺎﻛﯩﻤﻪ ﯾﯩﻐﯩﻨﻐــﺎ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﯩــﺸﯩﻢ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ
ﺋﯜﭼـــﯜن ،ﺑﻪﻛﻤـــﯘ ھﺎﯾﺎﺟﺎﻧﻼﻧـــﺪﯨﻢ .ﯾﯩﻐﯩـــﻦ ﺟﻪﻣﺌﯩـــﻲ ﺋـــﯜچ ﻛـــﯜن
داۋاﻣﻼﺷﺘﻰ .ﯾﯩﻐﯩﻨﺪا ﻣﻪن »ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﯾﻐـﯘر
ﺗﯩﻞ-ﺋﻪدەﺑﯩﯿﺎت ﺋﻮﻗﯘﺗﯘﺷﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪھﯟاﻟﻰ« دﯦﮕﻪن ﺗﯧﻤﯩﺪا ﺳﯚزﻟﯩﺪﯨﻢ.
ﯾﯩﻐﯩﻨﻐـــﺎ ﻗﺎﺗﻨﯩـــﺸﯩﺶ ﺟﻪرﯾﺎﻧﯩـــﺪا ﻧﯘرﻏﯘﻧﻠﯩﻐـــﺎن ﻛﻪﺳـــﯩﭙﺪاش
دوﺳﺘﻼر ﺑﯩﻠﻪن ﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘم ،ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﻛﻪﺳﭙﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﻗﯩﺰﯨﻘﯩـﺸﻰ،
ﻗﯩﺰﻏﯩﻨﻠﯩﻘﯩــﺪﯨﻦ ﺗﻪﺳــﯩﺮﻟﻪﻧﺪﯨﻢ ،ﻛﻪﺳــﭙﯩﻤﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐــﺎن ﻣــﯘھﻪﺑﺒﯩﺘﯩﻢ
ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻛﯜﭼﻪﯾﺪى .ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﯿﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘﻧﺪاق ﯾﯩﻐﯩﻨﻼر ﺗـﯜرﻛﯩﯿﻪدە داﺋﯩـﻢ
ﺋﯚﺗﻜﯜزۈﻟﯩـــﺪﯨﻜﻪن .ﺑﯩـــﺰ ﭘﻪﻗﻪت ۋاﻗﺘﯩـــﺪا ﺧﻪۋەردار ﺑﻮﻟـــﯘپ ،ﺋـــﯚز
ﻗﺎﺑﯩﻠﯩﯿﯩﺘﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺟﺎرى ﻗﯩﻠﺪۇرﺳﺎﻗﻼ ھﻪﻣﻤﯩﻤﺰﮔﻪ ﺋﯘﻧﺪاق ﭘﯘرﺳﻪﺗﻠﻪر
ﻧﺎھﺎﯾﯩﺘﻰ ﻛﯚپ ﺋﯩﻜﻪن.
ﺗﯩـــﻞ ﺋـــﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﻣﻪﺳﻠﯩـــﺴﯩﮕﻪ ﻛﻪﻟـــﺴﻪك ،ﻣﯩﯿـــﺎۋ دوﯕـــﺸﯩﯿﺎ
ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻨﯩﯔ »ﺗﯩﻞ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺧﯘددى ﺗﺎﻏﻘـﺎ ﭼﯩﻘﻘﺎﻧﻐـﺎ ﺋﻮﺧـﺸﺎش،
ﺑﯩﺮ ﺗﯩﻠﻨﻰ ﯾﺎﺧﺸﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ﭼﻮﻗﯘم ﺋﺎﻟـﺪى ﺑﯩـﻠﻪن ﺗﺎﻏﻨﯩـﯔ
ﭼﻮﻗﻘﯩـــﺴﯩﻐﺎ ﭼﯩﻘﯩـــﻤﻪن ،دەﯾـــﺪﯨﻐﺎن ﺋﯩـــﺮادە ۋە ﺋﻪڭ ﺋـــﺎﺧﯩﺮﯨﻐﯩﭽﻪ
ﺑﻪرداﺷﻠﯩﻖ ﺑﯧﺮەﻟﻪﯾﺪﯨﻐﺎن ﭼﯩﺪام ۋە ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯘش ﻛﯧـﺮەك«
دﯦﮕﻪن ﺳﯚزى ﺑﺎر .ﻣﺎﯕﺎ ﺑﯘ ﮔﻪپ ﺑﻪك ﺗﻪﺳـﯩﺮ ﻗﯩﻠﻐـﺎن .ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﯿﻪﺗـﺘﻪ
ھﻪرﻗﺎﻧﺪاق ﺋﯩﺶ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﺎ ﺋﺎﻟـﺪى ﺑﯩـﻠﻪن ﺳـﯘﻧﻤﺎس ﺋﯩـﺮادە ،ﺋﺎﻧـﺪﯨﻦ
ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻣﺎس ھﺎﻟﺪﯨﻜﻰ ﺗﯩﺮﯨـﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ ۋە ﺳـﻪۋﯨﺮﭼﺎﻧﻠﯩﻖ ﻧﺎھـﺎﯾﯩﺘﻰ
ﻣﯘھﯩﻢ .ﺋﺎدەم ﺑﯩـﺮ ﺗﯩﻠﻨـﻰ ﺋـﺎرﺗﯘق ﺋﯚﮔﻪﻧـﺴﻪ ،ﺑﯩـﺮ ﺧﯩـﻞ ﺗﻪﭘﻪﻛﻜـﯘر
ﯾــﻮﻟﻰ ﻛﯚﭘﯩﯿﯩــﺪۇ ،دەپ ﻗــﺎراﯾﻤﻪن .ﻛﻮﻧﻜﺮﯦــﺖ ﻗﺎﻧــﺪاق ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﺸﻜﻪ
ﻛﻪﻟﺴﻪك ،ھﻪﻣﻤﻪ ﺋﺎدەﻣﻨﯩﯔ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ ﺋﻮﺧﺸﺎش ﺑﻮﻟﻤﺎﯾﺪۇ.
ﻣﻪن ﺑﺎﺷــــــﺘﯩﻼ ﺗﯩــــــﻞ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــــــﺸﻜﻪ ﻧﺎھــــــﺎﯾﯩﺘﻰ ﻗﯩﺰﯨﻘــــــﺎﺗﺘﯩﻢ.
ﺋﯩﻨﮕﻠﯩﺰﺗﯩﻠﻨﯩﯔ ﻣﯘھﯩﻤﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ھﯧﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧـﺪﯨﻦ ﻛﯧـﯿﯩﻦ ﺑـﯘ ﺗﯩﻠﻨـﻰ
ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺋﯩﺸﺘﯩﯿﺎﻗﯩﻢ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻛﯜﭼﻪﯾﺪى .دەﺳـﻠﻪﭘﺘﻪ ﺋﯚﮔﻪﻧﮕﻪﻧـﺪە
ﻛﯜﻧﺪە ﺋﻪﺗﯩﮕﻪن ﺗﯘرۇپ ﺗﯧﻜﯩـﺴﺖ ﯾـﺎدﻻﯾﺘﺘﯩﻢ .ﺑـﯘ ﺟﻪرﯾﺎﻧـﺪا ﺋﯧﻐﯩـﺰ
ﺗﯩﻠــﻰ ،ﺋﻮﻗــﯘش ،ﺋــﺎﯕﻼش ﻗﺎﺗــﺎرﻟﯩﻘﻼردا ﺗﻪڭ ﺋﯜﻧــﯜﻣﮕﻪ ﺋﯧﺮﯨــﺸﻜﯩﻠﻰ
ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻜﻪن .ﻛﯧــﯿﯩﻦ ﺳــﻪۋﯨﯿﻪﻣﻨﯩﯔ ﺋﯚﺳﯜﺷــﯩﮕﻪ ﺋﻪﮔﯩــﺸﯩﭗ ﺋــﯚزۈم
ﻗﯩﺰﯨﻘﻘﺎن ﻛﯩﺘﺎﺑﻼرﻧﻰ ﺋﻮﻗﯘﯾـﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟـﺪۇم .ﻣﻪن ﺗﯩـﻞ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـﺸﻨﻰ
ﻧﺎھﺎﯾﯩﺘﻰ ﻗﯩﺰﯨﻘﺎرﻟﯩﻖ ھﻪم ﺋﻪھﻤﯩﯿﻪﺗﻠﯩـﻚ ﺑﯩـﺮ ﺋﯩـﺶ دەپ ﻗـﺎراﯾﻤﻪن،

ھﻪرﮔﯩــﺰ ﺑﯧــﺴﯩﻢ دەپ ﻗﺎرﯨﻤــﺎﯾﻤﻪن .ﺗﯩــﻞ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﺸﺘﯩﻜﻰ ﻣﻪﻗــﺴﻪت
ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺶ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ ،ﻣﻪن ﺗﯩﻞ ﺋـﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺋـﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﺗﯧﺨﯩﻤـﯘ
ﻛﯚپ ﻧﻪرﺳﯩﻠﻪرﻧﻰ ﺑﯩﻠﯩﯟاﻻﻻﯾﻤﻪن دﯦﮕﻪن ﻣﻪﻗﺴﻪﺗﺘﻪ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﻤﻪن.
ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷــﻘﺎ ،ﻣﻪن ﭼﻪﺗــﺌﻪﻟﻠﯩﻜﻠﻪرﮔﻪ ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﺗﯩﻠــﻰ ۋە
ﺋﯘﯾﻐـــﯘر ﺳﺎۋاﻗﺪاﺷـــﻼرﻏﺎ ﺋﯩﻨﮕﻠﯩﺰﺗﯩﻠـــﻰ ﺋﯚﺗـــﯜش ﺟﻪرﯾﺎﻧﯩـــﺪا ﺷـــﯘﻧﻰ
ﭼﻮﯕﻘﯘر ھﯧﺲ ﻗﯩﻠﺪﯨﻤﻜﻰ ،ﻣﻪﯾﻠﻰ ﺳﯩﺰ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﺗﯩﻞ ﯾﺎﻛﻰ ﻗﺎﻧﺪاق ﺗﯩﻞ
ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﯔ ﺳﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﺎﻧﺎ ﺗﯩﻠﺪﯨﻜﻰ ﺳﻪۋﯨﯿﯩﯖﯩﺰ ﻧﺎھﺎﯾﯩﺘﻰ ﻣـﯘھﯩﻢ .ﺑﯩـﺮ
ﺗﯩﻠﻨﯩــﯔ ﻗﺎﺋﯩــﺪە-ﻗــﺎﻧﯘﻧﯩﯿﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﭘﯩﺸــﺸﯩﻖ ،ﭘﯘﺧﺘــﺎ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩــﮕﻪن
ﺋــــﺎدەﻣﮕﻪ ﻧﯩــــﺴﺒﻪﺗﻪن ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽــــﻰ ﺗﯩﻠﻨــــﻰ ﺋــــﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺗﻪﺳــــﻜﻪ
ﺗﻮﺧﺘﯩﻤﺎﯾــﺪۇ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ،ﺗﯩﻠــﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ ﻧﯘﻗﺘﯩــﺴﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﯿﺘﻘﺎﻧــﺪﯨﻤﯘ،
ﮔﻪرﭼﻪ ھﻪر ﺑﯩــﺮ ﺗﯩﻠﻨﯩــﯔ ﺋــﯚزﯨﮕﻪ ﺧــﺎس ﺋﺎﻻھﯩــﺪﯨﻠﯩﻜﻰ ﺑﻮﻟــﺴﯩﻤﯘ،
ﻟــﯧﻜﯩﻦ ﺗﯩــﻞ دﯦــﮕﻪن ﺋﯘﻗﯘﻣﻐــﺎ ﻧﯩــﺴﺒﻪﺗﻪن ھﻪﻣــﻤﻪ ﺗﯩﻠﻐــﺎ ﺧــﺎس
ﺋﻮرﺗــﺎﻗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯩــﺪۇ .ﺑﯩــﺮ ﺗﯩﻠﻨــﻰ ﭘﯘﺧﺘــﺎ ﺋــﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺟﻪرﯾﺎﻧﯩــﺪا ﺑــﯘ
ﻗﺎﺋﯩــﺪە-ﻗــﺎﻧﯘﻧﯩﯿﻪﺗﻠﻪر ﺋــﺎﯕﻠﯩﻖ ﯾــﺎﻛﻰ ﺋﺎﯕــﺴﯩﺰ ھﺎﻟــﺪا ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﻨﯩــﭗ
ﺑﻮﻟﯩﻨﯩــﺪۇ .ﺑﯩــﺰﮔﻪ ﻧﯩــﺴﺒﻪﺗﻪن ﺗﯧﺨﯩﻤــﯘ ﺷــﯘﻧﺪاق ،ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺑﯩــﺰ ﺋﺎﻧــﺎ
ﺗﯩﻠﯩﻤﯩﺰﻧـــﻰ ﺑﯩﯟاﺳـــﺘﻪ ،ﺗﻪﭘـــﺴﯩﻠﯩﻲ ﺋـــﯚﮔﯩﻨﯩﻤﯩﺰ .ﺷـــﯘﯕﺎ ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼرﻏﺎ
ﻗﺎرﯨﻐﺎﻧﺪا ﺑﯩﺰدە ﺋﻪۋزەﻟﻠﯩﻚ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻛﯚپ ،دەپ ﺋﻮﯾﻼﯾﻤﻪن .ﻗـﺎﻟﻐﯩﻨﻰ
ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﻗﺎﻧﺪاق ۋە ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﺸﯩﻤﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻏﻠﯩﻖ ،ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ!
ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﺪا ﺳﺎۋاﻗﺪاﺷـﻼرﻏﺎ دەﯾـﺪﯨﻐﺎن ﯾـﯜرەك ﺳـﯚزۈم :ﺋـﯚﺗﻜﻪن
ھﻪرﺑﯩــــﺮ ﻛــــﯜﻧﯩﻤﯩﺰدﯨﻦ رازى ﺑﻮﻟﻐــــﯘدەك ،ﻛﯧــــﯿﯩﻦ ﭘﯘﺷــــﺎﯾﻤﺎن
ﻗﯩﻠﻤﯩﻐـــﯘدەك ،ﺋﻪڭ ﺋﺎﺧﯩﺮﯨـــﺪا ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻨﯩـــﯔ ﻗﺎﻧـــﺪاق ﺑﻮﻟﯩـــﺸﯩﺪﯨﻦ
ﻗﻪﺗﺌﯩﯿـــــﻨﻪزەر »ﺋﻪڭ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻧـــــﺪا ﻣﻪن ﺗﯩﺮﯨـــــﺸﺘﯩﻢ ،ﻗﻮﻟﯘﻣـــــﺪﯨﻦ
ﻛﻪﻟﮕﯩﻨﯩﻨﻰ ﻗﯩﻠﺪﯨﻢ« دﯦﯿﻪﻟﯩﮕﯜدەك ﯾﺎﺷﺎﯾﻠﻰ.
ﻣﯘﺧﺒﯩﺮ :ﺋﺎﻣﯩﻨﻪ ،ﺳﯩﺰﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﺒﻮﻝ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﺪﯨﻜﻰ
ﺟﻪﺳﯘﺭ ﻗﯩﻴﺎﭘﯩﺘﯩﯖﯩﺰ ﺑﯩﺰﻧﻰ ﺗﻮﻟﯩﻤﯘ ﮬﻪﻳﺮﺍﻥ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ،ﺳﯩﺰ
ﺋﯚﺯ ﻗﯩﺰﯨﻘﯩﺸﯩﯖﯩﺰﻧﻰ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺟﺎﺭﻯ ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﺩﯨﯖﯩﺰ؟
ﺋـــﺎﻣﯩﻨﻪ :ﺑﯩـــﺮەﯾﻠﻪن ﻣﯧﻨﯩـــﯔ ﻣﻪﻛـــﺘﻪپ ﻗﯩـــﺰﻻر ﭘﯘﺗﺒـــﻮل
ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨـــﺴﯩﺪا ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﻨـــﻰ ﺋـــﺎﯕﻼپ ،ﻗﯧﻨﯩﯖﯩـــﺰدا ﺑـــﺎرﻛﻪن-دە،
دﯦﮕﻪﻧﯩــﺪى .ﺷــﯘﻧﺪاق ،ﺑــﯘ ﺋﻮﯾــﯘن »دﯨﯟاﻧــﯘ ﻟﯘﻏﻪﺗﯩــﺖ ﺗــﯜرك«ﺗﯩﻤــﯘ
ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﻧﮕﻪﻧﯩﻜﻪن ،ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ 1000ﯾﯩﻠﻼر ﻣﯘﻗﻪددەم ﺋﻮﺗﺘﯘرا
ﺋﺎﺳﯩﯿﺎدﯨﻜﻰ ﻗﻪۋﻣﻠﻪر »ﺗﻪﭘـﯜك)ﺗﯧـﭙﻪك(« دﯦـﮕﻪن ﺋﻮﯾـﯘﻧﻨﻰ ﺋﻮﯾﻨـﺎپ
دەﺳــﻠﻪﭘﻜﻰ ﭘﯘﺗﺒــﻮل ھﻪرﯨﻜﯩﺘﯩﻨــﻰ ﺑﺎرﻟﯩﻘﻘــﺎ ﻛﻪﻟﺘــﯜرﮔﻪن ﺑﻮﻟــﺴﺎ،
ﺋﯧﻜــﺴﺎق ﻛﻪﻧﺘﯩــﺪﯨﻜﻰ ﺑــﻮۋﯨﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﭘﯘﺗﺒــﻮل ھﻪرﯨﻜﯩﺘﯩﻨــﻰ
ﺧﯧﻠــﻰ ﺑــﯘرۇﻧﻼ ﮔﯜﻟﻠﻪﻧــﺪۈرۈپ ،ﺋﻪﻧﮕﻠﯩــﯿﻪ ۋە ﺷﯟﯦﺘــﺴﯩﯿﻪ ﻛﻮﻧــﺴﯘل
ﻛﻮﻣﺎﻧــــــﺪﯨﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﯾﯧﯖﯩﯟﯦﻠﯩــــــﭗ ،دۇﻧﯿــــــﺎۋى ﻣﯘﺳــــــﺎﺑﯩﻘﯩﻠﻪرﮔﻪ
ﭼﯜﺷﻜﻪﻧﯩﻜﻪن.
ﻣﻪن ﮔﻪرﭼﻪ ﺋــﯘﻻر ﺑﯩـــﻠﻪن ﺋـــﯚزۈﻣﻨﻰ ﺳﯧﻠﯩـــﺸﺘﯘرۇﺷﻘﺎ ﻻﯾﯩـــﻖ
ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎﻣﻤﯘ ،ﻗﯩﺴﻘﯩﻐﯩﻨﻪ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﯾﯩﻠﻠﯩـﻖ ﭘﯘﺗﺒـﻮل ھﺎﯾﺎﺗﯩﻤـﺪا ھـﯧﺲ
ﻗﯩﻠﻐــﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻢ ﺋــﺎز ﺋﻪﻣﻪس .ﻣﻪن ﺑــﯘ ﺟﻪرﯾﺎﻧــﺪا ،ﭘﻪﻗﻪت ﺋـــﯚزۈﻣﮕﯩﻼ
ۋەﻛﯩﻠﻠﯩــــﻚ ﻗﯩﻠﻤﺎﯾــــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻤﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤــــﯘ ﭼﻮﯕﻘــــﯘر ﺗﻮﻧــــﯘپ
ﯾﻪﺗﻜﻪﻧـــﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ،ﺑﯩﺰﻧﯩـــﯔ ﻗﯧﻨﯩﻤﯩـــﺰدا ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻧﻤـــﯘ ﭘﯘﺗﺒـــﻮل
روھﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎرﻟﯩﻘﯩﻨﻰ ،ﺑﯩـﺮاق ﺑﯩـﺰدە ﺋﯩﭙـﺎدﯨﻠﻪش ۋە ﺗﯩﺮﯨـﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻘﻨﯩﯔ
ﻛﻪم ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨــﻰ ھــﯧﺲ ﻗﯩﻠــﺪﯨﻢ .ﺳﺎۋاﻗﺪاﺷــﻼرﻏﺎ دەﯾــﺪﯨﻐﯩﻨﯩﻢ،
ﺋﻪﺟــﺪادﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﺒــﻮل روھــﻰ ﺑﯩﺰدﯨﻤــﯘ داۋاﻣﻼﺷــﺴﯘن .ﺑﯩــﺰدە
ﺷــــﺎراﺋﯩﺖ ﺑــــﺎر ،ﻛﻪم ﺑﻮﻟــــﯘۋاﺗﻘﯩﻨﻰ ﭘﻪﻗﻪت ﺗﯩﺮﯨــــﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ .ﺑﯩــــﺰ
ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻼ ﺑﻮﻟـﺴﺎق ﻗﯧﻨﯩﻤﯩﺰدﯨﻜـﻰ ﺋﻪﺟـﺪادﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﺒـﻮل
روھــﻰ ﺑﯩــﺰﮔﻪ ﭼﯩــﺪام ،ﻏﻪﯾــﺮەت-ﺷــﯩﺠﺎﺋﻪت ﺋﺎﺗــﺎ ﻗﯩﻠﯩــﺪۇ ۋە ﺋﺎﺗــﺎ
ﻗﯩﻠﻐﯘﺳﻰ .ﺑﯘﻧﺪاق ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪا ھﻪم ﺋﻪﺟﺪادﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﺒﻮل روھﯩﻨﻰ
داۋاﻣﻼﺷـــﺘﯘرﻏﺎن ﺑـــﻮﻟﯩﻤﯩﺰ ھﻪم ﺋـــﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛـــﺘﻪپ ﺗﯘرﻣﯘﺷـــﯩﻤﯩﺰﻧﻰ
ﺑﯧﯿﯩﺘﺎﻻﯾﻤﯩﺰ.

ﻣﯘﺧﺒﯩﺮ :ﭼﯩﻤﻪﻧﮕﯜل ،ﺳﯩﺰ ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪپ ھﺎﯾﺎﺗﯩﺪﯨﻜﻰ

6

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا

ﺋﺎدەﻣﻨﯩﯔ ﺋﯚزى ﯾﺎﻗﺘﯘرۇپ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﯩـﺮەر ﺋﯩـﺸﻰ ﺑﻮﻟﯩـﺪۇ .ﺑﻪزﯨـﺪە
ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﭼﺎرﭼﯩﻐﺎﻧﺪا ،ﺋﯚزى ﻗﯩﺰﯨﻘﯩـﺪﯨﻐﺎن ﺋﯩـﺸﻨﻰ ﻗﯩﻠﯩـﺶ
ﺋﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ھﺎرﻏﯩﻨﻠﯩﻘﻨﻰ ﺗﯜﮔﯩﺘﻪﻟﻪﯾﺪۇ ،ﻛﻪﯾﭙﯩﯿـﺎﺗﯩﻨﻰ ﺗﻪﯕـﺸﯩﯿﻪﻟﻪﯾﺪۇ.
ﺋــﯚزەﻣﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩــﭗ ﺋﯧﯿﺘــﺴﺎم ،ﺗــﻮپ ﺋﻮﯾﻨــﺎش ﻣﯧﻨﯩــﯔ ﻛﯚﺗﯜرەﯕﮕــﯜ روھ
ﺑﯩــﻠﻪن ﺗﯩﺮﯨــﺸﯩﭗ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﺸﯩﻤﮕﻪ ﺗــﯜرﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟــﺪى ۋە ﺗﯘرﻣﯘﺷــﯘﻣﻨﻰ
ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ رەﯕﺪارﻻﺷـﺘﯘردى ،دەپ ﺋـﻮﯾﻼﯾﻤﻪن .ﺑﯩـﺰدە ﻗﯩﺰﯨﻘﯩـﺸﯩﻤﯩﺰﻧﻰ
داۋاﻣﻼﺷﺘﯘرۇﺷﻘﺎ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﻼ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻜﻪن ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺑﯩـﻠﻪن دەرﺳـﺘﯩﻦ
ﺳﯩﺮﺗﻘﻰ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﻪﺗﻨﻰ ﯾﺎﺧﺸﻰ ﺗﻪﯕﺸﻪپ ﻛﯧﺘﻪﻟﻪﯾﻤﯩﺰ.
ﻓﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩﻤﯩﺰﺩﺍ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﺍ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺳﺎﯞﺍﻗﺪﺍﺷﻼﺭﺩﻩﻙ ﺋﺎﺯ-ﺗﻮﻻ
ﻧﻪﺗﯩﺠﻪ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘﺎﻧﻼﺭ ﺋﺎﺯ ﺋﻪﻣﻪﺱ .ﻓﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩﻤﯩﺰﺩﺍ ﻗﻮﻟﯩﺪﯨﻦ ﮬﯧﭻ ﺋﯩﺶ ﻛﻪﻟﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ
»ﻧﺎﻥ ﻗﯧﭙﻰ« ﺳﺎﯞﺍﻗﺪﺍﺷﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﻮﻗﻠﯩﻘﻰ ﮬﻪﻣﻤﯩﻤﯩﺰﮔﻪ ﺋﺎﻳﺎﻥ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ،ﮬﻪﺭﺑﯩﺮ
ﺳﺎﯞﺍﻗﺪﺍﺷﻨﯩﯔ ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﺶ ﻣﯩﻘﺪﺍﺭﯨﻨﯩﯔ ﭘﻪﺭﻗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯩﺸﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﺍﭖ ،ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ
ﻧﯧﺴﯩﯟﯨﺴﯩﻤﯘ ﺋﯚﺯﯨﮕﻪ ﺗﯘﺷﻠﯘﻕ ﺑﻮﻟﻤﺎﻗﺘﺎ .ﺋﻪﮔﻪﺭ ﻓﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩﻤﯩﺰﺩﯨﻜﻰ ﮬﻪﻣﻤﻪﻳﻠﻪﻥ
ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺳﺎﯞﺍﻗﺪﺍﺷﻼﺭﺩﻩﻙ ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﻪﻟﯩﺴﻪﻙ ﺋﯚﺯ
ﺋﯩﺸﯩﻤﯩﺰﺩﯨﻦ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﻧﻪﺗﯩﺠﻪ ﻛﯚﺭﻩﻟﯩﺸﯩﻤﯩﺰ ﻣﯘﻗﻪﺭﺭﻩﺭ.

ﺋﻪڭ ﮔــــﯜزەل ﺋﻪﺳــــﻠﯩﻤﯩﻠﯩﺮﯨﯖﯩﺰ ﻗﺎﯾــــﺴﻰ دەپ ﻗﺎراﯾــــﺴﯩﺰ؟
ﺳـــﯩﺰﻧﯩﯖﭽﻪ ﻓـــﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩﻤﯩﺰ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ ﻣﻪﻛـــﺘﻪپ
ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨﺪا ﺋﯚز ﺋﺎرﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺟﺎرﯨﻲ ﻗﯩﻠﺪۇرۇﺷـﻰ
ﯾﯧﺘﻪرﻟﯩﻜﻤﯘ؟

ﭼﯩﻤﻪﻧﮕــﯜﻝ :ﺋــﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛــﺘﻪﭘﻜﻪ ﻛﻪﻟﮕﯩﻠــﻰ ﻛــﯚزﻧﻰ ﯾﯘﻣــﯘپ
ﺋﺎﭼﻘﯘﭼﻪ ﺋﯜچ ﯾﯩﻠﺪﯨﻦ ﺋﯧﺸﯩﭙﺘﯘ ،ﺋﻪﺳـﻠﯩﻤﯩﻠﯩﺮﯨﻤﻤﯘ ھﻪﻗﯩـﻘﻪﺗﻪن ﺋـﺎز
ﺋﻪﻣﻪس .ﺳﺎۋاﻗﺪاﺷــﻠﯩﺮﯨﻢ ﺑﯩــﻠﻪن ﺑﯩــﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﺋﯘﯾﯘﺷــﺘﯘرﻏﺎن »ﺧﻪﻟــﻖ
ﺋﯧﻐﯩﺰ ﺋﻪدەﺑﯩﯿﺎﺗﯩﺪﯨﻦ ﻧﻪﻣـﯘﻧﯩﻠﻪر« ﺗﯧﻤﯩـﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﭘﺎﺋـﺎﻟﯩﯿﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ،
ﻣﻪﻛـــﺘﻪپ ﺗﻪﻧﺘﻪرﺑﯩـــﯿﻪ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩـــﺪﯨﻜﻰ ﻣـــﯜرﯨﻨﻰ-ﻣـــﯜرﯨﮕﻪ ﺗﯩـــﺮەپ
ﺑﯩــــﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﺗﯩﺮﯨــــﺸﻘﺎن ﭼــــﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﻣﻪن ﺋﯜﭼــــﯜن ﺋﯘﻧﺘﯘﻟﻤــــﺎس
ﺋﻪﺳﻠﯩﻤﯩﻠﻪردۇر .ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﺋﻪڭ ﺋﯘﻧﺘﯘﻟﻤﺎس ﺑـﻮﻟﻐﯩﻨﻰ ﻣﻪﻛـﺘﻪپ
ﻗﯩــﺰﻻر ۋاﻟﯩﺒــﻮل ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﺎۋاﻗﺪاﺷــﻼر ﺑﯩــﻠﻪن »ﺑﯧﯿﺠﯩــﯔ
ﺷـــــﻪھﻪرﻟﯩﻚ ﺋـــــﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛـــــﺘﻪپ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩـــــﯔ ۋاﻟﯩﺒـــــﻮل
ﻣﯘﺳﺎﺑﯩﻘﯩﺴﻰ«ﻏﺎ ﻗﺎﺗﻨﺎﺷﻘﺎن ﭼﺎﻏﺪﯨﻜﻰ ھﺎﯾﺎﺟﺎﻧﻠﯩﻖ ﻣﯩﻨﯘﺗﻼردۇر.
ﻓـــﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩﻤﯩﺰ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ ﻣﻪﻛـــﺘﻪپ ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨـــﺴﯩﺪا
ﺋﻮﯾﻨﯩﻐــﺎن روﻟﯩﻐــﺎ ﻛﻪﻟــﺴﻪك ،ﻣﯧــﻨﯩﯖﭽﻪ ﯾﻪﻧﯩــﻼ ﯾﯧﺘﻪرﻟﯩــﻚ ﺋﻪﻣﻪس.
ﺑﯩﺰﻧﯩــﯔ ﺑــﺎﻟﯩﻼر ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﯿﻪﺗــﺘﻪ ﺗﻪﻧﺘﻪرﺑﯩــﯿﻪدە ﺋــﺎﺟﯩﺰ ﺋﻪﻣﻪس .ﻟــﯧﻜﯩﻦ
ﻧﯧﻤﯩﺸﻘﯩﺪۇر ﺗﯩﺮﯨﺸﻤﺎﯾﺪۇ ﯾـﺎﻛﻰ ﻛﯚﯕﯜﻟـﺸﯩﻤﻪﯾﺪۇ .ﯾﯧﯖـﻰ ﻛﻪﻟـﮕﻪن
ۋاﻗﯩﺘﻼردا ﺳﻪھﻪردە ﺗﯘرۇپ ﻣﻪﯾﺪاﻧﻼردا ﭼﯧﻨﯩﻘﯩﯟاﺗﻘﺎﻧﻼرﻧﻰ ھﻪر ھﺎﻟﺪا
ﺋــﯘﭼﺮاﺗﻘﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩــﺪۇ ،ﻛﯧــﯿﯩﻦ ﺗﻮﺧﺘﯩﺘﯩــﭗ ﻗﻮﯾﯩــﺪۇ .ﺋﯚزﯨﻨﯩــﯔ ﺑﺎﺷــﻘﺎ
ﻗﯩﺰﯨﻘﯩﺸﯩﻨﯩﻤﯘ ﺗﺎﺷﻼپ ﻗﻮﯾﯩـﺪۇ ،ﺷـﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩـﻠﻪن ﺑـﺎرا-ﺑـﺎرا ﻛﻪﯾـﻨﯩﮕﻪ
ﭼﯧﻜﯩﻨﯩــﺪۇ .ﺷــﯘﻧﺪاق ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼــﯜن ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻨﯩــﯔ ھﻪرﻗﺎﯾــﺴﻰ
ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨـﺪا ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﺑـﺎﻟﯩﻼر ﯾــﻮق دﯦﯿﻪرﻟﯩـﻚ .ﻓﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩﻤﯩﺰﻧﯩــﯔ
ﺗﻪﻧﮫﻪرﯨﻜﻪت ﯾﯩﻐﯩﻨﯩـﺪﯨﻜﻰ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﯩﺮﯨﻤـﯘ ﺋـﺎﻧﭽﻪ ﻛﯚﯕﯜﻟﺪﯨﻜﯩـﺪەك
ﺋﻪﻣﻪس .ﺷــﯘﯕﺎ ،ﻣﻪﯾﻠــﻰ ﺳــﯩﺰ ﻧــﯧﻤﯩﮕﯩﻼ ﻗﯩﺰﯨﻘﻤــﺎڭ ،ﭼﻮﻗــﯘم ﺋــﯚز
ﻗﯩﺰﯨﻘﯩـــﺸﯩﯖﯩﺰ ﯾﻮﻟﯩـــﺪا ﺗﯩﺮﯨـــﺸﯩﭗ ﺑﯧﻘﯩـــﯔ ،ﺋـــﯚزﯨﯖﯩﺰﮔﻪ ﭘﯘرﺳـــﻪت
ﯾﺎرﯨﺘﯩــﭗ ﺑﯧﻘﯩــﯔ .ﺋﯩــﺸﯩﻨﯩﻤﻪﻧﻜﻰ ﺳــﯩﺰ ﭼﻮﻗــﯘم ﺋــﻮﯾﻼپ ﺑﺎﻗﻤﯩﻐــﺎن
ﺧﯘﺷﺎﻟﻠﯩﻘﻼرﻏﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻪﻟﻪﯾﺴﯩﺰ.
ﻣــــﯘﺧﺒﯩﺮ :ﻣــــﺎھﯩﺮە ،ﺳــــﯩﺰ ﻧﯧﻤﯩــــﺸﻘﺎ ﻣﻪﻛــــﺘﻪپ ﭘﯘﺗﺒــــﻮل
ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨــﺴﯩﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨــﺸﻨﻰ ﺋــﻮﯾﻼپ ﻗﺎﻟــﺪﯨﯖﯩﺰ؟ ﺳــﯩﺰﻧﯩﯖﭽﻪ ﺋــﺎﻟﯩﻲ
ﻣﻪﻛﺘﻪپ ھﺎﯾﺎﺗﯩﺪا ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪن دەرﺳﺘﯩﻦ ﺳﯩﺮﺗﻘﻰ ﻗﯩﺰﯨﻘﯩـﺸﻨﯩﯔ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﻗﺎﻧﺪاق ﺑﯩﺮ ﺗﻪرەپ ﻗﯩﻠﺴﺎ ﻣﯘۋاﭘﯩﻖ؟
ﻣـــﺎھﯩﺮە :ﻣﻪن ﻛﯩﭽﯩﻜﯩﻤـــﺪﯨﻦ ﺗـــﺎرﺗﯩﭙﻼ ﭘﯘﺗﺒـــﻮل ﺋﻮﯾﻨﺎﺷـــﻨﻰ
ﯾﺎﺧــﺸﻰ ﻛــﯚرەﺗﺘﯩﻢ .ھﻪر ﻛــﯜﻧﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘــﺘﯩﻦ ﻗﺎﯾﺘﻘﺎﻧــﺪﯨﻦ ﻛﯧــﯿﯩﻦ،
ﻣﻪھﻪﻟﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﺎﻟﯩﻼر ﺑﯩﻠﻪن ﺳـﻮﻣﻜﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ۋارﺗـﺎر ﻗﯩﻠﯩـﭗ ﺗـﻮپ
ﺋﻮﯾﻨﺎﯾﺘﺘﯘق .ﺗﯧﻠﯧﯟﯨﺰوردا ﭘﯘﺗﺒـﻮل ﻣﯘﺳـﺎﺑﯩﻘﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﻪرﺳـﻪ ﻧﺎھـﺎﯾﯩﺘﻰ
ﻗﯩﺰﯨﻘﯩﭗ ﻛﯚرەﺗﺘﯩﻢ ۋە ﯾﺎﭘﯿﯧﺸﯩﻞ ﭼﯩﻢ ﻣﻪﯾﺪاﻧﺪا ﺗﻮپ ﺋﻮﯾﻨﯩﺴﺎ ﻗﺎﻧﺪاق
ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧــــﺪۇ ،دەپ ﺋــــﻮﯾﻼپ ﻛﯧﺘﻪﺗــــﺘﯩﻢ .ﭼــــﯜﻧﻜﻰ ،ﺋــــﯘ ﭼﺎﻏــــﺪا
ﻣﻪﻛﺘﯩﭙﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺷﺎراﺋﯩﺘﻰ ﺋـﺎﻧﭽﻪ ﯾﺎﺧـﺸﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﭼﻘـﺎ ،ﺋﯚﻟﭽﻪﻣﻠﯩـﻚ
ﭘﯘﺗﺒﻮل ﻣﻪﯾﺪاﻧﻰ ،ۋارﺗﺎر دﯦﮕﻪﻧﻠﻪر ﯾﻮق ﺋﯩﺪى.
ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪن ﯾﯩﻠﻰ ﺗﻪﻧﺘﻪرﺑﯩﯿﻪ دەرﺳﯩﺪە ﭘﯘﺗﺒﻮﻟﻨﻰ
ﺗﺎﻟﻼپ ﺋﻮﻗﯘدۇم .ﺑﯘ دەرﺳﻨﻰ ﺑﯩـﺮ ﯾﯩـﻞ ﺋﻮﻗـﯘش ﺟﻪرﯾﺎﻧﯩـﺪا ﭘﯘﺗﺒﻮﻟﻐـﺎ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺧﯧﻠـﻰ ﻛـﯚپ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﻪرﻧـﻰ ﺋﯚﮔﻪﻧـﺪﯨﻢ ۋە دەرﺳـﺘﯩﻜﻰ
ﺋﯩﭙــﺎدەم ﯾﺎﺧــﺸﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘــﺎ ،ﻣــﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﻣﻪﻛــﺘﻪپ ﻗﯩــﺰﻻر ﭘﯘﺗﺒــﻮل
ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨــﺴﯩﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨــﺸﻜﻪ ﺗﻪۋﺳــﯩﯿﻪ ﻗﯩﻠــﺪى .ﺷــﯘﻧﺪاق ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﺑــﯘ
ﻛﻮﻣﺎﻧﺪﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺋﻪزاﺳﯩﻐﺎ ﺋﺎﯾﻼﻧﺪﯨﻢ.
ﻣﯧﻨﯩﯖﭽﻪ ،ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪن دەرﺳـﺘﯩﻦ ﺳـﯩﺮﺗﻘﻰ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﻪﺗﻨﯩـﯔ
ھﻪر ﺋﯩﻜﻜﯩﻠﯩـــﺴﻰ ﻣﯘۋاﭘﯩـــﻖ ﻣﯩﻘـــﺪاردا ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﯾﺎﺧـــﺸﻰ .ھﻪﻣـــﻤﻪ

)ﺋﺎﭘﺘﻮﺭﻻﺭ :ﮔﯧﺰﯨﺖ-ﮊﯗﺭﻧﺎﻝ ﺑﯚﻟﯜﻣﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﺧﺒﯩﺮﻟﯩﺮﻯ(
ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺕ ﺋﯘﻳﯘﺷﺘﯘﺭﻏﯘﭼﻰ ﯞﻩ ﺗﻪﮬﺮﯨﺮﻯ :ﺋﯚﻣﻪﺭﺟﺎﻥ
ﺋﯩﺴﻤﺎﺋﯩﻞ ﺋﺎﺭﺗﯘﭼﻰ )(2006

7

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا

ﺋﻪھﻠﯩﺪەك ﺳﻪﯾﺮ ﺋﯧﺘﯩﭗ ﯾﺎﺷﺎش ﺗﻪﻗﺪﯨﺮ ﺑﻮﻟﯘﭘﺘﯘ.
ھﯧﻠﯩﮫﻪم ﺋﺎﻧﺎ ﯾﯘرﺗﯘم ﻛﺎﺷﻐﻪردﯨﻦ ﺋـﻮن ﻣﯩـﯔ ﯾـﻮﻟﻼر ﺋـﯘزاق
ﻛﯧﻠﯩــﺪﯨﻐﺎن ﭘﺎﯾﺘﻪﺧــﺖ ﺑﯧﯿﺠﯩﯖــﺪا ،ﻣﯘھــﺎﺟﯩﺮەﺗﺘﻪ ﯾﺎﺷــﺎۋاﺗﯩﻤﻪن.
ﻣﯧــﻨﯩﯖﭽﻪ ،ﺑــﯘ ﺑﯩــﺮ ﻗﯩــﺴﻤﻪت .ﻣﯘﻧــﺪاﻗﭽﻪ ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﺋﯧﯿﺘﻘﺎﻧــﺪا ،ﻣﺎﯕــﺎ
ﻧﯧــﺴﯩﭗ ﺑﻮﻟﻐــﺎن ﯾﺎﺷــﺎم ﺟﻪرﯾــﺎﻧﻰ ﺑــﯘ .ﺑﯩــﺮاق ،ﻣﯧﻨﯩــﯔ ﺑــﯘ ﯾﺎﺷــﺎم
ﺟﻪرﯾﺎﻧﯩﻢ ﺑﯧﺸﯩﻢ ﻗﺎﯾﻐﺎن ﭼﺎﻏﻼردا ،ﭘﯘﺗﯘم ﺗﺎﯾﻐﺎن ﯾﻮﻟﻼردا ﯾـﯜرۈش
ﺟﻪرﯾــﺎﻧﻰ ﺋﻪﻣﻪس ،ﺑﻪﻟﻜــﻰ ﺋﯚزۈﻣﻨﯩــﯔ ﺑــﺎﻟﯩﻠﯩﻖ ﭼﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻤــﺪﯨﻜﻰ
ﺋﯩــﺴﺘﯩﻜﯩﻢ ،ﺋــﺎرزۇﯾﯘم ۋە ﺷــﯘ ﺋﯩــﺴﺘﻪك– ﺋــﺎرزۇﻟﯩﺮﯨﻤﻨﻰ ﺋﯩــﺸﻘﺎ
ﺋﺎﺷـــﯘرۇش ﯾﻮﻟﯩـــﺪﯨﻜﻰ ﺗﯩﺮﯨـــﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻢ ﺋﺎﺳﺎﺳـــﯩﺪا روﯾﺎﭘﻘـــﺎ
ﭼﯩﻘﻘﺎن ﺋﺎﯕﻠﯩﻖ ھﺎﯾﺎت ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩﻢ ﺟﻪرﯾﺎﻧﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼـﯜن،
ﺋﯚزۈم ﺋﯜﭼﯜن ﺋﺎﻻھﯩﺪە ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻜﻪ ،ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻠﯩﺮﯨﻢ ﺋﯜﭼﯜن ﺑﻮﻟﺴﺎ،
ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﯩﻚ ﺋﻪھﻤﯩـﯿﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩـﮕﻪ .ﺑـﯘ ﺧﯩـﻞ ﻗﯩﻤـﻤﻪت ۋە ﺋﻪھﻤﯩـﯿﻪت
ﺋﺎدەﺗﺘﻪ ،ﻣﻪزﻛﯘر ھﺎﯾـﺎت ﺳﻪرﮔﯜزەﺷـﺘﯩﻠﯩﺮﯨﻢ ﺋـﯚزﯨﮕﻪ ﻣﯘﺟﻪﺳـﺴﻪم
ﻗﯩﻠﻐـــﺎن ﺋﻪﯾـــﻨﻪك ﻗﯩﻠﯩـــﺸﻘﺎ ﺗﯧﮕﯩـــﺸﻠﯩﻚ ﺋـــﺎﭼﭽﯩﻖ – ﭼﯜﭼـــﯜك
ﻛﻪﭼﯜرﻣﯩﺸﻠﻪر ،ﺳﺎۋاق ﺋﯧﻠﯩﺸﻘﺎ ﺋﻪرزﯨﯿـﺪﯨﻐﺎن ﺗﻪﺟـﺮﯨﺒﯩﻠﻪر ﺑﻮﻟـﯘپ
ﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﯩﻨﯩــﺪۇ .ﺋﻪﻣــﺪى ،ﻣﻪن ﺑــﯘ دۇﻧﯿــﺎدا ﯾﻪﻛــﻜﻪ-ﯾﯧﮕــﺎﻧﻪ ھﺎﻟــﺪا
ﺋﻪﻣﻪس ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﻣﯘﺋﻪﯾﯿﻪن ﺑﯩﺮ ﻗﻪۋم ،ﺗﻮﭘﻠﯘﻣﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭘﻪر ﺋﻪزاﺳﻰ
ﺑﻮﻟﯘپ ﯾﺎﺷﯩﻐﯩﻨﯩﻢ ﺋﯜﭼﯜن ،ﺋﯚز ﻛﻪﭼﯜرﻣﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻤﺪﯨﻜﻰ ﺑﻮﻟﯘﺷـﻠﯘق
ۋە ﺑﻮﻟﯘﺷﺴﯩﺰ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﻪ – ﺳـﺎۋاﻗﻼرﻧﻰ ﺋـﯚز ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷـﻠﯩﺮﯨﻢ ﺑﯩـﻠﻪن
ﺋﻮرﺗﺎﻗﻠﯩﺸﯩﺸﯩﻢ ۋاﺟﯩﭗ ﺑﯩﺮ ﺋﯩﺶ ﺑﻮﻟﯩﺪۇ ،دەپ ﻗﺎراﯾﻤﻪن.
ﺋﻪھﻤﯩﯿﻪﺗﻠﯩــﻚ ﯾﯧــﺮى ﺷــﯘﻛﻰ ،ﻣﯧﻨﯩــﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳــﻠﯩﻖ ھﺎﯾــﺎت
ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩﻢ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﭽﯩﻠﯩـﻚ ﻗﯩﻠﯩـﺶ-ﺋﻪۋﻻد ﺗﻪرﺑﯩـﯿﻪﻟﻪش ﺑﯩـﻠﻪن
ﺋﯚﺗﯜﭘﺘـﯘ .ھـﯧﻠﯩﮫﻪم ﺋﺎﻟﺪﯨﻤـﺪا ،ﯾـﯜزﻟﻪرﭼﻪ ﺋﻮﻗﯘﻏـﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻢ ﻣﯧﻨﯩــﯔ
ﻧﺎﯾﺎپ ﺋﯚﻣﯜر ﺳـﻪرﭘﯩﯿﺎﺗﯩﻢ ﺑﻪدﯨﻠﯩـﮕﻪ ﺟﯘﻏﻼﻧﻐـﺎن ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻤـﺪﯨﻦ
»ﭼﺎﻏﺎﺗـــﺎي ﺋﯘﯾﻐـــﯘر ﺗﯩﻠـــﻰ«» ،ﭼﺎﻏﺎﺗـــﺎي ﺋﯘﯾﻐـــﯘر ﺋﻪدەﺑﯩﯿـــﺎﺗﻰ«،
»ﺋﻪﻟﯩـــﺸﯩﺮ ﻧﻪۋاﺋﯩـــﻲ ﺋﻪﺳـــﻪرﻟﯩﺮى ﺗﻪﺗﻘﯩﻘـــﺎﺗﻰ«» ،ﺋﯘﯾﻐـــﯘر ﺋـــﻮن
ﺋﯩﻜﻜـــﻰ ﻣﯘﻗـــﺎﻣﻰ ﺗﯧﻜﯩـــﺴﺘﻠﯩﺮى ﺗﻪﺗﻘﯩﻘـــﺎﺗﻰ«» ،ﺗـــﯜرك ﺗﯩﻠـــﻰ«،
»ﺋﻪرەب ﺗﯩﻠﻰ« دﯦﮕﻪﻧﺪەﻛﻠﻪر ﺑـﻮﯾﯩﭽﻪ دەرس ﺋﯧﻠﯩـﭗ ﺋﻮﻟﺘﯘرۇﭘﺘـﯘ.
ﺑــﯘ ھﺎﻟــﺪا ،ﺋﯚزۈﻣﻨﯩــﯔ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﯩــﻚ-ﺋﯩﻠﯩــﻢ ﺋﯚﮔﻪﺗﻜﯜﭼﯩﻠﯩــﻚ ۋە
ﺋﻪۋﻻد ﺗﻪرﺑﯩﯿﻪﻟﯩﮕﯜﭼﯩﻠﯩﻚ ﺑﯘرﭼﯘم ﺟﻪھﻪﺗﯩـﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩـﺶ ﻗﯩﻠﯩـﭗ
ﺗــــﯘرۇپ ،ﯾـــــﺎش ﺋﻪۋﻻدﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻏــــﺎ ﻣﯘھﺎﺟﯩﺮەﺗﻠﯩـــــﻚ ھﺎﯾـــــﺎﺗﯩﻢ
ﺟﻪرﯾﺎﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﺗﯘﻗﻠـﯘق ،ﯾﺎﺧـﺸﻰ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﯩـﻚ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﻠﯩـﺮﯨﻢ ۋە
ﺋﯩﺒﺮەﺗﻠﯩــﻚ ﺳــﺎۋاﻗﻠﯩﺮﯨﻢ ھﻪﻗﻘﯩــﺪە ﺳــﻪﻣﯩﻤﯩﯿﻠﯩﻚ ﺑﯩــﻠﻪن ﺑﺎﯾــﺎن
ﺑﯧﺮﯨﺸﻨﻰ ﺑﺎش ﺗﺎرﺗﯩﭗ ﺑﻮﻟﻤﺎس ﻣﻪﺟﺒﯘرﯨﯿﯩﺘﯩﻢ ﺑﯩﻠﺪﯨﻢ.
ﯾﻪﻧﻪ دﯦـــﺴﻪم ،ﻣﻪن ﺋﻮﻗﯘﻏـــﯘﭼﻰ ﺑﯩـــﻠﻪن ﺋﻮﻗﯘﺗﻘـــﯘﭼﯩﻨﻰ

ﻣﯘﻗﻪددﯨﻤﻪ
ﻣﯩﻼدﯨـــﯿﻪ -1950ﯾﯩﻠـــﻰ -11ﺋﺎﯾﻨﯩـــﯔ -1ﻛـــﯜﻧﻰ ،ﺋﯘﯾﻐـــﯘر
ﯾﯘرﺗﯩﻨﯩــﯔ ﺋﻪڭ ﻗﻪدﯨﻤﯩــﻲ ﺷــﻪھﻪرﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐــﺎن ﻛﺎﺷــﻐﻪردە ﺑــﯘ
دۇﻧﯿﺎﻏــﺎ ﻛــﯚز ﺋﺎﭼﻘــﺎن ﻣﻪن ﺋﺎﺑــﺪۇرەﺋﻮپ ﭘــﻮﻻت ﺗﻪﻛﻠﯩﻤﺎﻛــﺎﻧﯩﻲ
-1972ﯾﯩﻠــﻰ -10ﺋﺎﯾﻨﯩــﯔ -2ﻛــﯜﻧﻰ ھﯩﺠــﺮەت ﻗﯩﻠﯩــﭗ ،ﺋﯩﻠﯩــﻢ
ﺋﯧﻠﯩﺶ ،ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺋﯜﭼـﯜن ﭘﺎﯾﺘﻪﺧـﺖ ﺑﯧﯿﺠﯩﯖﻐـﺎ ﻛﻪﻟـﺪﯨﻢ.
-1975ﯾﯩﻠــﻰ ﺋﻪﻻ ﻧﻪﺗﯩــﺠﻪ ﺑﯩــﻠﻪن ﺋﻮﻗــﯘش ﭘﯜﺗﺘــﯜرﮔﻪچ ،ﺋــﯚزۈم
ﺋﻮﻗﯘﻏﺎن ﻣﻪرﻛﯩﺰﯨﻲ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪر ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﯩﻐﺎ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻘﻘـﺎ
ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻗﯧﻠﯩﻨﺪﯨﻢ.
-1984ﯾﯩــﻞ -4ﺋﺎﯾﻨﯩــﯔ -4ﻛــﯜﻧﻰ ،ﺋﻪرەب ﺗﯩﻠــﻰ ﺑــﻮﯾﯩﭽﻪ
ﭘﯩﺮاﻛﺘﯩﻜﺎ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ،ﺋﯩﺮاق ﺋﻪرەب ﺟﯘﻣﮫﯘرﯨﯿﯩﺘﯩﮕﻪ ھﯩﺠﺮەت
ﻗﯩﻠــﺪﯨﻢ ۋە ﺑﺎﻏــﺪاد ،ھﯩﻠــﻠﻪ ،ﻧﻪﺟﻪف ،ﻛــﯘﻓﻪ ،ﻛﻪرﺑــﺎﻻ ،دﯨــﯟاﻧﯩﯿﻪ،
ﺑﻪﺳﺮە ،ﻣﻮﺳﻮل ۋە ﻛﯧﺮﻛـﻮك ﻗﺎﺗـﺎرﻟﯩﻖ ﺷـﻪھﻪرﻟﻪردە ﺗﻪرﺟﯩﻤـﺎﻧﻠﯩﻖ
ﺧﯩﺰﻣﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪن 18ﺋﺎي ﺗﯘردۇم.
-1996ﯾﯩـــﻞ -10ﺋﺎﯾﻨﯩـ ـﯔ -5ﻛـــﯜﻧﻰ ،زﯨﯿـــﺎرەﺗﭽﻰ ﺋـــﺎﻟﯩﻢ
ﺳﺎﻻھﯩﯿﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯩﺴﯩﺮ ﺋﻪرەب ﺟﯘﻣﮫﯘرﯨﯿﯩﺘﯩﮕﻪ ھﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻠﯩﭗ،
ﻗــﺎھﯩﺮە ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳــﯩﺘﯧﺘﻰ ﺑﯩــﻠﻪن ﺋﻪزھﻪر ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳــﯩﺘﯧﺘﯩﺪە ،ﺋﻪرەب
ﺋﻪدەﺑﯩﯿﺎﺗﻰ ۋە ﺋﯩﺴﻼم دﯨﻨـﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳـﻠﯩﺮى )ﺋﯘﺳـﯘﻟﯘددﯨﻦ( ﺑﯩﻠﯩﻤـﻰ
ﺑﻮﯾﯩﭽﻪ ﺑﯩﺮ ﯾﯩﻞ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﺎﺷﯘردۇم ۋە ﺑﯩﻠﯩﻚ ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘردۇم.
-1997ﯾﯩﻠــــــﻰ -10ﺋﺎﯾﻨﯩــــــﯔ -30ﻛــــــﯜﻧﻰ ،ﺗــــــﯜرﻛﯩﯿﻪ
ﺟﯘﻣﮫﯘرﯨﯿﯩﺘﯩﮕﻪ ھﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﻪﻧـﻘﻪرە ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳـﯩﺘﯧﺘﻰ ﺗﯩـﻞ-
ﺗـــﺎرﯨﺦ -ﺟـــﯘﻏﺮاﭘﯩﯿﻪ ﺋﯩﻨـــﺴﺘﯩﺘﯘﺗﻰ ﭼﺎﻏـــﺪاش ﺗـــﯜرك ﺷـــﯧﯟﯨﻠﯩﺮى
ﻓﺎﻛﯘﻟﺘﯧﺘﯩـــﺪا ،ﭼﺎﻏﺎﺗـــﺎي ﺋﯘﯾﻐﯘرﭼﯩـــﺴﻰ )ﺗـــﯜرﻛﯩﯿﻪدە ›ﭼﺎﻏﺎﺗـــﺎي
ﺗﯜرﻛﭽﯩـــﺴﻰ‹ دەﭘﻤـــﯘ ﺋﺎﺗﯩﻠﯩـــﺪۇ( ﺗﯧﻜﯩﺴﺘـــﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﺑـــﻮﯾﯩﭽﻪ
دوﻛﺘﻮرﻟﯘق ﺋﯘﻧﯟاﻧﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ﺑﻪش ﯾﯩﻞ ﺋﻮﻗﯘدۇم.
ﺷﯘﻧﺪاق ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﯾﻪر ﺷﺎرﯨﺪﯨﻜﻰ ﯾﻪﺗـﺘﻪ ﻗﯩﺘﺌﻪﻧﯩـﯔ ﺋـﯜﭼﯩﮕﻪ
ﻗﻪدﯨﻤﯩﻢ ﯾﯧﺘﯩﭙﺘﯘ .ﻗﻪدﯨﻤﯩﻲ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﻣﻪدەﻧﯩﯿﯩﺘﻰ ،ﻗﻪدﯨﻤﯩـﻲ ﻣﯩـﺴﯩﺮ
ﻣﻪدەﻧﯩﯿﯩﺘــﻰ ۋە ﻗﻪدﯨﻤﯩــﻲ ﻣﯩﺴــﺴﻮﭘﻮﺗﺎﻣﯩﯿﻪ-ﺑــﺎﺑﯩﻠﯘن ﻣﻪدەﻧﯩﯿﯩﺘــﻰ
دۇﻧﯿﺎﻏــﺎ ﻛﻪﻟــﮕﻪن ﻧﻪق ﻣﻪﯾــﺪاﻧﻼرﻧﯩﯔ ﺋــﯚزﯨﮕﻪ ﺑﯧﺮﯨــﭗ ،ﻗﻪدﯨﻤﯩــﻲ
ﻣﻪدەﻧﯩــﯿﻪت ﺋﯩﺰﻟﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺋﺎﺷــﯘ ﻗﻪدﯨﻤﯩــﻲ ھــﺎﻟﯩﺘﻰ ﺑﯩــﻠﻪن دﯦﮕــﯜدەك
ﻛﯚرۈش ،زﯨﯿـﺎرەت ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﻧﯧـﺴﯩﭗ ﺑﻮﻟﯘﭘﺘـﯘ .ﺋﻮﺗﺘـﯘرا ۋە ﯾﯧﻘﯩﻨﻘـﻰ
ﺋﻪﺳـــﯩﺮ ﺗﺎرﯨﺨﯩـــﺪا» ،ﺋﻮﺳـــﻤﺎﻧﻠﯩﻲ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﯨﯿﯩـــﺴﻰ« ﯾـــﺎﻛﻰ »رۇم
ﺧﻪﻟﯩﭙﯩﻠﯩﻜـــﻰ« دەپ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐـــﺎن ﺑﯜﯾـــﯜك ﺗـــﯜرﻛﯩﯿﻪ زﯦﻤﯩﻨﯩـــﺪا ،ﺋـــﯚز
8

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا
ﺋﯩﻜﻜــﻰ ﺳــﯩﻨﯩﭗ ،ﺋﯩﻜﻜــﻰ ﺗﻪﺑﯩﻘﯩــﮕﻪ ﺗﻪۋە ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼر دﯦﯿﯩــﺸﻜﻪ
ﻗﻮﺷــــﯘﻟﻤﺎﯾﻤﻪن ،ﯾﻪﻧــــﻰ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘــــﯘﭼﯩﻨﻰ ﮔﻮﯾــــﺎ ﺑﯩﻠﯩــــﻢ ﺳــــﯧﺘﯩﭗ
ﺟﺎھﺎﻧﺪارﭼﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ ﺳﻮدﯨﮕﻪر ،ﺋﻮﻗﯘﻏـﯘﭼﯩﻨﻰ ﺑﻮﻟـﺴﺎ ،ﺋﯩﻠﯩـﻢ
ﺳﯧﺘﯩﯟاﻟﻐﯘﭼﻰ ھﺎﺟﻪﺗﻤﻪن ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩـﺸﻜﻪ ۋە ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪﺷـﻜﻪ
ﻗﺎرﺷﯩﻤﻪن .ﻣﻪن ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻨﻰ ،ﯾﻪﻧـﻰ ﻣـﯘﺋﻪﯾﯿﻪن ﻏـﺎﯾﻪ ﺋﯩـﺴﺘﯩﻜﯩﺪە
ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯚﮔﻪﻧﮕﯜﭼﻰ ﺷـﺎﮔﯩﺮﺗﻼرﻧﻰ ﺑـﯘ دۇﻧﯿـﺎدﯨﻜﻰ ﺋﻪڭ ﻣـﯚھﺘﻪرەم
ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼردﯨﻦ ﺳـــﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ﺋﻮﻗﯘﺗﻘـــﯘﭼﻰ-ﻣـــﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﻛﻪﺑـــﻰ
ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩــﻚ ۋە ﺋﻪزﯨــﺰ ﻛــﯚرﯨﻤﻪن .ﯾــﺎش ﺋﯩﻠﯩــﻢ ﺗﻪﻟﻪﭘﻜــﺎرﻟﯩﺮى
ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺋﻮﻗﯘﻏـﯘﭼﯩﻼر ﺑﯩـﻠﻪن ﺑﯩـﻠﻪن ھﻪﻣـﺴﯚھﺒﻪت ﺑﻮﻟﯘﺷـﻨﻰ ﺋﻪڭ
ﺋﻪھﻤﯩﯿﻪﺗﻠﯩﻚ ،ﺋﻪڭ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ۋە ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻐﺎ ﺧﻪﯾﺮﻟﯩـﻚ ﺗﯘﯾﻐﯘﺳـﻰ
ﺑﯧﻐﯩﺸﻼﯾﺪﯨﻐﺎن ﺋﻪڭ راھﻪت ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﻪت ھﯧﺴﺎﺑﻼﯾﻤﻪن .ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﻠﯩﻚ
ﭼﯜﺷـــﻪﻧﭽﻪم ﺷـــﯘﻛﻰ ،ﺋﻮﻗﯘﻏـــﯘﭼﻰ -ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻨﯩـــﯔ ﺑـــﺎرﻟﯩﻘﻰ ۋە
ﺗــﯜﮔﯩﻤﻪس ﺑــﺎﯾﻠﯩﻘﻰ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ،ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻨﯩــﯔ ﺑﯩﻠﯩﻤــﻰ ﭘﻪﻗﻪت ۋە
ﭘﻪﻗﻪت ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻨﯩــﯔ ﺧﯧﺮﯨــﺪارﻟﯩﻘﻰ ﺋــﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋــﯚز ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨــﻰ
ﺗﺎﭘﯩــــــــﺪۇ؛ ﭘﻪﻗﻪت ۋە ﭘﻪﻗﻪت ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻨﯩــــــــﯔ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩــــــــﺸﻰ،
ﺋﯚزﻟﻪﺷﺘﯜرۈﺷـــﻰ ﺋـــﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋـــﯜزۈﻟﻤﻪس ﺑﯜﯾـــﯜك ﺋـــﯧﻘﯩﻦ ﺑﻮﻟـــﯘپ
دوﻟﻘﯘﻧﻼپ ﺋﺎﻗﯩﺪۇ؛ ﭘﻪﻗﻪت ۋە ﭘﻪﻗﻪت ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﮫﺎدى ۋە
ﺋﯩﺴﺘﯩﺪاﺗﻰ ﺋﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﻣﻪدەﻧﯩﯿﻪت ﺑﻮﺳﺘﺎﻧﯩﺪا ﮔﯜﻟﻠﻪر ﺋﺎﭼﯩﺪۇ؛ ﭘﻪﻗﻪت
ۋە ﭘﻪﻗﻪت ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻨﯩــــﯔ ﺋﯩﺠﺎﺗﻜــــﺎراﻧﻪ ﺋﻪﻣﮕﯩﻜــــﻰ ﺋــــﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ
ﺧﻪﻟﻘﯩﺌــﺎﻟﻪﻣﮕﻪ ﺗﯧﮕﯩــﺸﻠﯩﻚ ﺑﻪھــﺮە ﺑﯧﺮﯨــﺪۇ ،ﻣﻪرﯨــﭙﻪت ﺋــﺎﻟﯩﻤﯩﮕﻪ
ھﺎﯾﺎﺗﯩﻲ ﻛﯜچ ﺋﺎﺗﺎ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ ﭼﻪﻛـﺴﯩﺰ ﯾﯧﻘﯩﻤﻠﯩـﻖ ﺧـﯘش ﭘـﯘراﻗﻼر
ﭼﺎﭼﯩﺪۇ.
ﺷـــﯘ ۋەﺟﯩـــﺪﯨﻦ ،ﺋﺎﻻھﯩـــﺪە ھﺎزﯨﺮﻟﯩﻐـــﺎن »ھﯩﺠـــﺮەت ۋە
ﻧﯘﺳــﺮەت« ﻣــﺎۋزۇﻟﯘق ﺑــﯘ ﭼﺎﺗﻤــﺎ ﺋﻪدەﺑﯩــﻲ ﺧــﺎﺗﯩﺮەﻣﻨﻰ »ھﯩﺠــﺮەت
ﺋﯧﯖﻰ ۋە ﻧﯘﺳﺮەت ﺗﯧﯖـﻰ«» ،ھﯩﺠـﺮەﺗﺘﻪ ﻣﯘﺷـﻪﻗﻘﻪت ۋە ھﯩﺠـﺮەﺗﺘﻪ
ﻣـــﯘھﻪﺑﺒﻪت«» ،ھﯩﺠـــﺮەﺗﺘﻪ ﺋﯩﻤﻜـــﺎن ۋە ھﯩﺠـــﺮەﺗﺘﻪ ﺋﯩﻤﺘﯩﮫـــﺎن«،
»ھﯩﺠـــﺮەﺗﺘﻪ ﭘﯘرﺳـــﻪت ،ھﯩﺠـــﺮەﺗﺘﻪ ﺟﯩـــﺪدﯨﯿﻪت«» ،ھﯩﺠـــﺮەﺗﺘﻪ
ﺟﺎﺳﺎرەت–ﻧﯘﺳﺮەﺗﻜﻪ ﻛﺎﭘـﺎﻟﻪت« ...دﯦﮕﻪﻧـﺪەك ﻣـﺎۋزۇﻻر ﺋﺎﺳـﺘﯩﺪا
ﺑﺎﯾــﺎن ﻗﯩﻠﯩــﭗ ،ﯾــﺎش ﺋﻪۋﻻدﻻر-ﺷــﺎﮔﯩﺮﺗﻼر ﺑﯩــﻠﻪن ،ﺗﻪﻗــﺪﯨﺮداش-
ﻗﯩﺴﻤﻪﺗﺪاﺷﻼر ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﯕﺪاﺷﻤﺎﻗﭽﯩﻤﻪن ،ﺧﻪﯾﺮﻟﯩﻚ ﺑﻮﻟﻐﺎي!

ﻛﯚﭼــﯜش« دﯦــﮕﻪن ﻣﻪﻧﯩــﻠﻪر ﻗﻮﺷــﯘﻟﻐﺎن .ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻜــﻰ ،ﺋﯘﯾﻐــﯘرﻻر
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺷﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﺑﯘﯾﺎﻧﻘﻰ ﻣﯩﯔ ﻧﻪﭼـﭽﻪ ﯾـﯜز ﯾﯩﻠﻼردﯨـﻦ ﺑﯧـﺮى
»ھﯩﺠــــﺮەت« ﺳــــﯚزى ﻛﻪڭ ﺋﯩــــﺴﺘﯩﻤﺎل ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــــﭗ ﺋــــﺎﻟﻼﺑﯘرۇن
ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻرﻧﯩــﯔ ﻟــﯘﻏﻪت ﺗﻪرﻛﯩــﯟﯨﮕﻪ ﺳــﯩﯖﯩﭗ ﻛﻪﺗــﻜﻪن .ھــﺎزﯨﺮﻗﻰ
زاﻣﺎن ﺋﯘﯾﻐﯘر ﺗﯩﻠﯩﺪا ﺑﯘ ﺳﯚز »ﺋﯚز ﯾﯘرﺗﯩـﺪﯨﻦ ﺋـﺎﯾﺮﯨﻠﯩﺶ ،ﯾـﯘرﺗﯩﻨﻰ
ﺗﺎﺷــﻼپ ﭼﯩﻘﯩــﭗ ﻛﯧــﺘﯩﺶ« دﯦــﮕﻪن ﺋﺎﺳﺎﺳــﻰ ﻣﻪﻧﯩــﺪە ﻗﻮﻟﻠﯩﻨﯩــﭗ
ﻛﻪﻟﻤﻪﻛــﺘﻪ )ﻗــﺎراڭ» :ھــﺎزﯨﺮﻗﻰ زاﻣــﺎن ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﺗﯩﻠــﻰ ﺋﯩﺰاھﻠﯩــﻖ
ﻟﯘﻏﯩﺘﻰ« -5ﺗﻮم-584 ،ﺑﻪت( .ﺷﯘﻧﯩﺴﻰ ﺋﺎﯾﺎن ﺑﻮﻟﺴﯘﻧﻜﻰ ،ﻣﻪن ﺑﯘ
ﺳﯚزﻧﻰ ﻣﻪزﻛﯘر ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﺪا دەل ﻣﯘﺷﯘ ﻣﻪﻧﯩﺪە ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﯟاﺗﯩﻤﻪن.
دﯦــﻤﻪك ،ﺑﯩــﺰ ﺑــﯘ ﯾﻪردە »ھﯩﺠــﺮەت-ﺳــﯜﻧﻨﻪﺗﺘﯘر« دﯦﮕﻪﻧــﺪە،
ھﯩﺠــﺮەت ﻗﯩﻠﯩــﺶ-ﯾﻪﻧــﻰ ﻣــﯘﺋﻪﯾﯿﻪن ﺑﯩــﺮ دۇرۇس ﻧﯩــﯿﻪت ﺑﯩــﻠﻪن،
ﻛﯩﻨﺪﯨﻚ ﻗﯧﻨﻰ ﺗﯚﻛﯜﻟﮕﻪن ﺋﺎﻧﺎ ﯾﯘرﺗﺘﯩﻦ ﺑﯧـﺸﯩﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩـﭗ ﭼﯩﻘﯩـﭗ،
ﺋــﯚزﯨﮕﻪ ﻧــﺎﺗﻮﻧﯘش ﺑﻮﻟﻐــﺎن ﯾﻪﻧﻪ ﺑﯩــﺮ ﯾﯘرﺗﻘــﺎ ﺑﯧﺮﯨــﭗ ﯾﺎﺷﺎﺷــﻨﯩﯔ
ﺋﺎدەﺗﺘﯩﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺗﻪۋەﻛﻜﯜﻟﭽﯩﻠﯩﻚ ﯾﺎﻛﻰ »ﯾﺎ ﺳﺎﯾﺮاﻣﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘـﺎر ،ﯾـﺎ
ﺑﺎﯾﺮاﻣﺪﯨﻦ« دەپ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩـﺪﯨﻐﺎن ﺑﯩـﺮ ﻗـﺎراﻣﻠﯩﻖ ﺋﻪﻣﻪس ،ﺑﻪﻟﻜـﻰ ﺋـﯘ
ﺋﯚز ﮔﻪۋدﯨﺴﯩﮕﻪ ﯾﯜﻛﺴﻪك ﻏﺎﯾﻪ ﻣﯘﺟﻪﺳـﺴﻪم ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﻣـﯘﻗﻪددەس
ﭘﺎﺋــﺎﻟﯩﯿﻪت ،ﺷــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩــﻠﻪن ﺑﯩــﺮ ﭼﺎﻏــﺪا ،ﺋــﯚز ﺋﺎﺗﻼﻧﻐﯘﭼﯩــﺴﯩﺪﯨﻦ
ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﺋﯜﭼـﯜن ﺑﻮﺷﺎﺷـﻤﺎي ﻛـﯜرەش ﻗﯩﻠﯩـﺸﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﯩـﺪﯨﻐﺎن
ﻣﻪرداﻧﻪ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﻪت ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯘ ﻛﯚزدە ﺗﯘﺗﯘﻟﯩﺪۇ .
»ھﯩﺠﺮەت-ﺳﯜﻧﻨﻪﺗﺘﯘر« دﯦﮕﻪﻧـﺪە ،ھﯩﺠـﺮەت ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩﻨﯩـﯔ
ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﯿﻪﺗﺘﻪ ﺋﻪڭ ﯾﺎﺧﺸﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺟﻪرﯾﺎﻧﻰ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯘ ﻛﯚزدە
ﺗﯘﺗﯘﻟﯩﺪۇ .ﻣﻪﻟﯘﻣﻜﻰ ،ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺑﯘ دۇﻧﯿﺎﻏـﺎ ﻣﯘﺷـﯘﻧﺪاق ﺑﯩـﺮ ﺋﯩﻨـﺴﺎن
ﺳــﯜﭘﯩﺘﻰ ﺑﯩــﻠﻪن ﺗــﯚرەﻟﮕﻪﻧﯩﻜﻪن ،ﯾﺎﺷﯩــﺸﻰ ﻛﯧــﺮەك ،ﯾﺎﺷــﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻤﯘ
ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻐﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﭗ رەۋﯨــﺸﺘﻪ ﯾﺎﺧـﺸﻰ ﯾﺎﺷﯩــﺸﻰ ﻛﯧـﺮەك .ﺷــﯘﻧﺪاق
دﯦــﯿﯩﺶ ﻣــﯘﻣﻜﯩﻨﻜﻰ ،ﯾﺎﺷــﺎش ،ﯾﺎﺷــﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻤﯘ ﺑــﺎر ﺋﯩﻤﻜــﺎن ﺑﯩــﻠﻪن
ﯾﺎﺧﺸﻰ ﯾﺎﺷﺎش ھﻪر ﻗﺎﻧﺪاق ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺋﯜﭼﯜن ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺟﺒﯘرﯨﯿﻪﺗﺘﯘر.
ھﺎﻟﺒﯘﻛﻰ ،ﯾﺎﺷﺎم ﻣﻪﺟﺒﯘرﯨﯿﯩﺘﯩﻨﻰ ﺟﺎﯾﯩﺪا ﺋﺎدا ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﯾﺎﺧـﺸﻰ
ﯾﺎﺷﺎﺷــﻨﻰ ﺋﻮﯾﻠﯩﻐــﺎن ﺋــﺎدەم ﺋﺎﻟــﺪى ﺑﯩــﻠﻪن ﺟﻪزﻣﻪن ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﺸﻰ
ﻛﯧﺮەﻛﻜﻰ ،ﺋـﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ﺗﯧﮕـﻰ-ﺗﻪﻛﺘﯩـﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩـﭗ ﺋﯧﯿﺘﻘﺎﻧـﺪا ،ھﻪر
ﻗﺎﻧﺪاق ﺑﯩﺮ ﺋﯩﻨـﺴﺎن ﺋﯜﭼـﯜن ﺑـﺎش ﺗﺎرﺗﯩـﭗ ﺑﻮﻟﻤﺎﯾـﺪﯨﻐﺎن ﺑـﯘرچ ۋە
زۆرۈر ﻣﻪﺳﺌﯘﻟﯩﯿﻪﺗﺘﯘر.
ﺷﯘﻧﺪاق ،ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ-ھﻪر ﻗﺎﻧﺪاق ﺋﺎدەم ﺑﯘ دۇﻧﯿﺎدﯨﻜﻰ ﯾﺎﺷـﺎم
ﯾﻮﻟﯩــﺪا دۇچ ﻛﯧﻠﯩــﺪﯨﻐﺎن ﺗــﯘﻧﺠﻰ ﺋــﯚﺗﻜﻪﻟﻜﻰ ،ﺑــﯘ ﺋﯚﺗﻜﻪﻟـــﺪﯨﻦ
ﺋﯚﺗﻪﻟﯩﺴﻪڭ ،ﺗﺎﻟﻠﯩﻨﯩﭗ ﯾﺎﺷﺎپ ﻗﺎﻟﯩﺴﻪن؛ ﺋﯚﺗﻪﻟﻤﯩـﺴﻪڭ ،ﺷـﺎﻟﻠﯩﻨﯩﭗ
ﺳﻪﭘﺘﯩﻦ ﻗﺎﻟﯩﺴﻪن؛ ﺑﻮۋاﻗﻨﯩﯔ ﺋﺎﻧﯩﻨﻰ ﺋﯧﻤﯩﺸﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﺸﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺸﻜﻪ
ﺑـــﺎﻏﻠﯩﻖ؛ ﺳـــﻪﺑﯩﻲ ﺑﺎﻟﯩﻨﯩـــﯔ ﺋﯚﻣﯩﻠﻪﺷـــﻨﻰ ،ﻣﯧﯖﯩـــﺸﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩـــﺸﯩﻤﯘ
ﺋﻮﺧﺸﺎﺷﻼ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ﺗﺎﻟﯩﻖ .ﺋﻪﻗﯩﻞ ﯾﯧﺸﯩﺪﯨﻜﻰ ھﻪر ﻗﺎﻧﺪاق ﺑﯩـﺮ
ﺋﺎدەﻣﻨﯩﯔ ﺋﯚﺳﯜپ ،ﻛﺎﻣﺎﻟﻪت ﺗﯧﭙﯩﭗ ،ﯾﯧﺘﯩـﻚ ﺑﯩـﺮ ﻣﻪدەﻧﯩـﻲ ﺋﯩﻨـﺴﺎن
ﺑﻮﻟـــﯘپ ﯾﺎﺷﯩﯿﺎﻟﯩـــﺸﻰ ﺋـــﺎداﻗﻘﯩﻲ ﺟﻪھﻪﺗـــﺘﻪ ﯾﻪﻧﯩـــﻼ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـــﺸﻜﻪ
ﻗﺎراﺷﻠﯩﻖ .
ﺋــﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ،ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﯿﻪﺗــﺘﻪ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻠﯩﻖ ﯾﺎﺷــﺎم ﺑﯩﻠﯩﻜﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ
ﺑﯩﻠﯩـــﺸﻨﻰ ،ﺗﯘرﻣـــﯘش ھـــﯜﻧﻪر-ﺳـــﻪﻧﺌﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﭘﻪم ﻗﯩﻠﯩـــﺸﻨﻰ ۋە
ھﺎﯾﺎﺗﻠﯩﻖ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩـﺴﯩﻨﻰ ﺋﯩـﺪراك ﻗﯩﻠﯩـﺸﻨﻰ ،ﺷـﯘ ﺋـﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ،دۇﻧﯿـﺎ
ھﺎﯾــﺎﺗﯩﻨﻰ ھﻪﻗﻠﯩــﻖ رەۋﯨــﺸﺘﻪ ﻣﻪﻧﯩــﺪار ﻗﯩﻠﯩــﺸﻨﻰ ﺋــﯚزﯨﮕﻪ ﻣﻪزﻣــﯘن
ﻗﯩﻠﯩﺪۇﻛﻰ ،ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺶ-ھﻪر ﻗﺎﻧﺪاق ﺑﯩﺮ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟـﺪى ﺑﯩـﻠﻪن
ﺋﯚزﯨﻨﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩـﺸﻰ ،ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ ﻧﻪرخ-ﺑﺎھﺎﺳـﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩـﺸﻰ ،ﺋﺎﻧـﺪﯨﻦ
دۇﻧﯿﺎﻧﻰ ،دۇﻧﯿﺎ ﯾﺎﺷﺎﻣﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﭗ ﯾﯧﺘﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﺗﻠﻪق زۆرۈر ﻗـﺎﺗﺘﯩﻖ
دﯦﺘــﺎﻟﻰ .ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ،ﯾﻪﻧــﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﺸﻜﻪ ﻣﯘﺟﻪﺳــﺴﻪﻣﺪۇر دۇﻧﯿــﺎدا
ﯾﺎﺷﺎﺷﻨﯩﯔ ،ھﺎﯾﺎت ﻛﻪﭼﯜرۈﺷـﻨﯩﯔ ﭘﯜﺗﻜـﯜل ﭼﺎرﯨـﺴﻰ ،ﺗﻪدﺑﯩـﺮى ۋە
ھﻪﻣﻤﻪ ﺋﺎﻣﺎﻟﻰ .
ھﺎﻟﺒﯘﻛﻰ ،ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـﺸﻨﻰ ﺧﺎھﻠﯩﻤﯩﻐـﺎن ،ﺋـﯚﮔﻪﻧﻤﯩﮕﻪن ﺋـﺎدەم
ﺋﯚزﯨﻨﯩـــﯔ ﻗﻪدﯨـــﺮ–ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨـــﻰ ﺑﯩﻠﻪﻟﻤﻪﯾـــﺪۇ؛ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـــﺸﻨﻰ ﭘﻪرز

ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺑﺎب ھﯩﺠﺮەت ﺋﯧﯖﻰ ۋە
ﻧﯘﺳﺮەت ﺗﯧﯖﻰ

.1ﮬﯩﺠﺮﻩﺕ-ﺳﯜﻧﻨﻪﺗﺘﯘﺭ

ﺋﺎﻟﺪى ﺑﯩﻠﻪن ،ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﻤﯩﺰ ﺗﯧﻤﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯚزﮔﯩﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﺑﯩـﻠﻪن
»ھﯩﺠﺮەت« ﻛﻪﻟﯩﻤﯩﺴﯩﮕﻪ ﭼﯜﺷﻪﻧﭽﻪ ﺑﯧﺮﯨﺸﻜﻪ ﺗﻮﻏﺮا ﻛﻪﻟـﺪى .ﺑـﯘ
ﺋﻪﺳـــﻠﯩﺪە ﺋﻪرەﺑـــﭽﻪ ﺳـــﯚز ﺑﻮﻟـــﯘپ» ،ﻛﯚﭼـــﯜش ،ﺋـــﯚز ﯾﯘرﺗﯩـــﺪﯨﻦ
ﺋــﺎﯾﺮﯨﻠﯩﺶ« دﯦــﮕﻪن ﻣﻪﻧﯩــﻠﻪرﮔﻪ ﺋﯩــﮕﻪ ﺋﯩــﺪى .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﻣﯩﻼدﯨــﯿﻪ
–571ﯾﯩﻠـــــﻰ ﻣـــــﯘھﻪﻣﻤﻪد ﺋﯩﺒﻨـــــﻰ ﺋﺎﺑـــــﺪۇﻟﻼھ ﭘﻪﯾﻐﻪﻣـــــﺒﻪر
ﺋﻪﻟﻪﯾﮫﯩﺴـــﺴﻪﻻﺗﯘ ۋە ﺳـــﻪﻟﻠﻪﻣﻪ دۇﻧﯿﺎﻏـــﺎ ﻛﯧﻠﯩـــﭗ ،ﺟﺎﻧـــﺎﺑﯩﻲ ھﻪق
ﺋﺎﻟﻼھﯘﺗﻪﺋﺎﻻﻧﯩﯔ ۋەھﯩﯿﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪن ،ﻣﯩﻼدﯨﻲ –622ﯾﯩﻠﻰ ﻣﯘﺑـﺎرەك
ﺋﯩــــﺴﻼم دﯨﻨﯩﻨــــﻰ ﻣﯘﻧﺘﻪﺷــــﯩﺮ ﻗﯩﻠﯩــــﺶ ﺋﯜﭼــــﯜن ،ﻣﻪﻛﻜﻪﺋــــﻰ
ﻣــﯘﻛﻪررەﻣﻪدﯨﻦ ﻣﻪدﯨﻨﻪﺋــﻰ ﻣــﯘﻧﻪۋۋەرەﮔﻪ ھﯩﺠــﺮەت ﻗﯩﻠﻐﺎﻧــﺪﯨﻦ
ﻛــﯿﯩﻦ ﺋﯩــﺴﻼم ﻛﺎﻟﯩﻨﺪارﯨــﺪﯨﻜﻰ » ھﯩﺠــﺮﯨﯿﻪ ﯾﯩﻠــﻰ« ﻣﻪﯾــﺪاﻧﻐﺎ
ﻛﻪﻟﺪى ) ﻣﻪﺳﯩﻠﻪن ﺑـﯘ ﯾﯩـﻞ )ﻣﯩﻼدﯨـﯿﻪ -2010ﯾﯩـﻞ( ﭘﻪﯾﻐﻪﻣـﺒﻪر
ﺋﻪﻟﻪﯾﮫﯩﺴــﺴﻪﻻﻣﻨﯩﯔ ﻣﻪﻛﻜﯩــﺪﯨﻦ ﻣﻪدﯨــﻨﯩﮕﻪ ھﯩﺠــﺮەت ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﯩﻐــﺎ
1429ﯾـﺎﻛﻰ 1430ﯾﯩـﻞ ﺑﻮﻟـﺪى ،ﺷـﯘﯕﺎ ﺑﯘﯾﯩـﻞ ھﯩﺠـﺮﯨﯿﻪ ﯾﯩﻠــﻰ
ھﯧـــﺴﺎﺑﯩﺪا–1429 ،ﯾـــﺎﻛﻰ –1430ﯾﯩﻠﯩـــﺪۇر( .ﺷـــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩـــﻠﻪن
»ھﯩﺠﺮەت« ﺳﯚزﯨﮕﻪ »دﯨﻨﺴﯩﺰﻻر ﺋﻮﻟﺘﯘرﻏﺎن ﺟﺎﯾـﺪﯨﻦ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎن
ﺑـــﺎر ﯾﻪرﮔﻪ ﻛﯚﭼـــﯜش ،ﮔﯘﻧـــﺎھ ﻣﻪۋﺟـــﯘت ﺟﺎﯾـــﺪﯨﻦ ﭘـــﺎك ﯾﻪرﮔﻪ
9

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا
ﺑﯩﻠﻤﯩﮕﻪن ﺋـﺎدەم ﺑـﯘ دۇﻧﯿـﺎﻧﻰ ،ﺑـﯘ دۇﻧﯿـﺎ ھﺎﯾﺎﺗﯩﻨﯩـﯔ ﻧﯧﻤﯩﻠﯩﻜﯩﻨـﻰ
ﺑﯩﻠﯩﭗ ﯾﯧﺘﻪﻟﻤﻪﯾﺪۇ؛ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺸﻨﻰ ﺋﯚزﯨﮕﻪ ﺑﯘرچ ﺑﯩﻠﻤﯩﮕﻪن ﺋﺎدەم ﺑﯘ
دۇﻧﯿﺎدا ﻗﺎﻧـﺪاق ﯾﺎﺷﺎﺷـﻨﻰ ،ﻗﺎﻧـﺪاق ﺗﯘرﻣـﯘش ﻛﻪﭼﯜرۈﺷـﻨﻰ ﺗﯧﮕـﻰ–
ﭘﯧﯿﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﻠﯩﭗ ﻛﯧﺘﻪﻟﻤﻪﯾﺪۇ .ھﯩﺠﺮەت ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻐﺎ ﻛـﯚرﻣﯩﮕﻪﻧﻨﻰ
ﻛﯚرﺳـــﯩﺘﯩﺪۇ؛ ھﯩﺠـــﺮەت ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـــﺸﻜﻪ ﻣﻪﺟﺒﯘرﻻﯾـــﺪۇ؛
ھﯩﺠــﺮەت ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻐﺎ ﺋﯚزﯨﻨﯩﻤــﯘ ،ﺋﯚزﮔﯩﻨﯩﻤــﯘ ﺑﯩﻠﺪۈرﯨــﺪۇ ،دۇﻧﯿــﺎﻧﻰ،
ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﻚ ھﺎﯾﺎﺗﻨﻰ ﻣﯘﭘﻪﺳﺴﻪل ﺗﻮﻧﯘﺗﯩﺪۇ .
»ھﯩﺠﺮەت-ﺳﯜﻧﻨﻪﺗﺘﯘر« دﯦﮕﻪﻧﺪە ،ھﯩﺠﺮەﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ھﻪﻗﯩﻘﻰ
ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺋﯜﭼﯜن ﺑﯘرچ ،زۆرۈرﯨﯿﻪت ۋە ﺋﯘدۇم ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯘ ﻛﯚزدە
ﺗﯘﺗﯘﻟﯩﺪۇ.

ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺳﺎھﯩﺐ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺋﯚزﯨﻨﯩﯔ ﺑﯘ دۇﻧﯿﺎﻟﯩﻖ ﻛﯩـﺸﯩﻠﯩﻚ
ھﺎﯾــﺎت ﻣﯘﺳﺎﭘﯩــﺴﯩﺪا ھﺎﻣــﺎن ﻏﺎﻟﯩــﺐ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﺪۇر ،ﺋــﺎداﻗﻘﯩﻲ ﭘــﺎراۋان
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﺪۇر.
ﺋﻪﻣﻤــﺎ ،ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﺪا ھﯩﺠــﺮەت ﺋﯧﯖــﻰ ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﺑﯩﻠﻪﻧــﻼ ﻛﯘﭘــﺎﯾﻪ
ﻗﯩﻠﻤﺎﯾـــــﺪۇ .ﻛﺎﻟﻠﯩـــــﺪﯨﻜﻰ ھﯩﺠـــــﺮەت ﺋﯧﯖﯩﻨـــــﻰ ھﻪرﯨﻜﻪﺗـــــﻜﻪ
ﺋﺎﯾﻼﻧــﺪۇرۇپ ،ھﯩﺠــﺮەت ﭘﺎﺋــﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩﻨﻰ روﯾﺎﭘﻘــﺎ ﭼﯩﻘﯩــﺮﯨﺶ ﺋﯜﭼــﯜن
ﺟﯜرﺋﻪت ،ﺟﺎﺳﺎرەت ﻛﯧﺘﯩﺪۇ .ﺋﯘﯾﻐـﯘرﻻر ﺟﯜرﺋﻪﺗـﺴﯩﺰ ،ﺟﺎﺳﺎرەﺗـﺴﯩﺰ
ﺋــﺎدەﻣﻨﻰ »ﺋﻪزﻣﻪ ﺋــﺎدەم« دەﯾــﺪۇ .ﺋﻪزﻣﻪ ﺋــﺎدەم ﺑﻮﻟــﺴﺎ ،ھﯩﺠــﺮەت
ﻗﯩﻼﻟﻤﺎﯾﺪۇ .ھﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻼﻟﻤﯩﻐﺎچ ﯾﺎﻛﻰ ﻗﯩﻠﻤﯩﻐﺎچ ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭘﯜﺗﻜﯜل
ﺋﯚﻣﺮﯨﺪە ﻣﯩﺴﻜﯩﻨﻠﯩﻜﺘﯩﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻣﻪﻧﺰﯨﺮە ﻣﻪۋﺟﯘد ﺑﻮﻟﻤﺎﯾﺪۇ.
ھﯩﺠـــﺮەت ﺋﯧﯖﯩﻨـــﻰ ھﯩﺠـــﺮەت ﭘﺎﺋـــﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﯾﻼﻧـــﺪۇرۇش
ﺋﯜﭼــﯜن ﻗﺎﻧــﺪاق ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﻛﯧــﺮەك؟ ﺋــﯚﮔﯩﻨﯩﺶ ،ﺋﻪﻣــﮕﻪك ﻗﯩﻠﯩــﺶ
ﻛﯧﺮەك .ﭘﻪﻗﻪت ﻏﻪﯾﺮەت-ﺟﺎﺳﺎرەت ﺑﯩﻠﻪن ﺋﻪﺳﺘﺎﯾﯩﺪﯨﻞ ﺋﯚﮔﻪﻧﮕﻪن
ۋە ﺟــﯜرﺋﻪت-ﺟﺎﭘﺎﻛــﺎرﻟﯩﻖ ﺑﯩــﻠﻪن ﭘﯩــﺪاﻛﺎراﻧﻪ ﺋﻪﻣــﮕﻪك ﻗﯩﻠﻐــﺎن
ﺋــﺎدەﻣﻼ ،ﺋــﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ھﯧــﺴﺎﺑﺘﺎ ،ﺋﯚزﯨﻨﯩــﯔ ﻛﺎﻟﻠﯩــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ھﯩﺠــﺮەت
ﺋﯧﯖﯩﻨـــﻰ ھﯩﺠـــﺮەت ﭘﺎﺋـــﺎﻟﯩﯿﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﯾﻼﻧـــﺪۇرۇپ ،ﺑﯧﯿﺠﯩﯖﻨﯩﻤـــﯘ،
ﻣﻮﺳــــﻜﯟاﻧﯩﻤﯘ ،ﻟﻮﻧــــﺪوﻧﻨﯩﻤﯘ ،ۋاﺷــــﯩﯖﮕﺘﻮﻧﻨﯩﻤﯘ ﺋﯩﻠﯩــــﻢ ﺑﯩــــﻠﻪن
ﺑﻮﺳﯘﻧﺪۇراﻻﯾﺪۇﻛﻰ ،ﺧﯘددى ﺋـﯚز زاﻣﺎﻧﯩـﺴﯩﺪا ﻛﺎﺷـﻐﻪرﯨﻲ ﺑـﻮۋﯨﻤﯩﺰ
ﺑﺎﻏﺪادﻧﻰ ﺑﻮﯾﺴﯘﻧﺪۇرﻏﺎﻧﺪەك!
ھﯩﺠﺮەت ﺋﯧﯖﻰ-ﻗﯩﯿﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻘـﺘﯩﻦ ﻗﻮرﻗـﯘپ ﻗﯧﭽﯩـﭗ ﻛﯧـﺘﯩﺶ،
ﻗﯧﯿﯩــﺪاپ ،ﺗﻮﭘﻠــﯘم-ﺟﺎﻣــﺎﺋﻪت ﻗﻮﺷــﯘﻧﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﯾﺮﯨﻠﯩــﭗ ﭼﯧﭽﯩﻠﯩــﭗ
ﻛﯧﺘﯩﺶ ﺋﯧﯖﻰ ﺋﻪﻣﻪس ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯘ ﺋﺎﻟﺪى ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯚزﯨﻨﯩﯔ ،ﺋﺎﻧـﺪﯨﻦ
ﺋﺎﺷﯘ ﺋﯚزى ﺗﻪﺋﻪﻟﻠﯘق ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻮﭘﻠﯘم-ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺗﻨﯩﯔ راھﻪت ﯾﺎﺷـﺎش
ﯾﻮﻟﯩﻨﻰ ﺋﯩﺰدەش ﺋﯧﯖﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﺋﻪھﻤﯩﯿﻪﺗﻠﯩﻚ؛ ﺋﯚزﯨﻨﯩﯔ
ۋە ﺋـــﯚزى ﺗﻪﺋﻪﻟﻠـــﯘق ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺗﻮﭘﻠﯘﻣﻨﯩـــﯔ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗـــﻰ ﯾﻮﻟﯩـــﺪا
ﺋﯩﺰدﯨﻨﯩﺶ ﺋﯧﯖﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩـﻚ .ﺋـﯚزى ﺋﯜﭼـﯜﻧﻼ
ﺋﻮﯾﻼﯾـــﺪﯨﻐﺎن ﺋـــﺎدەم ﺋـــﯚزى ﺋﯜﭼـــﯜن ﺋﻮﺗﻼﯾـــﺪﯨﻐﺎن ﺋﯧـــﺸﻪﻛﻜﻪ
ﺋﻮﺧﺸﺎﯾﺪۇ .ﺋﻪﻣﺪى ،ﺋﯚزى ﺋﯜﭼﯜن ﺋﻮﺗﻠﯩﻐﺎن ﺋﯧﺸﻪﻛﺘﻪك ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ
ﺗﻮﯾﻤﺎس ﮔﯧﻠﯩﻨﯩﻼ ﺋﻮﯾﻼﯾﺪﯨﻐﺎن ﺋﺎدەﻣﺪە ﺗﻮﭘﻠﯘم-ﺟﺎﻣـﺎﺋﻪت ﻏﯧﻤـﻰ،
ﻣﯩﻠﻠﻪت-ﻗﻪۋم ﺗﯘﯾﻐﯘﺳﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎچ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﺪا ھﻪﻗﯩﻘﯩﻲ ﻣﻪﻧﯩـﺪﯨﻜﻰ
ھﯩﺠﺮەت ﺋﯧﯖﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﯾﺪۇ .
ھﯩﺠــﺮەت ﺋﯧﯖــﻰ-ﺋﻪزﻣﯩﻠﯩﻜــﺘﯩﻦ ﻗــﻮل ﺋــﯜزۈپ ،ۋۇﺟــﯘدﺗﯩﻜﻰ
ﺟﺎﺳــــﺎرەﺗﻨﻰ ﺋﯘرﻏﯘﺗﯘﺷــــﻨﻰ ،ﺷــــﯜﻛﺮﯨﯟازﻟﯩﻘﻘﺎ ﺧــــﺎﺗﯩﻤﻪ ﺑﯧﺮﯨــــﭗ،
ﺋﯩﺠﺎﺗﻜــﺎراﻧﻪ ﯾﺎﺷــﺎش ﺗﯘﯾﻐﯘﺳــﯩﻨﻰ ﺋﻮﯾﻐﯩﺘﯩــﺸﻨﻰ ﺋــﯚزﯨﮕﻪ ﻣﻪﻧﯩــﯟى
ﺋﯘل-ﺋﺎﺳﺎس ﻗﯩﻠﻐـﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩـﻠﻪن ﺑﻪﻛﻤـﯘ ﺋﻪزﯨـﺰ .ھﯩﺠـﺮەت ﺋﯧﯖـﻰ
ﻣﻮل ﺋـﺎدەم ﺋﻪﺗﯩﮕﻪﻧـﺪﯨﻦ ﻛﻪﭼﻜﯩـﭽﻪ ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ ﻣﻪھﻪﻟﻠﯩـﺴﯩﺪﯨﻜﻰ
دوﯕﻐــﺎق ﺳــﯚﮔﻪﺗﻜﻪ ﯾﯚﻟﯩﻨﯩــﭗ ﺋﻮﻟﺘﯘرﯨﯟەرﻣﻪﯾــﺪۇ .ﺋﻮرﻧﯩــﺪﯨﻦ دەس
ﺗﯘرۇپ ،ﺋﯚزى ﺑﯩﻠﻪن ﺧﻮﺷﻨﺎ ﻣﻪھﻪﻟﻠﯩﻠﻪرﮔﻪ ،ﺧﻮﺷـﻨﺎ ﻣﻪھﻪﻟﻠﯩـﺪﯨﻦ
ﺗﯧﺨﯩﻤـــﯘ ﯾﯩـــﺮاق ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ﻛﻪﻧـــﺖ-ﺷـــﻪھﻪرﻟﻪرﮔﻪ ﺑﯧﺮﯨـــﭗ،
ﺑﺎﺷــــﻘﯩﻼرﻧﯩﯔ ﺗﯘرﻣــــﯘش ﭘﺎﺋــــﺎﻟﯩﯿﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚزﯨﺘﯩــــﭗ ﺑﺎﻗﯩــــﺪۇ؛
ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼرﻧﯩﯔ ﺋﯩﻠﻐــﺎر ھــﯜﻧﻪر-ﺳــﻪﻧﺌﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﭗ ﺑﺎﻗﯩــﺪۇ:
ﺟﺎھﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﻪش ،ﺋﺎﻟﻐﺎ ﺑﯧﺴﯩﺶ ﺋﯧﻘﯩﻨﯩﻐﺎ ﻗﻮﺷﯘﻟﯘپ ﺋﯧﻘﯩﭗ
ﺑﺎﻗﯩــﺪۇ .ﻗﯩﺴﻘﯩــﺴﻰ ،ھﯩﺠــﺮەت ﺋﯧﯖــﻰ ﻣــﻮل ﺋــﺎدەم رﯦﺌــﺎﻟﻠﯩﻘﺘﯩﻦ
زارﻟﯩﻨﯩﭗ ،ھﻪﻣﻤﯩﺪﯨﻦ ﻗﯧﯿﯩـﺪاپ ﭘﺎﺳـﺴﯩﭗ ﯾﺎﺷﺎﺷـﺘﯩﻦ ،ﺋﯚﺗﻤﯜﺷـﺘﯩﻦ
ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﻪ ،رﯦﺌﺎﻟﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺳﺎۋاق ،ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪﯨﻦ ﺋﯜﻣﯩﺪ ﺋﯧﻠﯩﭗ ،ﺋﯩﺠﺎد
ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯩﺠﺘﯩﮫﺎدﯨﻲ ﯾﺎﺷﺎﺷﻘﺎ ھﻪﻣﻤﯩﺪﯨﻦ ﺑﻪك ﺋﻪۋزەل ﺑﺎﻗﯩﺪۇ.
ھﯩﺠــــﺮەت ﺋﯧﯖــــﻰ-رﯨﻘــــﺎﺑﻪت ،ﺑﻪﺳﻠﯩــــﺸﯩﺶ ﺑﻪﺟــــﺎﯾﯩﻜﻰ
ﻗﯘﭼﺎﻗﻼﺷــﻤﺎ ﺟﻪڭ ھــﺎﻟﯩﺘﯩﮕﻪ ﻛﯩــﺮﮔﻪن ﺑﯜﮔــﯜﻧﻜﻰ دۇﻧﯿــﺎدا ،ﺋﻪڭ
ﯾﺎراﯾﺪﯨﻐﺎن ،ﺋﻪڭ ﺋﻪرزﯨﯿﺪﯨﻐﺎن ،ﺋﻪڭ زۆرۈر ۋە ﺑﯩﺒﺎھـﺎ ﺋﺎﯕـﺪۇرﻛﻰ،
ﺋﯘﯾﻐﯘرﻧﯩﯔ ﺋﻪﺳـﻠﻰ ﻗﯧﻨﯩـﺪا ﺑـﯘ ﺋـﺎڭ ھﺎﻣـﺎن دەرﯾـﺎدەك ﺋﻮﺧﭽـﯘپ-
ﺋﻮﺧﭽﯘپ ﺋﺎﻗﯩﺪۇ!

.2ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ-ﮬﯩﺠﺮﻩﺕ ﺋﯧﯖﻰ
ﻛﯜﭼﻠﯜﻙ ﺑﯩﺮ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﺘﯘﺭ

ﻣﯧﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﻪﻧﭽﻪﻣﭽﻪ ،ﺋﯘﯾﻐـﯘر ﻣﯩﻠﻠﯩﺘـﻰ ﺋﻪزەﻟـﺪﯨﻦ ﺗﺎرﺗﯩـﭗ
ھﯩﺠﺮەت ﺋﯧﯖﻰ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﻛﯜﭼﻠـﯜك ﺑﻮﻟﻐـﺎن ﻣﯩﻠﻠﻪﺗـﻠﻪر ﻗﺎﺗﺎرﯨﻐـﺎ
ﻛﯩﺮﯨﺪۇ .ﺋﺎﻻﯾﻠﯘق ،ﻣﯩﻼدى -740ﯾﯩﻠﻰ ،ﺋﻮرﺧﯘن دەرﯾﺎﺳﻰ ۋادﯨﺴﻰ
ۋە ﺋﯚﺗﯜﻛﻪن ﺗﺎغ ﺗﯩﺰﻣﯩﺴﻰ ﺑﺎﻏﺮى ﻣﻪرﻛﻪز ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎن ﻛﻪڭ زﯦﻤﯩﻨﺪا
»ﺋﯘﯾﻐﯘر ﺧﺎﻧﻠﯩﻘﻰ« ﻧﻰ ﻗﯘرﻏﺎن ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻر –9ﺋﻪﺳﯩﺮدە ،ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ
ﺋﺎﻧﺎ ﯾﯘرت-ﺷﯩﻨﺠﯿﺎڭ راﯾﻮﻧﻰ ۋە ﺋﺎﻧﺎﺗﻮﻟﯩﯿﻪ ﯾﯧﺮﯨﻢ ﺋـﺎرﯨﻠﻰ ﻗﺎﺗـﺎرﻟﯩﻖ
ﺟﺎﯾﻼرﻏـــﺎ ھﯩﺠـــﺮەت ﻗﯩﻠﻐـــﺎن» .ﭼﯩﻨﮕﯩﺰﺧـــﺎن ﺋﯩـــﺴﺘﯩﻼﺳﯩﺪﯨﻦ
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻐـــﺎ ﻗﺎﭼﻘـــﺎن ﺗـــﯜرﻛﻠﻪر« دﯦـــﮕﻪن ﻛﯩﺘﺎﺑﻨﯩـــﯔ ﺑﺎﯾـــﺎن
ﻗﯩﻠﯩــﺸﯩﭽﻪ ،ﭼﯩﻨﮕﯩﺰﺧــﺎن ۋە ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺋﻪۋﻻدﻟﯩــﺮى ﺋﯧﻠﯩــﭗ ﺑﺎرﻏــﺎن
ﺋﯩﺴﺘﯩﻼﭼﯩﻠﯩﻖ ﺋﯘرۇﺷﻰ ) –13 ،12ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪر ( دەۋرﯨﺪە ،ﻧﯘرﻏـﯘن
ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻر ﻛﺎﻧﺎدا ﻗﺎﺗﺎرﻟﯩﻖ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜـﺎ ﻗﯩﺘﺌﻪﺳـﻰ زﯦﻤﯩﻨﯩﻐـﺎ ھﯩﺠـﺮەت
ﻗﯩﻠﻐﺎن-19 .ﺋﻪﺳـﯩﺮﻧﯩﯔ ﺋـﺎﺧﯩﺮى ۋە -20ﺋﻪﺳـﯩﺮﻧﯩﯔ ﺑﺎﺷـﻠﯩﺮﯨﺪا،
ﻧﯘرﻏﯘن ﺳﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﻣﺎﯕﻼﯾﺴﯜﯾﻪ )ﺗﻪﯕـﺮى ﺗﯧﻐﯩﻨﯩـﯔ ﺟﻪﻧـﯘﺑﻰ(ﻟﯩـﻚ
ﺋﯘﯾﻐــﯘرﻻر ﺋﯩﻠــﻰ ۋادﯨــﺴﻰ ،ﯾﻪﺗــﺘﻪ ﺳــﯘ راﯾــﻮﻧﻰ ۋە ﺋــﺎﻣﯘ دەرﯾﺎﺳــﻰ
ﺑﻮﯾﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ھﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻠﻐﺎن .ﺟﯘﯕﮕﻮدا ﺟﯘﻣﮫﯘرﯨﯿﻪت ﻗﯘرۇﻟﯘﺷﻨﯩﯔ
ﺋﺎﻟﺪى – ﻛﻪﯾﻨﯩﺪە ،ﺑﯩﺮ ﺑﯚﻟﻪك ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻر ﺳﻪﺋﯘدﯨﻲ ﺋﻪرەﺑﯩﺴﺘﺎﻧﻰ ۋە
ﺗﯜرﻛﯩﯿﻪ ﻗﺎﺗﺎرﻟﯩﻖ ﺟﺎﯾﻼرﻏﺎ ھﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻠﻐﺎن ۋە ﺑﺎﺷـﻘﯩﻼر .ﺑﯜﯾـﯜك
ﺋﯘﯾﻐﯘر ﺗﺎرﯨﺨﺸﯘﻧﺎﺳﻰ ﻣﯘﺳﺎ ﺳﺎﯾﺮاﻣﯩﻲ ﺋﯚزﯨﻨﯩـﯔ ﺋﯚﻟﯜﻣـﺴﯩﺰ ﯾﯩﺮﯨـﻚ
ﺋﻪﺳﯩﺮى »ﺗﺎرﯨﺨﻰ ھﻪﻣﯩﺪﯨﻲ«دە ،ﺋﯚز زاﻣﺎﻧﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﯾﻐﯘر ﯾﻪﺗـﺘﻪ
ﺷــﻪھﻪر ﺋﺎھﺎﻟﯩــﺴﻰ ۋە ﺋﯘﻻرﻧﯩــﯔ ﻓﻮﻟﻜﻠﻮرﯨــﺴﺘﯩﻚ ﭘﺎﺋــﺎﻟﯩﯿﻪﺗﻠﯩﺮى
ھﻪﻗﻘﯩـــﺪە ﻣﻪﻟﯘﻣـــﺎت ﺑﯧﺮﯨـــﭗ ﻛﯧﻠﯩـــﭗ» ،ﺑـــﯘ ﯾﻪرﻧﯩـــﯔ ﺧﻪﻟﻘـــﻰ
ﻣﯘﺳﺎﭘﯩﺮﭼﯩﻠﯩﻘﻨﻰ ﯾﺎﺧﺸﻰ ﻛﯚرﯨـﺪۇ« دﯦـﮕﻪن ﺟـﯜﻣﻠﯩﻨﻰ ﺗﻪﻛـﺮار –
ﺗﻪﻛـــﺮار ﺋﯩـــﺸﻠﻪﺗﻜﻪن) .ﻗـــﺎراڭ» :ﺗـــﺎرﯨﺨﻰ ھﻪﻣﯩـــﺪﯨﻲ« ،ﯾﯧﯖـــﻰ
ﺗﻪرﺟﯩﻤﻪ ﻧﯘﺳﺨﺎ› ،ﺧﺎﺗﯩﻤﻪ‹ ﻗﯩﺴﻤﻰ( ﺋﯘﻧﯩﯖﺴﯩﺰﻣﯘ ،ﺧﻪﻟﻘﯩﻤﯩﺰدﯨﻜﻰ
»ﻣﯘﺳﺎﭘﯩﺮ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﯩﭽﻪ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎن ﺑﻮﻟﻤﺎس« دﯦﮕﻪن ﺋﺎﺗﺎ ﺳـﯚزﯨﻨﯩﯔ
ﺋﯚزﯨﻼ ﺋﯘﯾﻐﯘرﻻرﻧﯩﯔ ﻧﻪﻗﻪدەر ھﯩﺠﺮەﺗﭙﻪرۋەر ﺧﻪﻟـﻖ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨـﻰ
ﻛﯜﭼﻠــــﯜك ﺋﯩــــﺴﭙﺎﺗﻼﯾﺪۇ» .ﻣﯘﺳــــﺎﭘﯩﺮ ﺑــــﻮﻟﻤﯩﻐﯩﭽﻪ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎن
ﺑﻮﻟﻤﺎس« دﯦﮕﻪن ﺋﺎﺗﺎ ﺳﯚزﯨﻨﯩﯔ ﻧﻪق ﻣﻪﻧﯩﺴﻰ »ﺋﯩﻨـﺴﺎن ھﯩﺠـﺮەت
ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﺎﻗﻤﯩﻐﯩﭽﻪ ﻣﯘﻛﻪﻣﻤﻪل ﺋﺎدەم ﺑﻮﻟﻤﺎﯾـﺪۇ« دﯦـﮕﻪن ﺑﻮﻟﯩـﺪۇ
ﻣﯧﻨﯩﯖﭽﻪ.
ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﺪا ﺳـــﺎﻏﻼم ﺋـــﺎڭ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧـــﺪﯨﻼ ،ﺋﺎﻧـــﺪﯨﻦ ﺋﯘﻧﯩﯖـــﺪا
ھﻪرﯨﻜﻪت ﺑﻮﻟﯩﺪۇ .ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﺪا ھﻪرﯨﻜﻪت ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻼ ،ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺋﯘﻧﯩﯔ
ﯾﺎﺷــــﺎﻣﯩﺪا ﻟﻪززەت ،ﺗﯘرﻣﯘﺷــــﯩﺪا راۋاج-روﻧــــﺎﻗﻠﯩﻖ ۋە ﯾــــﯧﮕﻪن-
ﺋﯩﭽﻜﯩﻨﯩﺪە ﺑﻪرﯨﻜﻪت ﺑﻮﻟﯩـﺪۇ .ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﻤـﺎﻧﻤﯘ ،ۋﯨﺠـﺪاﻧﻤﯘ،
ﺷـــﯘﻧﺪاﻗﻼ ﯾﺎﺷـــﺎم ﺳـــﯜﭘﯩﺘﯩﮕﻪ ﺗـــﺎﻟﯩﻖ ﻣﻪﯾـــﺪان-ﻣﻪۋﻗﻪﻣـــﯘ ﺋﯘﻧﯩـــﯔ
ﻛﺎﻟﻠﯩــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳــﺎﻏﻼم ﺋﺎﯕﻐــﺎ ﺑﺎﻏﻠﯩﻨﯩــﺸﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯩــﺪۇ .ھــﺎﻟﺒﯘﻛﻰ،
ھﯩﺠﺮەت ﺋﯧﯖﻰ ھﻪر ﻗﺎﻧﺪاق ﺑﯩﺮ ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺋﯜﭼﯜن ﺳـﺎﻏﻼم ﺋﺎﯕـﺪۇر.
10

-7ﺳﺎن

ﺳﺎدا

ﺟﻪزﻣﻪن دﯨﻘﻘﻪت ﻗﯩﻠﻐﺎﯾﺴﯩﻠﻪر! (
ﻣﯘﺷﯘﻧﺪاق ﺋﯩﺰﭼﯩﻞ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ ﺋﺎرﻗﯩﺴﯩﺪا-1975 ،ﯾﯩﻠﻰ،
ﻣﻪرﻛﯩﺰﯨـــﻲ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗـــﻠﻪر ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳـــﯩﺘﯧﺘﯩﻨﻰ ﺋﻪﻻ ﻧﻪﺗﯩـــﺠﻪ ﺑﯩـــﻠﻪن
ﭘﯜﺗﺘــﯜرۈپ30 ،ﺳــﺎۋاﻗﺪاش ﺋﯩﭽﯩــﺪﯨﻦ ﺗﺎﻟﻠﯩﻨﯩــﭗ ﺋﺎﻧــﺎ ﻣﻪﻛﺘﯩــﭙﯩﻤﮕﻪ
ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻗﯧﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﺪۇم .
ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﺋﯚﮔﻪﻧﮕﯜﭼﻰ ،ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﻖ ھﺎﯾﺎﺗﻨﯩﯔ
ﺧﺎﺗﯩﻤﯩﺴﻰ ﺋﻪﻣﻪس ،ﻣـﯘﻗﯩﻢ ﺋﯩﻠﻤﯩـﻲ ﺗﯘرﻣﯘﺷـﻨﯩﯔ ﺑﯧـﺸﻰ ،داۋاﻣﻠﯩـﻖ
ﺋﯩﺰدﯨﻨﯩــﭗ ،ﺋﯩﻠﯩﻤــﺪە ﺗﺎﻛﺎﻣﻤﯘﻟﻠﯩﺸﯩــﺸﻨﯩﯔ ﻏﻪﻧﯩــﻤﻪت ﭘﯘرﺳــﯩﺘﻰ،
ﻧﯩــﺴﭙﯩﻲ ﻣﯘﺳــﺘﻪﻗﯩﻞ ھﺎﯾﺎﺗﻨﯩــﯔ ﺑﯩﺴﻤﯩﻠﻼھــﺴﻰ ﺑﯩﻠﯩــﭗ داۋاﻣﻠﯩــﻖ
ﺋﯚﮔﻪﻧﺪﯨﻢ ،داۋاﻣﻠﯩﻖ ﺋﯩﺰدەﻧﺪﯨﻢ .ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﺪا ،ﺋﯩﺰﭼﯩﻞ ﺷـﯘﻏﯘﻟﻠﯩﻨﯩﭗ
ﻛﻪﻟﮕﻪن ﻛﻪﺳﭙﯩﻢ ﭼﺎﻏﺎﺗـﺎي ﺋﯘﯾﻐـﯘر ﺗﯩـﻞ-ﺋﻪدەﺑﯩﯿـﺎﺗﻰ ۋە ﺋﯘﯾﻐـﯘر
ﺋـــﻮن ﺋﯩﻜﻜـــﻰ ﻣﯘﻗـــﺎﻣﻰ ﺗﯧﻜﯩـــﺴﺘﻠﯩﺮى ﺗﻪﺗﻘﯩﻘـــﺎﺗﻰ ﺳﺎھﻪﺳـــﯩﺪە
ﻧﯩــﺴﺒﻪﺗﻪن ﻛﺎﻣــﺎﻟﻪﺗﻜﻪ ﯾﻪﺗــﺘﯩﻢ؛ ﺷــﯘ ﺷــﺎراﭘﻪت ﺑﯩــﻠﻪن» ،ﭼﺎﻏﺎﺗــﺎي
ﺋﯘﯾﻐﯘر ﺗﯩﻠﻰ ھﻪﻗﻘﯩﺪە ﻣﯘﭘﻪﺳـﺴﻪل ﺑﺎﯾـﺎن« ) 300ﻣﯩـﯔ ﺧﻪﺗﻠﯩـﻚ
ﺧـــﺎس ﺋﻪﺳـــﻪر ،ﻣﯩﻠﻠﻪﺗـــﻠﻪر ﻧﻪﺷـــﺮﯨﯿﺎﺗﻰ -2004ﯾﯩـــﻞ ﻧﻪﺷـــﺮى(،
»ﺋﻪﺳـــﻠﯩﻲ ﯾﯧﺰﯨﻠﯩـــﺸﻰ ﺑﯩـــﻠﻪن ﺋﯘﯾﻐـــﯘر ﺋـــﻮن ﺋﯩﻜﻜـــﻰ ﻣﯘﻗـــﺎﻣﻰ
ﺗﯧﻜﯩـــﺴﺘﻠﯩﺮى« ) 500ﻣﯩـــﯔ ﺧﻪﺗﻠﯩـــﻚ ﺳﯧﻠﯩـــﺸﺘﯘرﻣﺎ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘـــﺎت
ﺋﻪﺳﯩﺮى ،ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪر ﻧﻪﺷﺮﯨﯿﺎﺗﻰ-2005 ،ﯾﯩﻞ ﻧﻪﺷﺮى(» ،ﭼﺎﻏﺎﺗﺎي
ﺋﯘﯾﻐﯘر ﺗﯩﻠﻰ ﮔﺮاﻣﻤﺎﺗﯩﻜﯩﺴﻰ«)400ﻣﯩﯔ ﺧﻪﺗﻠﯩـﻚ ﺧـﺎس ﺋﻪﺳـﻪر،
ﻣﯩﻠﻠﻪﺗــﻠﻪر ﻧﻪﺷــﺮﯨﯿﺎﺗﻰ -2007ﯾﯩــﻞ ﻧﻪﺷــﺮى( ۋە »ﺋﯘﯾﻐــﯘر ﺋــﻮن
ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯘﻗﺎﻣﻰ ﺗﯧﻜﯩﺴﺘﻠﯩﺮى ﺋﯜﺳـﺘﯩﺪە ﺗﻪﺗﻘﯩﻘـﺎت« ) 800ﻣﯩـﯔ
ﺧﻪﺗﻠﯩﻚ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎت ﺋﻪﺳﯩﺮى ،ﻣﻪرﻛﯩﺰﯨﻲ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪر ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﻰ
ﻧﻪﺷﺮﯨﯿﺎﺗﻰ-2009 ،ﯾﯩـﻞ ﻧﻪﺷـﺮى( ﻗﺎﺗـﺎرﻟﯩﻖ ﯾﯩﺮﯨـﻚ ﺋﻪﺳـﻪرﻟﻪرﻧﻰ
ﺧﻪﻟﻘﯩﻤﮕﻪ ﺗﻪﻗﺪﯨﻢ ﺋﻪﺗﺘﯩﻢ.
–1984ﯾﯩﻠﻰ ،ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎن دۇﻧﯿﺎﺳﯩﺪا ﺋﻪڭ ﭘﺎرﻻق ۋە ﻗﯘﺗﺴﺎل
زﯦﻤﯩﻨﻨﻨﯩــﯔ ﺑﯩــﺮى ﺳــﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ﺋﯩــﺮاق ﺋﻪرەب ﺟﯘﻣﮫــﯘرﯨﯿﯩﺘﯩﮕﻪ
ﻗﯩﻠﻐـــﺎن ھﯩﺠﺮﯨﺘﯩﻤـــﺪە ،ﺋـــﯘ ﯾﻪردﯨﻜـــﻰ ﭼـــﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻤﻨﻰ ﺧﯘﺳﯘﺳـــﻪن
ﺋﻪرەﺑﻠﻪر ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯘﯾﻐـﯘرﻻرﻧﻰ ﺳﯧﻠﯩـﺸﺘﯘرۇپ ،ﭘﻪرﻗﻠﻪرﻧـﻰ ﺗﯧﭙﯩـﺸﻘﺎ
ﺗﯩﺮﯨــﺸﯩﺶ ﺟﻪرﯾــﺎﻧﻰ ﻗﯩﻠــﺪﯨﻢ .ﺑــﯘ ﺟﻪرﯾﺎﻧــﺪا ،ﭘﺎﯾﺘﻪﺧــﺖ ﺑﺎﻏــﺪاد
ﺷــﻪھﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷــﻘﺎ ،ھﯩﻠــﻠﻪ ،ﻛــﯘﻓﻪ ،ﻧﻪﺟﻪف ،ﻛﻪرﺑــﺎﻻ ،ﺑﻪﺳــﺮە ۋە
ﻛﻪرﻛــﻮك ﻗﺎﺗــﺎرﻟﯩﻖ ﺷــﻪھﻪرﻟﻪردە ﺑﻮﻟــﺪۇم .ﺧﯩــﺰﻣﻪت زۆرۈرﯨﯿﯩﺘــﻰ
ﺑﯩﻠﻪن ،ﺋﺎددﯨﻲ دﯦﮫﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﺗﺎرﺗﯩﭗ ﻧﺎزﯨﺮ ،ﻣﯩﻨﯩـﺴﺘﯩﺮﻏﯩﭽﻪ ،ﺋﻮﺗﺘـﯘرا
ﻣﻪﻛﺘﻪپ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺗﺎرﺗﯩﭗ ،ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺖ ﭘﯩﺮوﻓﯧﺴﺴﻮرى
ۋە دوﻛﺘــﻮرﻟﯩﺮﯨﻐﯩﭽﻪ ﺋﺎرﻻﺷــﺘﯩﻢ .ﺷــﻪھﻪر ﻣﻪﻧﺰﯨﺮﯨﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺗﺎﻣﺎﺷــﺎ
ﻗﯩﻠﯩﺶ ۋە ﻗﻪدﯨﻤﯩﻲ ﺋﯩﺰﻻرﻧﻰ زﯨﯿﺎرەت ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﺑﯩـﻠﻪن ﺑﯩـﺮ ﭼﺎﻏـﺪا،
ﺋﺎﺷــﯘ ﻗﻪدﯨﻤﯩــﻲ زﯦﻤﯩﻨــﺪە ﯾﯧﯖــﻰ زاﻣــﺎن ،ﯾﯧﯖــﻰ دەۋر ﺗﯘرﻣﯘﺷــﯩﻨﻰ
ﻛﻪﭼﯜرۈۋاﺗﻘــﺎن ﺧﻪﻟﻘﻨــﻰ ،ﺋﯘﻻرﻧﯩــﯔ روھﯩــﻲ ﻛﻪﯾﭙﯩﯿــﺎﺗﻰ ،ﺗﯘرﻣــﯘش
ﻗﺎرﯨــﺸﻰ ۋە ﯾﺎﺷــﺎم ﺋﯘﺳــﻠﯘﺑﯩﻨﻰ ﻛﯚﯕــﯜل ﻗﻮﯾــﯘپ ﻛــﯚزەﺗﺘﯩﻢ .ﻣﻪن
ﺋـــﯘﻻرﻧﻰ ﺋـــﯚزۈم ﺑـــﯘ دۇﻧﯿـــﺎدا ھﯧﭽﻘﺎﻧـــﺪاق ﺑﯩـــﺮ ﻗﻪۋﻣـــﻐﻪ ﺗﻪڭ
ﻗﯩﻠﻤﺎﯾﺪﯨﻐﺎن ﺋﯘﯾﻐـﯘرۇم ﺑﯩـﻠﻪم ﺳﯧﻠﯩـﺸﺘﯘردۇم .ﻧﻪﺗﯩﺠﯩـﺪە ،ﺑﻪزەن
ﺋﯧﻨﯩﻖ ﭘﻪرﻗﻠﻪرﻧﻰ ﺳﻪزدﯨﻢ .ﺧﯘﺳﯘﺳﻪن ،ﺗﯘرﻣﯘش ﭘﻪﻟﺴﻪﭘﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ
ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﯿﻠﯩــﻚ ۋە ھﺎﯾــﺎت ﺋﻪﻗﯩﺪﯨــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺟــﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﻖ ﺟﻪھﻪﺗــﺘﻪ،
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Sada - 7 - 03
  • Büleklär
  • Sada - 7 - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3050
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1909
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3012
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2191
    5.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3047
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2271
    4.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3139
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2397
    5.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3140
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2425
    4.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3294
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2263
    5.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3087
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2363
    4.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3161
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2138
    5.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3093
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2371
    5.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3171
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2344
    4.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    7.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3065
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2389
    5.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Sada - 7 - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3165
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2212
    5.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    8.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.