Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 3284
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1780
6.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
11.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
15.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ﺋﯚﻟﺘﯜرﻣﻪﻛﭽﻰ ﺑﻮﻟﯘپ ، ،ﻗﻮﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻳﺎﻟﯩﯖﺎﭼﻼﻧﻐﺎن ﻗﯧﻠﯩﭽﻼرﻧﻰ ﺗﯘﺗﯘپ ،
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﺸﯩﻚ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﭼﯩﻘﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﯜﺗﯜپ ﻗﺎﺗﻤﯘ ﻗﺎت ﻗﻮرﺷﺎپ ﺗﯘرﻏﺎن
ﭼﻪﺑﺪەس ،ﻣﻪرﮔﻪن ﻳﯩﮕﯩﺘﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘرﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﺗﻪﺳﻪۋۋۇرﻏﺎ
ﺳﯩﻐﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎن ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﻪ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﺸﻰ ﺋﯘﻻرﻧﻰ ﻛﯜﻟﻜﯩﮕﻪ ﻗﺎﻟﺪۇرﻏﺎن
ﺋﯩﺪى .ﺋﺎﺷﯘ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮەرﺳﻰ ﺋﯩﻜﻜﯩﻴﻠﻪن ﻳﻮﺷﯘرۇﻧﻐﺎن ﺑﯘ
ﺟﺎﻳﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﯘدەك ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﻧﺪﯨﺸﯩﺴﯩﻨﻰ
ﺋﻮرۇﻧﺴﯩﺰ دﯨﮕﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺘﺘﻰ.
ﻟﯧﻜﯩﻦ اﻟﻠﻪ ﻗﻮﻏﺪاﺷﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﻐﺎن ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﻗﻮﻏﺪاﻳﺪۇ ،ﻳﺎردەم
ﺳﻮرﯨﻐﺎن ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﻳﺎردەم ﺑﯩﺮﯨﺪۇ .دۇﺋﺎ ﻗﯩﻠﻐﺎن ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ دۇﺋﺎﺳﯩﻨﻰ
ﺋﯩﺠﺎﺑﻪت ﻗﯩﻠﯩﺪۇ .اﻟﻠﻪﻧﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﮕﻪن ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮﺟﻪﻣﻠﯩﻜﻜﻪ
ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﯜرﯨﺪۇ .ﺋﯩﺰزەت – ﮬﯚرﻣﻪت ﺋﯩﺰدﯨﮕﻪن ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﯩﺰزەﺗﻠﯩﻚ
ﻗﯩﻠﯩﺪۇ .ﺋﯩﺸﻪﻧﮕﻪن ۋە ﺗﻪۋەﻛﻜﯜل ﻗﯩﻠﻐﺎن ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﻣﯘۋەﭘﭙﯩﻘﯩﻴﻪﺗﻜﻪ
ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﯜرﯨﺪۇ.
ﺋﯩﻤﺎم ﺋﻪﮬﻤﻪد ﺋﻪﺳﻤﺎ ﺑﯩﻨﺘﻰ ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى رەزﯨﻴﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻧﮭﺎدﯨﻦ
رﯨﯟاﻳﻪت ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺑﯩﺮ ﮬﻪدﯨﺴﺘﻪﻣﯘﻧﺪاق ﺑﺎﻳﺎن ﻗﯩﻠﯩﺪۇ " :ﺑﯩﺰ دادام
ﺑﯩﻠﻪن ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﺳﻪﭘﻪر ﻻزﯨﻤﻪﺗﻠﯩﻜﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺗﻪﻳﻴﺎرﻻپ ﻗﻮﻳﺪۇق .ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﻰ ﻣﻪﻛﻜﻪ ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﭼﯩﻘﯩﭗ
ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ،ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺋﯩﺰ ﻗﻮﻏﻼپ ،ﺋﯘﺋﯩﻜﻜﯩﺴﻰ
ﻳﻮﺷﯘرۇﻧﯩﯟاﻟﻐﺎن ﺗﺎﻏﻘﺎ ﻳﯩﺘﯩﭗ ﺑﺎردى .دادام ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى ﺋﯚﯕﻜﯜر
ﺗﻪرەﭘﻜﻪﻗﺎراپ ﻛﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺑﯩﺮ ﺋﺎدەﻣﻨﻰ ﻛﯚرۈپ - ،ﺋﻰ رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ،
26

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﯘﺑﯩﺰﻧﻰ ﻛﯚرۈپ ﻗﺎﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺪى – .دەﭘﺘﯘ .رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ -:ﮬﻪرﮔﯩﺰ
ﻛﯚرەﻟﻤﻪﻳﺪۇ ،ﭘﻪرﯨﺸﺘﯩﻠﻪر ﻗﺎﻧﺎﺗﻠﯩﺮى ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻳﯚﮔﯩﯟاﻟﯩﺪۇ،
-دەﭘﺘﯘ . .ﺋﯘ ﺋﺎدەم ﺋﯚﯕﻜﯜر ﺗﻪرەﭘﻜﻪ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﺎﮬﺎرەت ﻗﯩﭙﺘﯘ.

رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ - :ﺋﻪﮔﻪر ﺋﯘﺑﯩﺰﻧﻰ ﻛﯚرﮔﻪن ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﺑﯘﻧﺪاق ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺘﺘﻰ– .
دەﭘﺘﯘ)" .ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪد ﻣﯘﻧﯩﻴﺮ ﻏﻪزﺑﺎﻧﻨﯩﯔ "ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺗﻪرﺟﯩﻤﮭﺎﻟﯩﺪﯨﻦ
ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت ﻳﻮﻟﻰ " ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻛﯩﺘﺎﺑﯩﻨﯩﯔ .172ﺑﯧﺘﯩﺪﯨﻦ
ﺋﯧﻠﯩﻨﺪى( .
ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼر ،ﺋﻮﻣﯘﻣﻪن ﺋﯩﺴﻼم ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺳﯧﭙﯩﺪە
ﮬﻪرﯨﻜﻪت ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎﻧﻼر ﻣﻪﻳﻠﻰ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﺌﯩﺘﯩﻨﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﺸﺘﻪ
ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻲ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﯩﺘﯩﺪە ﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﻪﺷﺘﻪ ﺑﻮﻟﺴﯘن ﭼﯩﯔ
ﺗﯘﺗﺴﺎ ،رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪﻣﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎن
ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﺸﻨﻰ ﻛﯜﭼﻪﻳﺘﯩﭗ ،ﭘﯩﻼﻧﻨﻰ ﭘﯘﺧﺘﺎ ،ﺗﻪﻳﻴﺎرﻟﯩﻘﻨﻰ ﺋﻪﺳﺘﺎﻳﯩﺪﯨﻞ
ﻗﯩﻠﺴﺎ ،ﺋﯚزﯨﺪە ﺑﺎر ﺗﺎﻣﺎﻣﻰ ﻛﯜچ – ﻗﯘدرەﺗﻨﻰ ﺳﻪرپ ﻗﯩﻼﻟﯩﺴﺎ ،اﻟﻠﻪدﯨﻦ
ﻳﺎردەم ﺳﻮراﺷﺘﺎ ﺧﺎﻟﯩﺴﺎﻧﻪ ﺑﻮﻟﺴﺎ ،اﻟﻠﻪﻏﺎ ﺳﻪﻣﯩﻤﯩﻲ ﺗﻪۋەﻛﻜﯜل ﻗﯩﻠﺴﺎ ،
ﺋﯘﻻر ﮬﻪرﮔﯩﺰﻣﯘ ﺗﺎﻣﺎﻣﻰ زﯦﻤﯩﻦ ﺋﻪﮬﻠﯩﻨﯩﯔ ﮬﯩﻴﻠﻪ-ﻧﻪﻳﺮەﯕﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ
ﻗﻮرﻗﯘپ ﻗﺎﻟﻤﺎﻳﺘﺘﻰ .ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﻗﻮرال – ﻳﺎراﻗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﯩﻠﻐﺎر ،ﺳﺎﻧﻰ
ﻛﯚپ ،ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﺴﻰ ﺋﯜﺳﺘﯜن ﺳﺎﻳﻤﺎن – ﺋﯜﺳﻜﯜﻧﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻳﯧﯖﻰ ۋە
ﺗﯜرﯨﻨﯩﯔ ﻛﯚپ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﺋﻪﻧﺴﯩﺮەپ ﺋﻮﻟﺘﯘرﻣﺎﻳﺘﺘﻰ .ﭼﯜﻧﻜﻰ اﻟﻠﻪ
ﺋﯘﻻر ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﻠﻠﻪ ....اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺗﻪدﺑﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻰ ﺋﺎﻟﻐﯩﻠﻰ ،
ﺗﻮﺳﯘپ ﻗﺎﻟﻐﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ .اﻟﻠﻪ ﮬﻪﻣﻤﯩﺪﯨﻦ ﻏﺎﻟﯩﺐ ،ﮬﻪﻣﻤﯩﺪﯨﻦ
27

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻛﯜﭼﻠﯜك ،اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻗﻮﺷﯘﻧﯩﻐﺎ ﺗﺎﻗﺎﺑﯩﻞ ﺗﯘرۇش ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪس .
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ اﻟﻠﻪ ﺋﯚز دوﺳﺘﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ – ﻧﯘﺳﺮﯨﺘﻰ ۋە
ﻳﺎردﯨﻤﯩﻨﻰ ﺋﺎﻳﯩﻤﺎﻳﺪۇ .ﺑﯘ ﮬﻪﻗﺘﻪ اﻟﻠﻪ ﻣﯘﻧﺪاق دەﻳﺪۇ " :ﺷﻪك
ﺷﯜﺑﮭﯩﺴﯩﺰﻛﻰ ،ﺑﯩﺰ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﻤﯩﺰﮔﻪ ،ﻣﯚﺋﻤﯩﻨﻠﻪرﮔﻪ ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻲ دۇﻧﻴﺎدا
ۋە )ﭘﻪرﺷﺘﻪ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ۋە ﻣﯚﺋﻤﯩﻨﻠﻪردﯨﻦ ﺑﻪﻧﺪﯨﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﻪﻣﻪﻟﻠﯩﺮﯨﮕﻪ
ﮔﯘۋاھ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ( ﮔﯘۋاﮬﭽﯩﻼر ﮬﺎزﯨﺮ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻛﯜﻧﺪە ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ ﻳﺎردەم
ﺑﯩﺮﯨﻤﯩﺰ )" .ﺳﯜرە ﻏﺎﻓﯩﺮ .51ﺋﺎﻳﻪت (
اﻟﻠﻪﺗﻪﺋﺎﻻ ﻳﻪﻧﻪ ﻣﯘﻧﺪاق دەﻳﺪۇ " :ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ اﻟﻠﻪﻏﺎ ،اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﮕﻪ ۋە ﻣﯚﺋﻤﯩﻨﻠﻪرﮔﻪ ﻣﻪﻧﺴﯘپ ،ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻣﯘﻧﺎﭘﯩﻘﻼر
)ﻏﻪﻟﯩﺒﯩﻨﯩﯔ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ دۈﺷﻤﻪﻧﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﻪﻣﻪس ،دوﺳﺘﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻣﻪﻧﺴﯘپ
ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ( ﺑﯩﻠﻤﻪﻳﺪۇ)" .ﺳﯜرە ﻣﯘﻧﺎﻓﯩﻘﯘن .8ﺋﺎﻳﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ
ﻗﯩﺴﻤﻰ (
ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻳﺎردﯨﻤﯩﻨﻰ ﻛﯜﺗﯜۋاﺗﻘﺎن ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ
ﺋﯜﻣﯩﺪﺳﯩﺰﻟﯩﻨﯩﺸﯩﮕﻪ ﺋﻮرۇن ﻳﻮق .
اﻟﻠﻪ ﺳﯘﺑﮭﺎﻧﯘۋەﺗﻪﺋﺎﻻﻧﯩﯔ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﺋﺎﺗﺎ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﯜﺗﯜۋاﺗﻘﺎن
ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﯚزﯨﻨﻰ ﺧﻮرﻟﯩﺸﻰ ۋە ﺑﻮﺷﺎﯕﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻐﺎ ﺋﻮرۇن ﻳﻮق.
ﺑﯩﺰ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻏﻪﻳﺮﯨﺪﯨﻦ ﺋﯩﺰزەت ﻛﯜﺗﻜﻪن ﺋﺎدەﻣﻨﻰ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺧﺎر
،ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯩﺰدەۋاﺗﻘﺎن ﻧﻪرﺳﯩﺴﯩﺪﯨﻦ
ﻗﯩﻠﯩﯟەﺗﻜﯩﻨﯩﻨﻰ
ﺑﺎﺷﻘﺎﺟﺎﻳﻼرﻏﺎ ﺗﺎﺷﻠﯩﯟﯨﺘﯩﻠﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺗﺎﻻي ﻛﯚردۇق.
اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﺌﯩﺘﻰ ۋە ﻗﺎﻧﯘﻧﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻗﺎﻧﯘن – ﺗﯜزۈﻣﻠﻪر
ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯩﺰزەت – ﮬﯚرﻣﻪﺗﻜﻪ ﺳﺎزاۋەر ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﺋﻮﻳﻠﯩﻐﺎن ﺧﻪﻟﻘﻨﻰ
اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺧﺎر – زەﺑﯘن ،ﻛﯚزﮔﻪ ﺋﯩﻠﯩﻨﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎن ۋە ﭼﯜﭘﺮەﻧﺪە
28

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﺳﯩﺮت ،ﺋﯘﻻر ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﭼﺎرﭼﯩﻠﯩﻖ ۋە ﻗﻮرﻗﯘﻧﭻ
ﻛﯩﻴﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯩﻴﮕﯜزۈپ ،ۋەﮬﯩﻤﻪ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﻗﯘرت -ﻗﻮﯕﻐﯘزﻻرﭼﻪ ﻛﯜن
ﺋﯚﺗﻜﯜزﯨﺪﯨﻐﺎن ﺑﯩﭽﺎرﯨﻠﻪرﮔﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﺪۇرۇپ ﻗﻮﻳﻐﯩﻨﯩﻨﻰ ﺋﯚز ﻛﯚزﯨﻤﯩﺰ
ﺑﯩﻠﻪن ﻛﯚردۇق .
ﻣﯘﺷﯘ ﻧﻮﻗﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪا :اﻟﻠﻪدﯨﻦ ﻳﺎردەم ﻛﯜﺗﯜش ،
ﺳﻪﻣﯩﻤﯩﻲ ﺗﻪﻳﻴﺎرﻟﯩﻘﻰ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن ،ﺗﺎﻗﯩﺘﯩﺪە ﺑﺎرﺑﻮﻟﻐﺎن ﮬﻪﻣﻤﻪ
ﻧﻪرﺳﯩﻨﻰ ﺳﻪرپ ﻗﯩﻠﻐﺎن ،ﻗﯘرۇﻟﯘش ﺧﺎراﻛﺘﯧﺮﻟﯩﻚ ﺳﻪۋرى ﺑﯩﻠﻪن
ﻗﻮراﻟﻼﻧﻐﺎن اﻟﻠﻪﻏﺎ ﺋﯩﺸﻪﻧﮕﻪن ﻣﯚﺋﻤﯩﻨﻨﯩﯔ ﻛﺎﭘﯩﺮﻻرﻧﯩﯔ ﺋﯜﺳﺘﯜﻧﻠﯜﻛﺘﻪ
ﺗﯘرۇپ ،ﻛﯚز ﻗﺎﻣﺎﺷﺘﯘرﻏﯘدەك ﭼﺎﻗﻤﺎق ﭼﯧﻘﯩﯩﺸﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﺴﻰ
ﺗﻪۋرەپ ﻛﯩﺘﯩﺸﯩﮕﻪ ﮬﻪرﮔﯩﺰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ.
ﺑﯘ ﮬﻪﻗﺘﻪ اﻟﻠﻪ ﻣﯘﻧﺪاق دەﻳﺪۇ ":ﺋﻪﮔﻪر ﺳﯩﻠﻪردە ﭼﯩﺪاﻣﻠﯩﻖ
ﻳﯜز ﺋﺎدەم ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯜز )دۈﺷﻤﻪن( ﻧﻰ ﻳﯧﯖﻪﻟﻪﻳﺪۇ،
ﺋﻪﮔﻪر ﺳﯩﻠﻪردە ﭼﯩﺪاﻣﻠﯩﻖ ﻣﯩﯔ ﺋﺎدەم ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎ ،اﷲﻧﯩﯔ
ﺋﯩﺰﻧﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﯔ )دۈﺷﻤﻪن( ﻧﻰ ﻳﯧﯖﻪﻟﻪﻳﺪۇ .اﷲ
ﭼﯩﺪاﻣﻠﯩﻘﻼر ﺑﯩﻠﻪن ﺑﯩﻠﻠﯩﺪۇر)".ﺳﯜرە ﺋﻪﻧﻔﺎل .66ﺋﺎﻳﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ
ﻗﯩﺴﻤﻰ (
ﺑﯘﻧﺪاق دﯨﮕﻪﻧﻠﯩﻚ ﻳﯚﻟﯩﻨﯩﯟﯦﻠﯩﺶ ۋە ﺳﻪﻟﺒﯩﻴﻠﯩﻜﻜﻪ ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﺶ
ﺑﻮﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺑﺎﺷﻨﻰ ﻛﯚﺗﯜرﯨﺪﯨﻐﺎن ،ﮬﯩﻤﻤﻪﺗﻨﻰ ﺋﺎﺷﯘرﯨﺪﯨﻐﺎن ،
ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﻨﻰ ﻳﯧﯖﯩﻼﻳﺪﯨﻐﺎن روﮬﻼرﻧﻰ ﺑﺎرﻟﯩﻘﻘﺎ ﻛﻪﻟﺘﯜرﯨﺪﯨﻐﺎن ،ﺗﺎﻗﺎﺑﯩﻞ
ﺗﯘرۇﺷﻘﺎ ﻛﯜﭼﻠﯜك ﻳﺎردەم ﺑﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎن ﺑﯩﻨﺎﻛﺎرﻟﯩﻖ ﮬﻪرﯨﻜﯩﺘﯩﺪە ﺋﯩﺰزەت
– ﻏﻪﻟﯩﺒﯩﻨﻰ اﻟﻠﻪدﯨﻨﻼ ﻛﯜﺗﯜﺷﻨﯩﯔ زۈرۈرﻟﯩﻜﯩﻨﻰ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪۈرۈپ
ﻗﻮﻳﯘﺷﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎرەت.
ﭼﯘﻧﻜﻰ ﺋﯚزﯨﻨﻰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎن ﭼﺎﻏﻼﻳﺪﯨﻐﺎن ،ﺑﯩﺮاق ﻛﯚزﻟﯩﺮى ﺋﻪﻣﺎ
ﺑﯘﻟﯘپ ﻗﺎﻟﻐﺎن " ﻳﺎق،ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪن ﻛﯚزﻟﻪر ﻛﻮر ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ ﻟﯩﻜﯩﻦ
29

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻛﯚﻛﺮەﻛﻠﻪردﯨﻜﻰ ﻗﻪﻟﯩﺒﻠﻪرﻛﻮر ﺑﯘﻟﯩﺪۇ )ﻳﻪﻧﻰ ﮬﻪﻗﯩﻴﻘﻰ ﻛﻮرﻟﯘق ﻛﯚزﻧﯩﯔ
ﻛﻮرﻟﯩﻘﻰ ﺋﻪﻣﻪس،دﯨﻠﻨﯩﯔ ﻛﻮرﻟﯩﻘﯩﺪۇر ﻛﻮر ﺋﺎدەم ﺋﯩﺒﺮەت ﺋﺎﻟﻤﺎﻳﺪۇ ۋە
ﭼﯘﺷﻪﻧﻤﻪﻳﺪۇ)".ﺳﯜرەﮬﻪج -46ﺋﺎﻳﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﻤﻰ( ،ﺋﯩﺰزەت

ﮬﯚرﻣﻪﺗﻨﻰ اﻟﻠﻪدﯨﻦ ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﯩﯔ ﺋﻮرﻧﯩﻐﺎ ﺋﯩﺰزەت ۋە ﻛﯜچ –
ﻗﯘۋۋەت ﻣﻪﻧﺒﻪﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﻏﻪرﺑﻠﯩﻜﻠﻪر ۋە ﺷﻪرﻗﻠﯩﻘﻠﻪرﻧﯩﯔ ﻣﻪﻧﺒﻪﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ
ﺋﯩﺰدەپ ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﻛﻪﻳﻨﯩﺪﯨﻦ ﺷﺎﭘﺎﺷﻼپ ﻳﯜرﯨﺪﯨﻐﺎن ﺋﺎدەﻣﻠﻪر ﻛﯚﭘﯩﻴﯩﭗ
ﻛﻪﺗﻜﻪن ﻣﯘﺷﯘ ﺋﻪﺳﯩﺮدە ﺋﯘﻻرﻏﺎ ﺋﯩﺰزەت-ﻏﻪﻟﺒﯩﻨﯩﯔ ﺳﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯧﭽﯩﭗ
ﺑﯩﺮﯨﺶ ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪن ﻣﯘﮬﯩﻢ .ﻣﯘﺷﯘ ﮬﻪﻗﺘﻪ ﺑﯩﺰﮔﻪ ﻣﯩﻨﻨﻪﺗﻠﯩﻚ
ﺋﺎﮔﺎﮬﻼﻧﺪۇرۇش ﺳﯩﮕﯩﻨﺎﻟﻰ ﺑﻪرﮔﻪن اﻟﻠﻪ ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪن راﺳﺖ
دەﻳﺪۇ ":ﺋﯘﻻر ﻣﯚﻣﯩﻨﻠﻪرﻧﻰ ﻗﯘﻳﯘپ ﻛﺎﭘﯩﺮﻻرﻧﻰ دوﺳﯩﺖ ﺗﯘﺗﯩﺪۇ ،ﺋﯘﻻر
ﻛﺎﭘﯩﺮﻻرﻧﯩﯔ ﻗﯧﺸﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺰزەت ۋە ﻗﯘدﯨﺮەت ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻼﻣﺪۇ؟)ﻳﻪﻧﻰ
ﻛﺎﭘﯩﺮﻻرﻧﯩﯔ دوﺳﺘﻠﯘﻗﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺰزەت ۋە ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﺗﯩﻠﻪﻣﺪۇ؟ ( ﺋﯩﺰزەت ۋە
ﻗﯘدرەﺗﻨﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﻰ اﻟﻠﻪﻏﺎ ﺧﺎﺳﺘﯘر ) " .ﺳﯜرە ﻧﯩﺴﺎ .139ﺋﺎﻳﻪت (
ﺋﯩﺰزەت ۋە ﻏﻪﻟﯩﺒﯩﮕﻪ اﻟﻠﻪدﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﮬﯧﭽﻜﯩﻢ ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻻﻟﻤﺎﻳﺪۇ ،ﺋﯘﻧﻰ
ﺑﯩﺮاۋﻏﺎ اﻟﻠﻪدﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﮬﯧﭽﻜﯩﻢ ﺋﯩﻨﯫم ﻗﯩﻼﻟﻤﺎﻳﺪۇ.
رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪﻣﻨﯩﯔ ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ
ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن دەرﺳﻠﯩﻜﻠﻪردە ﺋﻪڭ ﻳﺎرﻗﯩﻦ ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﻪ ﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﻪﻧﮕﻪن ﺑﯘ
ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻲ ﺋﯘﻗﯘم ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼر ﺋﺎﻣﻤﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻛﯚپ
ﺳﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﻳﻮﻗﺎﻟﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺧﯘﺳﯘﺳﻪن ﺋﯩﺴﻼم ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ
ﺳﻪﭘﻠﯩﺮﯨﺪە ﮬﻪرﯨﻜﻪت ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺋﯩﺴﻼم ﺑﺎﻳﺮاﻗﺪارﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ
ﻳﻮﻗﺎﻟﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ،ﮬﻪرﯨﻜﻪﺗﻨﯩﯔ دەۋەﺗﭽﯩﻠﯩﺮى ۋە رەﮬﺒﻪرﻟﯩﺮى ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ
ﺑﻮﻟﯘپ ﻣﯘﺷﯘ ﺗﻪرﺑﯩﻴﯩﯟى ﭘﯩﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻘﺎ ﻛﯚﯕﯜل ﺑﯚﻟﯜﺷﻰ ،ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﺪە
ﺋﻪﺳﺘﺎﻳﯩﺪﯨﻞ ﺋﻪﻛﯩﺲ ﺋﻪﺗﺘﯜرۈﺷﻰ ﻻزﯨﻢ .ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ :ﮬﻪرﯨﻜﻪت
ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺋﻮﻏﻼﻧﻼر ﺗﻪرﺑﯩﻴﯩﺴﯩﺪە ﺑﯘ ﻧﯘﻗﺘﯩﻨﻰ ﭼﯩﯔ ﺗﯘﺗﯘﺷﻰ ﻻزﯨﻢ .
30

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﯩﺰزەﺗﻨﻰ اﻟﻠﻪدﯨﻦ ﻛﯜﺗﯜش ۋە اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ رازﯨﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﯩﺶ
ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪا ﻳﯧﺘﯩﻠﮕﻪن ﺑﯘ ﺋﻪۋﻻدﻧﻰ ﺋﯧﺰﯨﺘﻘﯘ ﺋﯚزﮔﻪرﺗﻜﯜﭼﯩﻠﻪر،ﻛﯚزﻧﻰ
ﻣﻪﮬﻠﯩﻴﺎ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﯩﻼرﻗﯩﻠﭽﻪﺋﯚزﮔﻪرﺗﯩﯟﯨﺘﻪﻟﻤﻪﻳﺪۇ .ﻣﯘﺷﯘ ﺋﻪۋﻻدﻻر
ﺑﺎرﻟﯩﻘﻘﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪن ﻛﯜﻧﻰ ﺋﯘﻻر ﻗﯧﺮى – ﻳﺎش ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺋﺎﻳﺎل ﻳﺎﻛﻰ ﺋﻪر
ﺑﻮﻟﺴﯘن ﻛﯜچ – ﻗﯘۋۋەﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪۇ .اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﺋﺎﺗﺎ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ

ﺑﯩﻠﻪن ﮔﯜﻟﻠﯩﻨﯩﺪۇ ،رەﮬﺒﻪرﻟﯩﻜﻨﻰ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎرﯨﺪۇ ،ﺋﻪدﻟﻰ –
ﺋﺎداﻟﻪﺗﻨﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﺘﯘرﯨﺪۇ .ﺋﯩﻠﯩﻤﻨﻰ زﯦﻤﯩﻦ ﺋﻪﮬﻠﯩﻨﯩﯔ ﺧﻪﻳﯩﺮﻟﯩﻚ
ﺋﯩﺸﻠﯩﺮى ﺋﯜﭼﯜن ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺪۇ .....ۋاﮬﺎﻛﺎزاﻻر .
ﺋﺎﺷﯘ ﺳﺎﺋﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﯚزﯨﺪە دۇﻧﻴﺎ ﺋﯘﻻرﻏﺎ ﺑﻮي ﺳﯘﻧﯩﺪۇ ،ﺋﯘﻻر ﺋﺎﻟﺪﯨﺪا
ﺗﺎﻏﯘﺗﻼر ﺋﻪرزﯨﻤﻪس ﭼﯜﭘﺮەﻧﺪﯨﻠﻪرﮔﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﺪۇ ،زاﻟﯩﻤﻼرﻧﯩﯔ
ﭼﯩﺮاﻳﻠﯩﺮى ﺋﯘﻻرﻏﺎ ﺗﻪﻟﻤﯜرﯨﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﯩﺪۇ ،ﺋﯩﻨﺴﺎن ﻗﯧﻠﯩﭙﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘﺎن
ﻗﺎراﻗﭽﯩﻼر– ﻗﺎﻧﺨﻮرﻻر ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﻗﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺷﻮراﺷﺘﯩﻦ ﻗﻮل
ﺋﯜزﯨﺪۇ.

31

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ دەرس ﺋﯩﺴﻼم -ﭘﯩﻜﯩﺮ –
ﻣﻪزﮬﻪﭘﻠﻪر ﺋﯚزەﯕﮕﻪ ﺳﻮﻗﯘﺷﺘﯘرﯨﺪﯨﻐﺎن
ﻣﻪﻳﺪان ﺋﻪﻣﻪس.
دﯨﻨﯩﻤﯩﺰ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﭽﯩﻞ دﯨﻦ ﺑﻮﻟﯘپ ،ﻛﺎﺋﯩﻨﺎﺗﻨﻰ ﮔﯜﻟﻠﻪﻧﺪۈرۈش ،
ﻛﺎﺋﯩﻨﺎﺗﻨﯩﯔ ﻛﻮﻛﯘﻟﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺗﯘﺗﯘپ ﺑﺎﺷﻘﯘرۇش،ﻛﺎﺋﯩﻨﺎت ﺋﻪﮬﻠﯩﻨﯩﯔ
ﺋﺎداﻟﻪت ،ﮬﻪﻗﯩﻘﻪت ۋە ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻖ ﺳﺎﻳﯩﺴﯩﺪا ﺑﺎﻳﺎﺷﺎت ﺗﯘرﻣﯘش
ﻛﻪﭼﯜرۈﺷﯩﮕﻪ ﻳﯧﺘﻪﻛﭽﯩﻠﯩﻚ ﻗﯩﻠﯩﺪۇ.
دﯨﻨﯩﻤﯩﺰ ﮬﻪرﻗﺎﻳﺴﻰ ﭘﯩﻜﯩﺮ ﻣﻪزﮬﻪﭘﻠﻪر ،ﭘﯩﻜﯩﺮ ،ﺋﻪﻗﯩﺪە ﻳﺎﻛﻰ
ﻧﻪزﯨﺮﯨﻴﻪ ﺋﯧﻘﯩﻤﻠﯩﺮى ﺋﯜﭼﯜن ﻗﻮﭼﻘﺎر ﺳﻮﻗﯘﺷﺘﯘرﯨﺪﯨﻐﺎن ﻣﻪﻳﺪان
ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪت ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪۇ.
دﯨﻨﯩﻤﯩﺰ ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻧﻤﯘ ﺋﯩﺴﻼﻣﻨﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻲ ﺑﻪرﭘﺎ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ،ﺋﯘﻧﻰ
رﯦﯫل دۇﻧﻴﺎدا،ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﺗﯘرﻣﯘﺷﯩﺪا
ﺗﻪدﺑﯩﻘﻼﺷﻨﻰ،ﺋﯩﺴﻼم ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻰ ۋە ﭘﯩﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ
ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﻠﯩﺮى،ﮬﺎﻳﺎﺗﻰ ۋە ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨﺪە ﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﯩﻨﯩﺸﯩﮕﻪ ﻛﯚﯕﯜل
ﺑﯚﻟﯩﺪۇ ،ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ دۆﻟﻪت ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮى ،دۆﻟﻪﺗﻨﯩﯔ

ﻗﺎﻧﯘن –

ﺗﯜزۈﻣﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﯩﺴﻼم ﭘﯩﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻰ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻨﻰ ﺷﻪرت ﻗﯩﻠﯩﺪۇ.
ﺋﻪﮔﻪر ﺋﯩﺶ ﻳﻮﻗﺎردا ﺑﯩﺰ ﺋﯧﻴﯩﺘﻘﺎﻧﺪەك ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ ،رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ
ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪم ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﻛﯚرﯨﺪﯨﻐﺎن ،
ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﯩﺸﻘﺎ ﻛﯚزى ﻗﯩﻴﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎن ﻣﻪﻛﻜﯩﺪە ﺟﺎﭘﺎ -ﻣﯘﺷﻪﻗﻘﻪﺗﻠﻪرﮔﻪ

ﺋﯘﭼﺮﯨﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ۋەﺗﻪﻧﺪﯨﻦ ﺋﺎدا – ﺟﯘدا ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﯩﯔ دەرت –
32

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﻪﻟﻪﻣﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﯧﺘﯩﻤﺎﺳﺘﯩﻦ داۋاﻣﻠﯩﻖ ﺗﯘرﻏﺎن ﺑﻮﻻﺗﺘﻰ.
ﺧﯘﺳﯘﺳﻪن )ﺋﯚز ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮەر ﺷﺎﺋﯩﺮ ﻳﺎﻛﻰ داﯕﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﻰ
ﭼﯩﻘﺴﺎ ،ﺋﺎﻻﮬﯩﺪە ﭘﻪﺧﯩﺮﻟﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎن ( ﻣﻪﻛﻜﻪ ﺋﻪﮬﻠﻰ رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ
ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪم دەۋەت ﻗﯩﻠﻐﺎن ﻳﻮﻟﻨﯩﯔ
ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ
ﭘﯩﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ -ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻛﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،
ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻧﯩﺰاﻣﯩﻨﻰ ۋە ﺋﯚرپ – ﺋﺎدەﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯚزﮔﻪرﺗﯩﺸﻜﻪ ﺋﯘرۇﻧﯘش
ﺋﻪﻣﻪس ،ﭘﯩﻜﺮى -ﻣﻪزﮬﻪپ دەپ ﻗﺎرﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ۋە ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ
ﺋﻪﮔﻪﺷﻜﻪن ﺳﺎﮬﺎﺑﯩﻼرﻏﺎ ﺗﺎرﯨﺨﺘﯩﻜﻰ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺋﺎزاﺑﻼرﻧﻰ ﺳﺎﻟﻤﯩﻐﺎن ،
ﻗﯧﻴﯩﻦ ﻗﯩﺴﺘﺎﻗﻼرﻏﺎ ﺋﺎﻟﻤﯩﻐﺎن ،ﺋﯘﻻرﻧﻰ ﻛﯩﻨﺪﯨﻚ ﻗﯧﻨﻰ ﺗﯚﻛﯜﻟﮕﻪن
ﻳﯘرﺗﻠﯩﺮى ۋە ﻗﻮۋم – ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﺎﺷﻼپ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﺸﻜﻪ
ﮬﻪرﮔﯩﺰ ﻣﻪﺟﺒﯘرﻟﯩﻤﯩﻐﺎن ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﻛﯩﻠﯩﺸﯩﭗ ﺋﯚﺗﻜﻪن ﺑﻮﻻﺗﺘﻰ.
ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ دۇﻧﻴﺎدﯨﻜﻰ ﺋﯩﺴﻼم ﺋﯜﭼﯜن ﮬﻪرﯨﻜﻪت
ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺋﻮﻏﻼﻧﻼرﻏﺎ ﺧﺎﭘﯩﻠﯩﻖ ،ﻣﯘﺳﯩﺒﻪت ۋە ﻣﯧﮭﻨﻪت ﻗﺎﺗﺎرﻟﯩﻘﻼرﻧﻰ
ﻛﻪﻟﺘﯜرﯨﯟاﺗﻘﺎن ﻧﯩﺸﺎﻧﻨﯩﯔ دەل ﺋﯚزى ،دەرﺳﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﺋﯚزﯨﺪۇر.
ﺋﯘﻻر ﭼﻪﻛﻜﻪن ﺋﺎزاب – ﺋﻮﻗﯘﺑﻪت ۋە ﺧﺎﭘﯩﻠﯩﻘﻼر ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ
ﺋﯩﺴﻼﻣﻨﻰ ﻗﻮﺑﯘل ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﺮى ،ﺋﯩﺴﻼم ﺷﻮﺋﺎرﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﻮۋﻟﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﺮى
،ۋە ﺋﯩﺒﺎدەﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜﻧﻼ ﺑﻮﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﮬﻪﻗﯩﻘﯩﻲ
ﺳﻪۋەب ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﺋﯩﺴﻼﻣﻨﻰ ﻗﺎﻧﯘن – دەپ ﺑﯩﻠﮕﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ،
ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﻪ ﺗﻪرەﭘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﯩﺮدەك ﺋﯚزﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩﺪﯨﻐﺎن
ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻧﯩﺰاﻣﻰ دەپ ﺑﯩﻠﮕﻨﻠﯩﻜﻰ ﺋﯜﭼﯜﻧﺪۇر)» .ﺋﻰ ،ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪد (
ﺋﯧﻴﺘﻘﯩﻨﻜﻰ ،ﻣﯩﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﯩﺰﯨﻢ ،ﻗﯘرﺑﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻢ ،ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻢ ۋە
33

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻣﺎﻣﺎﺗﯩﻢ)دۇﻧﻴﺎداﻗﯩﻠﻐﺎن ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻢ ۋەﺗﺎﺋﻪت – ﺋﯩﺒﺎدەﺗﻠﯩﺮﯨﻢ(
ﺋﺎﻟﻪﻣﻠﻪرﻧﯩﯔ ﭘﻪرۋەردﯨﮕﺎرى اﻟﻠﻪ ﺋﯜﭼﯜﻧﺪۇر) « .ﺳﯜرە ﺋﻪﻧﯫم
.163ﺋﺎﻳﻪت (
ﺋﯩﺴﻼم ﺧﻮددى ﺷﻪﮬﯩﺪ ﮬﻪﺳﻪﻧﯘل ﺑﻪﻧﻨﺎ ﺋﯧﻴﯩﺘﻘﺎﻧﺪەك » دۆﻟﻪت ۋە
ۋەﺗﻪن ،ﮬﯚﻛﯜﻣﻪت ۋە ﺋﯜﻣﻤﻪت ،ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ ﺋﻪﺧﻼق ۋە ﻛﯜچ ،رەﮬﻤﻪت
ۋە ﺋﺎداﻟﻪت ﺳﻪﻗﺎﭘﻪت ۋە ﻗﺎﻧﯘن ﻳﺎﻛﻰ ﺋﯩﻠﯩﻢ ۋە ﮬﯚﻛﯜم ،ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ
ﻣﺎددا ۋە ﺑﺎﻳﻠﯩﻖ ﻳﺎﻛﻰ ﻛﻪﺳﯩﭗ ۋە ﺑﺎﻳﻠﯩﻖ .ﺋﯘ -ﺟﯩﮭﺎد ،ﺋﯘ – دەۋەت ،
ﻳﺎﻛﻰ ﭘﯩﻜﯩﺮ ۋە ﻗﻮﺷﯘن ،ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ ﺋﯘﺳﻪﻣﯩﻤﯩﻲ ﺋﻪﻗﯩﺪە ۋە ﺳﺎﻏﻼم
ﺋﯩﺒﺎدەت .ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺑﺎپ ﺑﺎراۋەر ﮬﺎﻟﺪا ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﻪ
ﺗﻪرەﭘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯚز ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐﺎن ﺋﻪﺗﺮاﭘﻠﯩﻖ ﺋﯩﻨﺘﯩﺰاﻣﻐﺎ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﺎﻟﻤﯩﺴﺎ «.
)ﺋﯩﻤﺎم ﮬﻪﺳﻪﻧﯘل ﺑﻪﻧﻨﺎﻧﯩﯔ »رﯨﺴﺎﻟﯩﻠﻪر ﻣﻪﺟﻤﯘﺋﻪﺳﻰ «.390ﺑﻪت (
ﺋﯘﻧﺪاﻗﺘﺎ ﺑﯩﺰ ﺑﯘدەرﺳﻠﻪردﯨﻦ ﮬﻪرﮔﯩﺰ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﺎﻟﻤﯩﻐﺎن ﺑﻮﻟﯩﻤﯩﺰ ،ﺑﯘ
دﯨﻦ ﺑﯩﻠﻪن ﮬﻪرﮔﯩﺰ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﻠﯩﻨﻪﻟﻤﯩﮕﻪن ﺑﻮﻟﯩﻤﯩﺰ.
ﺑﯘ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺷﯘﻧﻰ ﺋﻪﺳﻜﻪرﺗﯩﭗ ﺋﯚﺗﯜش ﻛﯧﺮەﻛﻜﻰ ﺑﯘ ﺳﯚز ﭘﻪﻗﻪت
رەﮬﺒﻪرﻟﻪر،ﻣﻪﺳﯱﻟﻼرۋەﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻼرﻏﯩﻼ ﻗﺎرﯨﺘﯩﻠﻐﺎن ﺳﯚز ﺑﻮﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ
ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺧﺎﻻﻳﯩﻘﻼرﻧﯩﯔ ﺋﺎم ۋە ﺧﺎﺳﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ،ﮬﯚﻛﯜﻣﺪارﻻر ۋەﻣﻪﺳﯱﻟﻼرﻏﺎ
ﺋﻮﺧﺸﺎش ،ﺑﺎﭘﺒﺎراۋەر ﻗﺎرﯨﺘﯩﻠﻐﺎن ﺳﯚز ﺑﯘﻟﯘپ ﮬﻪر ﻛﯩﻢ ﺋﯚز ﺋﻮرﻧﯩﻐﺎ
ﻣﻪﺳﯱﻟﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﻮڭ – ﻛﯩﭽﯩﻜﻠﯩﻜﯩﮕﻪ،ﻗﺎﺑﯩﻠﯩﻴﻪت ﺋﺨﺘﯩﺴﺎس
داﺋﯩﺮﺳﯩﮕﻪ ﻗﺎرﯨﺘﺎ ﻣﻪﺳﯱﻟﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﺳﯜرۈﺷﺘﯘرﻟﯩﺪۇ "،ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر
ﭘﺎدﯨﺸﺎﮬﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ دﯨﻨﻰ ﺋﯜﺳﺘﯩﺪە ﺑﯘﻟﯩﺪۇ "دﯦﮕﻪن ﺳﯚزﻧﻰ دەﺳﺘﻪك
ﻗﯩﻠﯩﯟﯨﻠﯩﭗ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻼرﻧﯩﯔ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﺌﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﯜرﮔﯜزﻣﻪﺳﻠﯩﻜﻰ
ﺑﯩﻠﻪن ﺧﺎﻻﻳﯩﻘﻼرﻧﯩﯔ ﺋﯚزى ﺑﯩﻠﮕﻪﻧﭽﻪ ﻳﺎﺷﺎپ ﺑﯘزۇﻗﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻐﺎ
34

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻳﻮل ﻳﻮق ﮬﻪرﮔﯩﺰﻳﻮل ﻗﯘﻳﯘﻟﻤﺎﻳﺪۇ ،ﻣﯩﯔ – ﻣﯩﯖﻼپ ﻳﻮل ﻗﯘﻳﯘﻟﻤﺎﻳﺪۇ .
ﮬﯘزەﻳﻔﻪرەزﯨﻴﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻧﮭﯘدﯨﻦ ﻧﻪﻗﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎن ﺑﯩﺮﮬﻪدﯨﺴﺘﻪ
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻم »:ﺳﯩﻠﻪر > ،ﺧﺎﻻﻳﯩﻘﻼر ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﺴﺎ ،
ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻤﯩﺰ ،ﺋﻪﮔﻪر زۇﻟﯘم ﻗﯩﻠﺴﺎ ،زۇﻟﯘم ﻗﯩﻠﯩﻤﯩﺰ <.دەﻳﺪﯨﻐﺎن
ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﭙﻪرەس ﺑﻮﻟﻤﺎﯕﻼر ،ﻟﯧﻜﯩﻦ ،ﻛﯚﯕﻠﯜﯕﻼردﯨﻦ ﺋﻪﮔﻪر ﺧﺎﻻﻳﯩﻖ
ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﺴﺎ ،ﻳﺎﺧﺸﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ،ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﺴﺎ ،زۇﻟﯘم
ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﻮرۇن ﺑﯩﺮﯨﯖﻼر « .دﯨﮕﻪن )ﺋﯩﻤﺎم ﺗﯩﺮﻣﯩﺰى (.
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﯩﺴﻼم ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻰ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻼرﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﯭﺗﻨﻰ
ﺋﯩﺠﺮا ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻣﻪﺳﯱﻟﯩﻴﻪﺗﻨﻰ ﺑﻮﻟﺪى ﻗﯩﻠﯩﯟەﺗﻤﻪﻳﺪۇ ،
ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﯩﺴﻼم ﺋﻪﮬﻜﺎﻣﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﯩﻨﭽﯩﺴﯩﻨﻰ ،ﺋﻪدەب – ﺋﻪﺧﻼق
ﻧﯩﺰاﻣﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﻗﺎﺋﯩﺪە – ﭘﯩﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ۋە ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺷﻪﺧﯩﺲ
ﺋﯚزى ﻳﺎﻟﻐﯘز ﺋﺎﺷﻜﺎرا ﻳﺎﻛﻰ ﻣﻪﺧﭙﯩﻲ ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﻪ ﺋﻮرۇﻧﺪﯨﻴﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎن ﺑﯩﺮ
ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﯩﺪۇر .
ﺋﻪﮔﻪر ﺑﯩﺮ ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺋﯚزﯨﻨﻰ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﺌﯩﺘﯩﮕﻪ ﺗﻪﯕﻠﻪﻳﺪﯨﻐﺎن
ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﺋﯚزى ﻣﻪﺳﯱﻟﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺗﺎرﺗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ،ﺋﻪﮔﻪر ﺳﻪﻣﯩﻤﯩﻲ ﺑﻮﻟﯘپ
ﮬﻮرۇﻧﻠﯘق ﻗﯩﻠﻤﯩﺴﺎ زﯦﮭﯩﻦ ﻗﻮﻳﺴﺎ ،ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﺸﺘﯩﻦ ﺋﯚزﯨﻨﻰ ﻗﺎﭼﯘرﻣﯩﺴﺎ ،
ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻼرﻧﯩﯔ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﺌﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﻮﻟﻐﺎ ﻗﻮﻳﻤﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﮬﺎﻧﻪ
– ﺳﻪۋەب ﺋﯩﺰدﯨﻤﯩﺴﻪ ، ،ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ ﺋﯚزى ﺋﯩﺠﺮا ﻗﯩﻼﻻﻳﺪﯨﻐﺎن ﻛﯚپ
ﺗﻪرەﭘﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺑﺎرﻟﯩﻘﯩﻨﻰ ﺗﻮﻧﯘپ ﻳﯩﺘﻪﻟﻪﻳﺪۇ.
ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻼرﻧﯩﯖﻤﯘ ﺧﻪﻟﻘﻠﻪرﻧﯩﯔ ﻧﺎدان ۋە ﺑﯩﭙﻪرۋاﻟﯩﻘﻰ ،
ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺑﯘزۇﻟﯘپ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ،ﺋﯩﺴﻼﮬﺎت ﺋﯧﻠﯩﭗ
35

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺑﯧﺮﯨﺸﻨﯩﯔ ﻣﯘﻣﻜﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﻳﻮﻗﻠﯘﻗﯩﻨﻰ دەﻟﯩﻞ )ﺑﺎﮬﺎﻧﻪ( ﻗﯩﻠﯩﭗ ،
زﯦﻤﯩﻨﺪا ﺑﯘزۇﻗﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ ،ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﮔﻪ ﺋﻪزﯨﻴﻪت ﻳﻪﺗﻜﯜزۈپ
ﻏﻪزەپ ﻳﺎﻏﺪۇرۇﺷﻰ ،ﺑﯘزۇﻗﭽﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﻳﻮل ﻗﻮﻳﯘﺷﻰ ﻣﯘۋاﭘﯩﻖ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ.
ﺋﻪﮔﻪر ﺋﯘﻳﻮﻗﯩﺮﯨﻘﯩﺪەك ﺋﯩﺸﻼرﻧﻰ ﺑﺎﮬﺎﻧﻪ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻪن ،ﻣﯘﻧﺪاق دﯨﮕﻪن
ﻛﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﺋﻮﺧﺸﺎش ﺑﻮﻟﯩﺪۇ »:ﻓﯩﺮﺋﻪۋن ﺋﯚز ﻗﻪۋﻣﻰ ﺋﯩﭽﯩﺪە
)ﭘﻪﺧﯩﺮﻟﻪﻧﮕﻪن ﮬﺎﻟﺪا( ﻧﯩﺪا ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯧﻴﺘﺘﻰ» :ﺋﻰ ﻗﻪۋﻣﯩﻢ! ﻣﯩﺴﯩﺮﻧﯩﯔ
ﭘﺎدﯨﺸﺎﮬﻠﯩﻘﻰ ،ﺋﺎﺳﺘﯩﻤﺪﯨﻦ ﺋﯧﻘﯩﭗ ﺗﯘرﻏﺎن ﺑﯘ دەرﻳﺎﻻر ﻣﯧﻨﯩﯔ
ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ؟ )ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﺑﯜﻳﯜﻛﻠﯜﻛﯜﻣﻨﻰ( ﻛﯚرﻣﻪﻣﺴﯩﻠﻪر؟ ﺑﻪﻟﻜﻰ ﻣﻪن
ﺋﻮﭼﯘق ﮔﻪپ ﻗﯩﻼﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎن ﺑﯘ ﺋﺎدەﻣﺪﯨﻦ )ﻳﻪﻧﻰ ﻣﯘﺳﺎ
ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﺪﯨﻦ( ﻳﺎﺧﺸﯩﻤﻪن .ﻧﯧﻤﻪ ﺋﯜﭼﯜن ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ )ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﺪﯨﻦ(
ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺑﯩﻠﻪﻳﺰۈﻛﻠﻪر ﺗﺎﺷﻼﻧﻤﯩﺪى؟ ﻳﺎﻛﻰ ﻧﯧﻤﯩﺸﻘﺎ )ﺋﯘﻧﯩﯔ راﺳﺘﻠﯩﻘﯩﻐﺎ
ﮔﯘۋاﮬﻠﯩﻖ ﺑﯧﺮﯨﺶ ﺋﯜﭼﯜن( ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪن ﭘﻪرﯨﺸﺘﯩﻠﻪر ﮬﻪﻣﺮاھ ﺑﻮﻟﯘپ
ﻛﻪﻟﻤﯩﺪى؟
ﻓﯩﺮﺋﻪۋن ﻗﻪۋﻣﯩﻨﻰ ﮔﻮﻟﻠﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﻗﻪۋﻣﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺘﺎﺋﻪت ﻗﯩﻠﺪى،
ﺋﯘﻻر ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪن ﭘﺎﺳﯩﻖ ﻗﻪۋم ﺋﯩﺪى.43)«.ﺳﯜرە .51ﺋﺎﻳﻪﺗﺘﯩﻦ
.54ﺋﺎﻳﻪﺗﻜﯩﭽﻪ (
ﮬﻪدﯨﺲ ﺷﻪرﯨﻔﺘﻪ » :ﻳﻪﺗﺘﻪ ﺗﯜرﻟﯜك ﺋﺎدەﻣﮕﻪ اﻟﻠﻪ ﻗﯩﻴﺎﻣﻪت ﻛﯜﻧﻰ،
اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺳﺎﻳﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺳﺎﻳﻪ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎن ﻛﯜﻧﺪە ﺋﯚزﺳﺎﻳﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺳﺎﻳﻪ
ﺑﯩﺮﯨﺪۇ .ﺋﯘﻻر :ﺋﺎدﯨﻞ ﭘﺎدﯨﺸﺎھ ،اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺋﯩﺒﺎدﯨﺘﯩﺪە ﺋﯚﺳﯜپ
ﻳﯩﺘﯩﻠﮕﻪن ﻳﺎش « ...دﯨﻴﯩﻠﮕﻪن ) .ﺋﯩﻤﺎم ﺗﯩﺮﻣﯩﺰى ،ﺋﯩﻤﺎم ﺑﯘﺧﺎرى ،
ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ،ﻧﻪﺳﺎﺋﯩﻲ ،ﺋﯩﺒﻨﻰ ﻣﺎﺟﻪﻟﻪر رﯨﯟاﻳﻪت ﻗﯩﻠﻐﺎن (
ﺋﻮﻳﻼپ ﻛﯚرۈڭ ،ﺑﯘ ﺷﻪرەﭘﻜﻪ ﻧﺎﺋﯩﻞ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻛﯩﺸﻰ

ﻳﯘرﺗﻼرﻧﻰ ﺋﯩﺴﻼھ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ،ﺑﻪﻧﺪﯨﻠﻪر ﺋﻮﺗﺘﯘرﯨﺴﯩﺪا ﺋﻪدﻟﻰ –
ﺋﺎداﻟﻪت ﺑﯩﻠﻪن ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ﺋﺎدﯨﻞ ﭘﺎدﯨﺸﺎﮬﺘﯘر.
36

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﯩﻤﺎم ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ رﯨﯟاﻳﻪت ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺑﯩﺮ ﮬﻪدﯨﺴﺘﻪ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر
ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ »:ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪن ﺋﺎدﯨﻠﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﯩﻼر ﻗﯩﻴﺎﻣﻪت
ﻛﯜﻧﻰ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ دەرﮔﺎﮬﯩﺪا ﺋﯩﺰزەت ۋە ﺋﯘﻟﯘﻏﻠﯘق ﺋﯩﮕﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن
اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺋﻮڭ ﻳﯧﻨﯩﺪﯨﻜﻰ ﻧﯘردﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻣﯘﻧﺒﻪرﻟﻪر ﺋﯜﺳﺘﯩﺪە ﺑﻮﻟﯩﺪۇ،
ﺑﯘ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺋﯚز ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻘﯩﺪا ،ﺋﻪﮬﻠﻰ ﺋﺎﻳﺎﻟﻠﯩﺮى ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪا ۋە ﺋﯚز
ﺋﯩﮕﯩﺪارﭼﯩﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻜﻰ ﻧﻪرﺳﯩﻠﻪردە ﺋﺎدﯨﻠﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎن ﻛﯩﺸﯩﻠﻪردۇر.
«دﯨﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺑﺎﻳﺎن ﻗﯩﻠﯩﺪۇ.
ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻼر ﮬﯧﭽﻘﺎﻧﺪاق ﺋﺎرﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻖ
ﺗﻪﯕﻠﯩﺸﻪﻟﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎن ﺑﯘ ﭘﻪزﯨﻠﻪﺗﺘﯩﻦ ﻣﻪﮬﺮۇم ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻠﯩﺮى ﻛﯧﺮەك .
ﮬﻪم ﺋﯚزى ۋە ﺧﻪﻟﻘﯩﮕﻪ ﻗﯘرﺋﺎن ﻛﻪرﯨﻤﺪە ﺋﯧﻴﺘﯩﻠﻐﺎن»ﻗﻪۋﻣﻰ
ﺋﯘﻧﯩﯔ)ﭘﯩﺮﺋﻪۋن ( دﯨﻦ ﻗﻮرﻗﯘپ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺘﺎﺋﻪت ﻗﯩﻠﺪى ،ﺋﯘﻧﯩﯔ
ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺳﯜﻛﯜت ﻗﯩﻠﺪى،ﺋﯘﻧﯩﯔ>ﻣﯩﺴﯩﺮﻧﯩﯔ ﭘﺎدﯨﺸﺎﮬﻠﯩﻘﻰ
ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ ؟ < دﯨﮕﻪن ﺳﯚزﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﮔﻮل ﺑﻮﻟﯘپ
ﻛﻪﺗﺘﻰ،ﺋﯘﻻرﺑﯩﺰﻧﻰ ﻏﻪزەﭘﻠﻪﻧﺪۈرﮔﻪﭼﻜﻪ ،ﺋﯘﻻرﻧﻰ ﺑﯩﺰ )ﺋﻪڭ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺟﺎزا
ﺑﯩﻠﻪن( ﺟﺎزاﻟﯩﺪۇق ،ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﯩﻨﻰ )دﯦﯖﯩﺰدا ( ﻏﻪرق ﻗﯩﻠﺪۇق.
« دﯨﮕﻪن ﺋﯩﺸﻼرﻧﯩﯔ ﻳﯩﺘﯩﭗ ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜن ﺋﺎدﯨﻠﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ
ۋە ﺋﯩﺴﻼﮬﺎت ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺸﻰ ﻛﯧﺮەك.
ﺋﻪﮔﻪر ﺋﻪدﻟﻰ – ﺋﺎداﻟﻪت ﺑﯩﻠﻪن ﺗﯜزۈم ﺋﯩﺴﻼﮬﺎﺗﻰ دۇﻧﻴﺎدا
ﺋﻪﻣﻪﻟﮕﻪﺋﺎﺷﻤﯩﺴﺎ ،ﺋﯘﻻر ﺋﯘزاق ﻗﺎﻟﻤﺎي ﻗﯩﻴﺎﻣﻪت ﻛﯜﻧﻰ ﺳﻮراﻗﻘﺎ
ﺗﺎرﺗﯩﻠﯩﺶ ﺋﯘﭼﯘن اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﺪا ﺗﻮﺧﺘﯩﺘﯩﻠﯩﺪۇ ،ﺋﯚزﻟﯩﺮى ۋە
ﭘﯘﺧﺮاﻟﯩﺮى ﺋﯜﭼﯜن ﭘﻪرۋەردﯨﮕﺎرﯨﻐﺎ ﺑﯩﺮ-ﺑﯩﺮﻟﻪپ ﮬﯧﺴﺎپ ﺑﯩﺮﯨﺪۇ
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﺴﺴﺎﻻم ﺋﯘﻻر ﮬﻪﻗﻘﯩﺪە ﻗﯩﻠﻐﺎن" ﺋﻰ ااﻟﻠﻪﺋﻪﮔﻪر ﺑﯩﺮ
ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﯜﻣﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﮬﻮﻗﯘق ﺋﯩﺸﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮەر ﻧﻪرﺳﯩﮕﻪﺋﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﺴﺎڭ
ﺋﯘ ﺋﯘﻻرﻏﺎ ﻛﯚﻳﯜﻧﮕﻪن ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺳﻪن ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺷﻪﭘﻘﻪت ﻗﯩﻠﻐﯩﻦ ".دﯨﮕﻪن
37

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

دۇﺋﺎﺳﻰ ﺋﯩﺠﺎﺑﻪت ﺑﻮﻟﯩﺪۇ
ﺗﯧﺨﻰ ﻳﯘﻗﺎرﻗﯩﺪﯨﻦ ﻛﯚپ ۋە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻜﻨﻰ ﺋﯩﺸﻘﺎ
ﺋﺎﺷﯘرۇش ،ﻗﺎﻧﯘن ﺋﺠﺮا ﻗﯩﻠﯩﺶ ،ﺗﻪﻟﯩﻢ-ﺗﻪرﺑﯩﻴﻪﻧﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﺘﯘرۇش،
ﻛﯜچ ﺗﻪﻳﻴﺎرﻻش ،ﺳﺎﻗﻠﯩﻘﻨﻰ ﺳﺎﻗﻼش ﺋﻮﻣﯘﻣﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﯩﮕﻪ ﻛﯚﯕﯜل
ﺑﯚﻟﯜش ،ﺑﺎﻳﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﺎﺷﯘرۇش ،ﻣﺎﻟﻨﻰ ﻗﻮﻏﺪاش ،ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﻰ ﻛﯜﭼﻪﻳﺘﯩﺶ
ۋە دەۋەﺗﻨﻰ ﺗﺎرﻗﯩﺘﯩﺶ ﻗﺎﺗﺎرﻟﯩﻖ ....ﺋﯩﺸﻼردﯨﻦ ﮬﯧﺴﺎب ﺋﺎﻟﯩﺪۇ.
ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن ﺑﺎﺷﻠﯩﻖ ۋەﺧﻪﻟﻖ ﺑﯩﻠﻪن دﯨﻦ رﯦﯫﻟﻠﯩﻘﻘﺎ،
ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﻠﻪر ﺋﯩﺒﺎدەﺗﻜﻪﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﺪۇ .دﯨﻦ ﺑﯩﻠﻪن ﺧﻪﻟﻖ ﺗﯘرﻣﯘﺷﻰ
ﺋﻮﺗﺘﯘرﺳﯩﺪا ﺋﺎﺟﺮاﻟﻤﯩﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻧﺪەك ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﮬﺎﻳﺎﺗﻰ ﺑﯩﻠﻪن دﯨﻦ
ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻠﯩﺮى ﺋﻮﺗﺘﯘرﺳﯩﺪاﺳﯜرﻛﯩﻠﯩﺶ ﻳﻮق ،

38

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﻰ دەرﯨﺲ ﺋﺎﻟﺪى ﺑﯩﻠﻪن ﻧﻪﻓﺴﯩﻨﻰ
ﻳﺎﺧﺸﯩﻼش
ﺋﺎﯕﻠﯩﻖ دەۋەﺗﭽﯩﮕﻪ ﻧﺴﺒﻪﺗﻪن ﮬﻪر داﺋﯩﻢ ﮬﻪﻣﻤﻪ ﺋﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﯘرۇن
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺑﻮﻟﯘپ دەۋەت ﻗﯩﻠﻤﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺋﯩﺸﺘﺎ ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ روﮬﯩﻨﻰ
ﭘﺎﻛﻼﺷﻘﺎ ،ﺋﯘﻧﻰ ﻳﺎﺧﺸﯩﻼﺷﻘﺎ .ﺋﯘﻧﻰ ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻨﻰ ﺳﯜﻳﯜپ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻨﯩﯔ
ﮬﻪر ﻗﺎﻧﺪﯨﻘﯩﺪﯨﻦ ﻧﻪﭘﺮەﺗﻠﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ۋە ﺋﯚچ ﻛﯚرۈﺷﻜﻪ ﻣﻪرﻛﻪزﻟﻪﺷﺘﯘرۇش
ﻛﯧﺮەﻛﻜﻰ ،ﻧﻪﻓﺴﯩﻨﻰ ﻳﺎﺧﺸﯩﻼش:ﮬﻪﻣﻤﻪ ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﻛﯩﺮﯨﺶ
ﺋﯧﻐﯩﺰى ،ﮬﻪر ﺑﯩﺮ ﻣﯘۋەﭘﭙﯩﻘﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﻳﻮﻟﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻠﯩﻨﯩﺶ ﻧﯘﻗﺘﯩﺴﻰ
ﺑﻮﻟﯘپ ،ﮬﻪر ۋاﻗﯩﺖ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯧﺮﯨﺸﻤﯩﻜﻰ ﺗﻪس ،ﺑﺎﮬﺎﺳﻰ ﻳﯘﻗﯩﺮى
ﺑﻮﻟﻐﺎن ،ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻐﺎ ﺋﻪڭ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ﺳﯩﻨﺎﻗﺘﯘر،ﺋﯘﺋﯚﺗﻜﯜر ﺋﯩﺮادە ،
ﺑﻪﻟﻨﻰ ﭼﯩﯔ ﺑﺎﻏﻼش ،ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺗﯩﺮﯨﺸﭽﺎﻧﻠﯩﻖ ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩﺸﻜﻪ ﻣﯘﮬﺘﺎﺟﺘﯘر.
ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ﻧﯘﻗﺘﺎ ﻣﻪﻛﻜﯩﮕﻪ ﻛﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﻪﻗﻪﺑﻪ ﺑﻪﻳﺌﯩﺘﯩﺪە ﺋﯚزﯨﮕﻪ
ﺋﻪﮔﻪﺷﻜﻪن ﺋﻪﻧﺴﺎرﯨﻴﻼر ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﯩﮕﻪن ،ﻧﻪزﯨﺮﯨﻨﻰ
ﻗﺎراﺗﻘﺎن – ﺗﯜزەﺷﻨﻰ ﻣﻪرﻛﻪز ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺋﯩﺶ ﺑﻮﻟﯘپ ،ﺋﯘﻻر ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ
ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﻪﻗﻪﺑﻪ ﺑﻪﻳﺌﯩﺘﯩﺪە ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻐﺎ ﺑﻪﻳﯭت
ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ﺗﻮﻟﯘق ﺑﯩﺮ ﻳﯩﻞ ﺋﯚﺗﻜﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ،ﺑﯘﺑﯩﺮ ﻳﯩﻠﺪا ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ
ﺗﺎزﯨﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﻗﻪﻟﺒﻰ ﭘﺎﻛﻠﯩﻨﯩﭗ ،
روﮬﻰ ﻳﯜﻛﺴﯩﻠﯩﭗ ،ﻧﻪﭘﺴﻰ
ﺋﯩﺮادﯨﺴﻰ ﭼﯩﯖﯩﭗ ،دەۋەﺗﻨﯩﯔ ﻳﯜﻛﻠﯩﺮى ،ﺧﺎﭘﯩﻠﯩﻘﻠﯩﺮى ،
ﻣﯘﺷﻪﻗﻘﻪﺗﻠﯩﺮى ۋە ﻣﯘﮬﯩﻢ ۋەزﯨﭙﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﯧﻠﯩﺸﻘﺎ
ﻻﻳﯩﻘﻼﺷﻘﺎن .ﺋﯘﻻر دەۋەت ﻣﯘﮬﺘﺎج ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻪﺷﻜﯩﻠﯩﻲ ﺋﯩﺸﻼرﻧﻰ ﺋﺎدا
ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻪﻳﯭت ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺑﻮﻟﯘپ ،ﺑﯘ ﺋﯩﺸﻼرﺳﯩﺰ دەۋەﺗﻨﻰ
ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﺘﯘرۇش ۋە ﻣﯘۋەﭘﭙﯩﻘﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﯜرۈش ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺘﺘﻰ.
39

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﻪﻗﻪﺑﻪ ﺑﻪﻳﺌﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺸﺘﯩﺮاﻛﭽﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮى
ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺋﯘﺑﺎدە ﺋﯩﺒﻨﻰ ﺳﺎﻣﯩﺖ رەزﯨﻴﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻧﮭﯘﻣﯘﻧﺪاق دەﻳﺪۇ» :ﻣﻪن
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﻪﻗﻪﺑﻪ ﺑﻪﻳﺌﯩﺘﯩﮕﻪ ﻗﺎﺗﻨﺎﺷﻘﺎن ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺋﯩﭽﯩﺪە ﺑﺎر
ﺋﯩﺪﯨﻢ ،ﺑﯩﺰ 12ﻧﻪﭘﻪر ﺋﺎدەم ﺋﯩﺪۇق ،ﺑﯩﺰ رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ
ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪﻣﮕﻪ ﺋﺎﻳﺎﻟﻼر ﺑﻪﻳﯭت ﺑﻪرﮔﻪﻧﺪەك ،ﺑﻪﻳﯭت ﺑﻪردۇق،
ﻳﻪﻧﻰ اﻟﻠﻪﻏﺎ ﮬﯧﭻ ﻧﻪرﺳﯩﻨﻰ ﺷﯧﺮﯨﻚ ﻛﻪﻟﺘﯜرﻣﻪﺳﻠﯩﻜﻜﻪ ،ﺋﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ
ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ،زﯨﻨﺎ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ،ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜرﻣﻪﺳﻠﯩﻜﻜﻪ ،
ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﮔﻪ ﺑﻮﮬﺘﺎن ﭼﺎﭘﻠﯩﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ،ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺋﯩﺸﺘﺎ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﺎﺳﯩﻴﻠﯩﻖ
ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ﺑﻪﻳﯭت ﻗﯩﻠﺪۇق .ﺋﯘ ﺑﯩﺰﮔﻪ-،ﺋﻪﮔﻪر ﺑﻪرﮔﻪن
ﺋﻪﮬﺪەﯕﻠﻪرﮔﻪ ۋاﭘﺎ ﻗﯩﻠﺴﺎﯕﻼر ﺳﯩﻠﻪرﮔﻪ ﺟﻪﻧﻨﻪت ﺑﺎر ،ﺋﻪﮔﻪر
ﻳﻮﻗﺎرﻗﯩﻼردﯨﻦ ﺑﯩﺮەرﺳﯩﺪە ﺧﯩﻴﺎﻧﻪت ﻗﯩﻠﺴﺎﯕﻼر ،ﺋﯘﺋﺎﺷﻜﺎرﯨﻠﯩﻨﯩﭗ
ﻗﯧﻠﯩﭗ ﺑﯘدۇﻧﻴﺎدا ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺟﺎزاﺳﯩﻨﻰ ﺗﺎرﺗﺴﺎﯕﻼر ،ﺑﯘ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن
ﻛﺎﭘﺎرەت ﺑﻮﻟﯩﺪۇ .ﺋﻪﮔﻪرﺋﯘ ﺳﯩﻠﻪر ﺋﯘﭼﯘن ﻗﯩﻴﺎﻣﻪت ﻛﯜﻧﮕﯩﭽﻪ
ﺋﺎﺷﻜﺎرﯨﻼﻧﻤﺎي ،ﺳﯩﺮ ﭘﯩﺘﻰ ﻗﺎﻟﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﺳﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﯖﻼر
اﻟﻠﻪﺋﻪززە ۋە ﺟﻪﻟﻠﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﺪا ﻗﺎﻟﯩﺪۇ ،ﺧﺎﻟﯩﺴﺎ ﺋﺎزاب ﻗﯩﻠﯩﺪۇ ،ﺧﺎﻟﯩﺴﺎ
ﺋﻪﭘﯘ ﻗﯩﻠﯩﺪۇ«.دەﻳﺪۇ) .ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﺗﻪرﺟﯩﻤﮭﺎﻟﻰ ،
.2ﻗﯩﺴﯩﻢ .433ﺑﻪت (
ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺗﻮﻟﯘق ﺑﯩﺮ ﻳﯩﻞ ﺋﯚﺗﻜﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻨﻜﻰ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ
ﺋﻪﻗﻪﺑﻪ ﺑﻪﻳﺌﯩﺘﯩﺪە »:ﮬﻪرﻗﺎﻧﺪاق ﺋﻪﮬﯟال ﺋﺎﺳﺘﯩﺪا رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ
ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪﻣﻨﯩﯔ ﺳﯚزﯨﻨﻰ ﺋﺎﯕﻼﺷﻘﺎ ،ﻛﯚﯕﻠﯩﮕﻪ
ﻳﺎﻗﯩﺪﯨﻐﺎن ﺋﯩﺸﻼر ﺑﻮﻟﺴﯘن ﻳﺎﻛﻰ ﻳﺎﻗﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎن ﺋﯩﺸﻼر ﺑﻮﻟﺴﯘن ﺋﯩﺘﺎﺋﻪت

ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﻣﻪﻳﻠﻰ ﻗﯧﻴﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻖ ﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﺳﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻘﺘﺎ ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﭘﯘل –
ﻣﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﭼﯩﻘﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ،ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺑﯘﻳﺮۇپ ،ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺗﻮﺳﯘﺷﻘﺎ
،اﻟﻠﻪ ﺑﺎرﯨﺴﯩﺪا ﮬﻪق ﺳﯚزﻟﻪﺷﻜﻪ ،اﻟﻠﻪ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪا ﺗﺎﭘﺎ -ﻣﺎﻻﻣﻪت
40

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﯩﻨﯩﯔ ﻣﺎﻻﻣﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﻗﻮرﻗﻤﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ،ﻣﻪدﯨﻨﯩﮕﻪ ﺑﺎرﻏﺎﻧﺪا ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ
ﻳﺎردەم ﺑﯩﺮﯨﺸﻜﻪ ،ﺋﯚزﯨﻨﻰ ﺧﻮﺗﯘن – ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﻮﻏﺪﯨﻐﺎﻧﺪەك
ﻗﻮﻏﺪاﺷﻘﺎ ﺑﻪرﮔﻪن ﺋﻪﮬﺪﯨﺴﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟﯘق ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺋﺎﺷﯘرﺳﺎ ،ﺋﯘﻻرﻏﺎ
ﺟﻪﻧﻨﻪت ﻧﯩﺴﯩﭗ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ« ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪا ﺑﻪﻳﯭت ﻗﯩﻠﻐﺎن .
ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ﮬﯩﺠﺮەت دەرﺳﻰ روﮬﻨﻰ ﭘﺎﻛﻼﺷﻘﺎ ﺋﻪڭ ﻳﯘﻗﯩﺮى ﻏﺎﻳﯩﺪە
ﺋﻪﮬﻤﯩﻴﻪت ﺑﻪرﮔﻪن ﺑﻮﻟﯘپ ،دەۋەت ﻧﯘرى ﭘﺎك ۋە ﺳﺎپ ﺑﻮﻟﻐﺎن
ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﻰ ﺋﯚزﯨﮕﻪ ﺗﺎرﺗﯩﺪۇ .ﺑﯘ ﺋﯘﻟﯘﻏﯟار روﮬﻘﺎ ﺋﯩﮕﻪ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ
دﯨﻨﻰ ﺋﯜﭼﯜن ﺟﺎﻧﻠﯩﺮى ۋە ﺋﻪڭ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ﻧﻪرﺳﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﯘرﺑﺎن
ﻗﯩﻠﯩﺪۇ ،ﮬﻪق ﻳﻮﻟﯩﺪا ﻳﻪﺗﻜﻪن ﻗﯧﻴﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻘﻼر ۋە ﻟﻪززەﺗﻠﻪر ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ
ﻗﻪدەﻣﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﮬﻪق ﻳﻮﻟﺪﯨﻦ ﺗﻪۋرﯨﺘﻪﻟﻤﻪﻳﺪۇ.ﺑﯘ دەرﺳﻠﯩﻜﻜﻪ ﺳﻪل ﻗﺎراش
،روﮬﻨﻰ ﮬﻪر ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻦ ﭘﺎﻛﻼﺷﻘﺎ ﺋﻪﮬﻤﯩﻴﻪت ﺑﻪرﻣﻪﺳﻠﯩﻚ ،ﻛﯚﯕﯜﻟﻨﻰ
ﺋﯚز ﻣﻪﻳﻠﯩﮕﻪ ﻗﻮﻳﯘۋﯦﺘﯩﺶ ،ﺑﯘ ﺋﯜﻣﻤﻪﺗﻨﯩﯔ ﻛﯚپ ﺳﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻛﯚﯕﯜل
ﺧﺎﮬﯩﺸﯩﻐﺎ ﺑﯧﺮﯨﻠﯩﭗ ﺗﻮﻏﺮا ﻳﻮﻟﺪﯨﻦ ﺋﺎزﻏﺎن ،ﺋﯚزﯨﮕﻪ ﺧﺎس
ﺳﺎﻻﮬﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﺪەك ،ﭼﯧﻜﯩﻨﯩﺶ ﺋﺎزﮔﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺗﺎﺷﻼپ
،ﻻي -ﭘﺎﺗﻘﺎﻗﻘﺎ ﻣﯩﻠﻪپ ﻗﻮﻳﯩﺪۇ.
ﻣﯘﺷﯘ

دەرﺳﻠﯩﻜﻜﻪ

ﺳﻪل ﻗﺎراش – روﮬﻨﻰ ﺋﯩﺴﻼھ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ

ﺑﯩﭙﻪرۋاﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺑﯘ ﺋﯜﻣﻤﻪﺗﻨﯩﯔ روﮬﯩﻲ دۇﻧﻴﺎﺳﻰ ﺋﻮﯕﺘﻪي –
ﺗﻮﯕﺘﻪي ﺑﻮﻟﯘپ ﻛﻪﺗﻜﻪن ،ﺋﯘﻻر ﺧﺎﺗﯩﺮﺟﻪﻣﻠﯩﻚ ﺋﻮرﻧﯩﻐﺎ ﺑﯩﯫراﻣﻠﯩﻘﻘﺎ
ﭘﺎﺗﻘﺎن ،ﺋﯧﺸﻪك ﮬﺎﯕﺮﯨﺴﯩﻤﯘ ﻳﯜرەﻛﻠﯩﺮى ﮔﯜﭘﯜﻟﺪەپ ﺳﻮﻗﯘپ
ﻛﯧﺘﯩﺪﯨﻐﺎن ،ﻗﻮرﻗﯘپ ﻳﺎﻛﻰ ﻗﯩﺰﯨﻘﯩﭗ ﺋﯧﺰﯨﺘﻘﯘﻻرﻧﯩﯔ ﮬﻪرﻗﺎﻧﺪاق
ﺋﯩﺶ -ﮬﻪرﯨﻜﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﺪﯨﻐﺎن ،ﻧﺎﺧﺸﺎ – ﺋﯘﺳﯘل ،
41

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

داپ-دۇﻣﺒﺎﻗﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﻪل ﺑﻮﻟﯘپ ﻛﻪﺗﻜﻪن .دەۋرﯨﻤﯩﺰ ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﺮى
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪت ﺋﻪۋرەزﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﯘﺗﯘﻟﺪۇرۇش ﺋﯜﭼﯜن ﺟﺎن
ﺗﺎﻻﺷﻤﺎﻗﺘﺎ.ﺋﯘﻻرﻏﺎ دۇﻧﻴﺎ ﺋﻪﮬﻠﻰ ﻗﺎﺗﺎرﯨﺪا ﺋﺎﻟﻐﺎ ﺑﺎﺳﯩﺪﯨﻐﺎن ،ﺑﻮش
ﺋﻮرۇن ﺗﯘرﺳﺎ ،ﻳﻪﻧﻪ دۇﻧﻴﺎﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺋﺎرﻗﯩﺪا ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﺘﺎ .ﻗﺎﻻق ۋە ﻛﯧﺴﻪل
ﻛﯚرﭘﯩﺴﻰ ﺋﺎﺗﺎﻟﻤﺎﻗﺘﺎ ،ﺋﺎﻟﻐﺎ ﺑﯧﺴﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ﻳﺎرﯨﺘﯩﻠﻐﺎن ﻗﻪدەﻣﻠﯩﺮى
داۋاﻣﻠﯩﻖ ﺋﺎرﻗﯩﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﻤﺎﻗﺘﺎ.
ﺋﯘﻻر ﻣﯘۋەﭘﭙﯩﻘﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ،ﻧﯩﺠﺎدﻟﯩﻘﻘﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﯜرﯨﺪﯨﻐﺎن ﺋﺎﺳﺎﺳﻼرﻧﻰ
ﻳﻮﻗﯩﺘﯩﭗ ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ،دۇﻧﻴﺎ ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺧﻪﻳﺮﯨﻴﻪﺗﻠﯩﺮى ۋە
ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﻠﯩﺮى ﺋﯜﭼﯜن ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪن ﻻﻳﺎﻗﯩﺘﻰ ،دەرﯨﺠﯩﺴﯩﻨﻰ
ﺗﯜﮔﻪﺷﺘﯜرۈپ ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜن،ﺋﯘﻻردﯨﻦ ﺋﯘﻟﯘﻏﯟارﻟﯩﻖ ﻧﯘرﻟﯩﺮى
ﺋﯚﭼﻤﻪﻛﺘﻪ .ﺋﯘﻻر ﭘﻪرۋاﺳﯩﺰ ،ﺋﯧﺘﯩﺒﺎرﺳﯩﺰ ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﺘﺎ .ﺋﯘﻻر ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺋﺎزاب

– ﺋﻮﻗﯘﺑﻪﺗﺘﻪ ،ﻣﯘﺳﯩﺒﻪﺗﺘﻪ ﺧﻮرﻟﯘق ،ﻛﻪﻣﺴﯩﺘﯩﻠﯩﺶ ۋەﺗﯜرﻟﯜك زوﻟﯘم –
ﺳﯩﺘﻪﻣﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺗﻪﻣﯩﻨﻰ ﺗﯧﺘﯩﻤﺎﻗﺘﺎ.
ﺧﯘﺳﯘﺳﻪن ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻲ ﮬﻪرﯨﻜﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺳﯧﭙﯩﺪﯨﻜﻰ
ﺑﺎﻳﺮاﻗﺪارﻧﯩﯔ روﮬﯩﻨﻰ ﭘﺎﻛﻼﺷﺘﯩﻦ ﺑﻪﻛﺮەك ﺗﻪﺷﻜﯩﻠﯩﻲ ﺋﯩﺸﻼرﻏﺎ
ﺋﻪﮬﻤﯩﻴﻪت ﺑﯩﺮﯨﺸﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﭘﺎت -ﭘﺎت روﮬﯩﻨﻰ ﻳﺎﺧﺸﯩﻼﺷﻘﺎ ﺳﻪل
ﻗﺎراﺷﻠﯩﺮى ﺧﻪﺗﻪرﻟﯩﻚ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﻪرﻧﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎن
ﺋﯩﺸﻼردۇر .ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن دەۋەت ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺑﻪدەﻟﻠﻪرﻧﻰ ﺗﯚﻟﻪﻳﺪۇ،
ﺋﻮرۇﻧﺴﯩﺰ ﭼﯩﻘﯩﻤﻼرﻧﻰ ﺗﺎرﺗﯩﺪۇ ،ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ دەۋەت ﻣﯘﮬﺘﺎج ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎن
ﺗﻪﺷﻜﯩﻠﯩﻲ ﺋﯩﺸﻼر روﮬﻰ ﭘﺎﻛﯩﺰ ﮬﺎﻟﺪا اﻟﻠﻪﻏﺎ ﺋﯩﺒﺎدەت ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ ،
ﺋﯩﺒﺎدەﺗﻠﻪرﻧﻰ ﺋﯩﺨﻼس ﺑﯩﻠﻪن ﺋﺎدا ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ،رەﺑﺒﯩﻨﻰ رازى
ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﺎﺷﻘﯩﻨﻰ ﺋﯩﺰدﯨﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎن ،اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻛﻪﻟﯩﻤﯩﺴﯩﻨﻰ
ﺋﻮﻣﯘﻣﻼﺷﺘﯘرۇش ،دەۋەت ﺑﺎﻳﺮﯨﻘﯩﻨﻰ ﻛﯚﺗﯜرۈش ۋە ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼرﻧﯩﯔ
ﺋﻪﮬﯟاﻟﯩﻨﻰ ﺋﯜﺳﺘﯜﻧﻠﯜﻛﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﻳﻮﻟﯩﺪا ﮬﻪﻗﯩﻘﯩﻲ ﻻﻳﺎﻗﻪﺗﻠﯩﻚ
42

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﻪﺳﻜﻪرﻧﯩﯔ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻐﺎ ﻣﻮﮬﺘﺎج .ﺳﯜﻳﯜﻧﺪۈرﯨﺪﯨﻐﺎن ،ﺑﻪﺧﺖ –
ﺳﺎﺋﺎدەﺗﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﯜرﯨﺪﯨﻐﺎن ﻧﻪﻓﺴﻰ ﭘﺎك ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ،
ﻣﯘۋەﭘﭙﯩﻘﯩﻴﻪت ﻗﺎزﯨﻨﺎﻟﻤﺎﻳﺪۇ ﻳﺎﻛﻰ ﻣﯘۋەﭘﭙﯩﻘﯩﻴﻪت ﺋﯘزۇن
داۋاﻣﻠﯩﺸﺎﻟﻤﺎﻳﺪۇ.

43

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺗﯚﺗﯩﻨﭽﻰ دەرس ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﺪە ﺋﻮﭼﯘق –
ﻳﻮرۇق ﺑﻮﻟﯘش
ﮬﯚرﻣﻪﺗﻠﯩﻚ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻜﻰ
ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ۋە ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﻠﯩﻚ دەرﺳﻠﻪرﻧﯩﯔ ﻧﺎﻣﺎﻳﻪﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮى
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼر ﺋﺎرا ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪردە ﺋﻮﭼﯘق ۋە ﺋﯧﻨﯩﻖ ﺑﻮﻟﯘش ﻛﯧﺮەﻛﻠﯩﻜﻰ
ﺑﻮﻟﯘپ ،ﺋﯩﺠﺪﯨﻤﺎﺋﯩﻲ ﺋﺎﻻﻗﯩﻠﻪر ﺑﻮﻟﺴﯘن ﻳﺎﻛﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪر
ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎن ﺋﯜﻣﻤﻪﺗﻜﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪر ﭼﻮﻗﯘم اﻟﻠﻪ ۋە
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺷﻪرﯨﺌﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘن ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ۋە ﺋﺎﺷﯘ ﺷﻪرﯨﯭﺗﻨﻰ ﻣﻪﻧﺒﻪ
ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻛﯧﺮەك .
ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﺪە ﺋﻮﭼﯘق ﺑﻮﻟﯘش – ﺑﯜﻳﯜك ﻧﻪﻣﯘﻧﯩﻠﻪرﻧﻰ ﻧﺎﻣﺎﻳﻪن ﻗﯩﻠﯩﺪۇ،
ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﻚ دۇﻧﻴﺎﺳﯩﻐﺎ ﺟﺎﻧﻠﯩﻖ ﺋﯜﻟﮕﯩﻠﻪرﻧﻰ ﺗﻪﻗﺪﯨﻢ ﺋﯩﺘﯩﺪۇ ،ﭘﯜﺗﯜن
دۇﻧﻴﺎ ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺑﯘ دﯨﻨﻨﯩﯔ ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻦ ﺋﯩﺰدەﻳﺪﯨﻐﺎن
،رﯦﯫﻟﻠﯩﻘﻨﻰ ﭼﯩﻘﯩﺶ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎن ﺋﻪﻣﯩﻠﯩﻴﻪﺗﭽﯩﻞ دﯨﻦ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ
ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ ﺑﯘ دﯨﻨﻨﯩﯔ زاﻣﺎن – ﻣﺎﻛﺎن ﭼﻪﻛﻠﯩﻤﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﯘﭼﺮﯨﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،
ﭘﯜﺗﯜن دۇﻧﻴﺎ -ﭘﯜﺗﯜن ﺋﺎﻟﻪﻣﮕﻪ رەﮬﺒﻪرﻟﯩﻚ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﮬﻮﻗﯘﻗﯩﻨﯩﯔ
ﺑﺎرﻟﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻼپ ﺑﯩﺮﯨﺪۇ.
ﺑﯩﺰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼر ﺋﻮﺗﺘﯘرﯨﺴﯩﺪا »ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪردە ﺋﻮﭼﯘق
ﺑﻮﻟﯘش« ﻧﯩﯔ زۆرۈرﻟﯩﻜﻰ ﮬﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﺋﯚﺗﯩﻤﯩﺰ .ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺑﯘ
ﮬﯩﺠﺮەت دەرﺳﻠﯩﻜﯩﺪە » ﺋﻮﭼﯘق – ﻳﻮرۇق ﺑﻮﻟﯘش « ﺗﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎرەت ﺑﯘ
ﻣﯘﮬﯩﻢ ﻧﻮﻗﺘﺎ ﺟﺎﻧﻠﯩﻖ ۋە ﮬﻪرﯨﻜﻪﺗﭽﺎن دەرس ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪە ﺋﻮﺗﺘﯘرﯨﻐﺎ
44

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﻗﻮﻳﯘﻟﻐﺎن .ﮬﻪم ﺑﯘ ﻧﯘﻗﺘﺎ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﻧﻪزﯨﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪڭ ﻣﻮﮬﯩﻢ ﺗﻪرەپ
ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﮬﻪم ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪا ﺑﯘ ﺗﻪرەپ ﻳﺎﺧﺸﯩﻼﻧﺴﺎ ،ﺋﯘﻻرﻧﯩﻤﯘ ،
ﺑﺎﺷﻘﯩﻼرﻧﯩﻤﯘ ﻳﺎﺧﺸﯩﻼپ ﻛﯩﺘﯩﺸﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﻧﻐﺎ ﺗﻮﺧﺘﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ
ﺋﯜﭼﯜﻧﺪۇر.
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻم ﺑﯩﺰﮔﻪ ﺋﯜﮔﻪﺗﻜﻪﻧﺪەك ،ﺑﯩﺰﻣﯘﺑﯩﺮﻟﯩﻚ ،
ﺋﯚﻣﻠﯜك ،ﺋﯩﻨﺎق – ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻠﯩﻘﻘﺎ ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﭗ ﺑﯘ ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﻘﻨﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﻰ
ﺑﻪﺧﺖ – ﺳﺎﺋﺎدەﺗﻜﻪ ،ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻲ ﺷﺎن – ﺷﻪرەﭘﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﯩﻜﻰ
ﺑﯜﻳﯜك ﻧﯩﺸﺎﻧﻼرﻏﺎ ﻳﻪﺗﻜﯜزﯨﺪﯨﻐﺎن ﻳﻮل ﻗﯩﻠﻐﺎن ﺑﯘ ﻛﺎﺗﺘﺎ دﯨﻨﻨﯩﯔ
ﺋﻪﮔﻪﺷﻜﯜﭼﯩﻠﯩﺮى ﺋﺎرا ،ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼر ﺋﺎرا ﻣﺎل – دۇﻧﻴﺎ ﺳﻪۋەﺑﻠﯩﻚ،
ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﻣﺎﺟﺮا ﺳﻪۋەﺑﻠﯩﻚ ﺋﺎداۋەت ﭘﻪﻳﺪا ﺑﻮﻟﯘش ،ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻠﯩﻖ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪرﻧﻰ ﺋﯜزۈپ ﻗﻮﻳﯘش ،ﺑﯚﻟﯜﻧﻤﯩﭽﯩﻠﯩﻚ ﭘﻪﻳﺪا ﺑﻮﻟﯘﺷﻼرﻧﯩﯔ
ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻘﺎ ﺳﻪل ﻗﺎرﯨﻤﺎﺳﻠﯩﻘﯩﻤﯩﺰ ﻛﯧﺮەك.

ﺋﺎﺷﯘﻧﺪاق ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ :ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪەك »ﻣﺎل دۇﻧﻴﺎ –
ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﻳﯩﻠﺘﯩﺰى ،دۇﻧﻴﺎ ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻜﻜﻰ زﯨﻨﻨﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮى
)ﻣﺎﻟﻼر ،ﺋﻮﻏﯘﻟﻼر دۇﻧﻴﺎ ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﻨﯩﯔ زﯨﻨﻨﯩﺘﯩﺪۇر«(.ﮬﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪۇ.
) ﺳﯜرە ﻛﻪﮬﻒ .46ﺋﺎﻳﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﻤﻰ (
ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ ﺋﯧﯖﯩﻐﺎ ﻣﺎل – دۇﻧﻴﺎﻧﻰ دوﺳﺖ
ﺗﯘﺗﯘش ۋە ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﯘش ﮬﯧﺴﺴﯩﻴﺎﺗﻰ ﺳﯩﯖﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﺋﯜﭼﯜن
ﻗﯘرﺋﺎن ﻛﻪرﯨﻤﺪە » ﻣﺎﻟﻨﻰ ﮬﯧﺮﯨﺴﻤﻪﻧﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪن ﻧﺎﮬﺎﻳﯩﺘﻰ دوﺳﺖ
ﺗﯘﺗﯩﺴﯩﻠﻪر ) « .ﺳﯜرە ﻓﻪﺟﯩﺮ .20ﺋﺎﻳﻪت( دﯦﻴﯩﻠﮕﻪن .
45

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﯧﺴﺴﯩﻴﺎت ﻧﺎﮬﺎﻳﯩﺘﻰ ﻛﯜﭼﻠﯜﻛﺘﯘر،
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪم ﺑﯘ ﺗﻮﻏﺮﯨﺪا » :ﺋﻪﮔﻪر
ﺋﺎدەم ﺑﺎﻟﯩﺴﯩﻐﺎ ﺑﯩﺮ ﺟﯩﻠﻐﺎ ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺑﯩﺮﯨﻠﺴﻪ ،ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﺑﯩﺮ ﺟﯩﻠﻐﺎ
ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﻰ ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﺋﺎرزۇ ﻗﯩﻠﯩﺪۇ ،ﺋﻪﮔﻪر ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺟﯩﻠﻐﺎ ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺑﯩﺮﯨﻠﺴﻪ،
ﺋﯜچ ﺟﯩﻠﻐﺎ ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﻰ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻨﻰ ﺋﺎرزۇ ﻗﯩﻠﯩﺪۇ ،ﺋﺎدەم ﺑﺎﻟﯩﺴﯩﻨﯩﯔ
ﻧﻪﭘﺴﯩﻨﻰ ﺗﯘﭘﺮاﻗﺘﯩﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﻪرﺳﻪ ﺗﻮﺷﻘﯘزاﻟﻤﺎﻳﺪۇ ،اﻟﻠﻪ ﺗﻪۋﺑﻪ
ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﯩﻼرﻧﯩﯔ ﺗﻪۋﺑﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﯘﺑﯘل ﻗﯩﻠﯩﺪۇ «.دﯨﮕﻪن ) .ﺋﯩﻤﺎم
ﺑﯘﺧﺎرى ،ﺗﯩﺮﻣﯩﺰى ۋە دارﯨﻤﯩﻲ ﻗﺎﺗﺎرﻟﯩﻘﻼر رﯨﯟاﻳﯩﺘﻰ (
ﻣﺎل – دۇﻧﻴﺎ ۋە ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﻪرﺳﯩﻠﻪرﻧﻰ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﻛﯚرۈش ۋە ﺑﯘ
ﻧﻪرﺳﯩﻠﻪرﮔﻪ ﺋﺎﭼﻜﯚزﻟﯜك ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯩﻨﺘﯩﻠﯩﺶ اﻟﻠﻪ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﺘﯩﮕﻪ ﺳﯩﯖﺪۈرﯨﯟەﺗﻜﻪن ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ ﻗﺎﻧﯘﻧﯩﻴﻪت ﺑﻮﻟﯘپ ،ﺑﯘ ﺋﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ
ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻖ داۋاﻣﻠﯩﺸﯩﺪۇ ،ﻛﺎﺋﯩﻨﺎت ﺋﺎۋاﺗﻠﯩﺸﯩﺪۇ ،ﺋﯚﻣﯜر ﻣﻪﻧﺰﯨﻠﯩﺪە ﮬﯧﺮﯨﭗ
ﭼﺎرﭼﺎش ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺑﯘ ﮬﯧﺮﯨﺴﻤﻪﻧﻠﯩﻚ ﺋﯩﻼﮬﯩﻲ ۋەﮬﯩﻲ
ﺋﺎرﻗﯩﻠﯩﻖ ﻛﻮﻧﺘﯩﺮول ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪۇ ،ۋە ﻗﺎﻧﯘن – ﺗﯜزۈم ﺑﯩﻠﻪن ﺋﯩﺪارە
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪۇ ،ﺋﯩﻨﺴﺎن ﺑﯘ ﮬﯧﺮﯨﺴﻤﻪﻧﻠﯩﻜﺘﻪ ﭼﯧﻜﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷﻤﯩﺴﺎ ،ﻣﻪﻳﻠﻰ
ﻣﺎل – دۇﻧﻴﺎﻧﻰ ﻗﻮﻟﻐﺎ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈش ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﺴﯘن ﻳﺎﻛﻰ ﻳﯩﻐﯩﭗ
ﺳﺎﻗﻼش ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﻳﺎﻛﻰ ﻗﺎﻧﺪاق ﭼﯩﻘﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ
ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﺋﯚزﯨﻨﻰ ۋە ﭘﯩﺴﯩﺨﯩﻜﯩﺴﯩﻨﻰ ﻳﺎراﺗﻘﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ
ﺗﯜزۈم – ﭘﯩﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﻛﻪﺗﻤﯩﺴﻪ ،ﻛﺎﻳﯩﺸﻘﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﻤﺎﻳﺪۇ.
ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜن ﺋﯩﺴﻼم ﺑﯘ ﺗﻪرەﭘﻜﻪ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺋﻪﮬﻤﯩﻴﻪت ﺑﻪردى ۋە
ﻛﯚﯕﯜل ﺑﯚﻟﺪى.
46

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺑﯘ ﻳﺎرﻗﯩﻦ ﻧﻮﻗﺘﺎ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﻛﯩﺘﺎﺑﻰ ۋە ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ
ﺳﯚز ﮬﻪرﯨﻜﯩﺘﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺳﯜﻧﻨﯩﺘﯩﺪە ،ﺷﯘﻧﺪاﻗﻼ ﮬﯩﺠﺮەت دەرﺳﻠﯩﺮﯨﺪە
ﺋﯧﻨﯩﻖ ﺋﯩﭙﺎدﯨﻠﻪﻧﺪى .ﺋﺎﺋﯩﺸﻪ رەزﯨﻴﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻧﮭﺎ ﻣﯘﻧﺪاق دەﻳﺪۇ »:ﺋﺎﺗﺎم
ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼﻏﺎ - ،ﺋﻰ اﻟﻪﻧﯩﯔ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮى ،ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ
ﮬﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻠﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ رۇﺧﺴﻪت ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺋﺎﯕﻼپ ،ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﻰ
ﺗﯚﮔﯩﻨﻰ ﺗﻪﻳﻴﺎرﻻپ ﻗﻮﻳﻐﺎن ﺋﯩﺪﯨﻢ -،دەپ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺗﯚﮔﻨﯩﯔ
ﺋﺎﻻﮬﯩﺪﯨﺮەك ﺑﯩﺮﯨﻨﻰ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﻳﯧﻨﯩﻐﺎ ﺋﻪﻛﯩﻠﯩﭗ ،
ﺋﻰ اﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮى ﺋﺎﺗﺎ – ﺋﺎﻧﺎم ﺳﯩﻠﯩﮕﻪ ﭘﯩﺪا ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﺑﯘﺗﯚﮔﯩﮕﻪ ﻣﯩﻨﺴﯩﻠﻪ - ،دەﻳﺪۇ ،رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ - :ﺋﻰ ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى ،ﻣﻪن
ﺳﯧﻨﯩﯔ ﺗﯚﮔﻪﯕﮕﻪ ،ﻳﻪﻧﻰ ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎن ﺗﯚﮔﯩﮕﻪ ﻣﯩﻨﻪﻟﻤﻪﻳﻤﻪن ،
دﯨﮕﻪﻧﺪە ،ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى - :ﺋﺎﺗﺎ – ﺋﺎﻧﺎم ﺳﯩﻠﯩﮕﻪ ﭘﯩﺪا ﺑﻮﻟﺴﯘن ،ﺋﻰاﻟﻠﻪﻧﯩﯔ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮى،ﺋﯘﺗﯚﮔﻪ ﺳﯩﻠﯩﻨﯩﯔ - ،دەﻳﺪۇ ،رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ - :ﻳﺎق،
ﺋﯘ ﺗﯚﮔﯩﻨﻰ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﭘﯘﻟﻐﺎ ﺳﯧﺘﯩﯟاﻟﺪﯨﯔ ؟ -دەپ ﺳﻮراﻳﺪۇ .ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى:
ﻣﯘﻧﺪاق ،ﻣﯘﻧﺪاق ﭘﯘﻟﻐﺎ ﺳﯧﺘﯩﯟاﻟﺪﯨﻢ - ،دەﻳﺪۇ ،رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ - :ﻣﻪنﺋﯘﻧﻰ ﺳﻪن ﺳﯧﺘﯩﯟاﻟﻐﺎن ﭘﯘﻟﻐﺎ ﻗﯘﺑﯘل ﻗﯩﻠﺪﯨﻢ ) .ﻳﻪﻧﻰ ﺗﯚﮔﯩﻨﯩﯔ
ﭘﯘﻟﯩﻨﻰ ﺑﯩﺮﯨﻤﻪن ( - ،دەﻳﺪۇ ،ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى :ﺋﻰ رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ،ﻗﻮﺷﯘﻟﺪۇم
،ﺋﯘﺗﯚﮔﻪ ﺳﯩﻨﯩﯔ ﺑﻮﻟﺴﯘن ،دەﻳﺪۇ .ۋە ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﻰ ﺗﯚﮔﯩﮕﻪ ﻣﯩﻨﯩﭗ
ﮬﯩﺠﺮەﺗﻜﻪ ﻳﯜرۈپ ﻛﯩﺘﯩﺪۇ)« ....ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪد ﻣﯘﻧﯩﺮ(
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪﻣﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﺋﯩﺸﺘﺎ ﺷﯘﻧﭽﯩﯟاﻻ
ﺋﯩﻨﭽﯩﻜﻪ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ ﻣﯘۋاﭘﯩﻘﻤﯘ؟ ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى ﺋﯘﻧﯩﯔ دوﺳﺘﻰ ،
ﻛﯩﺸﯩﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﻪڭ ﺳﯧﺨﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺗﯘرﺳﺎ ،ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮﯨﮕﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪﻣﺪﯨﻦ ﭘﯘﻟﯩﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻘﺎ
ﺋﻪرزﯨﮕﯜدەك ﻧﻪرﺳﻪ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ ،ﻳﻪﻧﻪ ﻛﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﻪﺑﯘ ﺑﻪﻛﺮى رەزﯨﻴﻪﻟﻼﮬﯘ
47

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﻪﻧﮭﯘ رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼﻏﺎ ﺋﺎﺗﺎ -ﺋﺎﻧﯩﺴﯩﻨﻰ ،ﻳﺎق ﺟﯧﻨﯩﻨﻰ ﭘﯩﺪا ﻗﯩﻠﻐﺎن

ﺗﯘرﺳﺎ ...ﻛﯩﺸﯩﻠﻪر ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪەك » دوﺳﺘﻼر ﺋﻮﺗﺘﯘرﯨﺴﯩﺪا ﮬﯧﺴﺎب –
ﻛﯩﺘﺎب ﻳﻮق «.ﺗﯘرﺳﺎ ،ﻧﯩﻤﯩﺪەپ ﻛﯩﭽﯩﻜﻜﯩﻨﻪ ﺑﯩﺮﺋﯩﺸﺘﺎ ﺋﯩﻨﭽﯩﻜﯩﻠﻪپ
ﺗﯘرﯨﯟاﻟﯩﺪۇ؟!
ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯘ ﺋﯜﻣﻤﻪﺗﻜﻪ ﻗﺎﻧﯘن – ﺷﻪرﯨﯭﺗﻨﻰ ﻳﻮﻟﻐﺎ ﻗﻮﻳﯘش ﺋﯜﭼﯜن ،
،ﺗﻪﻟﯩﻢ – ﺗﻪرﺑﯩﻴﻪ ﺑﯩﺮﯨﺶ ﺋﯜﭼﯜن ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯘ ﺋﻮﻳﻐﯩﻨﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺋﯩﺴﻼم
ﻳﺎﺷﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﯜﻟﮕﻪ ﺑﻮﻟﯘش ﺋﯜﭼﯜن ،ﭘﯜﺗﯜن دۇﻧﻴﺎ ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﻮﭼﯘق
ۋە روﺷﻪﻧﻠﯩﻜﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺋﺎﯕﻠﯩﻖ ۋە ﺋﻪﻣﯩﻠﯩﻴﻪﺗﭽﺎن ﻧﺎﻣﯘﻧﯩﭽﻰ ﺑﻮﻟﯘش
ﺋﯜﭼﯜن .....ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯘ ﺑﯩﺮﻟﯩﻚ ﺳﻪﭘﻨﻰ ﭼﯩﯔ ﺗﯘﺗﯘش ،ﺟﻪﻣﯩﻴﻪت
ﻗﯘرۇﻟﯘﺷﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﻨﺎﻧﯩﯔ ﺧﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯜﭼﻠﻪﻧﺪۈرۈش ﺋﯜﭼﯜن ،
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼرﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﯩﻨﻰ ﺳﺎﻗﻼش ﺋﯜﭼﯜن ،ﺋﯘﻻرﻧﻰ ﻣﺎل
–دۇﻧﻴﺎﻧﯩﯔ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ

ﻗﻮﻏﺪاش ﺋﯜﭼﯜن ،ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﻣﺎل

–دۇﻧﻴﺎ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪا ﻳﺎﻣﺎن ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪرﮔﻪ دۇچ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﻗﯧﻠﯩﺸﯩﻨﯩﯔ
ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ،ﻣﺎل– دۇﻧﻴﺎ ﺳﻪۋەﺑﻠﯩﻚ ،ﻛﯜﺗﯜﻟﻤﯩﮕﻪن
ﻳﺎﻣﺎن ﺋﺎﻗﯩﯟەﺗﻠﻪرﻧﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜن ﺷﯘﻧﺪاق ﻗﯩﻠﺪى.
ﭘﻪﻗﻪت ﺑﯘ ﺑﯩﺮﻣﯩﺴﺎﻟﻼ ﺋﻪﻣﻪس ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ
ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪم ﻣﻪدﯨﻨﯩﮕﻪ ﻳﯩﺘﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﭗ ،ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ » ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر
ﻣﻪﺳﺠﯩﺪى «دﯨﮕﻪن ﺟﺎﻳﺪا ﺗﯚﮔﯩﺴﻰ ﻳﯧﺘﯩﯟاﻟﻐﺎﻧﺪا ﻧﯩﻤﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎن ؟
ﺳﻪﮬﯩﮭﯘل ﺑﯘﺧﺎرﯨﺪا ﻣﯘﻧﺪاق ﺑﺎﻳﺎن ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎن :ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر
48

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت

دەرﺳﻠﯩﻜﻰ

ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﯩﺴﺴﺎﻻم ﮬﯩﺠﺮەت ﻗﯩﻠﯩﭗ )ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ ﻣﻪﺳﭽﯩﺘﻨﯩﯔ
ﺋﻮرﻧﯩﻐﺎ (ﺑﺎرﻏﺎﻧﺪا ،ﺋﻪﺳﯭت ﺋﯩﺒﻨﻰ زۇرارە رەزﯨﻴﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻧﮭﯘﻧﯩﯔ
ﺗﻪرﺑﯩﻴﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﻪﮬﻠﻰ ۋە ﺳﯘﮬﻪﻳﻞ ﺋﯩﺴﯩﻤﻠﯩﻚ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﺘﯩﻢ
ﺑﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﺧﻮرﻣﯩﺰارﻟﯩﻘﻰ ﺑﻮﻟﯘپ،ﺗﯚﮔﻪ ﭼﯚﻛﯜۋﯦﻠﯩﭗ ﻗﻮﭘﻘﯩﻠﻰ ﺋﯘﻧﯩﻤﯩﻐﺎﻧﺪا
،رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪم » :اﻟﻠﻪ ﺧﺎﻟﯩﺴﺎ ،ﺑﯘﻳﻪر
ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﻣﻪﻧﺰﯨﻠﯩﻤﯩﺰ ﺑﻮﻟﯩﺪۇ « .دﯨﺪى ۋە ﺋﯘﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﺘﯩﻢ ﺑﺎﻟﯩﻨﻰ
ﭼﺎﻗﯩﺮﺗﯩﭗ - ،ﺧﻮرﻣﯩﺰارﻟﯩﻘﯩﯖﻼردا ﻣﻪﺳﭽﯩﺖ ﺑﯩﻨﺎ ﻗﯩﻠﻤﺎﻗﭽﯩﻤﯩﺰ ،
ﺑﯘﻳﻪرﻧﻰ ﺑﯩﺰﮔﻪ ﺳﯧﺘﯩﭗ ﺑﯩﺮﯨﯖﻼر ،ﻗﯧﻨﻰ ﺑﺎﮬﺎ ﻗﻮﻳﯘﯕﻼر « .دەﻳﺪۇ ،
ﺑﺎﻟﯩﻼر - » :ﺋﻰ رەﺳﯘﻟﯩﻠﻼ ،ﺑﯩﺰ ﺑﯘ ﺑﺎﻏﻨﻰ ﭘﯘﻟﻐﺎ ﺳﺎﺗﻤﺎﻳﻤﯩﺰ ،ﺑﻪﻟﻜﻰ
ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯚزﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﺳﻮۋﻏﺎ ﻗﯩﻠﯩﻤﯩﺰ « .دﯨﻴﯩﺸﺘﻰ .ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر ﺳﻪﻟﻠﻪﻟﻼﮬﯘ
ﺋﻪﻟﻪﻳﮭﻰ ۋەﺳﺴﻪﻟﻠﻪم ﺋﯘﻻرﻧﯩﯔ ﺳﻮۋﻏﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﯘﺑﯘل ﻗﯩﻠﻤﺎي ،ﭘﯘﻟﻐﺎ
ﺳﯧﺘﯩﯟاﻟﺪى ) .ﺑﯘﺧﺎرى(
ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘدەرس ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ زاﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﺴﻼم ﻳﻮﻟﯩﺪا ﮬﻪرﯨﻜﻪت
ﻗﯩﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺑﺎﻳﺮاﻗﺪار ﻳﺎﺷﻼر ﺋﯧﺴﯩﺪە ﭼﯩﯔ ﺗﯘﺗﯘﺷﻘﺎ ﺗﯩﮕﯩﺸﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﻐﺎن
،ﺋﻪﮬﻤﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ دەرﺳﺘﯘر.
ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺗﻮﻟﯘق ﻳﺎﺧﺸﻰ ﻧﯩﻴﻪﺗﻠﻪر ۋە ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺑﯜﻳﯜك
ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﮕﻪ ﺗﺎﻳﯩﻨﯩﭗ ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﺎن ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪر ﻣﯘﺷﯘ دەرﺳﻨﯩﯔ ﻣﯘﮬﯩﻢ
ﻧﯘﻗﺘﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﯧﺴﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ،ﺷﻪرﯨﯭت
ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﯩﻤﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺧﯩﻼﭘﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺋﯚز ﺑﯧﺸﯩﻤﭽﯩﻠﯩﻖ
ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﻧﺎﮬﺎﻳﯩﺘﻰ ﺗﯩﺰﻟﯩﻜﺘﻪ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪاﺷﻼر ﺋﻮﺗﺘﯘرﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەت ﻳﻮﻟﻠﯩﺮى ﺗﺎﻗﺎﻟﺪى ،ﭘﯩﺘﻨﻪ – ﭘﺎﺳﺎدﻻر ﻳﯜز ﺑﻪردى ،ﺑﯘﮬﺎل
ﺋﺎﺳﺘﺎ – ﺋﺎﺳﺘﺎ رﯨﺸﺘﻪ ﺋﺎﻻﻗﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﯜزۈﺷﻜﻪ ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﭼﯩﻘﯩﺸﺎﻟﻤﯩﻐﯘدەك
ﺋﯚچ – ﺋﺎداۋەﺗﻜﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎردى ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ؟!!
49

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪر

ﮬﯩﺠﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘرﻏﯘﻏﺎن ﮬﻪرﯨﻜﻪت
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Peyghember Hijriti - 3
  • Büleklär
  • Peyghember Hijriti - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 3173
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1663
    7.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    12.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    15.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 3284
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1780
    6.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    15.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3257
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1664
    6.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    12.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 3235
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1735
    6.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    15.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 3260
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1751
    6.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    14.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 6
    Süzlärneñ gomumi sanı 3267
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1751
    6.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    11.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    15.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 7
    Süzlärneñ gomumi sanı 3309
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1629
    6.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    12.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 8
    Süzlärneñ gomumi sanı 3344
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1691
    6.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    12.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Peyghember Hijriti - 9
    Süzlärneñ gomumi sanı 1447
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 906
    8.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    15.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.