Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 2914
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2074
11.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
19.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
24.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ﺋﯜﻧﺪەﻳــﺪﯗ .ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ”ﻗــﺎﻳﻐﯘ ۋە ﺧﯘﺷــﺎﻟﻠﯩﻘﺘﺎ ﺑﯩــﺮﮔﻪ
ﺑﻮﻟــﯘﺵ“ﻧﯩــﯔ ﺷــﻪﺭﺗﯩﮕﻪ ﺑﯩﻨــﺎﺋﻪﻥ ﺑﺎﺷــﻘﺎ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻏﺎ ۋە
ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺋﻪھﯟﺍﻟﯩﻐــﺎ ﻛﯚﯕــﯜﻝ ﺑﯚﻟﯩــﺪﯗ .ﺋﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳــﺪﯨﻜﻪﻥ،
”ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩەﺭﺩﯨــﮕﻪ ﻛﯚﯕــﯜﻝ ﺑــﯚﻟﻤﯩﮕﻪﻧﻠﻪﺭ ﺋــﯘﻻﺭﺩﯨﻦ
ﺋﻪﻣﻪﺳــﺘﯘﺭ« ﺩﯦــﮕﻪﻥ ھﻪﺩﯨﺴــﻨﯩﯔ ھــﯚﻛﻤﯩﮕﻪ ﻣﻪھﻜــﯘﻡ ﺑﻮﻟــﯘپ
ﻗﺎﻟﯩﺪﯗ.
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺩﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐـﺎﻥ
”ﺧﯘﺷــﺎﻟﻠﯩﻖ ۋە ﻗــﺎﻳﻐﯘﺩﺍ ﺑﯩــﺮﮔﻪ ﺑﻮﻟــﯘﺵ“ ﻳــﺎﻛﻰ )ﺑﺎﺷــﻘﯩﭽﻪ
ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﮕﻪﻧـــــــﺪە( ”ﻛﯚﯕـــــــﯜﻝ ﺭﯨﺸﺘﯩﺴـــــــﻰ“ ۋە ﻳـــــــﺎﻛﻰ
”ھﯧﺴﺪﺍﺷﻠﯩﻖ“ﻧﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﯘﺭ ﺋﯩﺸـﺘﻪﻙ ﻛﯚﺭﺳـﯩﺘﯩﭗ ،ﻗﺎﺭﺷـﻰ
ﭼﯩﻘﯩـــﺶ ،ھﻪﺭﺧﯩـــﻞ ﺋﻮﻳـــﺪﯗﺭﻣﯩﻼﺭ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ
84

ﺋﻪﻳﯩــﺒﻠﻪﺵ ﻗﺎﺗــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﻤﯩﺸــﻼﺭ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻠﯩﻘﻘﺎ ﻗﺎﺭﺷــﻰ
ﭼﯩﻘﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﺎﺷـﻘﺎ ﺋﯩـﺶ ﺋﻪﻣﻪﺱ .ﺑـﯘ ،ﺋﯩﺴـﻼﻡ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﯨﻨﯩـﯔ
ﺟﻪۋھﯩﺮﯨﻨﻰ ۋە ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭘﯜﺗـﯜﻥ ﺋﯩﻨﺴـﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﻰ ﻗﯘﭼـﺎﻗﻠﯩﻐﯘﭼﻰ
ﺋـــــﺎﺭﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﭼﯜﺷﻪﻧﻤﻪﺳـــــﻠﯩﻚ ﻳـــــﺎﻛﻰ ﻛﯚﺭﻣﻪﺳـــــﻜﻪ
ﺳﯧﻠﯩﯟﯦﻠﯩﺶ؛ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ھﻪﺩﯨﺴـﻨﯩﯔ ﺋﯩﺒﺎﺭﯨﺴـﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩـﭗ
ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧـــﺪﺍ ،ۋﯗﺟﯘﺩﯨﻨﯩـــﯔ ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ﺗﻪﺭەﭘﻠﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ ﻛﯚﯕـــﯜﻝ
ﺑﯚﻟﻤﻪﺳﻠﯩﻜﻨﻰ ﺋـﺎﺭﺯﯗ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﺋﻮﺧﺸـﺎﺵ ﺑﯩـﺮ ﺑﻪﺩەﻧـﺪە ﺗـﯘﺭﯗپ
ﺑﯘﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ھﯧﺴﺪﺍﺷﻠﯩﻘﻨﻰ ﺋﺎﺭﺗﯘﻗﭽﻪ ﻛﯚﺭﯛﺵ ھﯧﺴـﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ ،ﺑﯘ ﺧﯩـﻞ ﺋﺎﺭﺯﯗﻧﯩـﯔ ھﯧﭽﻘﺎﻧـﺪﺍﻕ ﭘﺎﻳـﺪﯨﻠﯩﻖ ﺗﻪﺭﯨﭙـﻰ
ﻳﻮﻕ.
”ﺑﻪﺩﯨﻨﯩﻤﻨﻰ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﭼﻮﯕﺎﻳﺘﻘﯩﻨﻜﻰ“...
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ھﯧﺴﺪﺍﺷﻠﯩﻘﻰ ﺋـﯘﻧﻰ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﺋﯜﭼـﯜﻥ
ﻛﯚﺭﺳــﯩﺘﻪﻟﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪڭ ﭼــﻮڭ ﭘﯩــﺪﺍﻛﺎﺭﻟﯩﻘﻘﺎ ﻳﯧﺘﻪﻛﻠﻪﻳــﺪﯗ.
ھﻪﺯﺭﯨﺘـــﻰ ﺋﻪﺑـــﯘ ﺑﻪﻛـــﺮﻯ ۋە ﺑﻪﺯﻯ ﭘﯩـــﺪﺍﻛﺎﺭ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻏﺎ
ﻧﯩﺴﺒﻪﺕ ﺑﯧﺮﯨﻠﮕﻪﻥ ﻣﯘﻧﯘ ﺳﯚﺯ ﺑﯘ ﺋﯘﻟـﯘﻍ ﭘﯩـﺪﺍﻛﺎﺭﻟﯩﻘﻨﯩﯔ ﺋﻪڭ
ﻳﺎﺧﺸــﻰ ﺩەﻟﯩﻠــﻰ ﺑﻮﻻﻻﻳــﺪﯗ” :ﺋــﻰ ﺍﷲ! ﺑﻪﺩﯨﻨﯩﻤﻨــﻰ ﺷــﯘﻧﺪﺍﻕ
ﭼﻮﯕﺎﻳﺘﻘﯩﻨﻜﻰ ،ﺩﻭﺯﺍﺧﻨﻰ ﻣﻪﻧﻼ ﺗﻮﻟﺪﯗﺭﯗۋﯦﺘﻪﻱ ،ﺑﻪﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨﯖﺪﯨﻦ
ھــﯧﭽﻜﯩﻢ ﺋــﯘ ﻳﻪﺭﮔﻪ ﻛﯩﺮﻣﯩﺴــﯘﻥ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺋــﺎﺯﺍﺑﯩﻨﻰ ﻳــﺎﻟﻐﯘﺯ
ﻣﻪﻧﻼ ﺗﺎﺭﺗﺎﻱ!“.
ﺩﯦــﻤﻪﻙ ،ﻳﺎﺧﺸــﻰ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﻪڭ ﭼــﻮڭ ﺧﯘﺷــﺎﻟﻠﯩﻘﻰ
ﺋﻮﺧﺸـــﺎﺵ ﺋﯩﻤﺎﻧﻨﯩـــﯔ ﺗﻪﻣﯩﻨـــﻰ ﺗﯧﺘﯩﯟﺍﺗﻘـــﺎﻥ ﺋﯩﻨﺴـــﺎﻧﻼﺭﻧﻰ
ﺳـــﺎﺋﺎﺩەﺗﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸـــﺘﯜﺭﯛﺵ ۋە ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ ﺑﻪﺧﺘﯩﻨـــﻰ ﺗﯩـــﻠﻪﺵ
85

ﺑﻮﻟــﯘپ ،ﻣﺎﻧــﺎ ﺑــﯘ ﻗﻪﻟــﺐ ھــﻮﺯﯗﺭﻯ ۋە ﻛﯚﯕــﯜﻝ ﺭﯨﺸﺘﯩﺴــﻰ ﺋــﯘﻧﻰ
ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺗﯩﺮﯨﻚ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻏﯩﻼ ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﻳﺎﺷﺎپ
ﺋﯚﺗﻜﻪﻥ ۋە ھـﺎﺯﯨﺮ ﻣﻪﯕﮕﯜﻟـﯜﻙ ﺋﯩﺴـﺘﯩﺮﺍھﻪﺗﮕﺎھﯩﺪﺍ ﺗﯘﺭﯗۋﺍﺗﻘـﺎﻥ
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻏﯩﻤﯘ ﻳﯜﺯﻟﻪﻧﺪﯛﺭﯨـﺪﯗ ،ﺋـﯘﻻﺭ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ﺩﯗﺋـﺎ ﻗﯩﻠﯩﺸـﻘﺎ
ﺋﯜﻧﺪەﻳﺪﯗ .ﺗﯚۋەﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻳﻪﺗﺘﯩﻦ ﺑﯘ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﺭﻭﺷﻪﻥ
ﻛﯚﺭﯛۋﺍﻟﻐﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ:
ﺋﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﻠﻪﺭ» :ﭘﻪﺭۋەﺭﺩﯨﮕﺎﺭﯨﻤﯩﺰ! ﺑﯩﺰﮔﻪ
ۋە ﺑﯩﺰﺩﯨﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩـﺮﻯ ﺋﯩﻤـﺎﻥ ﺋﯧﻴﺘﻘـﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻏﺎ
ﻣﻪﻏﭙﯩــﺮەﺕ ﻗﯩﻠﻐﯩــﻦ ،ﺩﯨﻠﻠﯩﺮﯨﻤﯩــﺰﺩﺍ ﻣ ـﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭﮔﻪ ﻗﺎﺭﺷــﻰ
ﺩﯛﺷـــﻤﻪﻧﻠﯩﻚ ﭘﻪﻳـــﺪﺍ ﻗﯩﻠﻤﯩﻐﯩـــﻦ ،ﭘﻪﺭۋەﺭﺩﯨﮕـــﺎﺭﯨﻤﯩﺰ! ﺳـــﻪﻥ
ﻧﺎھــــﺎﻳﯩﺘﻰ ﻣﻪﻏﭙﯩــــﺮەﺕ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﯩﺴــــﻪﻥ ،ﻣﯧﻬﺮﯨﺒﺎﻧﺴــــﻪﻥ«
ﺩەﻳﺪﯗ①.
»ﺋﯩﺴﻼﻣﻐﺎ ﻛﻪﻝ« ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﻘﻰ
ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﺎﺷــــﻘﺎ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻏﺎ ﻧﯩﺴــــﺒﻪﺗﻪﻥ
ﻳـــﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ھﻪﺩﯨﺴـــﺘﻪ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻧـــﮕﻪﻥ ﺋـــﯚﻟﭽﻪﻡ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴـــﯩﺪە
ﻏﻪﻣﺨﻮﺭﻟــﯘﻕ ﻗﯩﻠﯩﺸــﻰ ،ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ھﺎﻳﺎﺗﯩــﺪﺍ ھــﯧﺲ
ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ ،ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﺟﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺗﻪﻥ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ،ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ
ﺗﻪڭ ﻛﯜﻟــــﯜپ ،ﺗﻪڭ ﻳﯩﻐﻠﯩﺸــــﻰ ﺋﻪﻳﻨــــﻰ ۋﺍﻗﯩﺘﺘــــﺎ ﭘﯜﺗــــﯜﻥ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﻰ” :ﻗﯧﻨـﻰ ﺋﯩﺴـﻼﻣﻐﺎ ﻛﻪﻝ!“ ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﻘﯩـﺪﯗﺭ .ﺑـﯘ
ھﻪﺭﮔﯩﺰﻣــﯘ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــﺎﻧﻼﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻠﯩﺸــﯩﺶ

① ﺳﯜﺭە ھﻪﺷﺮ – 10 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.

86

ﺩﯦﮕﻪﻧﻠﯩــﻚ ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺑﻪﻟﻜــﻰ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻏﻪﻣﺨﻮﺭﻟــﯘﻗﻰ ۋە
ﻗـــﻮﻟﻼپ – ﻗﯘۋۋەﺗﻠﯩﺸـــﯩﮕﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸـــﯩﺶ ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ
ﺑﻮﻟﯘﺵ ﻻﺯﯨﻤﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯛپ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ.
ﺑــﯘ ھﻪﺩﯨــﺲ ھﻪﺭ ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﺪﺍ ﺑﻮﻟﯘﺷ ـﻘﺎ ﺗﯧﮕﯩﺸــﻠﯩﻚ
ﺋﯩــﺪﯨﻴﯩﯟﯨﻲ ﭼﯜﺷــﻪﻧﭽﯩﻨﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐــﺎ ﻗﻮﻳــﯘﺵ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑﯩــﺮﮔﻪ،
ﻏﻪﻳــــﺮﻯ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ھﯧﭽﻘﺎﭼــــﺎﻥ ﺋــــﯚﺯﻟﯩﺮﻯ ﺧــــﺎﻻپ
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻏﺎ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩـﺪﯨﻦ ﺋﯩﺒـﺎﺭەﺕ ﻳﻪﻧﻪ
ﺑﯩﺮ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨﻰ ﺳﻪﻣﯩﻤﯩﺰﮔﻪ ﺳﺎﻟﻤﺎﻗﺘﺎ.
ﺷـــــﯘﯕﺎ ﺋﻮﺧﺸـــــﺎﺵ ﺩﯨﻨﻐـــــﺎ ﺋﯧﺘﯩﻘـــــﺎﺩ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳـــــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﻛﯩﺸــﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺩﻭﺳــﺘﻠﯘﻕ ﻧﻪﻳﺮەﯕﻠﯩــﺮﻯ ۋە ﺳﻪﭘﺴــﻪﺗﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ
ﺋﺎﻟﺪﯨﺮﺍپ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﭗ ﻛﻪﺗﻤﻪﺳﻠﯩﻚ ۋە ﺋﺎﻟـﺪﯨﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻤﺎﺳـﻠﯩﻖ
ﻻﺯﯨﻢ.
ﺑــــــﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﺑﺎﺷــــــﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ ،ﺑــــــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯩﻤﻜــــــﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ۋە
ﺋﺎﺭﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺋﯚﺯﻯ ۋە ﺋﯚﺯ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗـﻰ ﺋﯜﭼـﯜﻧﻼ
ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯖﻤﯘ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺪە ﺑـﯘ ﺋﯩﺴـﻼﻣﯩﻲ
ﻏﻪﻣﺨﻮﺭﻟــــــﯘﻗﺘﯩﻦ ﻳﯩﺮﺍﻗﻠﯩﺸــــــﯩﭗ ﻛﯧﺘﯩــــــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ
ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯛپ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﺘﻪ.
ﺑﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ،ﺩﯗﻧﻴـﺎﺩﺍ ﻳﺎﺷـﺎۋﺍﺗﻘﺎﻥ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ
ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻗﻪﻟـــﺐ ﺭﯨﺸﺘﯩﺴـــﻰ ﺑـــﺎﻏﻼﺵ ،ھﻪﺭﺧﯩـــﻞ ﺳـــﻪۋەﭘﻠﻪﺭ
ﺗﯜﭘﻪﻳﻠﯩﺪﯨﻦ ﺯﯗﻟﯘﻡ ﺋﯩﭽﯩﺪە ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩەﺭﺩﯨـﮕﻪ
ﺩﺍۋﺍ ﺑﻮﻟﯘﺵ ،ھﯧﭽﺒﻮﻟﻤﯩﺴﺎ ،ﺩﯗﺋـﺎ ﻗﯩﻠﯩﺸـﺘﯩﻨﻤﯘ ﻳﺎﺧﺸـﻰ ﻧـﯧﻤﻪ
ﺑﻮﻟﺴـــﯘﻥ؟! ﺑـــﯘ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻤﯘ ﺑﯩـــﺮ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ﺋـــﺎﺭﺗﯘﻕ
ﻛﯚﺭﯛﻟﺴﯘﻥ؟!
87

ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﯩﯔ ﻧﻪﺭﯨﺪە ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ،ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ
ﺩەﺭﺩﯨﻨﻰ ﻗﻪﻟﺒﯩﺪە ھﯧﺲ ﻗﯩﻼﻟﻤﯩﻐﺎﻥ ﺑﯩـﺮﻯ ﺋـﯚﺯﯨﻨﻰ ﻗﺎﻧـﺪﺍﻗﻤﯘ
”ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻲ ﻏﻪﻣﺨﻮﺭﻟﯘﻕ“ﻗﺎ ﺑﺎﻏﻼپ ﭼﯜﺷﯩﻨﻪﻟﯩﺴﯘﻥ؟!
ﺷــﯘﻧﻰ ﺋﯘﻧﯘﺗﻤﺎﺳــﻠﯩﻖ ﻛﯧﺮەﻛﻜــﻰ” ،ﺋﯩﻤــﺎﻧﯩﻲ ﺑﯩﺮﻟﯩــﻚ“
ھﯧﭽﻜﯩﻤﮕﻪ ﺑﯘ ﺑﯩـﺮﻟﯩﻜﻜﻪ ﺗﻪۋە ھﻪﺭﻗﺎﻧـﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮﯨﻨـﻰ ﺧـﻮﺭﻻﺵ
ھﻪﻗﻘــﻰ ﺑﻪﺭﻣﯩــﮕﻪﻥ .ﺳــﯚﻳﯜﻣﻠﯜﻙ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﻤﯩــﺰ ﺑــﯘ ھﻪﻗــﺘﻪ
ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺩﯦــﮕﻪﻥ» :ﺑﯩﺮﻛﯩﻤﻨﯩــﯔ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﯩﻨﻰ
ﺧﻮﺭ ﻛﯚﺭﯛﺷـﻰ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ﻳﯧﺘﻪﺭﻟﯩـﻚ ﻳﺎﻣـﺎﻧﻠﯩﻖ )ﮔﯘﻧـﺎھ(
ھﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ«.
ﺋﯘﻧـــﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻧﯩﻜﻪﻥ” ،ﺗﻪﻗـــﯟﺍ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ“ ﺑـــﺎﺭﻟﯩﻖ
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﻰ ﺑﺎﻏﺮﯨﻐﺎ ﺑﺎﺳﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ”ﻛﯚﻳﯜﻣﭽﺎﻥ ﻗﻪﻟﺐ“ﻛﻪ ﺋﯩـﮕﻪ
ﺑﯩﺮﻯ ﺩﯦﻤﻪﻛﺘﯘﺭ.
88

ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﻰ ﺩەپ ﺑﯩﻠﯩﺪﯗ...

3ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼھ ﺋﯩﺒﻨﻰ ﺋﯚﻣﻪﺭ ﺭەﺯﯨﻴﻪﻟﻼھﯘ ﺋﻪﻧﻬﯘﻣـﺎﺩﯨﻦ ﺭﯨـﯟﺍﻳﻪﺕ
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪﯗﻛﻰ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺳــﻪﻟﻼﻟﻼھﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬــﻰ ۋەﺳــﻪﻟﻠﻪﻡ
ﻣﯘﻧـــﺪﺍﻕ ﺩﯦـــﮕﻪﻥ» :ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ )ﺩﯨﻨﯩـــﻲ(
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﯩﺪﯗﺭ«.
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ
ﺑﺎﺷـــــﻘﺎ ﺗـــــﯜﺯﯛﻣﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﻮﺧﺸـــــﺎﺵ ﺋﯩﺴـــــﻼﻣﻤﯘ ﺋـــــﯚﺯ
ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﯩﻨﻰ ﺑﻪﺯﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﻼﺭ ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ ﻗﯘﺭﻏﺎﻥ ۋە ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﺗﺎ
ﺗﻪۋھﯩــــﺪﻧﻰ ،ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗــــﺘﻪ ﺳــــﻪﻣﯩﻤﻲ ﺩﻭﺳــــﺘﻠﯘﻕ ﻳﻪﻧــــﻰ
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﻘﻨﻰ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ .ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ
ﺋﯩﺴــﻼﻡ ﺋﯧﺘﯩﻘــﺎﺩﻯ ﺭﺍﻣﻜﯩﺴــﻰ ﺋﯩﭽﯩــﺪﯨﻜﻰ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﻖ
ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘـــﻰ ﺑﻮﻟـــﯘپ ،ﺑـــﯘ ﺟﻪﻣﺌﯩـــﻴﻪﺕ ۋە ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــﻠﯩﻘﻘﺎ
ﺋﯩﻤﺎﻧــــﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷــــﻘﺎ ﻧﻪ ﺋﯩــــﺮﻕ ،ﻧﻪ ﺭەڭ ،ﻧﻪ ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪﻟﯩــــﻚ
ﺗﯧﺮﯨﺘــﻮﺭﯨﻴﻪ ﭼﻪﻙ -ﭼﯧﮕــﺮﺍ ﺳــﯩﺰﯨﭗ ﺑﯧﺮەﻟﻤﻪﻳــﺪﯗ .ﺋﯩﺴــﻼﻡ
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﺩﯨﻨﺒﯩــﺮ ﺋﺎﻟــﺪﯨﻨﻘﻰ ﺷــﻪﺭﺗﻰ» :ﺍﷲﺗﯩــﻦ
ﺑﺎﺷــﻘﺎ ھــﯧﭻ ﺑﯩــﺮ ﺋﯩــﻼھ ﻳﻮﻗﺘــﯘﺭ ،ﻣﯘھﻪﻣﻤﻪﺩﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴــﺎﻻﻡ
ﺍﷲﻧﯩــﯔ ﺋﻪﻟﭽﯩﺴــﯩﺪﯗﺭ« ﺩەپ ﮔﯘۋﺍھﻠﯩــﻖ ﺑﯧــﺮﯨﺶ ﺑﻮﻟــﯘپ ،ﺑــﯘ
89

ﻛﻪﻟﯩﻤﻪ ﺗﻪۋھﯩـﺪﻧﻰ ﺋﯧﻴﺘﻘـﺎﻥ ھﻪﺭﻗﺎﻧـﺪﺍﻕ ﻛﯩﺸـﻰ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻥ
ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ ۋە ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩـــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸـــﻰ
ھﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ .ﺍﻟـﻠﻪ ﺗﺎﺋـﺎﻻ ﺑـﯘ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨـﻰ ﻗﯘﺭﺋـﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨﻤـﺪە:
ﻣﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻥ )ﺩﯨﻨـﺪﺍ( ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـﻼﺭﺩﯗﺭ① ﺩﯦـﮕﻪﻥ
ﺋﺎﻳﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻮﻟﯩﻤﯘ ﺋﻮﭼﯘﻕ ﻗﯩﻠﯩـﭗ ﺋﯩﭙـﺎﺩﯨﻠﯩﮕﻪﻥ ۋە ﺋـﯧﻼﻥ
ﻗﯩﻠﻐــــﺎﻥ .ﺳــــﯚﻳﯜﻣﻠﯜﻙ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻣــــﯘ» :ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻥ
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﯩﺪﯗﺭ« ﺩﯦﻴﯩﺶ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﯩﯔ
ﻧﻪﺭﯨﺪە ۋە ﻗﺎﻳﺴﻰ ﺩەۋﺭﯨﺪە ﻳﺎﺷـﯩﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﺷـﯩﺪﯨﻦ ﻗﻪﺗﺌﯩﻴـﻨﻪﺯەﺭ،
ﺑﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨـﺪﺍﺵ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨـﻰ
ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﺟﺎﻛﺎﺭﻟﯩﻐﺎﻥ .ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴـﺎﻻﻡ ﺋـﯚﺯﻯ
ﻣﻪﺩﯨﻨﯩﮕﻪ ھﯩﺠـﺮەﺕ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ ۋﺍﻗﺘﯩـﺪﺍ ،ﻣﻪﻛﻜﯩـﺪﯨﻦ ﻛﻪﻟـﮕﻪﻥ
ھﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﺩﯨﻨﯩـﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﺑﯩـﺮ
ﺑﯩــﺮﯨﮕﻪ ﺩﯨﻨﯩــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨــﺪﺍﺵ ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﻗﻮﻳــﯘﺵ ﺋــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖﺗـــﯘﻧﺠﻰ ﺋﯩﺴـــﻼﻡ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﯩﻨـــﻰ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــﻠﯩﻖ ﺋﺎﺳﺎﺳـــﻰ
ﺋﯜﺳــﺘﯩﮕﻪ ﻗﯘﺭﻏــﺎﻥ .ﺯﺍﻣــﺎﻧﯩﻤﯩﺰ ﻛﯩﺸــﯩﻠﯩﺮﻯ ”ﺋﯩﺠﺘﯩﻤــﺎﺋﯩﻲ
ھﻪﻣﻜــــﺎﺭﻟﯩﻖ“ ﺩەپ ﺋﺎﺗﯩﻐــــﺎﻥ ۋە ﺑﻪﺭﭘــــﺎ ﻗﯩﻠﯩﺸــــﻘﺎ ﺗﻪﺷــــﻨﺎ
ﺑﻮﻟﯘۋﺍﺗﻘـــــﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــــﻠﯩﻖ ﻣـــــﯘھﯩﺘﯩﻨﻰ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــــﺒﻪﺭ
ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴــــﺎﻻﻡ ﺗــــﺎﻛﻰ ﻗﯩﻴــــﺎﻣﻪﺗﻜﯩﭽﻪ ﺩﺍۋﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩــــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺋﯜﻣﻤﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﯜﻟﮕﻪ ﺑﻮﻟـﯘﺵ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ﺋﯩﺴـﻼﻡ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩـﯔ ﺗـﯘﻧﺠﻰ
ﺩەۋﺭﻟﯩﺮﯨـــــﺪﯨﻼ ﺋـــــﯚﺯ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﯩﺘـــــﻰ ﺋـــــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺭﻭﻳﺎﭘﻘـــــﺎ
ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻧﯩﺪﻯ .ﺷﯘﯕﺎ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﻘﻨﻰ ﻗﯘﺭﺋـﺎﻥ ۋە
ﺳــﯜﻧﻨﻪﺕ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺟﺎﻛﺎﺭﻟﯩﻐــﺎﻥ ۋە ﻣﻪﺩﯨــﻨﻪ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ
① ﺳﯜﺭە ھﯘﺟﯘﺭﺍﺕ – 10 ،ﺋﺎﻳﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﻤﻰ.

90

ﺋﯧﺘﯩﺒـــﺎﺭەﻥ ﺋـــﯘ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــﻠﯩﻘﻨﻰ ﺑﺎﺷـــﺘﯩﻦ ﻛﻪﭼﯜﺭﯛﺷـــﻜﻪ
ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ ﺋﯜﻣﻤﻪﺕ ﺋﯩﺪﻯ.
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﻖ – )ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ( ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ۋە
ﻛﯜﭼﻠﯜﻙ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﯟەﺕ ﺑﻮﻟـﯘﺵ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﯩـﺮﮔﻪ ،ﺑـﯘ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﯟەﺕ
ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﮔﻪﻧﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺳـﺎﻧﻰ ﻛﯚﭘﻪﻳﮕﻪﻧﺴـﯧﺮﻯ ﺋﯧﺸـﯩﭗ
ﺑﺎﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﻪﺳﺌﯘﻟﯩﻴﻪﺕ ﺗﯘﻳﻐﯘﺳﯩﺪﯗﺭ .ﻗﯘﺭﺋـﺎﻥ ۋە ھﻪﺩﯨﺴـﻠﻪﺭﺩە
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻨﯩﯔ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ
ﻛﯧﺮەﻛﻠﯩﻜﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪۋﺳـﯩﻴﻪ ۋە ﺋﺎﮔـﺎھﻼﺭ ﻧﺎھـﺎﻳﯩﺘﻰ
ﺋﯧﻨﯩــﻖ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐــﺎ ﻗﻮﻳﯘﻟﻐــﺎﻥ .ﺋﻪﺳــﻠﯩﺪە ﺑــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺗﻪۋﺳــﯩﻴﻪ ۋە
ﺋﺎﮔﺎھﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎھﯩﻴﯩﺘﻰ ”ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـﻠﯩﻖ“ ﻛﻪﻟﯩﻤﯩﺴـﯩﻨﯩﯔ
ﺋﯚﺯﯨﺪﯨﻨﻼ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻨﯩﭗ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴــﺎﻻﻡ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨﺴــﯩﺪﯨﻜﻰ
ھﻪﺭﻗﺎﻧــــﺪﺍﻕ ﻣﯘﻧﺎﺳــــﯩﯟەﺗﺘﻪ ھﻪﺭ ﺑﯩــــﺮ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋــــﯚﺯ
ﻧﻪﭘﺴـــﯩﻨﻰ ﺋـــﯚﻟﭽﻪﻡ ﻗﯩﻠﯩﺸـــﻰ ﻛﯧﺮەﻛﻠﯩﻜﯩﻨـــﻰ ﻧﻪﺳـــﯩﻬﻪﺕ
ﻗﯩﻠﯩــﭗ» :ھــﯧﭽﻜﯩﻢ ﺋــﯚﺯﻯ ﻳﺎﺧﺸــﻰ ﻛــﯚﺭﮔﻪﻧﻨﻰ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﻰ
ﺋﯜﭼﯜﻧﻤــــﯘ ﻳﺎﺧﺸــــﻰ ﻛــــﯚﺭﻣﯩﮕﯩﭽﻪ ﻣــــﯘﺋﻤﯩﻦ ﺑﻮﻻﻟﻤﺎﻳــــﺪﯗ«
ﺩﯦﮕﻪﻧﯩﺪﻯ①.
ﻣﺎﻧــــــﺎ ﺑــــــﯘ ھﻪﺩﯨــــــﺲ ﺩﯨﻨﯩــــــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــــــﻠﯩﻖ
ﻣﻪﺳـــﺌﯘﻟﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺑـــﺎﺭﻟﯩﻖ ۋەﺯﻧﯩﻨـــﻰ ﺗﻮﻟـــﯘﻕ ﺋﯩﭙـــﺎﺩﯨﻠﻪپ
ﺑﻪﺭﻣﻪﻛــﺘﻪ .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ،ﻣﻪﻗﺴــﻪﺗﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤــﯘ ﺋﻮﭼــﯘﻕ ﺋﯩﭙــﺎﺩﯨﻠﻪﺵ
ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ،ﺑﺎﺷــــﻘﺎ ھﻪﺩﯨﺴــــﻠﻪﺭﺩﯨﻨﻤﯘ ﭘﺎﻳــــﺪﯨﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﺩﯨﻨﯩــ ـﻲ
① ﺑﯘﺧﺎﺭﻯ ،ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ،ﺗﯩﺮﻣﯩﺰﻯ ۋە ﻧﻪﺳﺎﺋﻰ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.

91

ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺑﻪﺯﻯ ﺷــﻪﺭﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳــﯩﺘﯩﭗ ﺋﯚﺗــﯜﺵ
ﺑﯩﺰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺩەپ ﻗﺎﺭﺍﻳﻤﯩﺰ.
ﺩﯨﻨﯩﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺷﻪﺭﺗﻠﯩﺮﻯ
ﺑﯩــــﺮ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻥ ﮔﻪﺭﭼﻪ ﻧــــﺎھﻪﻗﭽﯩﻠﯩﻜﻜﻪ ﺋﯘﭼﺮﯨﻐــــﺎﻥ
ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﺑﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﯩﻐﺎ ﺋﯜچ ﻛﯜﻧـﺪﯨﻦ ﺋـﺎﺭﺗﯘﻕ
ﺋــــﺎﺩﺍۋەﺕ ﺳﺎﻗﻠﯩﺴــــﺎ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳــــﺪﯗ .ﻳﯧﻨﯩــــﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻥ
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸـــﯩﺪﯨﻦ ﻳـــﯜﺯ ﺋـــﯚﺭﯛپ ،ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ﺩﯨﻨـــﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭ ﻳـــﺎﻛﻰ
ﺩﯨﻨﺴﯩﺰﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﻭﺳﺘﻼﺷﺴﺎ ،ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ .ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﺎﺗـﺎ
ﺑــﻮۋﯨﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﺩﯨﻦ ﻗﺎﻟﻐــﺎﻥ ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺳــﯚﺯ ﺑــﺎﺭ” :ﺗﻮﯕﮕــﯘﺯﺩﯨﻦﭘﻮﺳﺖ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ ،ﻛﺎﭘﯩﺮﺩﯨﻦ ﺩﻭﺳﺖ“.
ھﻪﺭﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋـﯚچ
ﺋــﺎﺩﺍۋەﺕ ﺗﯘﺗﯘﺷــﻰ ،ﺋــﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﻳــﯜﺯ ﺋﯚﺭﯛﺷــﻰ ،ﺋﺎﺭﯨﻐــﺎ ﺳــﯜﻧﺌﯩﻲﺋﯜﺳـــﺘﯜﻧﻠﯜﻙ ﺋـــﯚﻟﭽﻪﻣﻠﯩﺮﻯ ﭘﻪﻳـــﺪﺍ ﻗﯩﻠﯩﯟﯦﻠﯩﺸـــﻰ ھﻪﺭﮔﯩـــﺰ
ﺩﯗﺭﯗﺱ ﺋﻪﻣﻪﺱ .ﭼـــــﯜﻧﻜﻰ ﻣﯘﺳـــــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﻣﯘﺳـــــﯘﻟﻤﺎﻧﺪﯨﻦ
ﺋﯜﺳــــــﺘﯜﻧﻠﯜﻛﻰ ﭘﻪﻗﻪﺕ ۋە ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺍﺭﻟﯩــــــﻖ ﺑﯩﻠﻪﻧــــــﻼ
ﺋﯚﻟﭽﯩﻨﯩﺪﯗ.
ﻣﻪﻳﻠــﻰ ﺷــﻪﺧﺲ ﻳــﺎﻛﻰ ﻣﯩﻠــﻠﻪﺕ ﺑﻮﻟﺴــﯘﻥ ،ھﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ
ﺗﺎﻟﻼﺷــﻘﺎ ﺗــﻮﻏﺮﺍ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧــﺪە ،ﺩﯨﻨﯩــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﯩﻨﻰ ﺩﺍﺋﯩﻤــﺎ
ﺋﺎﻟـــﺪﯨﻨﻘﻰ ﺋﻮﺭﯗﻧﻐـــﺎ ﻗﻮﻳﯘﺷـــﻰ ﻛﯧـــﺮەﻙ .ﺑﻮﻟﯘﭘﻤـــﯘ ،ھـــﺎﺯﯨﺮﻗﻰ
ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍﻟﯩﻖ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺳـﻪھﻨﯩﻠﻪﺭﺩە ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩـﺮ
– ﺑﯩﺮﯨﮕﻪ ﻳﯚﻟﻪﻧﭽﯜﻙ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﯩﯔ ﻛـﯜچ ﺗﻪﯕﭙﯘﯕﻠـﯘﻗﯩﻨﻰ
ﺳﺎﻗﻼﺷــﺘﺎ ﺑﻪﻛﻤــﯘ ﻣــﯘھﯩﻢ ﺋﻪھﻤﯩــﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩــﮕﻪ .ﺗﯚۋەﻧــﺪە ﺑــﯘ
92

ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻐـــﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺑﯩـــﺮ ﻗـــﺎﻧﭽﻪ ھﻪﺩﯨﺴـــﻨﻰ ﻛـــﯚﺭﯛپ
ﺋﯚﺗﯩﻤﯩﺰ:
»ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ )ﺩﯨﻨﯩـﻲ( ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﯩﺪﯗﺭ«؛
»ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﯩﻐﺎ ﺯﯗﻟــﯘﻡ
ﻗﯩﻠﻤﺎﻳــﺪﯗ«؛ »ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﯩﻨﻰ ﻣﯘﺳــﯩﺒﻪﺕ
ﺋﯩﭽﯩـــﺪە ﺗﺎﺷـــﻼپ ﻗﻮﻳﻤﺎﻳـــﺪﯗ ،ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺯﺍﻟﯩﻤﻨﯩـــﯔ ﺯﯗﻟﻤﯩﻐـــﺎ
ﺋﯘﭼﺮﯨﺸـــﯩﻐﺎ ﻳـــﻮﻝ ﻗﻮﻳﻤﺎﻳـــﺪﯗ«؛ »ﻛﯩﻤﻜـــﻰ ﺑﯩـــﺮ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــﯩﻐﺎ ﻳــﺎﺭﺩەﻡ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻜﻪﻥ ،ﺍﷲﻣــﯘ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﻳــﺎﺭﺩەﻡ
ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ«؛ »ﻛﯩﻤﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﻣﯜﺷﻜﯩﻼﺗﯩﻨﻰ ﺋﺎﺳﺎﻥ
ﻗﯩﻠﯩــــﭗ ،ﺧﯘﺷــ ـﺎﻝ ﻗﯩﻠﺴــــﺎ ،ﺍﷲﻣــــﯘ ﻗﯩﻴــــﺎﻣﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘﻧﯩــ ـﯔ
ﻣﯜﺷـــﻜﯜﻻﺗﯩﻨﻰ ﺋﺎﺳـــﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ،ﺑﻪﺧـــﺘﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸـــﺘﯜﺭﯨﺪﯗ«؛
»ﻛﯩﻤﻜـــﻰ ﺑـــﯘ ﺩﯗﻧﻴـــﺎﺩﺍ ﺑﯩـــﺮ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸـــﯩﻨﯩﯔ
ﺋﻪﻳﯩﺒﯩﻨﻰ ﻳﺎﭘﺴـﺎ ،ﺍﷲﻣـﯘ ﻗﯩﻴـﺎﻣﻪﺕ ﻛـﯜﻧﻰ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺋﻪﻳﯩﺒﯩﻨـﻰ
ﻳﺎﭘﯩﺪﯗ«.
ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ھﻪﺩﯨﺴـﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺋﻮﭼـﯘﻕ ﻛـﯚﺭﯛۋﺍﻟﻐﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯗﻛﻰ،
ﺩﯨﻨﯩـــــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــــﻠﯩﻖ ﺭﺍﻣﻜﯩﺴـــــﻰ ﺋﯩﭽﯩـــــﺪە ﺗـــــﯘﺭﯗپ،
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻼﺭﭼﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐـــﺎﻥ ھﻪﺭ ﺑﯩــﺮ ﺋﯩـــﺶ ﺋـــﺎﺧﯩﺮەﺗﺘﯩﻤﯘ
ﭼﻮﻗﯘﻡ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻘﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﯩﺪﯗ .ﻳﻪﻧﻰ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ ﺑﯩﺮ – ﺑﯩﺮﯨﮕﻪ
ﻧﯩﺴــــﺒﻪﺗﻪﻥ ”ﺋــــﺎﺧﯩﺮەﺕ ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ﺳــــﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﻣﻪﺑــــﻠﻪﻍ“
ھﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
93

ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺕ
ﺍﻟﻠﻪ ﺗﺎﺋﺎﻻ ھﯘﺟﯘﺭﺍﺕ ﺳﯜﺭﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻠﯩﮕﻪﻥ ﺋﺎﻳﻪﺗﻠﯩﺮﯨﺪە
ﺩﯨﻨﯩـ ـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨﺴـــﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺕ ھﻪﻗﻘﯩـــﺪە
ﺗﻮﺧﺘﺎﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘپ ،ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩە ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﯩﺘﯩﭗ ﻗﻮﻳﯘﺷﻨﻰ ﻣﯘۋﺍﭘﯩﻖ
ﻛﯚﺭﺩﯗﻕ.
ﭘﺎﺳﯩﻖ ﺑﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺳـﯚﺯﯨﮕﻪ ﺩەﺭھـﺎﻝ ﺋﯩﺸـﯩﻨﯩﭗ ﻛﻪﺗـﻤﻪﻱ،
ﺋﯘ ﺗﻮﻏﺮﯗﻟﯘﻕ ﺋﯩﺰﺩﯨﻨﯩﭗ ﻛﯚﺭﯛﺵ ﻻﺯﯨﻢ .ﺑﻮﻟﯘﭘﻤـﯘ ،ﺯﺍﻣـﺎﻧﯩﻤﯩﺰﺩﺍ
ﻣﻪﻟﯘﻡ ﻣﯘﺩﺩﯨﺌﺎ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺧﯩـﺰﻣﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﻪﺗﺒﯘﺋﺎﺗﻼﺭﻧﯩـﯔ
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﺧﻪۋەﺭﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺷﯘ ﺧﻪۋەﺭﻧﯩـﯔ
ﺋﻪﺳــــﻠﻰ ﻣﻪﻧﺒﻪﺳــــﯩﮕﻪ ﺳﯧﻠﯩﺸــــﺘﯘﺭﯗپ ،ﺭﺍﺳــــﺖ – ﻳﺎﻟﻐــــﺎﻥ
ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺋﺎﻳﺮﯨﭗ ﭼﯩﻘﯩـﺶ ﺑﯩـﺰ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﻗﯩﻠﯩﺸـﻘﺎ
ﺗﯧﮕﯩﺸﻠﯩﻚ ﻣﯘھﯩﻢ ۋەﺯﯨﭙﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪﻯ.
ﺋﯚﺯﺋــﺎﺭﺍ ﻛﯧﻠﯩﺸــﻪﻟﻤﯩﮕﻪﻥ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﻳــﺎﻛﻰ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ
ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﻨﻰ ﺗﯜﺯەپ ﻗﻮﻳـﯘﺵ ،ﺋﺎﺭﯨﻠﯩﺮﯨـﺪﺍ ھﻪﻕ ۋە
ﺋـــﺎﺩﺍﻟﻪﺗﻨﻰ ﺋـــﯚﻟﭽﻪﻡ ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ﺗـــﯘﺭﯗپ ھﯚﻛـــﯜﻡ ﭼﯩﻘﯩـــﺮﯨﺶ،
ھﻪﻗﺴﯩﺰﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ ﺗﻪﺭەﭘﻨـﻰ ﺍﷲ ﺑﯧﻜﯩﺘﯩـﭗ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﭼﻪﻙ
– ﭼﯧﮕﺮﺍﻏـــﺎ ﺭﺍﺯﻯ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ھﻪﺭﺧﯩـــﻞ ﭼـــﺎﺭﯨﻠﻪﺭﻧﻰ
ﻗــﻮﻟﻠﯩﻨﯩﺶ ،ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴــﯩﻨﻰ ﺋﺴــﻼھ ﻗﯩﻠﯩــﺶ
ﻛﯧﺮەﻙ.
ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﻪﺭﻟﻪﺭ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﻪﺭﻟﻪﺭﻧـﻰ ،ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻥ
ﺋﺎﻳـــــﺎﻟﻼﺭﻣﯘ ﺑﺎﺷـــــﻘﺎ ﻣﯘﺳـــــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﺎﻳـــــﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﻣﻪﺳـــــﺨﯩﺮە
ﻗﯩﻠﻤﺎﺳــﻠﯩﻘﻰ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺍﷲ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨــﺪە ﺋﯚﺯﯨــﺪﯨﻨﻤﯘ ﺋﯜﺳــﺘﯜﻥ
ﺑﻮﻟــﯘپ ﻗﯧﻠﯩﺸــﻰ ﻣــﯘﻣﻜﯩﻦ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨــﻰ ﺋﯘﻧﯘﺗﻤﺎﺳــﻠﯩﻘﻰ
ﻛﯧﺮەﻙ.
94

ﺑﯩﺮ -ﺑﯩﺮﯨﻨﻰ ﺳﻪﺕ ﻟﻪﻗﻪﻡ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭼﺎﻗﯩﺮﻣﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ،ﻳﺎﻣﺎﻥ
ﻧﯩﻴﻪﺗــﺘﻪ ﺑﻮﻟﻤﺎﺳــﻠﯩﻘﻰ ،ﻣﻪﺧﭙﯩ ـﻲ ﺋﯩﺸــﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﺳــﯩﺮﻟﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺗﯩــــﯔ -ﺗﯩﯖﻠﯩﻤﺎﺳــــﻠﯩﻘﻰ ۋە ﻏﻪﻳــــﯟەﺕ ﻗﯩﻠﯩــــﭗ ،ﮔﻪﭘــــﺘﻪ
ﭼﺎﻗﻤﺎﺳﻠﯩﻖ ﻻﺯﯨﻢ.①...
ﻣﺎﻧـــﺎ ﺑﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ ھﻪﻣﻤﯩﺴـــﻰ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩـ ـﻲ
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻣﻪﻳﻠـﻰ ﻗـﻮﻟﻰ ﻳـﺎﻛﻰ ﺗﯩﻠـﻰ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﺴـﯘﻥ،
ﺯﯨﻴــﺎﻥ ﻳﻪﺗﻜﯜﺯﻣﻪﺳــﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ،ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸ ـﯩﻐﺎ ﻛﯚﯕﻠﯩــﺪە ﻳﺎﻣــﺎﻥ
ﻧﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﻤﺎﺳـﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳـﯩﺘﯩﭗ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛـﺘﻪ .ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـﺒﻪﺭ
ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴــﺎﻻﻣﻤﯘ ﺑﯩــﺮ ھﻪﺩﯨﺴ ـﯩﺪە ﺑﺎﺷــﻘﺎ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻐﺎ ﺗﯩــﻞ
ﻳــﺎﻛﻰ ﻗــﻮﻟﻰ ﺋــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺯﯨﻴــﺎﻥ ﺳــﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ
”ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺍﺭ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ“ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨـﻰ ﺗﻪﺭﯨـﭙﻠﻪپ ﺑﻪﺭﮔﻪﻧﯩـﺪﻯ.
ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩــــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــــﯩﻨﻰ ﺋﯚﺯﯨــــﺪﯨﻦ ﺗــــﯚۋەﻥ
ﻛﯚﺭﻣﻪﺳــــﻠﯩﻜﻰ ،ھﻪﺗﺘــــﺎ ﺋــــﯘ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸــــﻰ ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ﺋــــﯚﺯ
ﻧﻪﭘﺴــﯩﺪﯨﻨﯩﻤﯘ ۋﺍﺯ ﻛﯧﭽﯩﺸــﻰ ،ﺑﯩــﺮ -ﺑﯩــﺮﯨﮕﻪ ﻳﺎﺧﺸــﻰ ﺩﯗﺋــﺎ
ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﯘﺭﯗﺷـﻰ ﻛﯧـﺮەﻙ .ﻣﯘﺋﻤﯩﻨﻨﯩـﯔ ﺩﯨﻨﯩـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸـﻰ
ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﻪﺧﭙﯩﻲ ﺩﯗﺋﺎﺳﻰ ﻣﻪﻗﺒﯘﻟﺪﯗﺭ.
ﺑﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﯚﺯ ﻛﯜﭼﻰ ،ﺧﯘﺷﺎﻟﻠﯩﻘﻰ ،ﺩﯙﻟﯩﺘﻰ ،ﺋﯩـﺰﺯەﺕ
ھــــﯚﺭﻣﯩﺘﻰ ۋە ﺷــــﻪﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩــــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــــﻠﯩﺮﯨﺪﺍﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﺪﯗ ۋە ﺷﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﺗﺎﭘﯩﺪﯗ.
ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺧﯘﺷــﺎﻟﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﺗﻪڭ
ﺑﻪھــﺮﯨﻤﻪﻥ ﺑﻮﻟــﯘپ ،ﺩەﺭﺩ -ﺋﻪﻟﯩﻤﯩــﮕﻪ ﻳﯧﺘﯩﺸـﻰ ﻛﯧــﺮەﻙ .ﺑﯩــﺮ
ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺑـــﺎﻻ -ﻗـــﺎﺯﺍ ﻳـــﺎﻛﻰ ﺯﯗﻟﯘﻣﻐـــﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﺴـــﺎ ،ﻗﺎﻟﻐـــﺎﻥ
① ﺳﯜﺭە ھﯘﺟﯘﺭﺍﺕ – 6 ،ﺩﯨﻦ – 12ﺋﺎﻳﻪﺗﻜﯩﭽﻪ ﻗﺎﺭﺍڭ.

95

ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ھﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺋﯘ ﺩﯨﻨﯩـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸـﯩﻐﺎ ﻳـﺎﺭﺩەﻡ
ﻗـــﻮﻟﯩﻨﻰ ﺳﯘﻧﯘﺷـــﻰ ﻛﯧـــﺮەﻙ ،ﻣﺎﻧـــﺎ ﺑـــﯘ” ،ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـــﻠﯩﻖ“
ﻣﻪﺟﺒﯘﺭﯨﻴﻪﺗﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯘپ ،ﺍﷲ ﺗﺎﺋﺎﻻ ﻗﯘﺭﺋﺎﻧﻰ ﻛﻪﺭﯨﻤﺪە:
ﻣـ ـﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭ ﺯﯗﻟﯘﻣﻐـــﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﻐﺎﻧـــﺪﺍ ﺑﯩـــﺮ -ﺑﯩـــﺮﯨﮕﻪ ﻳـــﺎﺭﺩﻡ
ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﺪﯗ ① ...ﺩﯦﮕﻪﻥ .ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻣﯘ» :ﻣﻪﻳﻠـﻰ ﺯﺍﻟﯩـﻢ
ﻳﺎﻛﻰ ﻣﻪﺯﻟﯘﻡ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ،ﺩﯨﻨﯩـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸـﯩﯖﻐﺎ ﭼﻮﻗـﯘﻡ ﻳـﺎﺭﺩەﻡ
ﻗﯩــﻞ!« ﺩﯦــﮕﻪﻥ .ﺳــﺎھﺎﺑﯩﻠﻪﺭ” :ﺋــﻰ ﺭەﺳــﯘﻟﯘﻟﻼھ! ﻣﻪﺯﻟﯘﻣﻼﺭﻏــﺎ
ﻳﺎﺭﺩەﻡ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯗﻕ ،ﺋﻪﻣﻤـﺎ ﺯﺍﻟﯩﻤﻐـﺎ ﻗﺎﻧـﺪﺍﻕ ﻳـﺎﺭﺩەﻡ
ﻗﯩﻠﯩﻤﯩﺰ؟“ ﺩەپ ﺳﻮﺭﺍﺷـﻘﺎﻧﯩﺪﻯ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴـﺎﻻﻡ:
»ﺋــﯘﻧﻰ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﺯﯗﻟــﯘﻡ ﻗﯩﻠﯩﺸــﺘﯩﻦ ﺗﻮﺳﯘﺷــﻨﯩﯔ ﺋــﯚﺯﻯ
ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــﺎ ﺑﯧـــﺮﯨﻠﮕﻪﻥ ﻳـــﺎﺭﺩەﻡ ھﯧﺴـــﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ« ﺩەپ ﺟـــﺎۋﺍﺏ
ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩـــﺮ ھﻪﺩﯨﺴـــﺘﻪ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩـــﺮ -ﺑﯩـــﺮﻯ
ﺋﯜﺳــــﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ھﻪﻗﻠﯩــــﺮﻯ ﻣﯘﻧــــﺪﺍﻕ ﺑﺎﻳــــﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐــــﺎﻥ:
»ﺋﯘﭼﺮﺍﺷــﻘﺎﻧﺪﺍ ﺳــﺎﻻﻡ ﺑﯧــﺮﯨﺶ؛ ﺩەۋﯨــﺘﯩﮕﻪ ﺋﯩﺠــﺎﺑﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩــﺶ؛
ﻧﻪﺳـــــــﯩﻬﻪﺕ ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﺴـــــــﺎ ،ﺗﻪﻟﯩﭙﯩﻨـــــــﻰ ﺋـــــــﻮﺭﯗﻧﻼﺵ؛
ﭼﯜﺷــــﻜﯜﺭﮔﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧــــﻴﯩﻦ” :ﺋﻪﻟﻬﻪﻣــــﺪﯗﻟﯩﻠﻼھ“ ﺩﯦﺴــــﻪ،
”ﻳﻪﺭھﻪﻣﯘﻛﻪﻟﻼھ“ ﺩﯦﻴﯩﺶ؛ ﺋﺎﻏﺮﯨـﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧـﺪﺍ ﻳـﻮﻗﻼﺵ؛ ۋﺍﭘـﺎﺕ
ﺑﻮﻟﺴﺎ ،ﺗﺎﻛﻰ ﻗﻪﺑﺮﯨﮕﯩﭽﻪ ﺟﯩﻨﺎﺯﯨﺴﯩﻐﺎ ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﺶ«②.
① ﺳﯜﺭە ﺷﯘﺭﺍ – 39 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.
② ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.

96

ﺑﯩﺮ ﺟﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺗﻪﻧﺪەﻙ...
ﻳﯘﻗﯩﺮﯨـــﺪﺍ ﻛﻪﻟﺘـــﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻥ ﺋـــﺎﻳﻪﺕ ۋە ھﻪﺩﯨﺴـــﻠﻪﺭ ﺷـــﯘﻧﻰ
ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗﻛﻰ ،ﺋﯩﺴﻼﻣﺪﯨﻜﻰ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـﻠﯩﻖ
ھﯧﺲ -ﺗﯘﻳﻐﯘ ،ﻛﯚﺯ -ﻗﺎﺭﺍﺵ ،ﭘﻮﺯﯨﺘﺴﯩﻴﻪ ،ﻗﺎﻳﻐﯘ ۋە ﺷـﺎﺗﻠﯩﻘﻼﺭﺩﺍ
ﺑﯩــﺮ ﺟــﺎﻥ ﺑﯩــﺮ ﺗﻪﻧــﺪەﻙ ﺑﻮﻟــﯘﺵ ۋە ﺋــﯚﺯﯨﻨﻰ ﺷــﯘﻧﺪﺍﻕ ھــﯧﺲ
ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﺩﯦــﻤﻪﻙ ﺑﻮﻟــﯘپ ،ﺑــﯘ ھﻪﻗﺘﯩﻜــﻰ ھﻪﺩﯨﺴــﻠﻪﺭﺩە ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ
ﺩﯦﻴﯩﻠﮕﻪﻥ:
»ﻣــﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭ ﺑﯩــﺮ -ﺑﯩﺮﯨﻨــﻰ ﻳﺎﺧﺸــﻰ ﻛــﯚﺭﯛﺵ ،ﺑﯩــﺮ -
ﺑﯩــﺮﯨﮕﻪ ﻛﯚﯕــﯜﻝ ﺑﯚﻟــﯜﺵ ۋە ﺑﯩــﺮ -ﺑﯩﺮﯨﻨﯩــﯔ ﺋﯜﺳــﺘﯩﺪﯨﻜﻰ
ھﻪﻗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﻮﻏﺪﺍﺷﺘﺎ ﺧﯘﺩﺩﻯ ﺑﯩﺮ ﺟﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺗﻪﻧﮕﻪ ﺋﻮﺧﺸـﺎﻳﺪﯗ.
ﺑﻪﺩەﻧﻨﯩــﯔ ﻗﺎﻳﺴــﯩﺒﯩﺮ ﺋﻪﺯﺍﺳــﻰ ﺋﺎﻏﺮﯨﺴــﺎ ،ھﻪﻣــﻤﻪ ﻳﯧــﺮﻯ ﺗﻪڭ
ﺑﯩﺌﺎﺭﺍﻡ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ ۋە ﺋﯘﻳﻘﯘﺳﯩﺰ ﻗﺎﻟﯩﺪﯗ«①.
»ﻣـ ـﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭ ﺑﯩـــﺮ -ﺑﯩـــﺮﯨﮕﻪ ﻧﯩﺴـــﺒﻪﺗﻪﻥ ﺑﯩـــﺮ ﭘﯜﺗـــﯜﻥ
ﺑﯩﻨﺎﻧﯩﯔ ﺯﯨﭻ ﺟﯩﭙﺴﯩﻼﻧﻐﺎﻥ ﭘﺎﺭﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﻳﺪﯗ«②.
ﺩﯨﻨﯩــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻣﺎﻧــﺎ ﻣﯘﺷــﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩــﺰﻏﯩﻦ ۋە
ﺳــــﻪﻣﯩﻤﯩﻲ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــــﺎﻥ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــــﯔ ﻏﯧﻤﯩﻨــــﻰ ﻳــ ـﯧﻤﯩﮕﻪﻥ،
ﻗﯩﻴﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻘــﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻛــﺎﺭﻯ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــﺎﻥ ﻛﯩﺸــﻰ ﺋــﯘﻻﺭﺩﯨﻦ
)ﻳﻪﻧــﻰ ﺩﯨﻨﯩــﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻼﺭﺩﯨﻦ( ﺑﻮﻟــﯘﺵ ﺳــﺎﻻھﯩﻴﯩﺘﯩﻨﻰ
ﻳﻮﻗﺎﺗﻘــﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯗ .ﺋﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﯩﻜﻪﻥ ،ھﻪﺭ ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ
ھﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺋﻪھــﯟﺍﻝ ﺋﺎﺳــﺘﯩﺪﺍ ﺩﺍۋﺍﻣﻠﯩــﻖ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﭘﯧﺘــﻰ
① ﺑﯘﺧﺎﺭﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.
② ﺑﯘﺧﺎﺭﻯ ،ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ۋە ﺗﯩﺮﻣﯩﺰﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.

97

ﻗﯧﻠﯩﺸـــﻘﺎ ،ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠـــﻠﻪ ﺑﻮﻟﯘﺷـــﻘﺎ ،ﺋﯘﻻﺭﻏـــﺎ
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﭽﻪ ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩﺸــﻘﺎ ﻣﻪﺟﺒــﯘﺭ ھﻪﺗﺘــﺎ ﺟﺎۋﺍﺑﻜــﺎﺭ.
ﭼــﯜﻧﻜﻰ) ،ﺩﯗﻧﻴــﺎﺩﺍ( ﺩﯨﻨﯩ ـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﻘﺘﯩﻨﻤﯘ ﻛﯜﭼﻠــﯜﻙ ۋە
ﻣﯘﺑﺎﺭەﻙ ﺭﯨﺸﺘﻪ ﻳﻮﻕ .ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜﻥ ،ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﻳـﯜﺭﯨﻜﻰ
ﺩﺍۋﺍﻣﻠﯩﻖ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﻰ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ﺳﻮﻗﯘﺷـﻰ ﻛﯧـﺮەﻙ.
ﭼﯜﻧﻜﻰ ھﺎﻳـﺎﺕ ﺩﯨﻨﯩـﻲ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷـﻼﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺗﯧﺨﯩﻤـﯘ ﮔـﯜﺯەﻝ
)ﻣﻪﻧﯩﻠﯩﻚ( ﺋﯚﺗﯩﺪﯗ.

98

ھﻪﻣﯩﺸﻪ ﺋﺎﮔﺎھ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ

ﺋﻪﺑـــــﯘ ھـــــﯘﺭەﻳﺮە ﺭەﺯﯨﻴﻪﻟﻼھـــــﯘ ﺋﻪﻧﻬـــــﯘﺩﯨﻦ ﺭﯨـــــﯟﺍﻳﻪﺕ
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪﯗﻛﻰ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺳــﻪﻟﻼﻟﻼھﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬــﻰ ۋەﺳــﻪﻟﻠﻪﻡ
ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺩﯦــﮕﻪﻥ» :ﻣــﯘﺋﻤﯩﻦ ﺑﯩــﺮ ﻗﯧــﺘﯩﻢ ﻳﯩــﻼﻥ ﭼﺎﻗﻘــﺎﻥ
ﺗﯚﺷﯜﻛﻜﻪ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻗﻮﻟﯩﻨﻰ ﺗﯩﻘﻤﺎﻳﺪﯗ«.
ﻣﯘﺋﻤﯩﻨﻤﯘ ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ،ﺋﻪﻣﻤﺎ...
ﺷﯘﺑﯩﻬﯩﺴﺰﻛﻰ ،ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻤﯘ ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼـﯜﻥ
ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﺸــﯩﺪﯗ ،ﺧﺎﺗﺎﻻﺷــﺘﯘﺭﯗﻟﯩﺪﯗ ،ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﯩــﺪﯗ ،ﺋﺎﻟــﺪﺍﻡ ﺧﺎﻟﺘﯩﻐــﺎ
ﭼﯜﺷــﯜﺭﯛﻟﯩﺪﯗ .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﯘﻟــﯘﻍ ﺋﯩﺴــﻼﻡ ﺩﯨﻨﯩﻐــﺎ ﺗﻪۋە
ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ۋە ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴـــﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﺋـــﯜﻣﻤﯩﺘﻰ
ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ﺗﯧﺨﯩﻤـــﯘ ﺩﯨﻘــﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺸــﻰ ۋە ﺋﺎﮔـــﺎھ
ﺑﻮﻟﯘﺷــﻰ ﻛﯧــﺮەﻙ .ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻧﻮﺭﻣــﺎﻝ ﺋﻪھﯟﺍﻟــﺪﺍ ھﻪﺭﮔﯩﺰﻣــﯘ
ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻧﻰ -ﻣﻪﻳﻠــﻰ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻳــﺎﻛﻰ ﻏﻪﻳــﺮﻯ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ
ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ -ﺋﺎﻟـﺪﺍﺵ ﻧﯩﻴﯩﺘﯩـﺪە ﺑﻮﻟﻤﺎﻳـﺪﯗ .ﺋﯚﺯﯨﻤـﯘ ھﻪﻡ ﺋﯘﻧـﺪﺍﻕ
ﺗﯧـــﺰ ﺋﺎﻟـــﺪﯨﻨﯩﭗ ﻳﯜﺭﻣﻪﻳـــﺪﯗ .ﺑﻮﻟﯘﭘﻤـــﯘ ،ﺑﯧﺸـــﯩﺪﯨﻦ ﺷـــﯘﻧﺪﺍﻕ
ﺗﻪﺟــﺮﯨﺒﻪ ﺋــﯚﺗﻜﻪﻥ ،ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﺋﺎﻟــﺪﯨﻨﯩﭗ ﺑﺎﻗﻘــﺎﻧﻼﺭ ﺗﯧﺨﯩﻤــﯘ
ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ...
99

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴــﺎﻻﻣﻨﯩﯔ ﺑــﯘ ھﻪﺩﯨﺴــﻨﻰ ﺑﯩــﺰﮔﻪ
ﺳﯚﺯﻟﻪپ ﺑﯧﺮﯨﺸﯩﮕﻪ ﺳﻪۋەﺑﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﯚۋەﻧـﺪﯨﻜﻰ ۋەﻗﻪﻟﯩـﻚ ﺑـﯘ
ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﺋﻮﭼﯘﻕ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﻪپ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ.
ﺋﯧﻴﺘﯩﺸﻼﺭﻏﺎ ﻗﺎﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ،ﺑﯘﺗﭙﻪﺭەﺱ ﺷـﺎﺋﯩﺮ ﺋﻪﺑـﯘ ﺋﻪﺯﺯە ﺑﻪﺩﺭ
ﺋﯘﺭﯗﺷــﯩﺪﺍ ﺋﻪﺳــﯩﺮﮔﻪ ﭼﯜﺷــﯜپ ﻗﺎﻟﻐــﺎﻥ ﺑﻮﻟــﯘپ ،ﺋــﯘ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ
ﻛﻪﻣــﺒﻪﻏﻪﻝ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨــﻰ ﺋﯧﻴﺘﻘــﺎﻥ ۋە ﺋﻪﮔﻪﺭ ﻗﻮﻳﯘۋﯦﺘﯩﻠﺴــﻪ،
ﺑﯘﻧـــﺪﯨﻦ ﻛﯧـــﻴﯩﻦ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺎﻻﻣﻨﻰ ﻣﻪﺳـــﺨﯩﺮە
ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﺷ ـﯧﺌﯩﺮ ﻳﺎﺯﻣﺎﻳــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴــﯩﺪﺍ ۋەﺩە ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴﺎﻻﻡ ﺑـﯘ ﺳـﻪۋەﺑﺘﯩﻦ ﺋﯘﻧﯩﯖـﺪﯨﻦ ﻓﯩـﺪﯨﻴﻪ
ﺗﻪﻟﻪپ ﻗﯩﻠﻤﺎﻱ ﻗﻮﻳﯘۋەﺗﻜﻪﻥ .ﻣﯘﺷﺮﯨﻜﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﯧﻨﯩﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﯩـﭗ
ﺑﺎﺭﻏﺎﻧـــﺪﯨﻦ ﻛﯧـــﻴﯩﻦ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴـــﺎﻻﻣﻐﺎ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ
ۋەﺩﯨﺴﯩﻨﻰ ﺋﯘﻧﺘـﯘپ ،ﻛﻮﻧـﺎ ﻗﯘﺗﺮﺍﺗﻘـﯘﻟﯩﻘﻰ ۋە ﻣﻪﺳـﺨﯩﺮﯨﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺩﺍۋﺍﻣﻼﺷـــﺘﯘﺭﻏﺎﻥ .ﺋﯘھـــﯘﺩ ﺟﯧﯖﯩـــﺪﺍ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﻪﺳـــﯩﺮﮔﻪ ﭼﯜﺷـ ـﯜپ
ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ۋە ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﯩﺪەﻙ ﺳﻪۋەﺏ ﻛﯚﺭﺳـﯩﺘﯩﭗ ،ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ
ﻗﻮﻟﯩﺪﯨﻦ ﻗﯘﺗﯘﻟﯘﺷﻨﯩﯔ ﻛﻮﻳﯩﻐﺎ ﭼﯜﺷﻜﻪﻥ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـﺒﻪﺭ
ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴﺴﺎﻻﻡ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ» :ﺑـﺎﻟﯩﻎ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗـﻮﻟﯩﻨﻰ ﻳﯩـﻼﻥ
ﭼﺎﻗﻘﺎﻥ ﺗﯚﺷﯜﻛﻜﻪ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺗﯩﻘﻤﺎﻳـﺪﯗ« ﺩەپ ﺟـﺎۋﺍپ
ﻗﺎﻳﺘﯘﺭﻏﺎﻥ ۋە ﺋﻪﺑـﯘ ﺋﻪﺯﺯەﮔﻪ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽـﻰ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩـﻖ ﺋﺎﻟـﺪﺍﺵ
ﭘﯘﺭﺳـــــﯩﺘﻰ ﺑﯧﺮﯨﻠﻤﻪﻳـــــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﯧﻴﺘﯩـــــﭗ ،ﺋﯘﻧﯩـــــﯔ
ﺗﯧﮕﯩﺸﻠﯩﻚ ﺟﺎﺯﺍﺳﯩﻨﻰ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
ھﻪﺩﯨﺴﻨﯩﯔ »ﻛـﯧﻠﯩﺶ ﻣﻪﻧﺒﻪﺳـﻰ« ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﺑـﯘ ۋەﻗﻪﻟﯩـﻚ
ﺷﯘﻧﻰ ﻛﯚﺭﺳـﯩﺘﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨـﺪﯗﻛﻰ ،ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻥ ﻛﯩﺸـﻰ ﺋﻮﺧﺸـﺎﺵ
ﺷــــﺎﺭﺍﺋﯩﺖ ﺋﺎﺳــــﺘﯩﺪﺍ ﺑﯩــــﺮ ﺧﺎﺗــــﺎﻟﯩﻘﻨﻰ ﺋﯩﻜﻜــــﻰ ﻗﯧــــﺘﯩﻢ
ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﻣﻪﺳــﻠﯩﻜﻰ ﻻﺯﯨــﻢ .ﺳــﯚﻳﯜﻣﻠﯜﻙ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩــﯔ:
»ﻗــﻮﻟﯩﻨﻰ ﻳﯩــﻼﻥ ﭼﺎﻗﻘــﺎﻥ ﺗﯚﺷــﯜﻛﻜﻪ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽــﻰ ﻗﯧــﺘﯩﻢ
100

ﺗﯩﻘﻤﺎﻳـﺪﯗ« ﺩﯦــﮕﻪﻥ ﺋﯩﺨﭽــﺎﻡ ﺳـﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﯩﺴــﻰ” :ﻛﻪﻳﻨــﻰ -
ﻛﻪﻳﻨﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯩﻜﻜــﻰ ﻗﯧــﺘﯩﻢ ﺧﺎﺗــﺎﻟﯩﻖ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﻣﻪﻳــﺪﯗ“ ﺩﯦـﮕﻪﻥ
ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﻧﻮﺭﻣـــﺎﻝ ھﺎﻳـــﺎﺕ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺋـــﺎﺧﯩﺮەﺕ ﺋﯩﺸـــﻠﯩﺮﯨﻐﺎ
ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺧﺎﺗﺎﻧﯩــﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴــﯩﺪﺍ ھﯧﭽﻘﺎﻧــﺪﺍﻕ ﭘﻪﺭﻕ ﻳــﻮﻕ
ﺑﻮﻟﯘپ ،ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ھﻪﺭﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﺘﺎ ﺋﺎﮔﺎھ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯗ ،ﺋـﯚﺗﻜﻪﻥ -
ﻛﻪﭼﻜﻪﻥ ﺋﯩﺸـﻼﺭﺩﯨﻦ ﺗﻪﺟـﺮﯨﺒﻪ -ﺳـﺎۋﺍﻕ ﺋﯧﻠﯩـﭗ ،ﻛﻪﻟﮕﯜﺳـﻰ
ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺗﻪﻳﻴﺎﺭﻟﯩﻖ ﻛﯚﺭﯨﺪﯗ .ﺷﯜﺑﻬﯩﺴﯩﺰﻛﻰ ،ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﯘ ﺗﻪﺟـﺮﯨﺒﻪ
ﺋﯚﺯﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﺗـﺎ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐـﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐـﺎﻥ
ﺑﻮﻟﺴـــﺎ ،ﺋﯘﻧـــﺪﺍﻗﺘﺎ ﺗﯧﺨﯩﻤـــﯘ ھﻮﺷـــﻴﺎﺭﻟﯩﻖ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻣﯘﺋـــﺎﻣﯩﻠﻪ
ﻗﯩﻠﯩــﺪﯗ .ﺷــﯘﻧﻰ ﺋﯘﻧﯘﺗﻤﺎﺳــﻠﯩﻖ ﻛﯧﺮەﻛﻜــﻰ” ،ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﻨﯩﯔ
ﺋﺎﻏﺰﯨﺪﯨﻦ ھﻪﺳﻪﻝ ،ﻛﯚﯕﻠﯩﺪﯨﻦ ﺯەھﻪﺭ ﺗﺎﻣﯩﺪﯗ“.
ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷــﺘﺎ ﺗﻪﺟــﺮﯨﺒﻪ -ﺳــﺎۋﺍﻕ ۋە ﺋﻪﻗﯩــﻞ -
ﭘﺎﺭﺍﺳــﻪﺗﺘﯩﻦ ﭘﺎﻳــﺪﯨﻠﯩﻨﯩﭗ ،ﺋﺎﻟــﺪﯨﻦ ﻛﯚﺭەﺭﻟﯩــﻚ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﯩــﺶ
ﻗﯩﻠﯩﭗ ،ھﺎﻳﺎﺗﯩﻨﻰ ﻛﯚﯕﯜﻟﺪﯨﻜﯩﺪەﻙ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﯛﺷﻜﻪ ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﺪﯗ.
ﺗﺎﺭﯨﺦ ﺋﻪڭ ﭼﻮڭ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﻪ
ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ھﻪﺩﯨﺲ ﻳﻪﻧﻪ ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﮕﻪ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﻠﯩﻖ
ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ﺗــــﺎﺭﯨﺦ ﺑﯩﻠﯩﻤــ ـﻰ ﺋﯩﮕﻪﻟــــﻠﻪﺵ ۋە ﺗــــﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋــــﺎڭ
ﻳﯧﺘﯩﻠﺪﯛﺭﯛﺷـﻨﯩﯔ ﻻﺯﯨﻤﻠﯩﻘﯩﻨـﻰ ﺗﻪﻛﯩــﺘﻠﻪﺵ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﯩــﺮﮔﻪ،
ﺑﺎﺷــﺘﯩﻦ ﺋــﯚﺗﻜﻪﻥ ﺋــﺎﭼﭽﯩﻖ ﺳــﺎۋﺍﻗﻼﺭﻧﻰ ﻳﺎﺧﺸــﻰ ﺗﻮﻧــﯘﺵ ۋە
ﺋﯘﻧﯘﺗﻤﺎﺳﻠﯩﻖ ،ﻛﻪﻟﮕﯜﺳـﻰ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ﺋـﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﺩەﺭﺱ ﺋـﯧﻠﯩﺶ ۋە
ﺋﻮﺧﺸـــــﺎﺵ ﺧﺎﺗـــــﺎﻟﯩﻘﻨﻰ ﻗﺎﻳﺘـــــﺎ ﺳـــــﺎﺩﯨﺮ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳـــــﻠﯩﻖ
101

ﻛﯧﺮەﻛﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻧﺎھﺎﻳﯩﺘﻰ ﻣﯧﻐﯩﺰﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﭼﯜﺷـﻪﻧﺪﯛﺭﯛپ
ﺑﻪﺭﻣﻪﻛـــﺘﻪ” .ﺗـــﺎﺭﯨﺦ ﺩﯛﺷـــﻤﻪﻧﻠﯩﻜﻰ“ﻧﯩـــﯔ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ
ﻗــﺎﻳﻤﯘﻗﺘﯘﺭﯗﺵ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﭘﯩﻼﻧﻠﯩــﻖ ھﺎﻟــﺪﺍ ﻳﻮﻟﻐــﺎ ﻗﻮﻳﯘﻟﻐــﺎﻥ
ﺋﺎﻟـــﺪﺍﻣﭽﯩﻠﯩﻖ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜـــﻰ ﻣﯘﺷـــﯘ ﺋـــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐـــﺎ
ﭼﯩﻘﻤﺎﻗﺘﺎ .ﺋﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻧﯩﻜﻪﻥ ،ﻳﺎﺧﺸـﻰ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻥ ﺗـﺎﺭﯨﺨﻨﻰ
ﺗﻮﻏﺮﺍ ۋە ﭘﯘﺧﺘﺎ ﺋﯩﮕﻪﻟﻠﻪﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮﮔﻪ ،ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋﺎﯕﻐﺎ ﺋﯩـﮕﻪ
ﺑﻮﻟﯘﺷـــﻰ ﻛﯧـــﺮەﻙ .ﺑﯘﻧﯩـــﯔ ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ،ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﺗﺎﺭﯨﺨﻘـــﺎ
”ﺋﯚﺗﻤﯜﺷــــﻨﯩﯔ ﭼــــﯚﭼﻪﻛﻠﯩﺮﻯ“ ﺩەپ ﻗﺎﺭﯨﻤﺎﻳــــﺪﯗ ،ﺑﻪﻟﻜــــﻰ
”ﺋﯚﺗﻤﯜﺷــــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــــﺮەﺕ ﺋــــﯧﻠﯩﺶ“ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨــــﺪە ﻗﺎﺭﺍﻳــــﺪﯗ ۋە
ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺪﯗ .ﺋﯘﻟﯘﻍ ﻛﯩﺘﺎﺑﯩﻤﯩﺰ ﻗﯘﺭﺋﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨﻤـﺪﯨﻜﻰ ﺋـﯚﺗﻜﻪﻥ
ﻗﻪۋﻣــﻠﻪﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﭼــﺎﻗﯩﺮﯨﻘﻠﯩﺮﻣﯘ ﻣﺎﻧــﺎ ﻣﯘﺷــﯘ
ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ؟
ﻣﯘﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭ ﺷﺎﺋﯩﺮ ﻣﻪھﻤﻪﺕ ﺋﺎﻛﯩﻒ ﺑﯘ ﻧﯘﻗﺘﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟﯩﻤـﯘ
ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺑﺎﻳﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩەﻳﺪﯗ:
”ﺗﺎﺭﯨﺦ ﺗﻪﻛﺮﺍﺭﻟﯩﻨﯩﺪﯗ“ ﺩەپ ﺗﻪﺑﯩﺮ ﺑﯧﺮﯨﻠﯩﺪﯗ،
ﺗﺎﺭﯨﺨﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒﺮەﺕ ﺋﯧﻠﯩﻨﺴﺎ ،ﺗﻪﻛﺮﺍﺭﻟﯩﻨﺎﻣﺪﯗ؟
ﻣﯘﺷﺮﯨﻚ ﻳﯩﻼﻧﺪﯗﺭ...
ﺩﯨﻘﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺗﯧﮕﯩﺸﻠﯩﻚ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺕ ﺷﯘﻛﻰ،
ﻳـــﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ھﻪﺩﯨﺴـــﺘﻪ ﻣﯘﺷـــﺮﯨﻚ ﻳﯩﻼﻧﻐـــﺎ ﺋﻮﺧﺸـــﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ.
”ﺟﯘھﺮ“ ﻛﻪﻟﯩﻤﯩﺴﻰ ”ﻳﯩﻼﻥ ﺋﯘۋﯨﺴﻰ“ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﻣﻪﻧﯩـﮕﻪ ﺋﯩـﮕﻪ.
ﺑﯘ ھﻪﺩﯨﺴﻨﯩﯔ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺸﯩﻐﺎ ﺳﻪۋەپ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﺋﻪﺑـﯘ ﺋﻪﺯﺯە
ﻣﯘﺷﺮﯨﻚ ﺷﺎﺋﯩﺮﻻﺭﺩﯨﻦ ﺋﯩﺪﻯ .ﺷﯧﺮﯨﻜﻨﯩﯔ ﺗﻪۋھﯩﺪﻛﻪ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ
102

ﺧﻪﺗﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﺷﯩﺮﯨﻜﻨﯩﯔ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻐﺎ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﺧﻪﺗﯩـﺮﻯ
ﺗﺎﻣـــﺎﻣﻪﻥ ﺋﻮﺧﺸـــﺎﺵ .ﺷـــﯘﯕﺎ ”ﺗﻪﻗـــﯟﺍﺩﺍﺭ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ“ ﻳﯩـــﻼﻥ
ﺋﯘۋﯨﺴﻰ ،ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﻳﯩﻼﻧﻨﯩﯔ ﺋﯚﺯﯨـﺪﯨﻦ ھﻪﺯەﺭ ﺋﻪﻳـﻠﻪﺵ ﺑﯩـﻠﻪﻥ
ﺑﯩﺮﮔﻪ ،ﺯەھﻪﺭﺧﻪﻧﺪە ﻣﯘﺷﺮﯨﻜﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋـﺎﺯﻏﯘﻥ ﭘﯩﻜﯩﺮﻟﯩـﺮﯨﮕﻪ ۋە
ﻗﯩﺘﯩﻐـــﯘﺭ ﻗﯩﻠﻤﯩﺸـــﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻗﺎﺭﺷـــﻰ ﺋﺎﮔـــﺎھ ﺗﯘﺭﯗﺷـــﻰ ﻻﺯﯨـــﻢ.
”ﻣﯘﺷــﺮﯨﻚ ﺋﻮﺗﯩﻨﯩــﯔ ﻳﻮﺭﯗﻗﯩــﺪﯨﻦ ﭘﺎﻳــﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺶ ﻧﯩﻴﯩﺘﯩــﺪە
ﺑﻮﻟﻤﺎﻱ“ ،ﻗﻮﺭﻗﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ﺋﺎﻻﻗﺰﺍﺩە ﺑﻮﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ،ﺋﯘﻻﺭﻏـﺎ ﻗﺎﺭﺷـﻰ
ﺗﻪﺩﺑﯩﺮ ﺋﯧﻠﯩﺸﻰ ،ﻣـﯘﺋﻤﯩﻨﮕﻪ ﺧـﺎﺱ ﺋﯩﻤـﺎﻧﯩﻲ ھﻮﺷـﻴﺎﺭﻟﯩﻘﯩﻨﻰ
ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺳﯧﻠﯩﺸﻰ ﻻﺯﯨﻢ.
ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻨﻰ ﭼﯩﻠﻠﯩﻤﺎﺳﻠﯩﻖ
ﺋﻪﮔﻪﺭ ﻣﯘﺳـــــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﻳـــــﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ھﻪﺩﯨﺴـــــﺘﻪ ﺑﺎﻳـــــﺎﻥ
ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻧـــﺪەﻙ ﺋﺎﮔـــﺎھ ﺑﻮﻟﻤـــﺎﻱ” ،ﺋﺎﺳـــﺎﻥ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﯩـــﺪﯨﻐﺎﻥ“
ﻛﯚﺭﯛﻧﯜپ ﻗﺎﻟﺴﺎ ،ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺸﺘﯩﻬﺎﺳﯩﻨﻰ ﻗﻮﺯﻏﺎپ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ
ﺋﯚﺯﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﺟﻪﻟﭗ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ ۋە ﺋـﯚﺯﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﭼﯩﻠﻠﯩﻐـﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯗ.
ﻣﯘﻧﺪﺍﻗﭽﻪ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪﺍ ،ﺑﯘ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯚﺯ ﭘﯘﺗﯩﻐﺎ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـﯔ
ﭘﺎﻟﺘﺎ ﭼﯧﭙﯩﺸﻰ ﺩﯦﮕﻪﻧﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺋﯘﻧــــﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐــــﺎﻧﯩﻜﻪﻥ ،ھﻪﺭ ﻛﯩــــﻢ ﺋــــﯚﺯ ﺋﯧﺘﯩﻘــــﺎﺩﻯ ۋە
ﺳــﻪﻣﻪﺭﯨﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﯩــﮕﻪ ﭼﯩﻘﯩﯟﺍﺗﻘــﺎﻥ ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﯩــﺪەﻙ ﻛــﯜﻧﻠﻪﺭﺩە،
”ﺗﻪﻗــــﯟﺍﺩﺍﺭ ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻥ“ ﺋﻪڭ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻧــــﺪﺍ ھﻮﺷــــﻴﺎﺭﻟﯩﻘﻨﻰ
ﺋﺎﺷﯘﺭﯗپ ،ﺗﻪﻛﺮﺍﺭ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺳﻪۋﯨﻴﻪﮔﻪ ﻳﯧﺘﯩﺸﻨﻰ
ﺋــــﯚﺯ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩــــﺘﯩﮕﻪ ﺳﯩﯖﺪﯛﺭﯛۋﯦﺘﯩﺸــــﻰ ﻻﺯﯨــــﻢ .ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﻗــــﺎ
ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﺳﻪﻟﺒﯩﻲ ﺋﯘﺭﯗﻧﯘﺷـﻼﺭ ۋە ﺩﯛﺷـﻤﻪﻧﻨﯩﯔ ﺷـﯘﻡ ﻧﯩـﻴﻪﺕ
103

ﭘﯩﻼﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩــــﯔ ﺩەﻛﻜﯩﺴــــﯩﻨﻰ ﭘﻪﻗﻪﺕ ھﻪﺩﯨﺴــــﺘﻪ ﺗﯩﻠﻐــــﺎ
ﺋﯧﻠﯩﻨﻐــﺎﻥ ھﻮﺷــﻴﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻘﻼ ﺑﯧﺮەﻟﻪﻳﻤﯩــﺰ .ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩــﺮ
ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺗﻪﻛﺮﺍﺭﻻپ ﺋـﯚﺗﻪﻳﻠﻰ» :ﻣـﯘﺋﻤﯩﻦ ﻗـﻮﻟﯩﻨﻰ ﺑﯩـﺮ ﻗﯧـﺘﯩﻢ
ﻳﯩﻼﻥ ﭼﺎﻗﻘﺎﻥ ﺗﯚﺷﯜﻛﻜﻪ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺗﯩﻘﻤﺎﻳﺪﯗ«.

104

ﺩﻭﺳﺘﯩﻨﻰ ﺗﺎﻟﻼپ ﺗﯘﺗﯩﺪﯗ

ﺋﻪﺑـــــﯘ ھـــ ـﯘﺭەﻳﺮە ﺭەﺯﯨﻴﻪﻟﻼھـــــﯘ ﺋﻪﻧﻬـــــﯘﺩﯨﻦ ﺭﯨـــــﯟﺍﻳﻪﺕ
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪﯗﻛﻰ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺳــﻪﻟﻼﻟﻼھﯘ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬــﻰ ۋەﺳــﻪﻟﻠﻪﻡ
ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯦﮕﻪﻥ» :ﻛﯩﺸﻰ ﺩﻭﺳﺘﯩﻨﯩﯔ ﺩﯨﻨـﻰ )ﻳـﻮﻟﻰ( ﺋﯜﺳـﺘﯩﺪە
ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ .ﺷﯘﯕﺎ ﺳﯩﻠﻪﺭ ﻛﯩﻤﻨﻰ ﺩﻭﺳـﺖ ﺗﯘﺗﻘﯩﻨﯩﯖﻼﺭﻏـﺎ ﺩﯨﻘـﻘﻪﺕ
ﻗﯩﻠﯩﯖﻼﺭ!«.
ﺩﻭﺳﺖ – ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﻯ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ھﺎﻳﺎﺗﯩﺪﺍ ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ،ﻣﺎﻝ -ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ۋە
ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﻯ ﺋﺎﺳﺘﯩﺪﺍ ﻳﺎﺷﺎﻳﺪﯗ .ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻐﺎ ﺋﻪﻣﮕﯩﻜﻰ
ۋە ﻣﯧﻬﻨﯩﺘﻰ ﺳﯩﯖﮕﻪﻥ ﻣﺎﻝ -ﺩﯗﻧﻴﺎﺳـﯩﺪﯨﻦ ﺑﻪﻛـﺮەﻙ ،ﻣﯧﻬـﺮﻯ
ﺳﯩﯖﮕﻪﻥ ﺩﻭﺳـﺘﻠﯩﺮﻯ ﺗﻪﺳـﯩﺮ ﻛﯚﺭﺳـﯩﺘﯩﺪﯗ .ﺷـﯘﻧﺪﺍﻕ ﺗﻪﺳـﯩﺮ
ﻗﯩﻠﯩـــــﺪﯗﻛﻰ ،ﻛﯩﺸـــــﯩﻨﯩﯔ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷـــــﯩﻼ ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺑﻪﻟﻜـــــﻰ
ﺋﯧﺘﯩﻘـــــﺎﺩﯨﻤﯘ ﺩﻭﺳـــــﺘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺷﻪﺑﺒﯘﺳـــــﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻛـــــﯚﺭە
ﺷــﻪﻛﯩﻠﻠﯩﻨﯩﺪﯗ ۋە ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨــﺪﯗ .ھﻪﺩﯨــﺲ ﻣﺎﻧــﺎ ﺑــﯘ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨــﻰ،
ﻳﻪﻧﻰ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ۋە ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻲ ﺋﯧﻬﺘﯩﻴﺎﺝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺩﻭﺳﺘﻨﯩﯔ
ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯜﭼﯩﻨﻰ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺋﯚﺗﯜﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩـﺮﮔﻪ،
ﺩﻭﺳﺘﻨﻰ ﺑﻪﻛﻤﯘ ﺋﯩﻨﭽﯩﻜﯩﻠﻪپ ﺗﺎﻟﻠﯩﻐﺎﻧـﺪﯨﻦ ﻛﯧـﻴﯩﻦ ﺗﯘﺗـﯘﺵ
ﻛﯧﺮەﻛﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﺘﻪ.
105

ﺩﻭﺳــﺘﻠﯘﻕ ﺋﻪﺳــﻠﯩﺪە )ﺋﯩﻨﺴــﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﯜﭼــﯜﻥ( ﺋﯩﺠــﺎﺑﯩﻲ
ﺭﯨﺸــﺘﻪ ،ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﺩﯨﻘﻘﻪﺗﺴــﯩﺰﻟﯩﻚ ۋە ﭼﻪﻛــﺘﯩﻦ ﺋﺎﺷــﯘﺭﯗۋﯦﺘﯩﺶ،
ﺧــﯘﺩﺩﻯ ﺑﺎﺷــﻘﺎ ﻣﻪﺳــﯩﻠﯩﻠﻪﺭﺩﯨﻜﯩﮕﻪ ﺋﻮﺧﺸــﺎﺵ ،ﺩﻭﺳــﺘﻠﯘﻗﺘﯩﻤﯘ
ﺳﻪﻟﺒﯩﻲ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪﯗ .ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼـﯜﻥ،
ﺑﯘ ھﻪﺩﯨﺲ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ھﻪﻣﯩﺸﻪ ﺩﯨﻘﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ۋە ﺋﯩـﺶ
– ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﺪە ﻧﻮﺭﻣﺎﻝ ﺑﻮﻟﯘﺷﻘﺎ ﺋﯜﻧﺪەﻳﺪﯗ.
ﭼﯜﻧﻜﻰ ﻛﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ھﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ”ﺳﯚﻳﮕﯜ“ ﺋﯩﻨﺴـﺎﻧﻨﻰ ”ﻛـﻮﺭ ۋە
ﮔــﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﻗﻮﻳﯩــﺪﯗ“ .ﺩﻭﺳــﺖ ﺩﻭﺳــﺘﯩﻨﯩﯔ ﺧﺎﺗﺎﺳــﯩﻨﻰ
ﻛــــﯚﺭﯛﺵ ۋە ﺋﺎﯕﻼﺷــــﻨﻰ ﺧﺎﻟﯩﻤﺎﻳــــﺪﯗ .ﻧــــﯧﻤﻪ ﺑﻮﻟﯩﺸــــﯩﺪﯨﻦ
ﻗﻪﺗﺌﯩﻴـــﻨﻪﺯەﺭ ﺩﻭﺳـــﺘﯩﻨﻰ ﻗﻮﻏـــﺪﺍﺵ ﻻﺯﯨﻤﻠﯩﻘﯩﻨـــﻰ ھـــﯧﺲ
ﻗﯩﻠﯩــﺪﯗ ،ھﻪﺗﺘــﺎ ﺑــﯘﻧﻰ ”ﺩﻭﺳــﺘﻠﯘﻕ ﺑــﯘﺭﭼﻰ“ ﺩەپ ﺑﯩﻠﯩــﺪﯗ.
ﺩﻭﺳﺘﯩﻨﻰ ھﻪﻗﺘﯩﻦ ۋە ھﻪﻗﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﯩﺪﯨﻦ ﺋﯜﺳـﺘﯜﻥ ﺗﯘﺗﯩـﺪﯗ.
ﺷــﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯧﺘﯩﺒــﺎﺭەﻥ ،ﺋﺎﺯﻏﯘﻧﻠﯘﻗﻨﯩــﯔ ﺋﻪڭ ﺋﻪﺷﻪﺩﺩﯨﻴﺴــﻰ
ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ”ﺳـــﯚﻳﮕﯜ ﺋـــﺎﺯﻏﯘﻧﻠﯘﻗﻰ“ ﺑﺎﺷـــﻠﯩﻨﯩﺪﯗ .ﺩﻭﺳـــﺘﯩﻨﯩﯔ
ھﻪﺭﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩـﺶ -ھﻪﺭﯨﻜﯩﺘﯩﻨـﻰ ﻳـﺎﻗﻼﺵ ،ﺋـﯘﻧﻰ ﻗﻮﻏـﺪﺍﺵ ۋە
ﺗﻪﻗﻠﯩﺪ ﻗﯩﻠﯩﺶ ،ﺩﻭﺳﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﯩﻐﺎ ﻣﺎﺳﻠﯩﺸﯩﺶ ،ﻳﻮﻟﯩﻐﺎ
ﺋﻪﮔﯩﺸـــﯩﺶ ،ﻳﻪﻧـــﻰ ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺩﯨﻨﯩﻐـــﺎ ﻛﯩﺮﯨﺸـ ـﻜﯩﭽﻪ ﺑﯧﺮﯨـــﭗ
ﻳﯧﺘﯩﺪﯗ.
”ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺍﺭ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ“ﻧﯩﯔ ﻣﺎﻧﺎ ﻣﯘﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﻨﻮﺭﻣـﺎﻟﻠﯩﻖ
ﺳــﻪۋەﺑﯩﺪﯨﻦ ﺩﻭﺳــﺖ ﻗﯘﺭﺑــﺎﻧﻰ ﺑﻮﻟــﯘپ ﻛﻪﺗﻤﻪﺳــﻠﯩﻜﻰ ﺋﯜﭼــﯜﻥ
ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺧﯩﻞ ﻳﻮﻝ ﺑﺎﺭ:
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ،ﺩﻭﺳﺖ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﻪڭ ﺩەﺳـﻠﻪﭘﺘﯩﻦ
ﺑﺎﺷﻼپ ﺋﻪﻗﯩﺪە ﺗﺎﺭﺍﺯﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯩﻨﭽﯩﻜﻪ ﺋﯚﻟﭽﻪﺵ ﻛﯧﺮەﻙ .ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ،
ھﻪﺩﯨﺴﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺗﻪۋﺳﯩﻴﻪﺳﯩﺪﯗﺭ.
106

ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽـــﻰ ،ﺩﻭﺳـــﺘﻠﯘﻗﻨﻰ ھﻪﺩﺩﯨـــﺪﯨﻦ ﺯﯨﻴـــﺎﺩە ﺋﯩﺰھـــﺎﺭ
ﻗﯩﻠﯩﯟەﺗﻤﻪﺳـــﻠﯩﻚ» .ﺩﻭﺳـــﺘﻠﯘﻗﻨﻰ ھﻪﺩﺩﯨــﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷـــﯘﺭﯗۋەﺗﻤﻪ،
ﻛﯜﻧﻠﻪﺭﻧﯩــﯔ ﺑﯩﺮﯨــﺪە ﺋــﯘ ﺩﯛﺷــﻤﯩﻨﯩﯖﮕﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩــﭗ ﻗﯧﻠﯩﺸــﻰ
ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ «...ﺩﯦﮕﻪﻥ ھﻪﺩﯨﺴﻤﯘ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﻰ ﺗﻪﺩﺑﯩﺮﻟﯩﻚ ﺑﻮﻟﯘﺷـﻘﺎ
ﺩەۋەﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺩﻭﺳــﺘﻨﯩﯔ ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﮕﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﺸــﻰ ﺳــﯚﻳﮕﯜﻧﯩﯔ ﺋــﯚچ -
ﺋﺎﺩﺍۋەﺕ ۋە ﻧﻪﭘﺮەﺗﻜﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﺸـﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩـﭗ ﭼﯩﻘﻘﯩﻨﯩـﺪەﻙ،
ﺳﯚﻳﮕﯜﻧﻰ ﻧﺎﻣﯘۋﺍﭘﯩﻖ ﺋﯩﺰھﺎﺭ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴـﯩﺪە ﺩﻭﺳـﺘﻨﻰ
ھــــﺎﻻﻛﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﺘﺘﯩــــﺮﯨﺶ ﺑﯩﻠﻪﻧﻤــــﯘ ﻛﯧﻠﯩــــﭗ ﭼﯩﻘﯩــــﺪﯗ.
»ﺋﯩﺴـــﯩﺖ! ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ )ﻧﯩﺠـــﺎﺗﻠﯩﻖ( ﻳــــﻮﻟﯩﻨﻰ
ﺗﯘﺗﺴﺎﻣﭽﯘ ،ﺋﯩﺴـﯩﺖ! ﭘـﺎﻻﻧﯩﻨﻰ ﺩﻭﺳـﺖ ﺗﯘﺗﻤﯩﻐـﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴـﺎﻣﭽﯘ؟
ﻗﯘﺭﺋــﺎﻥ ﻣﺎﯕــﺎ ﻳﻪﺗﻜﻪﻧــﺪﯨﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ ،ﺋــﯘ )ﻳﻪﻧــﻰ ﭘــﺎﻻﻧﻰ( ﻣﯧﻨــﻰ
ﻗﯘﺭﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ،ﺷﻪﻙ ـ ﺷﯜﺑﻬﯩﺴﯩﺰﻛﻰ ،ﺋـﺎﺯﺩﯗﺭﺩﻯ« ﺩەﻳـﺪﯗ ﺩﯦـﮕﻪﻥ
ﺋــﺎﻳﻪﺕ ،ﺩﻭﺳــﺘﻨﯩﯔ ﺩﻭﺳــﺘﯩﻐﺎ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﻠﯩﻜﻨﻰ ۋە
ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﯘﺷـﺎﻳﻤﺎﻧﻠﯩﻖ ﺗﯘﻳﻐﯘﺳـﯩﻨﻰ ﺋﯩﭙـﺎﺩﯨﻠﻪپ
ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﺘﻪ.
ھﻪﺭ ﺳــﯚﺯﯨﻨﻰ ”ھــﯧﻜﻤﻪﺕ“ ،ھﻪﺭ ﺋﯩﺸــﯩﻨﻰ ”ھﻪﻗﯩــﻘﻪﺕ“
ﺩەپ ﺩﺍۋﺭﺍڭ ﺳﺎﻟﻐﺎﻥ ﺩﻭﺳـﺘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯘﺭﺑـﺎﻧﻰ ﺑﻮﻟـﯘپ ﻛﻪﺗـﻜﻪﻥ
ﻧﯘﺭﻏــﯘﻥ ﻛﯩﺸــﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯧﭽﯩﻨﯩﺸــﻠﯩﻖ ﺳﻪﺯﮔﯜﺯەﺷــﺘﯩﻠﯩﺮﻯ
ﺗﺎﺭﯨﺦ ﺑﻪﺗﻠﯩﺮﻧﯩﯔ ﺋﯩﺒﺮەﺕ ﺳﻪھﯩﻨﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺋﺎﻟﺪﻯ.
ﻛﯩﺸــﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺩﯗﻧﻴــﺎﺩﺍ ﺩﻭﺳــﺘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩﻐــﺎ ﻣﺎﻳﯩــﻞ
ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ۋە ﺋﺎﺧﯩﺮەﺗﺘﻪ ﺋﯚﺯﻯ ﻳﺎﺧﺸـﻰ ﻛـﯚﺭﮔﻪﻥ ﺋـﺎﺩەﻣﻠﻪﺭ
ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠــﻠﻪ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ھﻪﻗﯩــﻘﻪﺕ ﺑﻮﻟــﯘپ ،ﻣﺎﻧــﺎ ﺑــﯘ
107

ھﻪﻗﯩـــــﻘﻪﺕ ﻣﯘﺳـــــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﺩﻭﺳـــــﺖ ﺗﺎﻟﻼﺷـــــﺘﺎ ﺑﻪﻛﻤـــــﯘ
ﺋﯧﻬﺘﯩﻴﺎﺗﭽﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﺷﻘﺎ ﺋﺎﮔﺎھﻼﻧﺪﯗﺭﻣﺎﻗﺘﺎ.
ھﻪﻗﻨﻰ ﺩﻭﺳﺖ ﺗﯘﺗﯘﺵ
ﺋﯧﺘﯩﻘــــــﺎﺩ ﺋــــــﺎﻣﯩﻠﯩﻨﻰ ھﺎﻳﺎﺗﯩﻐــــــﺎ ۋە ھﻪﺭ ﺗﯜﺭﻟــــــﯜﻙ
ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﺴﯩﮕﻪ ھـﺎﻛﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩﺸـﻰ ﻛﯧـﺮەﻙ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ”ﺗﻪﻗـﯟﺍﺩﺍﺭ
ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ“ ھﻪﻗﻨــﻰ ﻳﺎﻗﯩﻠﯩﺸــﻰ ،ﺩﻭﺳــﺖ ﺗﯘﺗﯘﺷــﻰ ۋە ھﻪﻗﻨــﻰ
ﺩﻭﺳﺖ ﺗﯘﺗﻘﺎﻧﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﺸﯩﺸﻰ ﻻﺯﯨﻢ.
ﺋﻰ ﻣﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭ! ﻣﯧﻨﯩـﯔ ﺩﯛﺷـﻤﯩﻨﯩﻤﻨﻰ ۋە ﺳـﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ
ﺩﯛﺷــــﻤﯩﻨﯩﯖﻼﺭﻧﻰ ﺩﻭﺳــــﯩﺖ ﺗﯘﺗﻤــــﺎﯕﻼﺭ① .ﻣــــﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭ
ﻣﯘﺋﻤﯩﻨﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﻮﻳﯘپ ،ﻛﺎﭘﯩﺮﻻﺭﻧﻰ ﺩﻭﺳﺖ ﺗﯘﺗﻤﯩﺴﯘﻥ②.
ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺳﯚﻳﮕﯜ ۋە ھﯩﻤﺎﻳﻪ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﺎ ﻳـﺎﻛﻰ ﺋﯚﭼﻤﻪﻧﻠﯩـﻚ ۋە
ﻧﻪﭘﺮەﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ،ھﻪﻗﻨﻰ ﭼﯩﻘﯩـﺶ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ۋە ھﻪﻕ ﺗﻪﺭەﭘـﺘﻪ
ﺗـــﯘﺭﯗﺵ ﻣـــﯘﺋﻤﯩﻦ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﻪڭ ﺋﻪﻗﻪﻟﻠﯩـــﻲ ﺩﯨﻨﯩـــﻲ
ﺋﺎﺭﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﯩﺪﯗﺭ.
ﺍﷲﻗﺎ ۋە ﺋﺎﺧﯩﺮەﺕ ﻛﯜﻧﯩﮕﻪ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻗﻪۋﻣﻨﯩﯔ
ﺍﷲ ﺑﯩﻠﻪﻥ ۋە ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﻯ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﻗﺎﺭﺷﯩﻼﺷـﻘﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ـ
ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﻧﯩﻠﯩﺮﻯ ،ﺋﻮﻏﯘﻟﻠﯩﺮﻯ ،ﻳﺎ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﺮﻯ ،ﻳﺎ ﺋـﯘﺭﯗﻕ
ـ ـ ﺗﯘﻏﻘــﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺗﻪﻗــﺪﯨﺮﺩﯨﻤﯘ ـ ﺩﻭﺳــﺖ ﺗﯘﺗﻘــﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ
ﻛﯚﺭﻣﻪﻳﺴﻪﻥ )ﻳﻪﻧﻰ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﺩﻭﺳﺖ ﺗﯘﺗﯘﺷﻰ ﻣـﯘﻣﻜﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪﺱ(،
ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺩﯨﻠﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ﺍﷲ ﺋﯩﻤﺎﻧﻨﻰ ﻣﻪھﻜﻪﻡ ﻗﯩﻠﺪﻯ ۋە ﺋﯚﺯ
① ﺳﯜﺭە ﻣﯘﻣﺘﻪھﯩﻨﻪ – 60 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.
② ﺳﯜﺭە ﺋﺎﻝ ﺋﯩﻤﺮﺍﻥ – 28 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.

108

ﺩەﺭﮔﺎھﯩــﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺭﻭھ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ ﻛــﯜﭼﻪﻳﺘﺘﻰ ،ﺍﷲ
ﺋــــﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﺎﺳــــﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯚﺳــــﺘﻪﯕﻠﻪﺭ ﺋﯧﻘﯩــــﭗ ﺗﯘﺭﯨــــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺟﻪﻧﻨﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯨﺪﯗ ،ﺋـﯘﻻﺭ ﺟﻪﻧـﻨﻪﺗﻠﻪﺭﺩە ﻣﻪﯕﮕـﯜ ﻗﺎﻟﯩـﺪﯗ،
ﺍﷲ ﺋﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﺭﺍﺯﻯ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯗ ،ﺍﷲ ﺗﯩـﻦ ﺋﯘﻻﺭﻣـﯘ ﻣﻪﻣﻨـﯘﻥ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯗ،
ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘﻻﺭ ﺍﷲﻧﯩﯔ ﻗﻮﺷﯘﻧﯩﺪﯗﺭ ،ﺑﯩﻠﯩﯖﻼﺭﻛﻰ ،ﺍﷲﻧﯩﯔ ﻗﻮﺷـﯘﻧﻰ
ﻣﻪﻗﺴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﯜﭼﯩﻠﻪﺭﺩﯗﺭ①.
ﺋــﻰ ﻣــﯚﻣﯩﻨﻠﻪﺭ! ﺍﷲ ﻧﯩــﯔ )ھﻪﻗﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ( ﺋــﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩﺸــﻘﺎ
ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﯖﻼﺭ ،ﺋـﺎﺩﯨﻠﻠﯩﻖ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﮔﯘۋﺍھﻠﯩـﻖ ﺑﯧـﺮﯨﯖﻼﺭ ،ﺑﯩـﺮەﺭ
ﻗﻪۋﻣـــــﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐـــــﺎﻥ ﺋـــــﯚﭼﻤﻪﻧﻠﯩﻜﯩﯖﻼﺭ )ﺋﯘﻻﺭﻏـــــﺎ( ﺋﺎﺩﯨـــــﻞ
ﺑﻮﻟﻤﺎﺳــﻠﯩﻘﯩﯖﻼﺭﻏﺎ ﺳــﻪۋەﺏ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴــﯘﻥ) ،ﺩﯛﺷــﻤﯩﻨﯩﯖﻼﺭﻏﺎ(
ﺋﺎﺩﯨــﻞ ﺑﻮﻟــﯘﯕﻼﺭ ،ﺑــﯘ )ﻳﻪﻧــﻰ ﺋﯘﻻﺭﻏــﺎ ﺋــﯚﭼﻤﻪﻥ ﺗــﯘﺭﯗپ ﺋﺎﺩﯨــﻞ
ﺑﻮﻟﯘﺷﯘﯕﻼﺭ( ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺍﺭﻟﯩﻘﻘﺎ ﺋﻪڭ ﻳﯧﻘﯩﻨﺪﯗﺭ ،ﺍﷲﺗﯩﻦ ﻗﻮﺭﻗـﯘﯕﻼﺭ،
ﺍﷲ ھﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻥ ﻗﯩﻠﻤﯩﺸﯩﯖﻼﺭﺩﯨﻦ ﺧﻪۋەﺭﺩﺍﺭﺩﯗﺭ②.
ﺩﻭﺳــــﺘﯩﻨﻰ ﻳﺎﻣــــﺎﻥ ﻛــــﯜﻧﻠﻪﺭﺩە ﻗﻮﻟﻼﺷــــﻨﻰ ﺯﺍﻟﯩﻤﻨــــﻰ
ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺗﺴـــــــﯩﺰﻟﯩﻜﺘﻪ ،ﺧﺎﺗـــــــﺎﺩﺍ ،ﺑﺎﺗﯩﻠـــــ ـﺪﺍ ﻗـــــــﻮﻟﻼﺵ ﺩەپ
ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻥ ،ﺩﻭﺳﺘﯩﻐﺎ ﺗـﻮﻏﺮﯨﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳـﻪﺗﻤﻪﻱ” ،ﺳـﯧﻨﯩﯖﻼ
ﺗــﻮﻏﺮﺍ“ ﺩﯦﮕﻪﻧــﻠﻪﺭ ﺩﻭﺳــﺘﻠﯘﻗﻘﺎ ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺑﻪﻟﻜــﻰ ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﻠﯩﻜﻜﻪ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﭗ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﺩﯗﺭ.
ﺷــﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ،ﺟﻪﻣﺌﯩــﻴﻪﺗﻜﻪ ﺑﺎﺷــﻼﻣﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩــﺶ
ﻣﻪۋﻗﻪﺳــــﯩﺪﯨﻜﻰ ﻛﯩﺸــــﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪڭ ﻣــــﯘھﯩﻢ ۋەﺯﯨﭙﯩﺴــــﻰ
① ﺳﯜﺭە ﻣﯘﺟﺎﺩەﻟﻪ – 22 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.
② ﺳﯜﺭە ﻣﺎﺋﯩﺪە – 8 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.

109

ھﻪﻗﯩـــﻘﻪﺕ ﺗﯘﻳﻐﯘﺳـــﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪھـــﺮﯗﻡ ﺩﻭﺳـــﺘﻼﺭﺩﯨﻦ ﻳﯩـــﺮﺍﻕ
ﺗﯘﺭﯗﺷﺘﯘﺭ.
ﺋﻰ ﭘﻪﺭۋەﺭﺩﯨﮕﺎﺭﯨﻤﯩﺰ! ﺑﯩﺰﻧﻰ ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺭﺍﻻﺭﻧﯩـﯔ ﭘﯧﺸﯩﯟﺍﺳـﻰ
ﻗﯩﻠﻐﯩـــﻦ① ﺩﯦـــﮕﻪﻥ ﺋـــﺎﻳﻪﺕ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﻭﺳـــﺘﻠﯘﻕ
ﻣﯘھﯩﺘﯩﻐــــﺎ ﻗﺎﻳﺴــــﻰ ﻧــــﯘﻗﺘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺩﯨﻘــــﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺸــــﻰ
ﻛﯧﺮەﻛﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﺘﻪ.
ھﻪﻗﺘﯩﻦ ﺋﺎﺯﻏﺎﻥ ﺗﻪﻗﺪﯨﺮﺩە ﻗﯩﻠﯩﭻ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻘﯩﻨﻰ
ﺗﯜﺯﯨﺘﯩــﭗ ﺑﯧﺮﯨــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺩﻭﺳــﺘﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺍﷲﻗــﺎ
ﺷﯜﻛﺮﻯ ﺋﯧﻴﺘﻘـﺎﻥ ھﻪﺯﺭﯨﺘـﻰ ﺋﯚﻣﻪﺭﻧﯩـﯔ ﺋﯧﺴـﯩﻠﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩـﻠﻪﻥ،
ﺯﻭﺭﺍۋﺍﻧﻠﯩﻘﯩﻨـــــﻰ ﺋﻮﭼـــــﯘﻗﺘﯩﻦ – ﺋﻮﭼـــــﯘﻕ ﻗﻮﻟﻠﯩﻤﯩﻐـــــﺎﻥ
ﺩﻭﺳﺘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﺎﻟﻠﯩﺴﯩﻨﻰ ﺟﺎﻟﻼﺗﻘـﺎ ﺗﺎﭘﺸـﯘﺭﻏﺎﻥ ﺯﺍﻟﯩﻤﻨﯩـﯔ
ﺑﯩﭽﺎﺭﯨﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻗﯩﻴﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﻣﯘﻣﻜﯩﻨﻤﯘ؟!
”ھﻪﻗـــــﺘﯩﻦ ﺋﺎﺯﺳـــــﺎڭ ،ﺳــــﯧﻨﻰ ﻗﯩﻠﯩﭽﯩـــــﻢ ﺑﯩـــــﻠﻪﻥ
ﺗﯜﺯﯨﺘﯩﻤﻪﻥ!“ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﻗﻮﭘﺎﻝ ،ﺋﻪﻣﻤـﺎ ﺳـﻪﻣﯩﻤﯩﻲ
ﺩﻭﺳـــﺘﻠﯘﻗﻰ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ،ﺋـــﯚﺯﻯ ﻳﺎﺧﺸـــﻰ ﻛـــﯚﺭﮔﻪﻥ ﻛﯩﺸـــﯩﻨﯩﯔ
ﺧﺎﺗــﺎﻟﯩﻘﯩﻨﻰ ﻳﻮﺷــﯘﺭﻏﺎﻥ ،ﻣﻪﺟﺒــﯘﺭﯨﻲ ﺑﻮﻟﻤــﺎﻱ ﺗــﯘﺭﯗپ ،ﺋﯩﺴــﻼﻡ
ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻣﺎﺧﺘﯩﻐﺎﻥ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﻪﻗﯩﺪە ۋە
ھﻪﻗﯩﻘﯩــﻲ ﺩﻭﺳــﺘﻠﯘﻕ ﺟﻪھﻪﺗــﺘﯩﻦ ،ﻛﯩﭽﯩﻜﻜﯩــﻨﻪ ﺑﻮﻟﺴــﯩﻤﯘ،
ﺋﻮﺧﺸﺎﺷﻠﯩﻖ ﺑﺎﺭﻣﯘ؟
① ﺳﯜﺭە ﻓﯘﺭﻗﺎﻥ – 74 ،ﺋﺎﻳﻪﺕ.

110

ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﻰ ﺩﻭﺳﺖ ﺗﯘﺗﯘﺵ
ﻗﯩﻤﻤﻪﺕ ﻗﺎﺭﯨﺸـﻰ ﻣـﯘﺭەﻛﻜﻪپ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﺑﯩـﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗـﺘﻪ
ﺩﻭﺳـــﺖ ﺗـــﺎﻟﻼﺵ ۋە ھﻪﻗﯩﻘﯩـ ـﻲ ﺩﻭﺳـــﺘﻠﯘﻗﻘﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﯩﺸـــﻨﯩﯔ
ﺋﻪھﻤﯩﻴﯩﺘــــﻰ ﺋﻪﻟــــﯟەﺗﺘﻪ ﺑﻪﻙ ﭼــــﻮڭ .ﻳــ ـﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ھﻪﺩﯨــــﺲ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Musluman - 5
  • Büleklär
  • Musluman - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 2571
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1715
    13.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    26.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Musluman - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 2932
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2055
    12.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    26.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Musluman - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 2902
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2071
    11.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Musluman - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 2914
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2074
    11.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    24.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Musluman - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 2973
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2068
    11.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Musluman - 6
    Süzlärneñ gomumi sanı 126
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 121
    24.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    32.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.