Latin

Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 22

Süzlärneñ gomumi sanı 3476
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1422
28.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
39.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
كىشىلەرگە يەتكۈزۈشتىكى ۋاسىتىلىرىنىڭ بىرى ئىدى ..پەيغەمبەر
( صلى الله عليه وسلم ) ساھابىلىرى (رضوان الله عليهم )گە
ئۇالرنىڭ ۋەز-نەسىھەتتىن زېرىكىپ قىلىشىدىن قورقۇپ ۋەز-
نەسىھەتنى ئارىالپ-ئارىالپ قىالتتى .پەيغەمبەر ( صلى الله عليه
وسلم ) ئۇالرنىڭ نېمىدىن زېرىكىپ قىلىشىدىن قورقاتتى؟ ئۆزنىڭ
ۋەز-نەسىھەتلىرىدىن زېرىكىپ قىلىشىدىن قورقاتتى .كىملەرنىڭ
قەلبىلىرىنىڭ ۋەز-نەسىھەتتىن زېرىكىپ قىلىشىدىن قورقاتتى؟
675

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ساھابىلەر(رضوان الله عليهم )نىڭ قەلبىلىرىنىڭ زېرىكىپ
قىلىشىدىن قورققان ئىدى .ساھابىالر (رضوان الله عليهم ) بولسا
پەيغەمبەر ( صلى الله عليه وسلم ) دېگەن ھەرقانداق سۆزنى
شەرتسىز قوبۇل قىالتتى ۋە ئۇنىڭغا تولىمۇ قىزغىن ئىدى ۋە ئۇنى
ياخشى كۆرەتتى ھەمدە پەيغەمبەر(صلى الله عليه وسلم )نىڭ بۇ
سۆزلىرىنىڭ ئۆزلىرىنى جەننەتكە ئىلىپ بارىدىغانلىقىغا قەتئىي
ئىشىنەتتى! ئەمدى بىز ئادەتتىكى ئىنسانالرنىڭ ھەممە ئىشى ۋەز-
نەسىھەت قېلىشال بولسا ئاقىۋەت زادى قانداق بولىدۇ؟!
پەقەت ۋەز-نەسىھەتنىڭ ئۆزىال كىشىلەرنىڭ پەرزلەرنى قوبۇل
قىلىپ ،ئۇنى ئادا قىلىشتىن زېرىكىپ قالماسلىققا ئىلىپ باراالمدۇ؟.
پەقەت ۋەز-نەسىھەتنىڭ ئۆزىال بايا بىز ئۇنى بايان قىلىپ ئۆتكەن
ۋە ئاخىرقى ئىدىيەۋى ھۇجۇمدىن بۇرۇن ۋە ئۇنىڭدىن كىيىن
ئۈممەت ۋۇجۇدىغا چوڭقۇر سىڭىپ كەتكەن ئاشۇ كىسەلـلەرنىڭ
بىرەرىنى داۋاالشقا قادىر بوالالمدۇ؟

676

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

پەقەت ۋەز-نەسىھەتنىڭ ئۆزىال ئەمەلنى ئىمان دائىرىسىدىن
چىقىرىۋەتكەن ۋە ئۇزۇن زامانالردىن بىرى كىشىلەرگە ئىسالمنىڭ
ئەمەللىرىدىن بىرەر ئەمەلنى قىلمىسىمۇ ئۇالرنىڭ مۇئمىن
بولىدىغانلىقىنى تەكىتلەپ كېلىۋاتقان ئىرجائىزىم ئىدىيسى (الفكر
اإلرجائ )نى داۋاالشقا قادىر بوالالمدۇ؟
پەقەت ۋەز-نەسىھەتنىڭ ئۆزىال بۇ كىشىلەرنى ئىماننىڭ
تەلەپلىرىگە ئەمەل قىلىشقا يەنى :شۇ ئەمەل ئۈچۈن تىرىشچانلىق
كۆرسىتىشكە ،ئىماننىڭ تەلەپلىرىگە ئەمەل قىلىش يولىدىكى جاپا
مۇشەققەتلەرگە بەرداشلىق بېرىشكە ،شۇ يولدىكى مەسئۇلىيەت ۋە
مەجبۇرىيەتلەرنى ئادا قىلىشقا ئىلىپ باراالمدۇ؟!

ئەگەر بۇ مۇمكىن بولسا(يەنى :بىز يۇقىرىدا سۆزلىگەن ئىشالر
پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىش بىلەنال ئۆزگىرىدىغان بولسا)
ئۇنداقتا - ،بىز ھەر جۈمە كۈنى ،ھەر خىل يىغىلىشالر مۇناسىۋەتلىرى
بىلەن ،رادىيو ،تىلىۋۇزۇرالردا نۇرغۇنلىغان ۋەز-نەسىھەتلەرنى
677

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

قىلىۋاتىمىز -نېمە ئۈچۈن كىشىلەرنىڭ رېئاللىقىدا ئەمىلى ئۆزگىرىش
يۈز بەرمەيدۇ؟!
پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال سوپىزمغا غەرق بولۇپ
كەتكەن ،مازار-ماشايىخالردىن بەرىكەت ۋە ئامانلىق تىلەيدىغان،
ئەۋلىياالرنى غەيىپنى بىلىدۇ- ،ئۇالر ئۇنى ‹كارامەتلەر› دەپ
ئاتىۋالغان -مۆجىزىلەرنى بارلىققا كەلتۈرەلەيدۇ –دەپ ئېتىقاد
قىلىدىغان كىشىلەرنى بۇ پاتقاقتىن چىقىرىشقا قادىر بوالالمدۇ؟ مانا
پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال بۇ كىشىلەرنى ئۇالر غەرق
بولۇپ كەتكەن ئازغۇنلىقالردىن قۇتۇلدۇرۇپ چىقاالمدۇ؟!
پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال كىشىلەر ئادەتلىنىپ
كەتكەن قائىدە-تۈزۈمنى يامان كۆرۈدىغان باشتۇڭلۇق ۋە پىالن-
تەدبىر بىلەن ئىش قىلىشنى يامان كۆرۈدىغان قارىسىغا ئىش قىلىش
ۋە بىر ئىشنى قىلىشقا تىز قىزىپ ،تىز سوۋۇپ كېتىدىغان
ئىرادىسىزلىك قاتارلىقالر ناچار ئادەتلەرنى ئۆزگەرتىشكە قادىر
بوالالمدۇ؟!
678

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

پەقەت

ۋەز-نەسىھەت

قىلىشنىڭ ئۆزىال

خىزمەتچىلەر

ئادەتلىنىپ كەتكەن ئىشالرغا سەل قاراش ،ئىشالرنى ئۆز ۋاقتىدا
ئورۇنداشقا سۆرەلمىلىك قىلىش ،خىزمەتكە بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا
كەلسۇن ياكى بەلگىلەنگەن ۋاقىتتىن كىيىن كەلسۇن ياكى
خىزمەتتىن بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا قايتسۇن ياكى بەلگىلەنگەن
ۋاقىتتىن بۇرۇن قايتسۇن ئالىدىغان ئىش ھەققىنى ھاالل ساناش..
قاتارلىق ناچار ئادەتلەرنى ئۆزگەرتەلەمدۇ؟
پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال ئۇالر ئۈستىدە ئۇالرنىڭ
ئىشلىرىنى سىتاستىكىالپ تۇرىدىغان كۆزەتچىلەر بولمىغان ۋاقىتتا،
ئىشچىالر ئادەتلىنىپ كەتكەن خىيانەت قىلىش ،خىزمەتتە
ئالدامچىلىق قىلىش ،خىزمىتىنى ئورۇنداشتا سەمىمىي بولماسلىق،
ئۇالر ئىشلىرىنى ئەيىب -نۇقسانسىز تولۇق قىلغان ۋاقىتتا
بېرىلىدىغان ئىش ھەققىنى ھاالل ساناش ..قاتارلىق ناچار
ئادەتلەرنى ئۆزگەرتەلەمدۇ؟

679

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال كىشىلەر ئادەتلىنىپ
كەتكەن ۋەدىگە خىالپلىق قىلىش ،ۋەدىگە ۋاپا قىلماسلىق ھەمدە
ۋەدىگە خىالپلىق قىلىشنى جىنايەت ھېسابلىماسلىق ،پەقەت
بىرقانچە مىنۇتال ئەمەس بەلكى بەزى ۋاقىتالردا بىر قانچە سائەت
ياكى بىر قانچە كۈن ياكى بىر قانچە ھەپتە ھەمدە بەزى ۋاقىتالردا
ھاياتىنىڭ ئاخىرغىچە ۋەدىگە خىالپلىق قىلىشنى جىنايەت
ھىسابلىماسلىق ..قاتارلىق ناچار ئادەتلەرنى ئۆزگەرتەلەمدۇ؟!
پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال ...قاتارلىق ناچار ئادەتلەرنى
ئۆزگەرتەلەمدۇ؟! ۋە يەنە ...قاتارلىق ناچار ئادەتلەرنى
ئۆزگەرتەلەمدۇ؟!

ۋە

يەنە...

قاتارلىق

ناچار

ئادەتلەرنى

ئۆزگەرتەلەمدۇ؟!
ئېھتىمال ،ۋەز-نەسىھەت قىلغۇچىالر :بىز ۋەز-نەسىھەت
قىلىشتىن باشقا نېمە ئىش قىالاليمىز؟ بىز مەجبۇرىيىتىمىزنى ئادا
قىلىۋاتىمىز ،شۈبھىسىزكى ،سەن ئۆزۈڭ ياخشى كۆرگەن كىشىنى
ھىدايەت قىاللمايسەن ،ھىدايەت اللەنىڭ قولىدا دېيىشى مۇمكىن !
680

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

توغرا ،ھىدايەت اللەنىڭ قولىدا! لېكىن ،اللە دەۋەتكە پىرىنسىپ
بېكىتىپ بەردى .ئۇنىڭ ئاساسى بولسا ئۈلگە بولۇش ۋە
تەربىيلەشتۇر ،ئۇنىڭ ۋاسىتىلىرى بولسا ئۆزى كىشىلەرگە ئۈلگە
بولۇش ۋە تەربىيەلەشتىن ئىبارەت .مانا مۇشۇ ۋاقىتتا دەۋەت اللەنىڭ
ئىزنى بىلەن ئۆز مېۋىسىنى بىرىدۇ.
ئەھۋال شۇنداق بولسىمۇ بىز ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال
مەڭگۈ ئۆز مېۋىسىنى بېرەلمەيدۇ دېمەيمىز ،اللە ھەممىگە قادىر!
بەلكى ،بىز شۇنداق دىيەلەيمىزكى :پەقەت ۋەز-نەسىھەت
قىلىشنىڭ ئۆزىال گەرچە ئاز بىر قىسىم ئەھۋالالردا مەلۇم شەخسنى
ئىسالھ قىلسىمۇ بىراق ،پەقەت ۋەز-نەسىھەت قىلىشنىڭ ئۆزىال
ئۇنىڭدا بۇزۇقچىلىق تەسەۋۋۇر قىلغۇسىز دەرىجىدە يامراپ كەتكەن
بۇ ئۈممەتنى ئىسالھ قىاللمايدۇ ھەمدە سەلنىڭ كۆپىكىگە ئوخشاش
دەرىجىگە بىرىپ يەتكەن ئۈممەتنىڭ بىناسىنى قايتا قۇرۇشنى
نىشان قىلىدىغان دەۋەتنى بەرپا قىاللمايدۇ!

681

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

************

روھى تەربىيە ئۈممەت بىناسىدا تولىمۇ زۆرۈر بولۇپ بولمىسا
قەتئىي بولمايدۇ ..بەلكى ،ئەگەر بىز روھى تەربىيەدىن اللە بىلەن
بولغان مۇناسىۋەتنى چوڭقۇرالشتۇرۇش ،قەلبنىڭ اللە ( سبحانه
وتعالى ) غا ئىبادەت قىلىشقا پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن بېرىلىشى،
ئىنسانغا ئاخىرەتنى ئەسلىتىش ،ئىنساننىڭ ھېس -تۇيغۇلىرىنى اللە
( سبحانه وتعالى ) بىلەن ئۇچرىشىدىغان مەيدانغا باغالش..،
قاتارلىقالرنى مەقسەت قىلغان ۋاقتىمىزدا روھى تەربىيەسىز دەۋەت
خىزمىتىنىڭ داۋام قىلىشنى تەسەۋۋۇر قىلغىلى بولمايدۇ .ھالبۇكى،
بۇ پەيغەمبەر ( صلى الله عليه وسلم ) نىڭ بولۇپمۇ مەككىدە مانا
بۇ مۇناسىۋەتلەرنى چوڭقۇرالشتۇرۇش ئۈچۈن كېچىنىڭ قىيامى (يەنى
كېچىدە قىيامدا تۇرۇپ نەپلە نامازالرنى ئوقۇش) پەرز قىلىنغان
ۋاقىتتىكى ساھابىلىرى (رضوان الله عليهم ) نى تەربىيەلەش
خىزمىتىنىڭ ئاساسلىق ۋە ئەڭ گەۋدىلىك بىر قىسمى ئىدى ...لېكىن
682

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

،بۇ يەنە بىر ئىشقا تەييارلىق قىلىش ئۈچۈن بولۇپ ،ھەرگىزمۇ ئەڭ
ئاخىرقى غايە ئەمەستى!
سۈرە مۇزەممىلنى مۇالھىزە قىلىش شۇنى بايان قىلىپ بىرىدۇكى:
كېچىنىڭ قىيامى (يەنى كېچىدە قىيامدا تۇرۇپ نەپلە نامازالرنى
ئوقۇش)قا بۇيرۇش بىلەن بىرگە بۇيەردە كىيىنكى تەكلىپلەرگە ئېنىق
ئىشارەت قىلىپ ئۆتىدۇ ھەمدە كېچىنىڭ قىيامى (يەنى كېچىدە
قىيامدا تۇرۇپ نەپلە نامازالرنى ئوقۇش)نى كىيىنكى تەكلىپلەرنىڭ
مۇقەددىمىسى ۋە ئۇ تەكلىپلەرنى ئورۇنداشقا تەييارلىق قىلىش
ئىكەنلىكىنى بايان قىلىپ بىرىدۇ.

ِ
ِ
ص َفهُ أَ ِو انْ ُق ْ ِم ْنهُ قَلِيًْ ،
( يَا أَيُّ َها ال ُْم َّزّم ُل ،قُِم اللَّْي َل إَِّال قَليًْ ،نِ ْ

ِ
ك قَ ْوالً ثَِقيًْ ) [ المزمل :
أ َْو ِز ْد َعلَْي ِه َوَرتِّ ِل الْ ُق ْرآ َن تَ ْرتيًْ ،إِنَّا َس نُ ل ِْق َعلَْي َ
.]5–1
(ئى كىيىمگە يۆگىنىۋالغۇچى (پەيغەمبەر!) كېچىنىڭ ئازغىنىسىدىن
باشقىسىدا ،يېرىمىدا ياكى يېرىمىدىنمۇ ئازراقىدا ياكى يېرىمىدىن
683

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

كۆپرەكىدە ناماز ئوقۇغىن ،قۇرئاننى تەرتىل بىلەن (يەنى دانە ـ دانە،
ئوچۇق) ئوقۇغىن .ساڭا ھەقىقەتەن تەنتەنىلىك قۇرئاننى نازىل
قىلىمىز)

شۇنىڭدەك ،بۇ مۇالھىزە اللە ( سبحانه وتعالى )نىڭ كېچىنىڭ
قىيامى (يەنى كېچىدە قىيامدا تۇرۇپ نەپلە نامازالرنى ئوقۇش) نى
تەلەپ قىلىنغان تەييارلىقنىڭ ۋاسىتىسى بولۇش ئۈچۈن تالالشتىكى
ھېكمىتىنى بايان قىلىپ بىرىدۇ.

( إِ َّن نَ ِ
اشئَةَ اللَّْي ِل ِه َ أَ َش ُّد َوطْئاً َوأَق َْو ُم قِيًْ ) [ المزمل ] 8 :
(شۈبھىسىزكى ،كېچىنىڭ قىيامى (يەنى كېچىدە كىشىنىڭ ئىبادەت
قىلىشى ئۈچۈن ئۇيقۇدىن ئويغىنىپ تۇرۇشى) ئەڭ مۇۋاپىقتۇر( ،تىنچ
بولغانلىقى ئۈچۈن) كېچىنىڭ قىرائىتى ئەڭ توغرا بولىدۇ)

684

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

يەنى كېچىنىڭ قىيامى (يەنى كېچىدە قىيامدا تۇرۇپ نەپلە
نامازالرنى ئوقۇش) قەلىبلەرنىڭ تەكلىپلەرنى كۆتۈرۈشكە تەييارلىق
قىلىشتا تەسىرى ناھايىتى چوڭقۇر بولىدۇ.

دېمەك ،ئىنسان بۇ دىن پەرز قىلغان تەكلىپلەرنى ئورۇنداش
ئۈچۈن چوقۇم اللە بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى چوڭقۇرالشتۇرۇش
كېرەك .مەن بۇ تەكلىپلەرنى ‹جىھاد ۋە مۇسىبەتلەرگە سەبىر
قىلىش› دەپ خاسالشتۇرىمەن.
ئەمما ،روھى تەربىيەنىڭ ئۆزى ئەڭ يۇقىرى غايە بولىدىغان ياكى
روھى تەربىيەنىڭ ئۆزى تەربىيە ئەمىليىتىدىكى ئەڭ ئاخىرقى نىشان
بولىدىغان بولسا ئىشالر زادى قانداق بولۇپ كېتىدۇ ؟!
بۇ ۋاقىتتا ،بۇ سىز ئۇنىڭغا ئۇرۇش قىلىش سەنئىتىنى ئۆگەتكەن،
بىراق ،سىزنىڭ نىيىتىڭىزدە ئۇنى ئۇرۇش ئەۋەتىش قەتئىي بولمىغان
ئەسكەرگە ئوخشايدۇ ياكى سىز ناھايىتى مۇستەھكەم ئۇل
ئىكەنلىكىنى بىلىدىغان ،بىراق ،سىزنىڭ نىيىتىڭىزدە ئۇنىڭ ئۈستىگە
685

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ھېچقانداق بىنانى قۇرۇش قەتئىي بولمىغان بىنانىڭ ئۇلىغا
ئوخشايدۇ!
شۈبھىسىزكى ،بۇ دىننىڭ دەرىجىسى ئۇلۇغدۇر .بۇ دىن پۈتكۈل
ھاياتنى ئىسالھ قىلىدىغان ھەمدە زىمىندا توغرا خىالپەتچىلىك
ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىدىغان سالىھ ئىنساننى بارلىققا كەلتۈرىدىغان
ئىالھى پىرىنسىپتىن ئىبارەت ..گەرچە بۇالرنى چوڭقۇرالشتۇرۇش
زۆرۈر بولسىمۇ ،بۇ دىن ھەرگىزمۇ پەقەتال ‹روھى تەسبىھ ۋە
ئىشراق›ال ئەمەس ..بەلكى ،بۇ دىن تىرىشچانلىقىنى سەرپ قىلىش،
جىھاد قىلىش ،باتىل بىلەن كەسكىن كۈرەش قىلىش ،باتىلنى
يىقىتىپ تاشالش ،ھەقنى يۈكسەك پەللىگە كۆتۈرۈش قاتارلىق
ھەممە تەرەپنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ .روھى تەربىيە بولسا مانا
بۇالرنىڭ ھەممىسىنىڭ روھى ئوزۇقى بولۇپ ھەرگىزمۇ ئۇ ئەڭ
يۈكسەك غايە ئەمەس.
ئىنسان كۈرەش مەيدانىدا كۈچ-قۇۋۋىتىنى سەرپ قىلىپ
چارچايدۇ،

شۇنىڭ

ئۇ

بىلەن
686

ئۆزىنى

كۈچلەندۈرۈپ،

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

چۈشكۈنلىشىشتىن ساقاليدىغان ھەمدە ئۆزىنى ۋەھنە ( يەنى ھاياتى
دۇنياغا بېرىلىپ ،ئۆلۈمنى يامان كۆرۈشتىن ) قوغدايدىغان
يۆلەنچۈككە موھتاج بولىدۇ .مانا بۇ ۋاقىتتا ئىنساننى ۋەھنە ( يەنى
ھاياتى دۇنياغا بېرىلىپ ،ئۆلۈمنى يامان كۆرۈشتىن ) قوغدايدىغان
ھەمدە ئۇنىڭغا مەدەت بىرىپ ،ئۇنىڭ ۋۇجۇدىنى نۇرالندۇرۇش
ئارقىلىق ئۇنى كۈچلەندۈرىدىغان ئاشۇ روھى كۈچ نامايان بولىدۇ.
ئىنسان ئۆزىگە قارشى تۇرىدىغان دۈشمەنلەر كۆپەيگەن ۋاقىتتا
ئۇرۇش مەيدانىدا يالغۇزلۇق ھېس قىلىپ قالىدۇ ياكى ئىنسان
ئۆزىنىڭ ئەتراپىدىكى ئۆزىگە ئوخشاش ئاجىز كىشىلەرنىڭ ئۆزىگە
ياردەم بىرەلمەيدىغانلىقىنى ھېس قىلىدۇ .بۇ ۋاقىتتا ئاشۇ روھى كۈچ
ئىنسانغا اللەنى ئەسلىتىش ئارقىلىق ھەمراھ بولىدۇ-دە ئىنسان
يالغۇزلۇق ھېس قىلمايدۇ ھەمدە بۇ كۈچ ئىنسانغا ئاخىرەت كۈنىدە
جەننەتتىكى مېۋىلەرنى ئەسلىتىدۇ-دە ئىنسان دەرھال ئۇرۇش
مەيدانىدا ھەرىكەت قىلىشقا تىرىشىدۇ.

687

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئىنسان ئۇرۇش مەيدانىدا ھېسسىي-لەززىتىنى ،ئائىلىسىنى،
دوست-يارەنلىرىنى ،يۇمشاق كۆرپىلەرنى ،مول-لەززەتلىك تائامالرنى
يوقىتىپ قويىدۇ .شۇڭا ئىنسان يۇرتىدىن ئايرىلغۇسى كەلمەيدۇ .بۇ
ۋاقىتتا روھى كۈچ ئىنساننىڭ ھېس -تۇيغۇسىدىكى زېمىننىڭ
تارتىش كۈچىنى تەڭپۇڭالشتۇرىدۇ ھەمدە ئىنسانغا اللەنىڭ
ھەمراھلىقى ،اللەنىڭ رازىلىقى ،جەننەت ..قاتارلىق ئالى نىئمەتلەر
ئەسلىتىش ئارقىلىق ئۇنى ئۇرۇش مەيدانىغا ئۈندەيدۇ.
شۈبھىسىزكى ،روھى كۈچ مۇساپىر سەپىرىنى خاتىرجەم قىلىشى
ئۈچۈن موھتاج بولىدىغان روھى ئوزۇقتۇر ..ئەمما ،مۇساپىر ھەرىكەت
قىلماي ئولتۇرۇۋالسا بۇ ئوزۇقنىڭ نېمە قىممىتى بولسۇن!
پەقەت روھى تەربىيەنىڭ ئۆزىال ئەڭ تۆۋەن ئورۇنغا چۈشۈپ قالغان
ئۈممەتنىڭ رېئاللىقىنى ئۆزگەرتەلەمدۇ؟
ھەقىقەتەن ،روھى تەربىيە نۇرغۇنلىغان كىشىلەرنى قاتىلنىڭ
ھاالك قىلىشىدىن قۇتۇلدۇرۇپ قالىدۇ ھەمدە كىشىلەرگە ئۇالرنى
ھاالكەتتىن قوغدايدىغان قۇرغاننى بىنا قىلىپ بىرىدۇ ،لېكىن ،ئۇ
688

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئۈممەتنى ھاالكەتتىن ساقالپ قااللمايدۇ ،چۈنكى ،ئۇ ئەسكەرلەر
بىلەن ئۇرۇش مەيدانلىرىغا كىرمەيدۇ ھەمدە اللە ( سبحانه وتعالى
) « اللەنىڭ كىشىلەرنىڭ بەزىسىنى بەزىسى بىلەن مۇداپىئە
قىلىشى زېمىننى بۇزۇقچىلىقتىن ساقالشتىكى ئىالھى قورال»
دېگەن مۇداپىئە ئىشلىرىغا شىرىكلەشمەيدۇ:

ت ْاألَرض ول ِ
ض لََفس َد ِ
( ول َْوال َد ْ ُع اللَّ ِه النَّاس بَ ْع َ ِ
ض ٍل
َك َّن اللَّهَ ذُو َ ْ
ْ َُ
َ
َ
ض ُه ْم ببَ ْع ٍ َ
ِ
ين ) [ ال صرة . ] 151 :
َعلَى ال َْعالَم َ
(اﷲ ئىنسانالرنىڭ بەزىسىنى بەزىسى بىلەن مۇداپىئە قىلىپ
تۇرمىسا (يەنى كۈچلۈك تاجاۋۇزچىغا ئۇنىڭدىنمۇ كۈچلۈك بولغان
بىرسىنى ئاپىرىدە قىلمىسا) ئىدى ،يەر يۈزى ئەلۋەتتە پاساتقا
ئايلىناتتى (يەنى خارابلىققا يۈزلىنەتتى) ،لېكىن اﷲ (يامانلىقنى
ئۈستۈنلۈككە ئىگە قىلماسلىق بىلەن) پۈتۈن جاھان ئەھلىگە
مەرھەمەت قىلغۇچىدۇر)

689

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

دەۋەتتە قىزغىن (قىزىققان) بولۇش تەلەپ قىلىنىدۇ .كىشىلەرنىڭ
ئۆزلىرى ئىمان ئېيتقان ھەقىقەتكە قىزغىن بولۇشى ،ھەرىكەت
قىاللمايدىغان ،ھەرىكەتنى بارلىققا كەلتۈرەلمەيدىغان يۆلىنىپ
تۇرىدىغان ياغاچالرغا ئوخشاش بولماسلىقى ئۇالردىن تەلەپ
قىلىنىدۇ ،چۈنكى ،بۇنداق ياغاچقا ئوخشايدىغان كىشىلەر گەرچە
ئۇالر دەۋەتكە ئاۋاز قوشقان ۋە ئۇنىڭغا چىڭ ئېسىلغان تەقدىردىمۇ،
دەۋەت بۇنداق كىشىلەر بىلەن ھەرگىز تارقىاللمايدۇ ..لېكىن ،
قىزغىنلىقنىڭ ئۆزىال بىر نەرسىگە ئىلىپ بارالمايدۇ ،بەزىدە ئۇنىڭ
پايدىسىدىن زىيىنى كۆپرەك بولۇشى مۇمكىن ! چۈنكى ،قىزغىنلىق
كۆپىنچە ئاڭ-چۈشەنچە ،توغرا ئىلىم ،تەجرىبە -ساۋاققا ئاساسەن
بولىدۇ .بۇ يەردە بۇنداق قىزغىنلىق كۆپىنچە ئۆز ئارتۇقچىلىقىنى
يوقىتىپ قويىدۇ ھەمدە ئۇنىڭدىن نۇرغۇنلىغان زىيانالر كېلىپ
چىقىدۇ ،بولۇپمۇ ،بۇنداق قىزىققانلىق بىرەر شەخس ياكى بىرەر
جامائەت ياكى بىرەر پارتىيە ياكى بىرەر ئىدىيە ياكى بىرەر
مەزھەپنىڭ ئەسەبىيلىشىشىگە ئىلىپ بارسا بۇ ۋاقىتتا بۇ قىزىققانلىق
690

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئۆز ئىگىسىنىڭ بارلىق پايدىلىق ئىلىم مەرىپەت دەرۋازىلىرىنى
تاقىۋىتىدۇ ھەمدە ئۇنى ھەددىدىن ئېشىش ۋە قاتتىق جېدەل -
ماجىرا قىلىشقا قىزىقتۇرىدۇ ۋە ئۇنى پايدىسىز تاالش-تارتىش
قىلىشقا ئىلىپ بارىدۇ.
بۈگۈنكى دەۋردە بولۇۋاتقان بۆلۈنۈش ،پارچىلىنىش ،جېدەل -
ماجىرا ،بىر-بىرى بىلەن مۇناسىۋەتنى ئۈزۈش قاتارلىق نۇرغۇنلىغان
ئىشالرنىڭ تۈپ مەنبەسى ھەددىدىن زىيادە قىزىققان بولۇشتىن
كېلىپ چىققان بولۇپ ،بۇنداق قىزىققان كىشى ئۆزىنىڭ قىلغىنىنى
پۈتۈنلەي ھەق ،ئۆزىدىن باشقا كىشىلەر قىلغان ئىشالرنى پۈتۈنلەي
باتىل دەپ ئېتىقاد قىلىدۇ!

ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش دەۋەتتە ھەر ۋاقىت
بولمىسا بولمايدىغان زۆرۈرىيەتلەرنىڭ بىرىدۇر .بولۇپمۇ بىزنىڭ
ھازىرقى ۋاقتىمىزدا ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش باشقا
ھەرقانداق ۋاقىتتىنمۇ بەكراق زۆرۈردۇر ،چۈنكى ،ئىسالمنىڭ
691

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئىككىنچى غۇربەتچىلىك دەۋرىدە كىشىلەر قەلبلىرىدىكى ئىسالم ۋە
ئۇنىڭ ھەقىقەتلىرىنى قورشىۋالغان تۇمان ناھايىتى زىچ ۋە بارلىق
نەرسىلەرگە يېپىشقان تۇمان بولۇپ ،ئۇ تۇمان ئىسالم ۋە ئۇنىڭ
ھەقىقەتلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان ئاڭ-
چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈشكە موھتاج بولىدۇ ،يەنى دەسلەپتە «ال إله
إال الله» چۈشەنچىسىنى ،ئاندىن كىيىن «ال إله إال الله»نىڭ
تەلەپلىرى ھەمدە «ال إله إال الله»نى بۇزغۇچى ئامىلالر
..قاتارلىقالرنى مەركەزلىك چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولىدۇ .چۈنكى،
بۇ تۇمان ھەممىدىن بەكراق «ال إله إال الله» چۈشەنچىسىنى« ،ال
إله إال الله»نىڭ تەلەپلىرى ھەمدە «ال إله إال الله»نى بۇزغۇچى
ئامىلالرنى قورشىۋالدى .گەرچە ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى
يېتىلدۈرۈش بارلىق ئىسالمى چۈشەنچىلەر يەنى :ئىبادەت
چۈشەنچىسى ،قازايى-قەدەر چۈشەنچىسى ،دۇنيا ۋە ئاخىرەت
چۈشەنچىسى ،زېمىننى گۈلـلەندۈرۈش چۈشەنچىسى ،تەربىيە
چۈشەنچىسى ،جىھاد چۈشەنچىسى ..قاتارلىق بارلىق چۈشەنچىلەر
692

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئۈچۈن تەلەپ قىلىنغان بولسىمۇ ،لېكىن «ال إله إال الله»
چۈشەنچىسىنى ئاندىن كىيىن «ال إله إال الله»نىڭ تەلەپلىرى ھەمدە
«ال إله إال الله»نى بۇزغۇچى ئامىلالر ..قاتارلىقالرنى مەركەزلىك
چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولىدۇ.
شۇنىڭدەك ،ئۈممەتنىڭ بۈگۈنكى رېئاللىقىنى ۋە ئۈممەتنى ئۇنىڭغا
ئىلىپ بارغان سەۋەبلەرنى بىلىش ئۈچۈنمۇ ئىدىيەۋى ئاڭ-
چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش تەلەپ قىلىنىدۇ ،چۈنكى ،بىز ئۈممەتنىڭ
بۈگۈنكى رېئاللىقىنى ۋە ئۈممەتنى ئۇنىڭغا ئىلىپ بارغان سەۋەبلەرنى
بىلمەي تۇرۇپ دەۋەتكە مۇناسىپ پىرىنسىپ بەلگىلەشكە ھەمدە
ھەل قىلىش چارىسىنى بېكىتىشكە قادىر بواللمايمىز .نۇرغۇن
كىشىلەر ئۈممەتنىڭ نۇرغۇنلىغان ئىشلىرىنى ھەقىقىي ماھىيىتى
بىلەن بىلمەيدۇ .گەرچە ئۇالر ئۈممەتنىڭ توغرا يولدىن ئېغىپ
كەتكەنلىكىنى ھەمدە ئىسالم ھەقىقەتلىرىدىن يىراقلىشىپ
كەتكەنلىكىنى ئومومى جەھەتتىن بىلسىمۇ ،لېكىن ،ئۈممەتنىڭ
ئىسالم ھەقىقەتلىرىدىن قانچىلىك يىراقلىشىپ كەتكەنلىكى نۇرغۇن
693

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

كىشىلەرگە مەخپىي بولماقتا! نۇرغۇن كىشىلەر ئېغىپ كىتىشنىڭ
خەتەرلىرىنى ھەقىقىي مولچەرلىيەلمەيۋاتىدۇ!
ئىسالم دۈشمەنلىرىنىڭ سۈيقەستىنى بىلىش ۋە ئۇالرنىڭ
ئىسالمنى يوقىتىش ئۈچۈن تۈزگەن پىالنلىرىنى بىلىش ئۈچۈنمۇ
ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش تەلەپ قىلىنىدۇ.
نۇرغۇنلىغان دەۋەتچىلەر دەۋەت ساھەسىدە يۈز بېرىۋاتقان ئىشالرنى
ۋە يەھۇدىي-ناساراالردىن ئىبارەت خەلقئارالىق دۈشمەنلەرنىڭ
يېڭىدىن پىالنالۋاتقان سۇيىقەستلىرىنى ۋە ئۇالرنىڭ ئىسالمنى
يوقىتىش ئۈچۈن سۇيىقەستلەرنى پىالنالشتىن ھەرگىزمۇ توختاپ
قالمايدىغانلىقىنى تەكشۈرمەيدۇ .بۇنىڭ ئۆزىال يېتەرلىك ئەمەس!
نۇرغۇنلىغان ئىسالم جامائەتلىرىنىڭ تەدرىجىي دەۋەتكە خىزمەت
قىاللماسلىقىنىڭ

سەۋەبى

بولسا

دۈشمەنلەر

پىالنالۋاتقان

سۈيقەست-ھىيلە مىكىرلەرنى بىلەلمەسلىك سەۋەبىدىن بولغاندۇر.
بىراق ،دۈشمەنلەر بولسا –بارلىق ۋاسىتىلىرى بىلەن -مۇسۇلمانالر
خۇشال بولىدىغان ۋە ئۇالر ئېالن قىلىدىغان ھەرقانداق نەرسىلەرنى
694

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

بىلىدۇ ھەمدە ئىسالم دۇنياسىدا يۈزبىرىۋاتقان ھەرىكەتلەر ۋە
پىكىرلەرنى ناھايىتى ئىنچىكە تەكشۈرەيدۇ ،ئاندىن بۇ مەلۇماتالرغا
ئاساسەن ناھايىتى ئېنىق پىالن تۈزىدۇ ،ھالبۇكى ،بىز بولساق پەقەت
ئۇالر تەرەپتىن كەلگەن زەربىلەرنى قوبۇل قىلىمىز!
ھەقىقەتەن ،ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش بىزنىڭ
ھازىرقى ۋاقتىمىزدا دەۋەت ئۈچۈن بولمىسا بولمايدىغان
زۆرۈرىيەتلەرنىڭ بىرىدۇ ،لېكىن ،قاچانكى ئىدىيەۋى ئاڭ-
چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش توغرا ئەقىدە ۋە ئاڭلىق ھەرىكەتنىڭ
ئوزۇقى بولمايدىكەن ،ئۇنداقتا ،ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى
يېتىلدۈرۈشنىڭ ئۆزىال ھەرىكەت رېئاللىقىدا ھەقىقىي بىر نەرسىگە
ئىلىپ بارالمايدۇ .ئەمما ،ئىدىيەۋى ئاڭ-چۈشەنچىنى يېتىلدۈرۈش
پەقەت بىرخىل مەدەنىيەتكىال ئايلىنىپ قالغان ۋاقىتتا ئۇ
كىشىلەرنىڭ قەلبىدىن ھېچ نەرسىنى ئۆزگەرتەلمەيدىغان،
بولمىسىمۇ بولىدىغان ئەقلى ،قوشۇمچە بىر نەرسىگە ئايلىنىپ
قالىدۇ.
695

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

جىھاد تەربىيەسى ھەرىكەتنىڭ مۇھىم بىر قىسمى ،چۈنكى،
جىھاد تەكلىپلىرىنى ئورۇنداشقا قادىر بواللمايدىغان پاراۋانلىققا
كۆنۈپ كەتكەن روھالر دەۋەتنى ئۆز ئۈستىگە ئېلىشقا ۋە قىيىن
شارائىتالردا ھەرىكەت قىلىشقا ۋە دەۋەتنىڭ ئاۋانگارت قوشۇنلىرىنى
چىشلەش ۋە ئۇالرغا ئەلەملىك ئازابنى تىتىتقاندىن كىيىن ئۇالرنى
قىرىپ تاشالش ئۈچۈن ئېغىزلىرىنى يوغان ئىچىپ ،ئەگرى
قاماقلىرىنى سوزۇپ كېلىۋاتقان ۋەھشىي ھايۋانالرغا ئوخشاش
كىشىلەرگە تاقابىل تۇرۇشقا قادىر بواللمايدۇ.
لېكىن ،جىھاد تەربىيەسىنىڭ ئۆزىال دەۋەتنى بەرپا قىلىشقا
يېتەرلىك ئەمەس ،بەلكى ،ئۇ دەۋەتنى دۈشمەنلەردىن ھىمايە
قىلىپ ساقالپ قااللمايدۇ .بەلكى ،سىياسىي تەجرىبە ،ھەرىكەت
تەجرىبىسى ،ئۇرۇشنىڭ ماھىيىتىنى ۋە دۈشمەنلەرنىڭ ماھىيىتىنى
ۋە ئۇالرغا تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن تەلەپ قىلىنىدىغان
تىرىشچانلىقنىڭ ماھىيىتىنى ،ئۇرۇش ئۈچۈن زۆرۈر بولغان سەرپ
قىلىنىدىغان تىرىشچانلىقنىڭ تۈرىنى چۈشىنىش كەمچىل بولغان
696

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ۋاقىتتا ،كۆپىنچە جىھاد تەربىيەسى دۈشمەنلەر تەرەپتىن زەربىگە
ئۇچراشنىڭ سەۋەبى بولۇپ قالىدۇ.
پەقەت جىھاد تەربىيەسىنىال مەقسەت قىلىۋاتقان ياكى ئۇنىڭغا
باشقا تەربىيەنىڭ تەلەپلىرىدىنمۇ بەكراق مەركەزلىشىۋاتقان
ئىسالمى ھەرىكەتلەردە يۈز بېرىۋاتقان ئەڭ چوڭ خەتەر بولسا
كىشىلەرگە «ال إله إال الله» مەسىلىسىنى روشەنلەشتۈرۈش ھەمدە
اللەنىڭ كىتابىدا بايان قىلىنغاندەك ئاسىي-جىنايەتچىلەرنىڭ يولى
ئاشكارا بولۇشتىن ئىلگىرى دۈشمەنلەر بىلەن توقۇنۇشقا ئالدىراش –
ياكى تەدرىجىي توقۇنۇشقا ئالدىراپ قىلىش -بولۇپ ،.بۇ ھەرىكەتنى
ھاالك قىلغۇچى زەربىگە ئۇچرىتىدۇ ،تاغۇتالرنىڭ « ئومومى
خەلق»نى مازاق قىلىشىغا پۇرسەت يارىتىپ بىرىدۇ-دە تاغۇتالر
«ئومومى خەلق»كە :بىز ئىسالمغا قارشى تۇرمايمىز ،بەلكى بىز
تىرورچىالرغا قارشى تۇرىمىز!-دەيدۇ.

********
697

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

بۇالرنىڭ ھەممىسىدىن بىز تايانچ بازا بىنا قىلىشقا باشاليدىغان
ئاندىن مۇناسىپ پەيتتە كېڭىيىدىغان ئاستا خاراكتېرلىك ،ئومومى
تەربىيەنى چوڭقۇر قانات يايدۇرىمىز .گەرچە بۇ ئاستا خاراكتېرلىك ،
ئومومى تەربىيەنىڭ نەتىجىسى نەچچە ئەۋالدتىن كىيىن
كۆرۈلسىمۇ!
ئۈممەتكە يەتكەن ۋە ئۇنى سەلنىڭ كۆپۈكىگە ئايالندۇرۇپ قويغان،
ئاندىن تاماق يىگۈچىلەرنىڭ ھەممىسى قاچىسىغا يوپۇرۇلۇپ
كەلگەندەك دۈشمەنلەرنى ئۇنىڭغا يوپۇرۇلۇپ كېلىشكە جەلپ قىلغان
كىسەللـەرنىڭ ھەممىسى ۋەز-نەسىھەت قىلىش ،روھى تەربىيە،
قىزغىن (ئاكتىپ ،قىزىققان) بولۇش ،ئىدىيەۋى ئاڭ چۈشەنچىسىنى
يېتىلدۈرۈش ،جىھاد تەربىيەسى ..قاتارلىق يۈزەكى داۋاالشتىن تولىمۇ
خەتەرلىكتۇر.
ئەگەر بۇالردىن ھەرقانداق بىر ۋاسىتە ‹ :مانا بۇ ۋاستىنىڭ ئۆزى
ئۈممەتنى ھازىرقى رېئاللىقىدىن قۇتۇلدۇرىدىغان ھەمدە ئۇنى بىر
ھالەتتىن يەنە بىر ھالەتكە يۆتكىلەلەيدىغان بىردىن ۋاسىتە › دەپ
698

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئىشلىتىلسە ،بۇ ۋاسىتىلەردىن ھەرقانداق ۋاسىتە ئۆزى يالغۇز
ئۈممەتنى بۈگۈنكى رېئاللىقىدىن قۇتۇلدۇرۇپ قااللمايدۇ.
بىز بۇيەردە ھەرگىزمۇ ئەمەلىيەتتە مەۋجۇت بولغان ئۈممەت
بىناسىدىكى بىر قىسىم رېمونت قىلىش ئىشلىرى ھەققىدە
توختالغىنىمىز يوق ،بەلكى ،بىز يىقىالي دەپ قالغان ئىسالم
ئۈممىتىنىڭ بىناسىدىكى بىنانىڭ ھۇل-ئاساسىنى يېڭىالش ھەمدە
بىنانىڭ ھۇل-ئاساسىنى يىڭىلىمىغان ۋاقىتتا ئۆز قىممىتىنى ،ئۆز
پايدىسىنى يوقىتىپ قويىدىغان ئومۇميۈزلۈك رېمونت قىلىش
ھەققىدە توختىلىۋاتىمىز.
بۇ دىننىڭ ئاساسى بولسا «ال إله إال الله» دۇر!

ضرب اللَّهُ مثًَْ َكلِمةً طَيِبةً َك َ ٍ ٍ
ت َو َ ْر ُع َها
َصلُ َها ثَابِ ٌ
( أَل َْم تَ َر َك ْي َ
ش َج َرة طَيِّبَة أ ْ
ف ََ َ
َ َّ
َ
ِ
ال لِلن ِ
َّاس
ب اللَّهُ ْاأل َْمثَ َ
َّ
الس َم ِاء ،تُ ْؤتِ أُ ُكلَ َها ُك َّل ِحي ٍن بِِإ ْذ ِن َربَِّها َويَ ْ
ض ِر ُ
ل ََعلَّ ُه ْم يَتَ َذ َّك ُرو َن ) [ ابراهب . ] 15 - 13 :

699

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

(اﷲ نىڭ مۇنداق بىر تەمسىل كۆرسەتكەنلىكىنى كۆرمىدىڭمۇ.
كەلىمە تەييىبە (يەنى ياخشى سۆز ،ئىمان كەلىمىسى) يىلتىزى
يەرنىڭ ئاستىدا بولغان ،شېخى ئاسمانغا تاقاشقان .پەرۋەردىگارىنىڭ
ئىزنى بىلەن ۋاقتى ـ ۋاقتىدا مېۋە بېرىپ تۇرىدىغان ئېسىل دەرەخقە
ئوخشايدۇ .اﷲ كىشىلەرگە ۋەز ـ نەسىھەت ئالسۇن دەپ ،ئۇالرغا
نۇرغۇن تەمسىللەرنى كەلتۈرىدۇ)

‹ رەببىڭ رەھىم قىلغان كىشىلەردىن باشقا كىشىلەر «ال إله إال
الله» نىڭ ماھىيىتىنى ھەقىقىي چۈشەندىمۇ ؟› دېگەن بۇ بىر
سوئالغا جاۋاب بىرىش مەسىلىنى ناھايىتى ئېنىق ،كەسكىن بايان
قىلىپ بىرىدۇ.
مىنىڭ نەزىرىمدە بۇ سوئالنىڭ جاۋابى ناھايىتى ئېنىق ..
شۈبھىسىزكى ،نۇرغۇن دەۋەتچىلەرنىڭ ئېڭىدا ھېلىمۇ -ھەم «ال
إله إال الله»نىڭ تەلەپلىرى ،بولۇپمۇ «ال إله إال الله»نى بۇزغۇچى
ئامىلالر ھەققىدە قويۇق تۇمانالر مەۋجۇت بولۇپ تۇرماقتا! چۈنكى،
700

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

بۇ دەۋەتچىلەرنىڭ ئۆزىمۇ تېخىچە ئىسالمنىڭ تەكلىپلىرىگە ئەمەل
قىلىشنى ئىمان دائىرىسىدىن چىقىرىۋەتكەن ئىرجائىزىم ئىدىيسى
(الفكر اإلرجائ ) نىڭ تەسىرلىرىدىن قۇتۇلغىنى يوق.
نۇرغۇن دەۋەتچىلەر تېخىچە « ئومومى خەلق» نىڭ ھەقىقىي
مەسىلىسىنى ۋە ئۇالرنىڭ ئىسالم ھەقىقەتلىرىدىن يىراقلىشىپ
كەتكەنلىكىنى بىلگىنى يوق ،شۇ سەۋەبتىن بۇ دەۋەتچىلەر
كىشىلەرگە ئۇالر دەۋەت قىلىنىۋاتقان «ال إله إال الله» مەسىلىسىنىڭ
ھەقىقىي ماھىيىتى ۋە ئۇالرنىڭ «ال إله إال الله» ئۈچۈن توپلىنىش
الزىملىقى ئۇالرغا ئېنىق بولۇشتىن بۇرۇن كىشىلەرنى توپالشقا ۋە
ئۇالر بىلەن ھەرىكەت قىلىشقا ئالدىراپ كەتتى!
شۇڭا بىز تۇنجى باشالش نۇقتىسىنى پەيغەمبەر ( صلى الله عليه
وسلم ) ئۆزىنىڭ تايانچ بازىسىنى بىنا قىلغان پىرىنسىپ بويىچە
تايانچ بازىنى بىنا قىلىشقا مەركەزلەشتۈرىشىمىز الزىم .گەرچە بىز
بىنا قىلغان تايانچ بازىنىڭ سەۋىيەسى پەيغەمبەر ( صلى الله عليه
وسلم ) بىنا قىلغان تايانچ بازىنىڭ سەۋىيەسىگە يىتەلمىسىمۇ
701

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ھەمدە

بىز بىنا قىلغان بازىدىكى كىشىلەرنىڭ سەۋىيەسى

پەيغەمبەر ( صلى الله عليه وسلم ) بىنا قىلغان تايانچ بازىدىكى
كىشىلەرنىڭ سەۋىيەسىگە يېتىشى تەلەپ قىلىنمىسىمۇ ،بىز چوقۇم
پەيغەمبەر ( صلى الله عليه وسلم ) نىڭ پىرىنسىپى بويىچە تايانچ
بازا بىنا قىلىشىمىز كېرەك ..ئەمما ،پەيغەمبەر ( صلى الله عليه
وسلم ) نىڭ تايانچ بازا بىنا قىلىش پىرىنسىپىغا كەلسە ،بۇ پىرىنسىپ
ئۆزگەرمەيدۇ ھەمدە شۇ پىرىنسىپ بويىچە تەربىيەلەش دائىملىق
مەجبۇرىيەت بولۇپ قەتئىي ئۆزگەرمەيدۇ .تەربىيەلەنگۈچىلەر ۋە بۇ
تەربىيەنى قوبۇل قىلغۇچىالر يەتكەن سەۋىيە ۋە ئۇالرنىڭ قىلغان
ئەمىلىنىڭ دەرىجىسى قانداق بولسا بولسۇن شۇ پىرىنسىپ بويىچە
تەربىيەلەش الزىم.
دەۋەتنىڭ ئومومى خەلقكە يۈزلىنىش دەۋرى كەلگەن ۋاقىتتا
كېڭەيگەن بازىغا يوليورۇق بېرىدىغان دەۋەتچىلەرنى تەييارالش
ئۈچۈن تايانچ بازا بىنا قىلىشتىكى بىرىنچى دەرس بولسا «ال إله إال

702

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

الله» ۋە ئۇنى بىلىش ۋە ئۇنىڭ تەلەپلىرى بويىچە تەربىيەلەش
دەرسىدۇر.

***************

703

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

رېئاللىق ۋە ئۈلگە
ئىنىقكى ،رېئاللىق ئۈلگىدىن كۆپ پەرقلىنىدۇ.
بىز بۇندىن بۇرۇن ئەمەلىيەتتە پەيدا بولغان رېئاللىق بىلەن ئىشالر
ئۇنىغا ئاساسلىنىپ داۋام قىلىشى ۋاجىپ بولىدىغان ئۈلگە
ئوتتۇرسىدىكى بۇ ئوخشىماسلىقنىڭ بەزى سەۋەبلىرىنى ھەمدە بۇ
ئوخشىماسلىققا ئەگىشىپ كېلىپ چىققان بەزى نەتىجىلەرنى
ئوتتۇرىغا قويغان ئىدۇق.
بۇ يەردە بىز تايانچ بازا بىنا قىلىش ئاندىن كىيىن پەيغەمبەر (
صلى الله عليه وسلم ) نىڭ قوماندانلىقى ئاستىدا تايانچ بازىنىڭ
ياردىمى بىلەن بازىنى كىڭەيتىش توغرىسىدىكى پەيغەمبەر ( صلى
الله عليه وسلم ) نىڭ پىرىنسىپى ھەققىدە تەپسىلىي سۆزلەپ
ئۆتكەندىن كىيىن ،يۈز بەرگەن رېئاللىق بىلەن ئۈلگە ئوتتۇرسىنى
پەرقلەندۈرۈش ھەققىدە تەپسىلىي سۆزلەپ ئۆتىمىز.
704

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ئالدىراڭغۇلۇق قىلىش ئىسالم ئويغىنىش ھەرىكىتى دەسلەپتىن
باشالپ مەشغۇل بولۇۋاتقان ھەرىكەتنىڭ ئومومى خاراكتىرىدۇ..
بۇ يەردە بازا بىنا قىلىشتىمۇ ھەم ئالدىراڭغۇلۇق قىلىش مەۋجۇت.
ئەگەر بىز تۇنجى قەدەمدىن باشالپ ئۈممەت بەدىنىدە پەيدا
بولغان بۇزۇلۇشنىڭ تۈرى ھەمدە ئۇنىڭ سەۋەبىدىن پەيدا بولغان
ئىسالمنىڭ ئۆز ئەھلى ئىچىدە غەرب بولۇپ قىلىشى ۋە
دۈشمەنلەرنىڭ ھەممە تەرەپتىن ئىسالم ئۈممىتىگە يوپۇرۇلۇپ
كېلىشى ھەققىدە توغرا ئىدىيەگە ئىگە بولغان بولساق ..ھەمدە بىز
ئۈممەت بەدىنىدىكى غايەت زور بۇزۇلۇشالرنى ئىسالھ قىلىش
ئۈچۈن تەلەپ قىلىنغان تىرىشچانلىقنىڭ تۈرى ھەققىدە توغرا
ئىدىيەگە ئىگە بولغان بولساق ..ۋە يەنە ئىسالمنى يوقىتىشقا
ئۇرۇنۇش ئۈچۈن پىالن تۈزۈش ۋە تەييارلىق قىلىشتا دۈشمەنلەر
سەرپ قىلغان غايەت زور تىرىشچانلىق ھەققىدە توغرا ئىدىيەگە
ئىگە بولغان بولساق چوقۇم بىز ھەرىكەتتە كۆپ تەمكىن بولۇشىمىز
ۋە ھەرىكەت يولىدا ئالدىراڭغۇلۇق قىلماسلىقىمىز اليىق ئىدى.
705

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

بىز دەۋەتنى باشلىغان ۋاقىتتا تايانچ بازىدىن تەلەپ قىلىنىدىغان
ئۆلچەملەر بىزنىڭ زىھنىمىزدا ئېنىق بولدىمۇ؟
بازا تەييارالشتىن بۇرۇن دەۋەتنى «ئومومى خەلق »كە يۈزلەندۈرۈش
«ئومومى خەلق» قىزغىنلىق بىلەن ئىتىلىپ چىققان ئاندىن بىزئاشۇ «ئومومى خەلق » كە يوليورۇق بېرىدىغان ۋە تەربىيەلەيدىغان
يىتەكچىلەرنى تېخى تەييارلىمىغانلىقىمىز ئۈچۈن ئۇالر ئۆزلىرىگە
يوليورۇق بېرىدىغان ۋە تەربىيەلەيدىغان يىتەكچىلەرنى تاپالمىغان
ۋاقىتتا -بىزنى قىيىن شارائىتالرغا دۇچار قىلىدىغانلىقى زىھنىمىزدا
روشەن بولدىمۇ؟
«ئومومى خەلق»نىڭ ھەققى تەربىيەلەنمەستىن قىزىققانلىق بىلەن
توپلىنىشقا دەۋەت يولىدا خەتەرلىك نەتىجىلەرنىڭ ئەگىشىپ
كىلىدىغانلىقى بىزنىڭ زىھنىمىزدا روشەن بولدىمۇ؟ ھالبۇكى،
كىشىلەر دەۋەت يولىدا كەلگەن زەربىگە بەرداشلىق بېرىشكە
تەييارالنماي تۇرۇپ ،بەلكى ،بازىنىڭ ئۆزىمۇ زەربىلەرنى كۆتۈرۈشكە
تېخى تەييارالنماي تۇرۇپ يەرلىك ھاكىمىيەت ۋە خەلقئارالىق
706

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

ھاكىمىيەتنى چۆچۈتۈپ قويغان ۋاقىتتا بۇ ھاكىمىيەتلەر غەزەپلىنىپ
دەۋەتكە زەربە بىرىدۇ.
مەن تارىخ رېئاللىقىنى كۆرۈش ئارقىلىق شۇنىڭغا ئىشىنىمەنكى،
بۇ ئىشالر تېخى تەلەپ قىلىنغان دەرىجىدە روشەن بولمىدى.
بازىنىڭ ئۆزىمۇ ئالدىراڭغۇلۇق بىلەن ئاشۇ ۋاقىتتا مەۋجۇت بولغان
خام -ئەشياالردىن شەكىللەندى .ھەقىقەتەن ھەرىكەتنىڭ
ھەرقانداق ۋاقىتتا ئاشۇ ۋاقىتتا مەۋجۇت بولغان خام -ئەشياالردىن
باشلىنىشى مۇمكىن بولمايدۇ .مانا بۇ روشەن ھەقىقەتتۇر .لېكىن ،
خام –ئەشياالر ناھايىتى ئىنچىكىلىك بىلەن پاكلىنىشى الزىم ھەمدە
خام –ئەشياالرغا دەۋەت مەيدانىدا خىزمەت قىلىش ۋەزىپىسىنى
تاپشۇرۇشتىن بۇرۇن ،بولۇپمۇ ،دەۋەت بۈگۈنكىدەك ئىسالمنىڭ غەرب
ھالىتىدە تۇرۇۋاتقان ھەمدە دۈشمەنلەر تەرەپتىن دەۋەتكە كېلىۋاتقان
دۈشمەنلىكلەرگە ئۇچراۋاتقان ۋاقىتتا خام –ئەشياالرنى تەييارالشقا
ۋە ئۇنى ناچار ئارىالشمىالردىن پاكالشقا ئاالھىدە كۆڭۈل بۆلۈش
كېرەك ..
707

كىشىلەرنى ئىسالمغا قانداق دەۋەت قىلىمىز؟!

بىز ھازىر بىرەر كىشىگە ماالمەت قىلمايمىز .اللە يولىدا قىلغان
خىزمەتكە اللەنىڭ ئىزنى بىلەن ئەجىر بېرىلىدۇ ،لېكىن ،بىز پەقەتال
مەۋجۇت بولغان ئىشالر بىلەن مەۋجۇت بولۇشى زۆرۈر بولغان ئىشالر
ئوتتۇرسىدىكى پەرقنى بايان قىلىپ ئۆتىمىز.
شۈبھىسىزكى ،تۇنجى دەۋەتچى (ئىمام ھەسەنۇل بەننا) -اللە
ئۇنىڭغا رەھمەت قىلسۇن ،اللە ئۇنىڭ ئىسالم ئۈچۈن قوشقان
تۆھپىسىگە ياخشى مۇكاپاتالرنى ئاتا قىلسۇن -ئاشۇ خام-ئەشياالرنى
پۈتكۈل جەمئىيەتتە يامراپ كەتكەن بىر قىسىم ناچار كىشىلەردىن
پاكالشقا ناھايىتى زور تىرىشچانلىقالرنى سەرپ قىلدى .ئۇ ئۇالرنىڭ
قەلبىدىن شەخسىيەتچىلىكنى چىقىرىپ تاشلىدى ھەمدە ئۇالرنى
بىر-بىرىنى ياخشى كۆرۈدىغان ،ھەممىسى بىر سەپ بولىدىغان،
بىر-بىرى بىلەن ئۆز-ئارا ياردەملىشىدىغان ،بىر بىرى بىلەر
ھەمكارلىشىدىغان جامائەت روھى بىلەن تەربىيەلىدى ،ئۇالرنىڭ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 23
  • Büleklär
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3304
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1670
    25.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3528
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1733
    26.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3566
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1526
    29.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 4016
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1775
    25.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3836
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1677
    25.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3629
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1475
    29.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3547
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1748
    26.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3497
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1617
    26.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3557
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1638
    29.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3900
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1732
    26.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3730
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1682
    25.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 4085
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1754
    25.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3971
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1608
    27.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3779
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1521
    28.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3881
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1643
    27.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    38.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 4381
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1777
    21.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    30.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3807
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1587
    26.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3705
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1634
    27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    38.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3856
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1688
    25.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3904
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1690
    24.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    34.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3630
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1664
    26.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3476
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1422
    28.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3480
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1735
    25.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    35.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3929
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1738
    24.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    34.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Kishlerni İslamgha Qandaq Dewet Qilimiz - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 1290
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 695
    30.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.