Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 2893
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1800
13.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
21.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
27.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻥ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗــﺘﻪ ﻣﻪﻟــﯘﻡ ﻧﻮﭘﯘﺯﻏــﺎ ﻳــﺎﻛﻰ ﻣﻪﻧــﺴﻪﭘﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨــﺸﻜﻪﻧﺪە ﺑﯩــﺮﺩﯨﻨﻼ
ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨﺪﯗ ،ﺑﻮﻟﯘﭘﻤـﯘ ،ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـﯔ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻜـﻰ ﻣﻪﻟـﯘﻡ ﺋـﻮﺭﻧﯩﻨﻰ ﯞە ﻧﻮﭘـﯘﺯﯨﻨﻰ
ﻫــﯧﺲ ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﯩــﺪﺍ ،ﺋــﯘ ﭼﻮﻗــﯘﻡ ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨــﺪﯗ .ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﻧﻮﭘــﯘﺯﻯ ﻳــﺎﻛﻰ ﻣﻪﻧــﺴﯩﭙﻰ
ﺋﯘﺯﯗﻧﻐــﺎ ﺳﻮﺯﯗﻟﻐﺎﻧــﺴﯧﺮﻯ ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻜﻰ ﻳﺎﺳــﺎﻟﻤﯩﻠﯩﻖ ﺗﯧﺨﯩﻤــﯘ ﺋﺎﺷﻜﺎﺭﯨﻠﯩﻨﯩــﺸﻘﺎ
ﺑﺎﺷــﻼﻳﺪﯗ ،ﺋﺎﻧــﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻣــﺎﺩﺩﯨﻲ ﯞە ﺋﻪﺩەﺑﯩــﻲ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨــﺪە ﺑــﯘ
ﻳﺎﺳــﺎﻟﻤﯩﻠﯩﻖ ﺋــﯚﺯﯨﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩــﺸﻜﻪ ﺑﺎﺷــﻼﻳﺪﯗ ،ﺋﺎﺧﯩﺮﯨــﺪﺍ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﺭەﺯﯨــﻞ

ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﯖﯩﺰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﯖﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻫﺎ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ

83

ﻣﺎﻫﯩﻴﯩﺘﯩﻨﻰ ﺋﻮﭘﺌﻮﭼﯘﻕ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﺪﯗ.
ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻥ ﻣﻪﻧــﺴﻪﭖ ﺗﯘﺗﻘــﺎﻥ ﻳــﺎﻛﻰ ﻣﻪﻟــﯘﻡ ﻧﻮﭘﯘﺯﻏــﺎ ﺋﯩــﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ
ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﻠﯩﺮﯨــﺪە ،ﺋﺎﺋﯩﻠﯩــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﯕﮕﯜﻟــﯜﻙ ﺗﯘﺭﻣــﯘﺵ ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﯩــﺪﺍ ،ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭ
ﺑﯩـــــﻠﻪﻥ ﻣـــــﺎﺩﺩﯨﻲ ﯞە ﺋﻪﺩەﺑﯩـــــﻲ ﻣﯘﺋـــــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩـــــﺸﻘﺎﻧﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ،ﻗﯩﻠـــــﭽﻪ
ﺋﯚﺯﮔﻪﺭﻣﻪﺳــﺘﯩﻦ ،ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨــﻰ ﺋــﺎﺧﯩﺮﻏﯩﭽﻪ ﺑﯩــﺮ ﺧﯩــﻞ ﺩﺍﯞﺍﻡ
ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﺍﻟﯩﺴﺎ ،ﺋﯘ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻥ ﺋﻪﯓ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﯩﺪﯗﺭ!
ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩـﺮ ﻣﯩــﺴﺎﻝ ،ﺋﺎﺋﯩﻠﯩــﺪە ﺋــﺎﺩەﺗﺘﻪ ﻧﻮﺭﻣﺎﻟــﺪﺍ ﺋﻪﺭ ﻛﯜﭼﻠــﯜﻙ ،ﺋﺎﻳــﺎﻝ ﺋــﺎﺟﯩﺰ
ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺋﯜﺳـــﺘﯩﮕﻪ ﺑﻪﺯﯨـــﺪە ﺋﺎﻳﺎﻟـــﺪﯨﻦ ﺋﻪﺭﻧـــﻰ ﺳـــﻪﯞﺭﭼﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ
ﭼﯩﻘﯩﺮﯨـــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﻛﻪﯓ ﻗﻮﺭﺳـــﺎﻗﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﻳﯩـــﺮﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﯟﯦﺘﯩـــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺭﺍﺳـــﺘﭽﯩﻠﻠﯩﻖ
ﭘﺮﯨﻨــــﺴﯩﭙﯩﻐﺎ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩــــﺸﺘﯩﻦ ﺗﻮﺳــــﯘﭖ ﻗﻮﻳﯩــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻪﺯﻯ ﻗﯩﻠﯩﻘــــﻼﺭ ﯞە
ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺗـﻠﻪﺭ ﺳــﺎﺩﯨﺮ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ﺗﯘﺭﯨــﺪﯗ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷـﺘﺎ ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﻫﻪﺭ ﻛــﯜﻧﻰ
ﺑﯩــﺮ ﺧﯩــﻞ ﺋﯚﺗﻤﻪﻳــﺪﯗ .ﻣﯘﺷــﯘ ﺋﯩــﺸﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩــﺴﯩﺪە ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﺋﯧــﺴﯩﻞ
ﭘﻪﺯﯨﻠﯩﺘــﻰ ﯞە ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨــﻰ ﺑﯩــﺮ ﺧﯩــﻞ ﺳــﺎﻗﻼﭖ ﻗﺎﻻﻟﯩﻐــﺎﻥ ﺋﻪﺭ ﺭﺍﺳــﺘﯩﻨﻼ
ﺋﻪﯓ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻖ ﺋﻪﺭﺩﯗﺭ!
ﺷـــﯘﯕﺎ ،ﺑﯩﺮﺍﯞﻧﯩـــﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨﯩـــﯔ ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩـــﻚ ﺩەﺭﯨﺠﯩـ ـﺪە ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨـــﻰ
ﺋﯚﻟﭽﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺗﺎﺭﺍﺯﯨﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﺧﺸﯩﺴﻰ ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩﺪﯗﺭ.
ﺑﻪﺯﻯ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼﺭ ﺋــــﯚﺯﯨﻨﻰ ﮔــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــــﻼﻕ ﯞە ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩــــﻚ ﻗﯩﻠﯩــــﭗ
ﻛﯚﺭﺳــﯩﺘﻪﻟﻪﻳﺪﯗ .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﺋــﯘﻻﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﭘــﯘﻝ­ﻣــﺎﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩــﺴﻰ ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﯩﯖﯩــﺰﺩﺍ
ﻳـــﺎﻛﻰ ﺑﯩـــﺮﮔﻪ ﺳـــﻪﭘﻪﺭ ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ﻛـــﯚﺭﮔﯩﻨﯩﯖﯩﺰﺩە ،ﺋﯘﻧﯩﯖـــﺪﯨﻜﻰ ﺭەﺯﯨﻠﻠﯩﻜـــﻠﻪﺭ
ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﭼﯩﻘﯩﺪﯗ.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﺧﻪﻟﯩﭙﻪ ﺋـﯚﻣﻪﺭ ﺋﯩﺒﻨـﻰ ﺧﻪﺗﺘﺎﺑﻨﯩـﯔ ﻳﯧﻨﯩﻐـﺎ ﺑﯩـﺮ ﺋـﺎﺩەﻡ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩـﺮ
ﺋـــﺎﺩەﻣﮕﻪ ﮔﯘﯞﺍﻫﻠﯩـــﻖ ﺑﯧـــﺮﯨﺶ ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻧـــﺪە ،ﻫﻪﺯﺭﯨﺘـــﻰ ﺋـــﯚﻣﻪﺭ
ﮔﯘﯞﺍﻫﭽﯩـــــﺪﯨﻦ" ﺳـــــﻪﻥ ﮔﯘﯞﺍﻫﻠﯩـــــﻖ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﭽـــــﻰ ﺑﻮﻟﻐـــــﺎﻥ ﻛﯩـــــﺸﯩﯖﻨﻰ

84

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺗﻮﻧﯘﻣـــﺴﻪﻥ؟" ﺩەﭖ ﺳـــﻮﺭﺍﻳﺪﯗ .ﮔـــﯘﯞﺍﻫﭽﻰ" ﻫﻪﺋﻪ ،ﺗﻮﻧـــﯘﻳﻤﻪﻥ" ﺩەﭖ ﺟـــﺎﯞﺍﭖ
ﺑﯧﺮﯨــﺪﯗ .ﻫﻪﺯﺭﯨﺘــﻰ ﺋــﯚﻣﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ":ﺳــﻪﻥ ﺋــﯘﻧﻰ ﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺗﻮﻧﯘﻳــﺴﻪﻥ؟
ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻳــﯧﻘﯩﻦ ﻗﻮﺷــﻨﯩﻤﯘ؟" ﺩەﭖ ﺳــﻮﺭﺍﻳﺪﯗ .ﮔــﯘﯞﺍﻫﭽﻰ ":ﻳــﺎﻕ" ﺩەﭖ
ﺟﺎﯞﺍﺏ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ .ﺋـﯚﻣﻪﺭ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯘﻧﯩﯖـﺪﯨﻦ ":ﺳـﻪﻥ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠـﻠﻪ ﺳـﻪﭘﻪﺭ
ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ﺑﺎﻗﻘـــﺎﻧﻤﯘ؟" ﺩەﭖ ﺳـــﻮﺭﺍﻳﺪﯗ .ﮔـــﯘﯞﺍﻫﭽﻰ ﻳﻪﻧﻪ ":ﻳـــﺎﻕ" ﺩەﭖ ﺟـــﺎﯞﺍﺏ
ﺑﯧﺮﯨــﺪﯗ .ﺋــﯚﻣﻪﺭ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ":ﺳــﻪﻥ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﭘــﯘﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩــﺴﻰ
ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ﺑﺎﻗﻘـــﺎﻧﻤﯘ؟" ﺩەﭖ ﺳـــﻮﺭﺍﻳﺪﯗ .ﮔـــﯘﯞﺍﻫﭽﻰ ﻳﻪﻧﻪ ":ﻳـــﺎﻕ" ﺩەﭖ ﺟـــﺎﯞﺍﺏ
ﺑﯧﺮﯨـــــﺪﯗ .ﺑـــــﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘـــــﺎ ﺧﻪﻟﯩـــــﭙﻪ ﺋـــــﯚﻣﻪﺭ ":ﻳﻮﻗـــــﺎﻝ! ﺳـــــﻪﻥ ﺋـــــﯘﻧﻰ
ﺗﻮﻧﯘﻣﺎﻳﺪﯨﻜﻪﻧﺴﻪﻥ" ﺩەﻳﺪﯗ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯔ ﮔﯘﯞﺍﻫﻠﯩﻖ ﺑﯧﺮﯨﺸﯩﻨﻰ ﺭەﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
.2ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻣﯘﻧـــﺪﺍﻕ ﺩﯦـــﮕﻪﻥ »:ﻗﯩﻴـــﺎﻣﻪﺕ ﻛـــﯜﻧﻰ
ﻣﯚﻣﯩﻦ ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﻣﯩﺰﺍﻧﯩـﺪﺍ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗـﺘﯩﻦ ﺳـﺎﻟﻤﺎﻗﺮﺍﻕ ﻛﯧﻠﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ﻫـﯧﭻ
ﻧﻪﺭﺳﻪ ﻳﻮﻕ«).(1
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﺑـــﯘ ﻫﻪﺩﯨـــﺴﺘﻪ ﻗﯩﻴـــﺎﻣﻪﺕ ﻛـــﯜﻧﻰ ﻣـــﯚﻣﯩﻦ
ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩـــﯔ ﺋﻪﻣﻪﻟﻠﯩـــﺮﻯ ﺗﺎﺭﺗﯩﻠﯩـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋـــﺎﺩﺍﻟﻪﺕ ﺗﺎﺭﺍﺯﯨـــﺴﯩﺪﺍ ،ﺋﻪﯓ ﺳـــﺎﻟﻤﺎﻕ
ﻛﯧﻠﯩــــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋﻪﯓ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩــــﻚ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﮔــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــــﻼﻕ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨــــﻰ
ﻛﻪﺳﻜﯩﻦ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺑﻪﺯﻯ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺑـــﯘ ﻫﻪﺩﯨـــﺴﻨﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩـــﺸﺘﻪ ﻗﯩﻴﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻘﻘـــﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨـــﺸﻰ
ﻣــﯘﻣﻜﯩﻦ .ﺋــﯘﻻﺭ :ﺋﻪﯓ ﺋﻪﯞﺯەﻝ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﺑــﺎﺭﻟﯩﻘﻰ ﯞە ﺑﯩــﺮﻟﯩﻜﯩﮕﻪ
ﭼﯩـﻦ ﺋﯩــﺸﯩﻨﯩﭗ ،ﺋﻪﻣﻪﻝ­ﺋﯩﺒـﺎﺩەﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﺗﻮﻟــﯘﻕ ﺋﻮﺭﯗﻧﻼﺷـﺘﯘﺭ .ﺑﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ
ﺋﯩــــﻜﻪﻥ ،ﻗﯩﻴــــﺎﻣﻪﺕ ﻛــــﯜﻧﻰ ﻣــــﯚﻣﯩﻦ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــــﯔ ﻣﯩﺰﺍﻧﯩــــﺪﺍ ﺋﻪﯓ ﺳــــﺎﻟﻤﺎﻕ
ﻛﯧﻠﯩــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﺋﯩﻤـــــﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩــــﺸﻰ ﻛﯧـــــﺮەﻙ ﺋﻪﻣﻪﺳــــﻤﯘ؟ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــــﺒﻪﺭ
) (1ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺗﯩﺮﻣﯩﺰﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ

ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﯖﯩﺰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﯖﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻫﺎ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ

85

ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻤﯘ" ﻗﯩﻴـــﺎﻣﻪﺕ ﻛـــﯜﻧﻰ ﻣـــﯚﻣﯩﻦ ﻛﯩـــﺸﯩﻨﯩﯔ ﻣﯩﺰﺍﻧﯩـــﺪﺍ
ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗــﺘﯩﻦ ﺳــﺎﻟﻤﺎﻗﺮﺍﻕ ﻛﯧﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻫــﯧﭻ ﻧﻪﺭﺳــﻪ ﻳــﻮﻕ" ﺩەﻳــﺪﯗ؟ «
ﺩەﭖ ﻫﻪﻳﺮﺍﻥ ﻗﯧﻠﯩﺸﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ.
ﻟــﯧﻜﯩﻦ ﺑــﯘ ﻫﻪﻳﺮﺍﻧﻠﯩــﻖ ﺋﯩﻤــﺎﻥ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﯩﺒﺎﺩەﺗﻨﯩــﯔ ﺋﯩــﺴﻼﻣﯩﻲ ﮔــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﯩــﮕﻪﻥ ﺯﯙﺭﯛﺭﯨــﻴﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩــﺮﻯ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨــﻰ
ﺑﯩﻠﮕﻪﻥ ﻫﺎﻣﺎﻥ ﺋﯚﺯﻟﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﻳﻮﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺷﯜﺑﻬﯩـــــــﺴﯩﺰﻛﻰ ،ﮔـــــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــــــﻼﻕ ﭘﺮﯨﻨـــــــﺴﯩﭙﻰ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﯩـــــــﮕﻪﻥ
ﺯﯙﺭﯛﺭﯨﻴﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩــﯔ ﺋﻪﯓ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﯩــﺴﻰ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﺑــﺎﺭﻟﯩﻘﻰ ﯞە ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﯩﻨــﻰ
ﺋﯧﺘﯩـــﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ،ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﭘﺮﯨﻨـــﺴﯩﭙﻰ ﺗﻮﺳـــﻘﺎﻥ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻼﺭﻧﯩـــﯔ
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺴﻰ ﺋـﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋـﺎﻻﻧﻰ ﺋﯩﻨﻜـﺎﺭ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـﺎ ﺋﯩﺘـﺎﺋﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩـﺸﺘﯩﻦ
ﺑــﺎﺵ ﺗﺎﺭﺗﯩــﺸﺘﯘﺭ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﯩــﺴﻰ ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩــﺴﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــﻰ ﺋــﺎﺩﺍ
ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﻮﻟــﺴﺎ ،ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﯩــﺴﻰ ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩــﺴﯩﻨﯩﯔ
ﻫﻪﻗﻘﯩــﮕﻪ ﺗﯧــﻨﯩﺶ ﯞە ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨــﻰ ﺋﯧﺘﯩــﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳــﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﺭەﺯﯨــﻞ
ﺋﻪﺧﻼﻗﺘﯘﺭ.
ﺷﻪﻛــﺴﯩﺰﻛﻰ ،ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﻫﻪﻗﻘــﻰ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼﺭ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯧﺘﯩــﺮﺍﭖ
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﭗ ،ﺋﯩﺒــﺎﺩەﺕ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺸﯩﺪﯗﺭ .ﺷــﯘﯕﺎ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﻗﯘﺭﺋــﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨﻤــﺪە:
﴿ﻣﻪﻥ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ،ﺟﯩﻨﻼﺭﻧـــﻰ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﻣﺎﯕـــﺎ ﺋﯩﺒـــﺎﺩەﺕ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﺋﯜﭼـــﯜﻧﻼ
ﻳﺎﺭﺍﺗﺘﯩﻢ )ﻳﻪﻧـﻰ ﻣﯧﻨﯩـﯔ ﺧـﺎﻟﯩﻐﯩﻨﯩﻢ ﺑـﻮﻳﯩﭽﻪ ،ﻣﯧﻨﯩـﯔ ﺋﻪﻣﺮﯨﻤﻨـﻰ ﺗﯘﺗﻘـﺎﻥ ﻫﺎﻟـﺪﺍ
ﻫﺎﻳﺎﺕ ﻛﻪﭼﯜﺭﺳﯘﻥ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻳﺎﺭﺍﺗﺘﯩﻢ( (1)﴾.ﺩەﻳﺪﯗ.
ﭼــﯜﻧﻜﻰ ،ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﻰ ﻳــﻮﻗﺘﯩﻦ ﺑــﺎﺭ ﻗﯩﻠﯩــﭗ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺋﻪﻗﯩــﻞ­

) (1ﺯﺍﺭﯨﻴﺎﺕ ﺳﯜﺭﯨﺴﻰ

86

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺋﯩــــﺪﺭﺍﻙ ﺋﺎﺗــــﺎ ﻗﯩﻠﯩــــﭗ ،ﻛﺎﺋﯩﻨــــﺎﺗﺘﯩﻜﻰ ﺑــــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﻪﯞﺟــــﯘﺩﺍﺗﻨﻰ ﺋﯘﻧﯩــــﯔ
ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﻠﯩﻨﯩــــﺸﻰ ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ﻳﺎﺭﯨﺘﯩــــﭗ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــــﺎ ﺑﻮﻳــــﺴﯘﻧﺪﯗﺭﯗﭖ ﺑﻪﺭﺩﻯ.
ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﻰ ﻣﻪﯞﺟﯘﺩﺍﺗﻼﺭﻧﯩــــﯔ ﺋﻪﯓ ﻫــــﯚﺭﻣﻪﺗﻠﯩﻜﻰ ﯞە ﺧﻮﺟــــﺎﻳﯩﻨﻰ ﻗﯩﻠــــﺪﻯ.
ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺗﯜﺭﻟـﯜﻙ ﻧﯧﻤﻪﺗﻠﻪﺭﻧـﻰ ﺋﺎﺗـﺎ ﻗﯩﻠﯩـﭗ ،ﺭﯨﺰﯨﻘﻼﻧـﺪﯗﺭﺩﻯ .ﺋﺎﺧﯩﺮﯨـﺪﺍ ﺋـﺎﻟﻼﻫ
ﺗﺎﺋﺎﻻ ﺑـﯘ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩـﯔ ﺑﻪﺩﯨﻠﯩـﮕﻪ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻦ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـﯔ ﻳﻪﻛـﻜﻪ­
ﻳﯧﮕـــﺎﻧﻪ ،ﺗﻪﯕﺪﺍﺷـــﺴﯩﺰ ﺋﯩـــﻼﻫ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨـــﻰ ﺗﻮﻧـــﯘﭖ ،ﺋﯧﺘﯩـــﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﯞە
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯚﺯﯨﮕﯩﻼ ﻗﯘﻟﭽﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﺪﻯ.
ﺑﯘ ﺷﯘﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺗﻪﻟﻪﺑﻤﯘ ﻳﺎﻛﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭ ﺷﯘﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺗﯘﺯﻛﻮﺭﻣﯘ؟
ﻣﯘﺷـﯘﻧﺪﺍﻕ ﺯﻭﺭ ﯞە ﭼـﻮﯓ ﻫﻪﻗﻨﯩــﯔ ﺋﯩﮕﯩـﺴﻰ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـﯔ ﺑــﯘ
ﻫﻪﻗﻘﯩﻨﻰ ﺋﯧﺘﯩﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳﻠﯩﻖ ﺭﺍﺳﺘﯩﻨﻼ ﺭەﺯﯨﻠﻠﯩﻚ ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ؟!
ﺩﯦـــﻤﻪﻙ ،ﺋـــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـــﯔ ﻧﻪﺯەﺭﯨـــﺪە ﺋﻪﻣﻪﻟﻠﻪﺭﻧﯩـــﯔ ﺋﻪﯓ ﻛﺎﺗﺘﯩـــﺴﻰ ﯞە
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩــــﯔ ﺋﻪﯓ ﺋﯧــــﺴﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻐــــﺎﻥ ﺋﯩﻤــــﺎﻥ ﺋﯩﻨــــﺴﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﻛﺎﻣــــﺎﻟﯩﻲ
ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﺎﻳﻪﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﯨﺪﯗﺭ.
ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﯩﻴـﺎﻣﻪﺕ ﻛـﯜﻧﻰ ﻣـﯚﻣﯩﻦ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩـﯔ ﺗﺎﺭﺍﺯﯨـﺴﯩﺪﺍ ﻫﻪﻣﻤﯩـﺪﯨﻦ
ﺋﯧﻐﯩــــﺮ ﻛﯧﻠﯩــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﻣﻪﻟﻨﯩــــﯔ ﮔــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــــﻼﻕ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜــــﻰ ﺑﯩــــﺰﮔﻪ
ﺋﺎﻳﺪﯨﯖﻼﺷﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
.3ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺟﻪﻧـــﻨﻪﺗﻜﻪ ﺋﻪﯓ ﻛـــﯚﭖ
ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯨـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳـــﯩﻨﯩﯔ ﻧـــﯧﻤﻪ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜـــﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩـــﺪە ﺳـــﻮﺭﺍﻟﻐﯩﻨﯩﺪﺍ»:
ﺋﺎﻟﻼﻫﻘـــﺎ ﺗﻪﻗﯟﺍﻟﯩـــﻖ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﯞە ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ« ﺩەﭖ ﺟـــﺎﯞﺍﺏ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــــﺴﺎﻻﻡ ﻳﻪﻧﻪ ﻛﯩـــــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺩﻭﺯﺍﺧﻘـــــﺎ ﺋﻪﯓ ﻛـــــﯚﭖ
ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯨـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳـــﯩﻨﯩﯔ ﻧـــﯧﻤﻪ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜـــﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩـــﺪە ﺳـــﻮﺭﺍﻟﻐﯩﻨﯩﺪﺍ»:

ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﯖﯩﺰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﯖﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻫﺎ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ

87

ﺋﯧﻐﯩﺰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﯞﺭەﺕ«) (1ﺩەﭖ ﺟﺎﯞﺍﺏ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
ﺗﻪﻗﯟﺍﻟﯩــﻖ­ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﻏﻪﺯﯨــﺒﯩﮕﻪ ﺋــﯘﭼﺮﺍﭖ ﻗﯧﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺋﯧﻬﺘﯩﻴــﺎﺕ
ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻤﯩﺴﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﻳﺎﺷﺎﺵ ﺩﯦﮕﻪﻧﻠﯩﻜﺘﯘﺭ.
ﺋﯧﻐﯩـــــﺰ ﺑﯩـــــﻠﻪﻥ ﺋﻪﯞﺭەﺗﻨﯩـــــﯔ ﻛﯩـــــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺩﻭﺯﺍﺧﻘـــــﺎ ﺋﻪﯓ ﻛـــــﯚﭖ
ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯨــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳــــﯩﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﯩــــﯔ ﺳــــﻪﯞەﺑﻰ ﺑــــﯘ ﺋﯩﻜﻜﯩــــﺴﯩﮕﻪ
ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻳﺎﻣـــﺎﻥ ﺧﯘﻟـــﻖ ﺗﯜﭘﻪﻳﻠﯩـــﺪﯨﻦ ﺋﯩـــﺪﻯ .ﭼـــﯜﻧﻜﻰ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ
ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻳـــﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﻫﻪﺩﯨـــﺴﺘﻪ ،ﺑـــﯘ ﺋﯩﻜﻜﯩـــﺴﯩﻨﻰ ﺗﻪﻗﯟﺍﻟﯩـــﻖ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ
ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺋﻪﻛﺴﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﻫﻪﺩﯨـﺴﺘﻪ ﺋﯧﻐﯩـﺰ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺋﻪﯞﺭەﺗﻨﯩـﯔ ﺗﯩﻠﻐـﺎ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐـﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺑـﯘ
ﺋﯩﻜﻜﯩـــﺴﻰ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻫـــﺎﺭﺍﻡ ﺋﯩـــﺸﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﯩـــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺳـــﻪﯞەﺑﺘﯩﻦ ﺋﯩـــﺪﻯ.
ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻏــﺎ ﺋﯩﻨﻜـــﺎﺭ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ،ﻳﺎﻟﻐــﺎﻥ ﺳــﯚﺯﻟﻪﺵ ،ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭﮔﻪ
ﺗـــﯚﻫﻤﻪﺕ ﭼـــﺎﭘﻼﺵ ،ﻳﺎﻟﻐـــﺎﻥ ﮔﯘﯞﺍﻫﻠﯩـــﻖ ﺑﯧـــﺮﯨﺶ ،ﻏﻪﻳـــﯟەﺕ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ،ﮔﻪﭖ
ﺗﻮﺷـــﯘﺵ ،ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭﻧﻰ ﻣﻪﺳـــﺨﯩﺮە ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ،ﺑﯩﺮﺍﯞﻏـــﺎ ﻟﻪﻗﻪﻡ ﻗﻮﻳـــﯘﺵ ،ﭘﯩﺘـــﻨﻪ
ﻗﻮﺯﻏـــﺎﺵ ،ﺑﺎﺗﯩـــﻞ ﺩەﯞﺍﻻﺭﻧـــﻰ ﺗـــﺎﺭﻗﯩﺘﯩﺶ ﻗﺎﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺟﯩﻨـــﺎﻳﻪﺗﻠﻪﺭ ﺋﯧﻐﯩﺰﻧﯩـــﯔ
ﯞﺍﺳﯩﺘﯩــﺴﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﻟــﮕﻪ ﺋﺎﺷــﻘﺎﻧﺪەﻙ ،ﺯﯨﻨــﺎ­ﭘﺎﻫﯩــﺸﻪ ﺋﯩــﺸﻼﺭﻧﻰ ﺳــﺎﺩﯨﺮ
ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯘﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻳﯧﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
.4ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻡ ﻳﻪﻧﻪ »:ﺳــﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﺧــﺸﯩﻠﯩﺮﯨﯖﻼﺭ
ﺋﻪﯓ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﯩﯖﻼﺭﺩﯗﺭ«) (2ﺩەﭖ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﺑـــﯘ ﻫﻪﺩﯨـــﺴﺘﻪ ،ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻳﺎﺧﺸﯩـــﺴﻰ ﻛـــﯚﭖ ﺋﯩﺒـــﺎﺩەﺕ ﻗﯩﻠﻐـــﺎﻧﻼﺭ

) (1ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺗﯩﺮﻣﯩﺰﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ
) (2ﺑﯘﺧﺎﺭﻯ ﯞە ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ

88

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺋﻪﻟﻜﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﻗﺎﺭﺍﺭﻻﺷﺘﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ.
ﻳﻪﻧﻪ » :ﻗﯩﻴــﺎﻣﻪﺕ ﻛﯜﻧﯩــﺪە ﻣﺎﯕــﺎ ﺋﻪﯓ ﺳــﯚﻳﯜﻣﻠﯜﻙ ﯞە ﻣﯧﻨﯩــﯔ ﻣﻪﺟﻠﯩــﺴﯩﻤﮕﻪ
ﺋﻪﯓ ﻳــــﯧﻘﯩﻦ ﺑﻮﻟﯩــــﺪﯨﻐﯩﻨﯩﯖﻼﺭ ﺋﻪﺧﻼﻗــــﻰ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﺧــــﺸﻰ ﺑــــﻮﻟﻐﯩﻨﯩﯖﻼﺭﺩﯗﺭ.
ﻗﯩﻴـــــﺎﻣﻪﺕ ﻛـــــﯜﻧﻰ ﻣﺎﯕـــــﺎ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﻣـــــﺎﻥ ﻛﯚﺭﯨﻠﯩـــــﺪﯨﻐﯩﻨﯩﯖﻼﺭ ﯞە ﻣﯧﻨﯩـــــﯔ
ﻣﻪﺟﻠﯩــﺴﯩﻤﺪﯨﻦ ﺋﻪﯓ ﻳﯩــﺮﺍﻕ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﯩﻨﯩﯖﻼﺭ ﻛــﯚﭖ ﺳــﯚﺯﻟﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺳﯚﺯﻟﻪﺷــﺘﻪ
ﺋــﯚﺯﯨﻨﻰ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺋﯜﺳــﺘﯜﻥ ﻛﯚﺭﺳــﻪﺗﻤﻪﻛﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻼﺭ ﯞە ﺋــﯚﺯﯨﻨﻰ ﭼــﻮﯓ
) (1
ﺗﯘﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭﺩﯗﺭ«.
.5ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻡ ﻳﻪﻧﻪ ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺩﯦــﮕﻪﻥ» :ﻣــﯚﻣﯩﻦ ﺋــﺎﺩەﻡ
ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗــﻰ ﺳﺎﻳﯩــﺴﯩﺪﺍ ﻛﯧﭽﯩــﺴﻰ ﻧﺎﻣــﺎﺯ ﺋﻮﻗــﯘﭖ ،ﻛﯜﻧــﺪﯛﺯﻯ
) (2
ﺭﻭﺯﺍ ﺗﯘﺗﻘﺎﻧﻨﯩﯔ ﺳﺎﯞﺍﺑﯩﻨﻰ ﺗﺎﭘﯩﺪﯗ«.
ﺑﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻜﻰ ﺳــﻪﯞەﺏ ،ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﺭﺍﺯﯨﻠﯩﻘﯩﻨــﻰ ﺋﯩــﺰﺩﯨﮕﻪﻥ ﻫﺎﻟــﺪﺍ،
ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨـــﺴﯩﺪە ﺋﯩـــﺶ ﻛﯚﺭﯨـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـــﺎﺋﯩﻲ
ﻫﺎﻳﺎﺗﯩـــﺪﯨﻜﻰ ﻛـــﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ﯞﺍﻗﯩـــﺘﻼﺭﺩﺍ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨـــﻰ ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍ ﻗﯩﻠﯩـــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺋﯩــﺸﻼﺭﻏﺎ ﺋــﯘﭼﺮﺍﭖ ﺗﯘﺭﯨــﺪﯗ .ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺷــﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﻼﺭﺩﯨﻜــﻰ ﻫــﺎﻟﯩﺘﻰ ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ
ﺩﺍﯞﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘـــﺎﻥ ﺋﯩﺒـــﺎﺩەﺗﻠﻪﺭ ﺳﺎﻫﻪﺳـــﯩﮕﻪ ﺋﯧﻠﯩـــﭗ ﻛﯩﺮﯨـــﺪﯗ .ﭼـــﯜﻧﻜﻰ ﺷـــﯘ
ﻟﻪﻫـــﺰﯨﻠﻪﺭﺩە ﺋـــﺎﭼﭽﯩﻘﯩﻨﻰ ﻳﯩﻐﯩـــﭗ ،ﺳـــﻪﯞﯨﺮﭼﺎﻧﻠﯩﻘﻨﻰ ﺋﺎﺷـــﯘﺭﯗﭖ ،ﻧﻪﭘـــﺴﯩﻲ
ﻫﻪﯞﯨـﺴﯩﻨﻰ ﻳﯧﯖﯩــﭗ ،ﺋﯩﻨﺘﯩﻘــﺎﻡ ﺋــﯧﻠﯩﺶ ﭘﻪﻳﻠﯩـﺪﯨﻦ ﻳﯧﻨﯩــﭗ ،ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﮔــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨﯩـــﯔ ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍﺳـــﻰ ﺑـــﻮﻳﯩﭽﻪ ﺋﯩـــﺶ ﻛـــﯚﺭﯛﺵ ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﯩـــﺪﺍ ﺗﺎﺭﺗﻘـــﺎﻥ
ﺟﺎﭘــﺎﻟﯩﺮﻯ ﻫﻪﻗﯩــﻘﻪﺗﻪﻥ ﻛﯧﭽﯩــﺴﻰ ﺋﯘﺧﻠﯩﻤــﺎﻱ ﻧﺎﻣــﺎﺯ ﺋﻮﻗــﯘﭖ ،ﻛﯜﻧــﺪﯛﺯﻯ ﺭﻭﺯﺍ
ﺗﯘﺗﻘﺎﻥ ﺋﺎﺑﯩﺪﻧﯩﯔ ﺋﯩﺒﺎﺩﯨﺘﯩﮕﻪ ﺗﻪﯕﻠﯩﺸﯩﺪﯗ ،ﮔﺎﻫﯩﺪﺍ ﺋﯧﺸﯩﭗ ﭼﯜﺷﯩﺪﯗ.
) (1ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺗﯩﺮﻣﯩﺰﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ
) (2ﺋﻪﺑﯘﺩﺍﯞﯗﺩ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ

ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﯖﯩﺰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﯖﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻫﺎ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ

89

ﻳﻪﻧﻪ ﻛﯧﻠﯩــﭗ ،ﺑﯩﺮﺍﯞﻧﯩــﯔ ﻛــﯧﭽﻪ ﺋﯘﺧﻠﯩﻤــﺎﻱ ﻧﺎﻣــﺎﺯ ﺋﻮﻗــﯘﭖ ،ﻛﯜﻧــﺪﯛﺯﻯ ﺭﻭﺯﺍ
ﺗﯘﺗــﯘﺵ ﺋــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﯩﺒــﺎﺩەﺗﻜﻪ ﻣﻪﻫــﻜﻪﻡ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻛﺎﺗﺘــﺎ ﺳــﺎﯞﺍﺑﻠﯩﻖ ﺋﻪﻣﻪﻝ
ﺑﻮﻟــــﺴﯩﻤﯘ ،ﻳﻪﻧﯩــــﻼ ﺋﯘﻧﯩــــﯔ ﭘﺎﻳﺪﯨــــﺴﻰ ﺷــــﯘ ﻛﯩــــﺸﯩﻨﯩﯔ ﺋــــﯚﺯﻯ ﺑﯩﻠﻪﻧــــﻼ
ﭼﻪﻛﻠﯩﻨﯩﺪﯗ .ﻳﻪﻧـﻰ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺋﯩﺒﺎﺩﯨﺘﯩـﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷـﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﭘﺎﻳـﺪﺍ ﻳﻪﺗﻤﻪﻳـﺪﯗ .ﺋﻪﻣﻤـﺎ
ﺑﯩﺮﺍﯞﻧﯩﯔ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗـﻰ ﺋﻮﻣـﯘﻡ ﺧﻪﻟﻘـﻘﻪ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗﻠﯩـﻚ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﺋﺎﻟﻼﻫﻨﯩـﯔ
ﺑﻪﻧﺪﯨﻠﯩﺮﻯ ﺋﯘ ﻛﯩـﺸﯩﻨﯩﯔ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨﯩـﯔ ﭘﺎﻳﺪﯨـﺴﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯨـﺪﯗ ،ﺋﯘﻧﯩـﯔ
ﻳﺎﺧـــﺸﯩﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﻫﻪﻣـــﻤﻪ ﺑﯩـــﺮﺩەﻙ ﺑﻪﻫـــﺮﯨﻤﻪﻥ ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﻧﻪﺗﯩﺠﯩـــﺪە ،ﺑـــﯘ
ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــــﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــــﻲ ﺋﻪﻣﻪﻟﻠﯩــــﺮﻯ ﺋــــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــــﯔ ﻧﻪﺯەﺭﯨــــﺪە ﻛﺎﺗﺘــــﺎ
ﺋﯩﺒﺎﺩەﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺳﺎﻧﯩﻠﯩﭗ ،ﺋﯘ ﺋﺎﺩەﻡ ﺳﺎﯞﺍﺑﺘﯩﻦ ﺑﻪﻫﺮﯨﻤﻪﻥ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺷـــﯘ ﺳـــﻪﯞەﺑﺘﯩﻦ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ »ﻣـــﯚﻣﯩﻦ ﺋـــﺎﺩەﻡ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـــﯔ
ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗـــﻰ ﺳﺎﻳﯩـــﺴﯩﺪﺍ ﻛﯧﭽﯩـــﺴﻰ ﻧﺎﻣـــﺎﺯ ﺋﻮﻗـــﯘﭖ ،ﻛﯜﻧـــﺪﯛﺯﻯ ﺭﻭﺯﺍ
ﺗﯘﺗﻘﺎﻧﻨﯩﯔ ﺳﺎﯞﺍﺑﯩﻨﻰ ﺗﺎﭘﯩﺪﯗ« ﺩﯦﮕﻪﻥ.
.6ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻣﯘﻧـــﺪﺍﻕ ﺩﯦـــﮕﻪﻥ »:ﻫﻪﻗﻠﯩـــﻖ ﺑﻮﻟـــﺴﯩﻤﯘ
ﺩﯗﻧﻴــﺎﻟﯩﻖ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺟﯧﺪەﻟﻠﯩﺸﯩــﺸﻨﻰ ﺗﻪﺭﻙ ﺋﻪﺗــﻜﻪﻥ ﻛﯩــﺸﯩﻨﻰ ﺟﻪﻧﻨﻪﺗﻨﯩــﯔ
ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩــﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩــﺮ ﻗﻪﺳــﯩﺮﮔﻪ ،ﭼﺎﻗﭽــﺎﻕ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺑﻮﻟــﺴﯩﻤﯘ ﻳﺎﻟﻐــﺎﻥ ﺳﯚﺯﻟﻪﺷــﻨﻰ
ﺗﻪﺭﻙ ﺋﻪﺗـــﻜﻪﻥ ﻛﯩـــﺸﯩﻨﻰ ﺟﻪﻧﻨﻪﺗﻨﯩـــﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨـــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩـــﺮ ﻗﻪﺳـــﯩﺮﮔﻪ ﯞە
ﺋﻪﺧﻼﻗـــﻰ ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ﻛﯩـــﺸﯩﻨﻰ ﺟﻪﻧﻨﻪﺗﻨﯩـــﯔ ﺋﻪﯓ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨـــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ
) (1
ﻗﻪﺳﯩﺮﮔﻪ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯛﺷﻜﻪ ﻛﺎﭘﺎﻟﻪﺗﻠﯩﻚ ﻗﯩﻼﻻﻳﻤﻪﻥ«.
.7ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻳﻪﻧﻪ ﻣﯘﻧـــﺪﺍﻕ ﺩﯦـــﮕﻪﻥ »:ﻳﺎﺧـــﺸﯩﻠﯩﻖ –
ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﺘـﯘﺭ ،ﮔﯘﻧـﺎﻫ –ﺳـﯧﻨﻰ ﺑﯩﺌـﺎﺭﺍﻡ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ ﯞە ﺑﺎﺷـﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛـﯚﺭﯛﭖ

) (1ﺋﻪﺑﯘﺩﺍﯞﯗﺩ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

90

) (1

ﻗﯧﻠﯩﺸﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﯗﻟﻤﯩﻐﺎﻥ ﺋﯩﺸﺘﯘﺭ«.

ﻫﻪﺩﯨــﺴﺘﯩﻜﻰ »ﻳﺎﺧــﺸﯩﻠﯩﻖ« ﭘﯜﺗــﯜﻥ ﻳﺎﺧــﺸﯩﻠﯩﻖ ﺗــﯜﺭﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋــﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩــﮕﻪ
ﺋﺎﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺨﭽــﺎﻡ ﺳــﯚﺯ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻡ ﺋــﯘﻧﻰ »ﮔــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧــﻼﻕ« ﺩەﭖ ﺗﻪﺭﯨــﭙﻠﯩﮕﻪﻥ .ﺑﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ﻣﻪﻟــﯘﻣﻜﻰ ،ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑــﺎﺭﻟﯩﻖ
ﻳﺎﺧــــﺸﯩﻠﯩﻖ ﺗﯜﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩــــﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩــــﺴﯩﻨﻰ ﺋــــﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩــــﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩــــﺮ
ﺋﯩﺴﯩﻤﺪﯗﺭ.
ﺋﻪﻣﻤـــﺎ ﮔﯘﻧﺎﻫﻨﯩــــﯔ ﻛﯚﯕـــﯜﻟﻨﻰ ﺑﯩﺌــــﺎﺭﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﯞە ﺑﺎﺷــــﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ
ﻛــﯚﺭﯛﭖ ﻗﯧﻠﯩــﺸﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﯗﻟﻤﺎﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩــﺸﻰ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻐﺎ ﺋﺎﺗــﺎ
ﻗﯩﻠﻐــــﺎﻥ ﯞﯨﺠــــﺪﺍﻧﻨﯩﯔ ﺳــــﻪﯞەﺑﯩﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟــــﯘﭖ ،ﺋﯩﻨــــﺴﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯘﺯﯗﻟﻤﯩﻐــــﺎﻥ
ﯞﯨﺠــﺪﺍﻥ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻧــﻰ ﻫــﯧﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧــﺪەﻙ ،ﮔﯘﻧــﺎﻫﻼﺭﻧﯩﻤﯘ ﻫــﯧﺲ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯗ،
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩـــﻚ ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﺋﯩـــﺸﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﯩـــﺪﺍ ﺭﺍﻫﻪﺗﻠﯩﻨﯩـــﺪﯗ ،ﻳﺎﻣـــﺎﻥ ﺋﯩـــﺶ
ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﯩـــﺪﺍ ﺋﻮﯕﺎﻳـــﺴﯩﺰﻟﯩﻨﯩﺪﯗ .ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻥ ﮔﯘﻧـــﺎﻫ­ ﻣﻪﺳـــﯩﻴﻪﺕ ﺋﯩـــﺸﻠﯩﮕﯩﻨﯩﺪە
ﺋﯚﺯﯨــﺪە ﺑﯩﺌــﺎﺭﺍﻣﻠﯩﻖ ﻫــﯧﺲ ﻗﯩﻠﻐــﺎﻥ ﭼﯧﻐﯩــﺪﺍ ،ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑــﯘ ﺋﯩــﺸﻨﻰ ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭ
ﻛــﯚﺭﯛﭖ ﻗﺎﻟﻐﯩﻨﯩــﺪﺍ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯖﻤــﯘ ﺷــﯘﻧﺪﺍﻕ ﻫــﯧﺲ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩــﺪﯗ ﯞە
ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺳـﺎﭖ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩـﺘﯩﮕﻪ ﺯﯨـﺖ ﻛﯧﻠﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑـﯘ ﻳﺎﻣـﺎﻥ ﺋﯩـﺸﻨﻰ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻧﻠﯩﻘﻰ
ﺳـــﻪﯞەﺑﻠﯩﻚ ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋـــﯘﻧﻰ ﺋﻪﻳﯩـــﺒﻜﻪ ﺑﯘﻳﺮﯨـــﺸﯩﺪﯨﻦ ﻗﻮﺭﻗﯩـــﺪﯗ .ﺷـــﯘﯕﺎ
ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻳﺎﻣﺎﻥ ﺋﯩﺸﯩﻨﻰ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛﯚﺭﯛﭖ ﻗﯧﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﻣﺎﻳﺪﯗ.
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﺳـــﯚﺯﻟﯩﮕﻪﻥ ﺑـــﯘ ﺋـــﯚﻟﭽﻪﻡ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﺘـــﻰ ﺳـــﺎﭖ،
ﯞﯨﺠــﺪﺍﻧﻰ ﺋﻮﻳﻐــﺎﻕ ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯەﺭﯨــﺪە ﺋﯩﻨﺘــﺎﺗﯩﻦ ﺗــﻮﻏﺮﺍ ﯞە ﺑﻪﻛﻤــﯘ ﻧــﺎﺯﯗﻙ
ﺋﯚﻟﭽﻪﻣﺪﯗﺭ.

) (1ﺋﯩﻤﺎﻡ ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ

ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﯖﯩﺰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﯖﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻫﺎ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ

91

.8ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــــــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــــــﺴﺎﻻﻡ »:ﺋــــــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻏــــــﺎ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﻣــــــﺎﻥ
ﻛﯚﺭﯨﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩەﻡ ﺟﯧﺪەﻟﺨﻮﺭ ﺋﺎﺩەﻣﺪﯗﺭ«) (1ﺩەﭖ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﻣﻪﻟﯘﻣﻜﻰ ،ﺟﯧﺪەﻟﺨﻮﺭ ﺋـﺎﺩەﻡ ﺋـﺎﺩەﺗﺘﯩﻜﻰ ﻛﯩﭽﯩـﻚ ﺋﯩـﺸﻼﺭ ﺋﯜﭼﯜﻧﻤـﯘ ﺟﯧـﺪەﻝ
ﻗﯩﻠﯩـــﺸﻨﻰ ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﻛﯚﺭﯨـــﺪﯗ .ﭼـــﯜﻧﻜﻰ ﻣﯘﻧـــﺪﺍﻕ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩـــﯔ ﻧﻪﭘـــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ
ﻧﺎﭼﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋـﯘﻧﻰ ﺷـﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩـﺸﻘﺎ ﺋﺎﺩەﺗﻠﻪﻧـﺪﯛﺭﯛﭖ ﻗﻮﻳﯩـﺪﯗ .ﺟﯧـﺪەﻟﺨﻮﺭ ﺋـﺎﺩەﻡ
ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼﺭﻏﺎ ﺋـــﺎﺭﺍﻡ ﺑﻪﺭﻣﻪﻳـــﺪﯗ ،ﺑﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ ﻛـــﯚﯕﻠﯩﻨﻰ ﺭەﻧﺠﯩﺘﯩـــﺪﯗ ،ﺑﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ
ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــﻰ ﺗﺎﺭﺗﯩﯟﺍﻟﯩــﺪﯗ ،ﺑﯩﺮﯨﻨــﻰ ﻗﺎﻗــﺸﯩﺘﯩﺪﯗ .ﺷــﯘ ﺳــﻪﯞەﺑﺘﯩﻦ ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺋــﺎﺩەﻡ
ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻏــﺎ ﺋﻪﯓ ﻳﺎﻣــﺎﻥ ﻛﯚﺭﯨﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋــﺎﺩەﻡ ﺑﻮﻟﯘﺷــﻘﺎ ﺗﯧﮕﯩــﺸﻠﯩﻚ .ﺋــﺎﻟﻼﻫ
ﺗﺎﺋـــﺎﻻ ﺷـــﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﻪﻙ ﻣﯧﻬﺮﯨﺒـــﺎﻧﻜﻰ ،ﺑﻪﻧـــﺪﯨﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﻟﯩـــﺮﻯ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩـــﺪﯨﻦ
ﺭەﻧﺠﯩـــﺸﯩﻨﻰ ﯞە ﻫﻪﻗـــﺴﯩﺰﻟﯩﻜﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﯘﭼﺮﯨـــﺸﯩﻨﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﻣﺎﻳـــﺪﯗ .ﺷـــﯘﯕﺎ ﺋـــﯘ
ﺑﻪﻧــﺪﯨﻠﯩﺮﻯ ﭘﺎﻳــﺪﯨﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﺳــﯚﻳﯩﺪﯗ ،ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ ﺯﯨﻴــﺎﻥ­ﺯەﺧﻤﻪﺗـــﻜﻪ
ﺋﯘﭼﺮﯨﺘﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﻳﺎﻣﺎﻥ ﻛﯚﺭﯨﺪﯗ.
.9ﻧﻪﺩﯨــﻼ ﺑــﻮﻟﻤﯩﻐﯩﻦ ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ ﺗﻪﻗﯟﺍﻟﯩــﻖ ﻗﯩﻠﻐﯩــﻦ ،ﻳﺎﻣــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ
ﻳﺎﺧـﺸﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﻜــﻰ ﺋــﯘﻧﻰ ﺋﯚﭼﯜﺭﺳـﯘﻥ ،ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘــﺎﻥ ﺯﺍﺕ ﮔــﯜﺯەﻝ
) (2
ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻘﺘﯘﺭ«.
ﺑــــﯘ ﻫﻪﺩﯨــــﺲ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﻗﯩﻠﻐــــﺎﻥ ﻛﯩــــﺸﯩﻨﻰ ﺋﯩﻨــــﺴﺎﻧﯩﻲ ﻛﺎﻣــــﺎﻟﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ
ﻳﯜﻛــﺴﻪﻟﺘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﯓ ﭼــﻮﯓ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻼﺭﻧﻰ ﺋــﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩــﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐــﺎﻥ
ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋـــﯚﺯﻯ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘﯘﭼﯩـــﺴﻰ ﯞە ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼﺭ
ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺕ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ.
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋـﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋـﺎﻻ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﯟﯨﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺑﯧـﺸﻰ
) (1ﺑﯘﺧﺎﺭﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ
) (2ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺗﯩﺮﻣﯩﺰﻯ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ

92

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺋﯘﻧﯩــــﯔ ﺋﺎﺷــــﻜﺎﺭﺍ ﯞە ﻳﻮﺷــــﯘﺭﯗﻥ ،ﻛــــﯧﭽﻪ ،ﻛﯜﻧــــﺪﯛﺯ ،ﻧﻪﺩﯨــــﻼ ﺑﻮﻟﻤﯩــــﺴﯘﻥ
ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺍﺭﻟﯩــﻖ ﺋﯩﭽﯩــﺪە ﺑﻮﻟﯩــﺸﯩﺪﯗﺭ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﺑﻪﻧــﺪﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﺷــﻜﺎﺭﺍ
ﯞە ﻳﻮﺷـــﯘﺭﯗﻥ ﺑـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯩـــﺸﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﻫﻪﺗﺘـــﺎ ﻛـــﯚﯕﻠﯩﮕﻪ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﮔﻪﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩﻤـــﯘ
ﺑﯩﻠﯩﭗ ﺗﯘﺭﯨـﺪﯗ .ﺋـﺎﺩەﻡ ﻧﻪﺩﯨـﻼ ﺑﻮﻟﻤﯩـﺴﯘﻥ ﯞە ﻗﺎﻧـﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـﺮ ﺋﯩـﺸﻨﻰ ﻗﯩﻠﻤﯩـﺴﯘﻥ
ﺗﻪﻗــﯟﺍﻟﯩﻘﻨﻰ ﻛــﯚﺯ ﺋﺎﻟﺪﯨــﺪﯨﻦ ﺋﺎﻳﺮﯨﻤﺎﺳــﻠﯩﻘﻰ ﻛﯧــﺮەﻙ .ﺋﻪﻛــﺴﯩﭽﻪ ،ﻣﻪﺳــﺠﯩﺪﺗﻪ
ﺗﻪﻗﯟﺍﺩﺍﺭ ،ﺋﯧﻠﯩﻢ­ﺳﯧﺘﯩﻢ ﺋﯩـﺸﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ﺋﺎﻟـﺪﺍﻣﭽﻰ ،ﺋﯚﻳـﺪە ﺩﯨـﻦ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﻛـﺎﺭﻯ ﻳـﻮﻕ
ﻳﯜﺭﯨــﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭ ﺳــﺎﺧﺘﯩﭙﻪﺯﻟﻪﺭ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﻣﯘﻧــﺪﺍﻗﻼﺭﻧﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﻣﺎﻳــﺪﯗ.
ﺑﯘ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﻗﺎﺋﯩﺪە.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽـﻰ ﻗﺎﺋﯩــﺪە ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ» ﻳﺎﻣــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ
ﻳﺎﺧــﺸﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﯩﻨﻜــﻰ ﺋــﯘﻧﻰ ﺋﯚﭼﯜﺭﺳــﯘﻥ« ﺩﯦــﮕﻪﻥ ﺳــﯚﺯﻯ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺑﯘﻧﯩﯖــﺪﺍ
ﺋـــﯚﺯﯨﻨﻰ ﺋﯩـــﺴﻼﻫ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ،ﺗـــﻮﻏﺮﺍ ﻳﻮﻟﻐـــﺎ ﻗـــﺎﻳﺘﯩﺶ ﯞە ﮔﯘﻧـــﺎﻫ­ﻣﻪﺳـــﯩﻴﻪﺕ
ﺋﯩﺸﻠﻪﺵ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﻧﻪﭘـﺴﯩﻨﻰ ﺗﯚﯞەﻧﻠﻪﺗﻜﻪﻧـﺪﯨﻦ ﻛﯧـﻴﯩﻦ ﺋـﯘﻧﻰ ﭘـﺎﻛﻼﺵ ﺋﯜﭼـﯜﻥ
ﺯﯙﺭﯛﺭ ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ﺋﯩﻼﻫﯩـــﻲ ﻛﯚﺭﺳـــﻪﺗﻤﻪ ﺑـــﺎﺭ .ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻥ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـــﯔ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﯩﻲ
ﺋــﺎﺟﯩﺰﻟﯩﻘﻰ ﯞە ﺋﯩﺮﺍﺩﯨــﺴﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﺳــﺘﻪﻫﻜﻪﻡ ﺋﻪﻣﻪﺳــﻠﯩﻜﻰ ﺳــﻪﯞەﺑﻠﯩﻚ ﮔﯘﻧــﺎﻫ­
ﻣﻪﺳـــﯩﻴﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﭼﯚﺷـــﯜﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧـــﺪﯨﻦ ﻛﯧـــﻴﯩﻦ ،ﺑﯘﺯﯗﻟﻤﯩﻐـــﺎﻥ ﯞﯨﺠـــﺪﺍﻧﯩﻨﯩﯔ
ﺋﺎﯞﺍﺯﯨﻐــﺎ ﻗــﻮﻻﻕ ﺳــﯧﻠﯩﭗ ،ﻳﺎﺧــﺸﻰ ﺋﯩــﺸﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﺋــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺑــﯘﺭﯗﻧﻘﻰ
ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻳﻮﻗﻘﺎ ﭼﯩﻘﯩﺮﺍﻻﻳﺪﯗ.
ﺑــﯘ ﻗﺎﺋﯩــﺪە ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﴿ﻛﯜﻧــﺪﯛﺯﻧﯩﯔ ﺋﯩﻜﻜــﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩــﺪە )ﻳﻪﻧــﻰ
ﺋﻪﺗﯩﮕﻪﻧـــــﺪە ﯞە ﻛﻪﭼﻘـــــﯘﺭﯗﻥ ﯞﺍﻗﯩﺘﻠﯩﺮﯨـــــﺪﺍ( ﯞە ﻛﯧﭽﯩﻨﯩـــــﯔ ﺩەﺳـــــﻠﻪﭘﻜﻰ
ﯞﺍﻗﯩﺘﻠﯩﺮﯨـــﺪﺍ ﻧﺎﻣـــﺎﺯ ﺋـــﯚﺗﯩﮕﯩﻦ .ﺷﯜﺑﻬﯩـــﺴﯩﺰﻛﻰ ،ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﺋﯩـــﺸﻼﺭ ﺋـــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ
ﻳﺎﻣــﺎﻥ ﺋﯩــﺸﻼﺭ ﻳﯘﻳﯘﻟﯩــﺪﯗ .ﺑــﯘ ﭼﯜﺷــﻪﻧﮕﯜﭼﯩﻠﻪﺭ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﯞەﺯ ـ ﻧﻪﺳــﯩﻬﻪﺗﺘﯘﺭ

) (1


) (1ﻫﯘﺩ ﺳﯜﺭﯨﺴﻰ­ 114ﺋﺎﻳﻪﺕ

ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﯖﯩﺰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﯖﯩﺰﻏﺎ ﺑﺎﻫﺎ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ

93

ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺳﯚﺯﯨﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
ﺋــﯜﭼﯩﻨﭽﻰ ﻗﺎﺋﯩــﺪە ﻳﻪﻧﻪ ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻣﻨﯩﯔ » :ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﻰ
ﻳﺎﺭﺍﺗﻘـﺎﻥ ﺯﺍﺕ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻘﺘـﯘﺭ« ﺩﯦـﮕﻪﻥ ﺳـﯚﺯﻯ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﺑـﯘ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ
ﺑﺎﺷــــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩـــــﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐـــــﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳـــــﯩﯟﯨﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﺧـــــﻼﻕ ﭘﺮﯨﻨـــــﺴﯩﭙﯩﻨﻰ
ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﯩـــﮕﻪﻥ ﭼـــﻮﯓ ﻗﺎﺋﯩـــﺪە .ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘﯘﭼﯩـــﺴﻰ ﺋﻪﯓ ﮔـــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩــﻖ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯖﻤﯘ ﺑﯩــﺮ­ﺑﯩــﺮﯨﮕﻪ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﺳــﯩﺰﯨﭗ
ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨـــﺴﻰ ﺋﯩﭽﯩـــﺪە ﻣﯘﺋـــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩـــﺸﯩﻨﻰ ﻻﺯﯨـــﻢ
ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
.10ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﯘﻧﭽﯩﻠﯩــﻚ ﺋﯘﻟــﯘﻍ ﯞە ﻳــﯘﻗﯩﺮﻯ ﻣﺎﻗــﺎﻣﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩــﮕﻪﻥ
ﺋﯩــﻜﻪﻥ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻡ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻘــﻰ ﯞە ﺋﻪﯓ
ﻳﺎﺧﺸﯩــﺴﻰ ﺋﯩــﺪﻯ .ﺷــﯘﯕﺎ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨــﻰ ﻣﻪﺩﻫﯩــﻴﯩﻠﻪﭖ:

﴿

ﺳﻪﻥ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻪﻥ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﻪﺧﻼﻗﻘﺎ ﺋﯧﮕﯩﺴﻪﻥ ﺩﯦﮕﻪﻥ.

) (1


ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺑﯘﺧـﺎﺭﻯ ﯞە ﯞە ﺋﯩﻤـﺎﻡ ﻣﯘﺳـﻠﯩﻤﻼﺭ ﺭﯨـﯟﺍﻳﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ ﺑﯩـﺮ ﻫﻪﺩﯨـﺴﺘﻪ»:
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻘـــﻰ ﺋﯩـــﺪﻯ« ﺩەﭖ
ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ.

) (1ﻳﺎﺳﯩﻦ ﺳﯜﺭﯨﺴﻰ­ 4ﺋﺎﻳﻪﺕ

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

94

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﻰ ﺋﯚﻟﭽﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻼﺭ
ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻳﺎﻣــﺎﻥ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨــﻰ ﺋﯚﻟﭽﻪﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻮﻣــﯘﻣﯩﻲ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭗ
ﺋﯜﭺ ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺋﯘﻻﺭ ﺗﯚﯞەﻧﺪﯨﻜﯩﭽﻪ*:
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭗ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷـﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻜﻰ ﺑﯩﻠﯩـﻢ­ﻗـﺎﺑﯩﻠﯩﻴﻪﺕ ،ﺋﻪﺧـﻼﻕ­ﭘﻪﺯﯨـﻠﻪﺕ ،ﺑـﺎﻳﻠﯩﻖ،
ﺗﻪﻟﻪﻱ ﻗﺎﺗــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﺎﻧــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩــﺮ ﺋــﺎﺭﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﻨﻰ ­ﮔﻪﺭﭼﻪ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﺯﯨﻴﯩﻨﯩﻐــﺎ
ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺗﻪﻗــﺪﯨﺮﺩﯨﻤﯘ­ ﺋﯧﺘﯩــﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩــﺸﻘﺎ ﺋﯚﺯﻟﯩﻜﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯩﺘــﺘﻪﺭﮔﻪﻥ ﺗﯘﻏﻤــﺎ
ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﭗ ﻳﯧﺘﯩﻠــﺪﯛﺭﮔﻪﻥ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﺗــﯜﺭﺗﻜﻪ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ
ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﺘﯘﺭ.
ﺑـــﯘ ﭘﺮﯨﻨـــﺴﯩﭙﻨﯩﯔ ﺋﻪﻛـــﺴﻰ ﺭەﺯﯨـــﻞ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﺗﯜﺭﻟﯩﺮﯨـــﺪﯨﻦ ﺳـــﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻜﻰ ﺑﯩﻠﯩــﻢ­ﻗــﺎﺑﯩﻠﯩﻴﻪﺕ ،ﺋﻪﺧــﻼﻕ­ﭘﻪﺯﯨــﻠﻪﺕ ،ﺑــﺎﻳﻠﯩﻖ،
ﺗﻪﻟﻪﻱ ﻗﺎﺗـــــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﺎﻧـــــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـــــﺮ ﺋـــــﺎﺭﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﻨﻰ ﺷﻪﺧـــــﺴﯩﻴﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻚ،
ﻛﯚﺭەﻟﻤﻪﺳـــﻠﯩﻚ ،ﻛـــﯚﯕﻠﻰ ﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﺎﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻧﻪﭘـــﺴﯩﻲ ﺧـــﺎﻫﯩﺶ ﺳـــﻪﯞەﺑﻠﯩﻚ
ﺋﯧﺘﯩـــﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳـــﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﯩﺘـــﺘﻪﺭﮔﻪﻥ ﺗﯘﻏﻤـــﺎ ﻳـــﺎﻛﻰ ﻛﻪﺳـــﭙﯩﯩﻲ)ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـــﭗ
ﻳﯧﺘﯩﻠـﺪﯛﺭﮔﻪﻥ( ﻫﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩـﺮ ﺗــﯜﺭﺗﻜﻪ ﻧﺎﭼــﺎﺭ ﺋﻪﺧـﻼﻕ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﻠﯩﺮﯨــﺪﯨﻦ ﺑﯩــﺮ
ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﺪﯗﺭ.

ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭗ
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺋﯜﺳــﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﻫﻪﻕ­ ﻫﻮﻗــﯘﻗﻼﺭﻧﻰ ﺗﻮﻟــﯘﻕ ﺋــﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩــﺸﻘﺎ ﻳــﺎﻛﻰ
)*( ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺋﺎﺑﺪﯗﺭﺍﻫﻤﺎﻥ ﻫﻪﺑﻪﻧﻨﻪﻛﻪ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﻴﻨﯩﯔ »ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ« ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ
ﺋﻪﺳﻪﺭﯨﺪﯨﻦ ﻗﯩﺴﻘﺎﺭﺗﯩﭗ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﻠﺪﻯ.

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﻰ ﺋﯚﻟﭽﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻼﺭ

95

ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـــﯔ ﺑﯩﻠﯩﻤـــﻰ ،ﻛـــﯜﭼﻰ ،ﭘـــﯘﻝ­ﻣﯧﻠـــﻰ ،ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻜـــﻰ ﺋـــﻮﺭﻧﻰ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ
ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﻣﻪﻧــﭙﻪﺋﻪﺕ ﻳﻪﺗﻜﯜﺯﯛﺷــﻜﻪ ﺋﯚﺯﻟﯩﻜﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯩﺘــﺘﻪﺭﮔﻪﻥ ﺗﯘﻏﻤــﺎ ﻳــﺎﻛﻰ
ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــــﭗ ﻳﯧﺘﯩﻠــــﺪﯛﺭﮔﻪﻥ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧــــﺪﺍﻕ ﺑﯩــــﺮ ﺗــــﯜﺭﺗﻜﻪ ﮔــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــــﻼﻕ
ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﺘﯘﺭ.
ﺑــﯘ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻨﯩﯔ ﺋﻪﻛــﺴﻰ ﺭەﺯﯨــﻞ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﻠﯩﺮﯨــﺪﯨﻦ ﺳــﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗﯘﻗﯩﻐــﺎ ﺗﺎﺟــﺎﯞﯗﺯ ﻗﯩﻠﯩــﺸﻘﺎ ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﯚﺯﯨــﺪﯨﻦ
ﻫﯧﭽﻘﺎﻧــــﺪﺍ ﺑﯩــــﺮ ﭼﯩﻘﯩــــﻢ ﻳــــﺎﻛﻰ ﻛــــﯜﭺ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩــــﺸﻼﺭﺩﯨﻤﯘ
ﺑﺎﺷـﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﻣﻪﻧــﭙﻪﺋﻪﺕ ﻳﻪﺗﻜﯜﺯﯛﺷــﺘﯩﻦ ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﯩﺨﺘﯩﻴــﺎﺭﯨﻲ ﯞە ﺑﯩــﺮەﺭ ﻣﻪﻧــﭙﻪﺋﻪﺕ
ﻛــــﯚﺯﻟﯩﻤﯩﮕﻪﻥ ﻫﺎﻟــــﺪﺍ ،ﺑﯩﺮﺍﯞﻧــــﻰ ﺯﯨﻴﺎﻧــــﺪﯨﻦ ﻗﯘﺗﯘﻟــــﺪﯗﺭﯗﭖ ﻗﻮﻳﯘﺷــــﺘﯩﻦ
ﯞﺍﺯﻛﯧﭽﯩــﺸﻜﻪ ﺋﯩﺘــﺘﻪﺭﮔﻪﻥ ﺗﯘﻏﻤــﺎ ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﭗ ﻳﯧﺘﯩﻠــﺪﯛﺭﮔﻪﻥ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ
ﺑﯩﺮ ﺗﯜﺭﺗﻜﻪ ﻧﺎﭼﺎﺭ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﺪﯗﺭ.

ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﻰ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭗ
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻗﻮﻟﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﯩــﺴﯩﮕﻪ ﻛــﯚﺯ ﻗﯩﺰﺍﺭﺗﻤﺎﺳــﺘﯩﻦ ،ﺋــﺎﻟﻼﻫ
ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـــﯔ ﺗﻪﻗـــﺴﯩﻤﺎﺗﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﺷـــﻰ ﭼﯩﻘﻤﺎﺳـــﺘﯩﻦ ،ﺋـــﯚﺯﯨﮕﻪ ﺑﯧـــﺮﯨﻠﮕﻪﻧﻠﻪﺭﮔﻪ
ﻗﺎﻧﺎﺋﻪﺗﻠﯩﻨﯩــﭗ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺭﺍﺯﯨﻠﯩــﻖ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﯛﺷــﻜﻪ ﺋﯚﺯﻟﯩﻜﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯩﺘــﺘﻪﺭﮔﻪﻥ
ﺗﯘﻏﻤـــﺎ ﻳـــﺎﻛﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩـــﭗ ﻳﯧﺘﯩﻠـــﺪﯛﺭﮔﻪﻥ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧـــﺪﺍﻕ ﺑﯩـــﺮ ﺗـــﯜﺭﺗﻜﻪ ﮔـــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻕ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﺘﯘﺭ.
ﺑــﯘ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻨﯩﯔ ﺋﻪﻛــﺴﻰ ﺭەﺯﯨــﻞ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﻠﯩﺮﯨــﺪﯨﻦ ﺳــﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩــﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻐــﺎ ﻛــﯚﺯ ﻗﯩــﺰﺍﺭﺗﯩﺶ ،ﻛﯚﺭەﻟﻤﻪﺳــﻠﯩﻚ
ﻗﯩﻠﯩــــﺶ ﺋــــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋــــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــــﯔ ﺗﻪﻗــــﺴﯩﻤﺎﺗﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﺷــــﻰ ﭼﯩﻘﯩــــﺸﻘﺎ
ﺋﯩﺘــﺘﻪﺭﮔﻪﻥ ﺗﯘﻏﻤــﺎ ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﭗ ﻳﯧﺘﯩﻠــﺪﯛﺭﮔﻪﻥ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﺗــﯜﺭﺗﻜﻪ
ﻧﺎﭼﺎﺭ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩﺪﯗﺭ.

96

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺧﯘﻟﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺩەﺑﻨﯩﯔ ﭘﻪﺭﻗﻰ
»ﺧﯘﻟــﻖ­ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳــﯩﺪﺍ ﻣﯘﺳــﺘﻪﻫﻜﻪﻡ ﺋــﻮﺭﯗﻥ ﺋﺎﻟﻐــﺎﻥ
ﺋﯩﭽﻜــﻰ ﺗــﯜﺯﯛﻟﻤﻪ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ﺳــﺎﺩﯨﺮ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩــﺸﻼﺭ ﻫﯧﭽﻘﺎﻧــﺪﺍﻕ
ﺗﻪﻛﻪﻟﻠــﯘﭖ ﻳــﺎﻛﻰ ﺗﻪﻳﻴــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳــﺘﯩﻦ ،ﻫﻪﺗﺘــﺎ ﺋﻮﻳﻼﺷــﻘﯩﻤﯘ ﻫــﺎﺟﻪﺕ
ﺑﻮﻟﻤﺎﺳـــﺘﯩﻦ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩـــﻲ ﻫﺎﻟـــﺪﺍ ﭼﯩﻘﯩـــﺪﯗ .ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜـــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳـــﯩﺪﯨﻦ
ﺳــﺎﺩﯨﺮ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺋﯩــﺸﻼﺭﺩﯨﻦ ﺋﻪﻗﯩــﻞ ﯞە ﺩﯨﻨﻨﯩــﯔ ﺗﻪﻟﯩــﺒﯩﮕﻪ ﺋﻮﻳﻐــﯘﻥ ﺑﻮﻟــﯘﭖ
ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﯞە ﭼﯩﺮﺍﻳﻠﯩـــﻖ ﺳـــﺎﻧﺎﻟﻐﺎﻧﻠﯩﺮﻯ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺧﯘﻟـــﻖ )ﻳـــﺎﻛﻰ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ(،
ﺋﻪﻛﺴﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﻰ ﻳﺎﻣﺎﻥ ﺧﯘﻟﻖ ﺩەﭖ ﺋﺎﺗﯩﻠﯩﺪﯗ«).(1
ﺋﻪﻣﻤـــﺎ ﺋﯩـــﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗـــﻰ –ﻗﯘﺭﺋـــﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨـــﻢ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺳـــﯜﻧﻨﻪﺗﻨﻰ ﻣﻪﻧـــﺒﻪ
ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﭘﺮﯨﻨـﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﻮﻳﻐـﯘﻥ ﻛﻪﻟـﮕﻪﻥ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧـﺪﺍﻕ ﻳﺎﺧـﺸﻰ ﺋﯩـﺶ­
ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺕ ﯞە ﭼﯩﺮﺍﻳﻠﯩﻖ ﮔﻪﭖ ­ﺳﯚﺯﺩﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭەﺗﺘﯘﺭ.
ﭘﻪﻳﻐﻪﻣﺒﯩﺮﯨﻤﯩـــﺰ ﻫﻪﺯﺭﯨﺘـــﻰ ﻣــــﯘﻫﻪﻣﻤﻪﺩ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ ﺋﯩﻨــــﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻜﻪ
ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﺎﺑﯩــﺪﺍ ﺋﻪﯓ ﻛﯚﺭﯛﻧﻪﺭﻟﯩــﻚ ﺋﯧــﺴﯩﻞ ﺋــﯜﻟﮕﯩﻨﻰ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼــﯜﻥ
) (2
ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﺋــﯘﻧﻰ ﴿ :ﺳــﻪﻥ ﻫﻪﻗﯩــﻘﻪﺕ ﺋﻪﯓ ﺑﯜﻳــﯜﻙ ﺋﻪﺧﻼﻗﻘــﺎ ﺋﯧﮕﯩــﺴﻪﻥ﴾
ﺩەﭖ ﻣﺎﺧﺘﯩﻐﺎﻥ.
ﺋﻪﺩەﺏ­ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﻰ ﺋﯧـــﺴﯩﻞ ﺧﯩـــﺴﻠﻪﺗﻠﻪﺭ ﯞە ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟـــﻠﻪﺭ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ
ﺑﯧـــﺰەﭖ ،ﺋـــﯘﻧﻰ ﮔﯜﺯەﻟﻠﻪﺷـــﺘﯜﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳـــﻪ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩـــﺶ­
) (1ﺋﻪﻣﺮ ﺧﺎﻟﯩﺪﻧﯩﯔ ﺑﯘ ﻣﺎﯞﺯﯗﺩﯨﻜﻰ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﺴﯩﺪﯨﻦ.
) (2ﻳﺎﺳﯩﻦ ﺳﯜﺭﯨﺴﻰ ­ 4ﺋﺎﻳﻪﺕ.

ﺧﯘﻟﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺩەﺑﻨﯩﯔ ﭘﻪﺭﻗﻰ

97

ﻫﻪﺭﯨﻜﯩﺘﯩﻨــــﻰ ﺗﯩــــﺰﮔﯩﻨﻠﻪﺵ ﺋــــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ،ﺋــــﯘﻧﻰ ﺗﯜﺭﻟــــﯜﻙ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﻘﻼﺭﻏــــﺎ ﯞە
ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻼﺭﻏﺎ ﭼﯜﺷﯜﭖ ﻗﯧﻠﯩﺸﺘﯩﻦ ﻗﻮﻏﺪﺍﺵ ﺭﻭﻟﯩﻐﺎ ﺋﯩﮕﻪ.
ﺧﻪﻟﻘﯩﻤﯩﺰﻣــــﯘ ﺋﻪﻝ­ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺗﻨﯩــــﯔ ﻧﻪﺯەﺭﯨــــﺪە ﺋﻪﻳﯩﺒﻠﯩﻨﯩــــﺸﯩﮕﻪ ﺳــــﻪﯞەﺏ
ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﺎﺷــﺎﻳﺎﻥ ﺋﯩـــﺸﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺋـــﯚﺯﯨﻨﻰ ﺳــﺎﻗﻠﯩﻐﺎﻥ ﻛﯩـــﺸﯩﻨﻰ
»ﺋﻪﺩەﺑﻠﯩــــﻚ ﺋــــﺎﺩەﻡ« ﺩﯦﮕﻪﻧــــﺪەﻙ ،ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺗﻨﯩــــﯔ ﻧﻪﭘﺮﯨﺘﯩﻨــــﻰ ﻗﻮﺯﻏــــﺎﭖ
ﻗﻮﻳﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺸﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ» ﺋﻪﺩەﺑﺴﯩﺰ ﺋﺎﺩەﻡ« ﺩەﻳﺪﯗ.
ﺧﯘﻻﺳــﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧــﺪﺍ ،ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﻪﺩەﺑﻨﯩــﯔ ﭘﻪﺭﻗﯩﻨــﻰ ﺗﯚﯞەﻧﺪﯨﻜﯩــﺪەﻙ
ﺋﯧﻨﯩﻘﻼﺵ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ:
.1ﺋﻪﺩەﺏ ﺋﺎﺳﺎﺳـــﻪﻥ ﺗﻪﻟﯩـــﻢ – ﺗﻪﺭﺑﯩـــﻴﻪ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﯞە ﻧﻪﭘـــﺴﻨﻰ ﻳﺎﺧـــﺸﻰ
ﺋﯩــﺸﻼﺭﻏﺎ ﭼﯧﻨﯩﻘﺘــﯘﺭﯗﺵ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻫﺎﺳــﯩﻞ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳــﻪ .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﺧﯘﻟــﻖ
ﻛــﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳــﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺗﻪﺭﺑﯩــﻴﻪ ﺑﯩــﻠﻪﻥ
ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﻪ.
.2ﺗﻪﻟﯩـﻢ –ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪﻧﯩــﯔ ﺋﻪﺩەﺑﻨــﻰ ﻳﯧﺘﯩــﺸﺘﯜﺭﯛﺷﺘﯩﻜﻰ ﺗﻪﺳــﯩﺮﻯ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨــﻰ
ﻳﯧﺘﯩﺸﺘﯜﺭﯛﺷﻜﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﻛﯜﭼﻠﯜﻙ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
.3ﺋﻪﺩەﺏ ﻗﺎﺭﯨﺘﯩﻠﻐـﺎﻥ ﺗﻪﺭەﭘﻠﯩـﺮﻯ ﺋﯧﺘﯩﺒــﺎﺭﻯ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﻫﻪﺭ ﺧﯩـﻞ ﺷــﻪﻛﯩﻠﺪە
ﺋﻪﻣﻪﻟـــﮕﻪ ﺋﺎﺷـــﯩﺪﯗ ،ﺋﻪﻣﻤـــﺎ ﺋﯧـــﺴﯩﻞ ﺧﯘﻟـــﻖ ﻫﻪﻣﻤﯩـــﻼ ﺟﺎﻳـــﺪﺍ ﯞە ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻕ
ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﺑﻮﻟﯘﺷﻨﻰ ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﻣﻪﺳـﯩﻠﻪﻥ :ﺋﺎﺗــﺎ­ﺋﺎﻧﯩﻐــﺎ ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻜﻰ ﺋﻪﺩەﺏ ،ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻏــﺎ ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ
ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻜﻰ ﺋﻪﺩەﺑــﻜﻪ ﺋﻮﺧــﺸﯩﻤﯩﻐﺎﻧﺪەﻙ ،ﺋﯘﺳــﺘﺎﺯﻻﺭﻏﺎ ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻜﻰ
ﺋﻪﺩەﺏ ﺳﺎﯞﺍﻗﺪﺍﺷــﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻜﻰ ﺋﻪﺩەﺑــﻜﻪ ﺋﻮﺧــﺸﯩﻤﺎﻳﺪﯗ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ
ﻫﻪﻣﻤﯩـﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋـﺎﻳﺮﯨﻢ ﺋـﻮﺭﻧﻰ ﺑـﺎﺭ .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـﻼﻕ ﻫﻪﻣـﻤﻪ ﻛﯩــﺸﯩﮕﻪ ﯞە
ﻫﻪﻣﻤﯩــﻼ ﺟﺎﻳــﺪﺍ ﺑﯩــﺮ ﺧﯩــﻞ ﺑﻮﻟﯩــﺸﻰ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪﯗ .ﻣﻪﺳــﯩﻠﻪﻥ :ﺋﯩــﺸﻨﻰ
ﻗﯧﺘﯩﺮﻗﯩﻨﯩــﭗ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ،ﻛﻪﻣــﺘﻪﺭ ،ﺭﺍﺳــﺘﭽﯩﻞ ،ﯞﺍﭘــﺎﺩﺍﺭ ،ﻣﯧﻬــﺮﻯ­ﺷــﻪﭘﻘﻪﺗﻠﯩﻚ،

98

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺳﯧﺨﯩﻲ­ﻣﻪﺭﺩ ﺑﻮﻟـﯘﺵ ﻗﺎﺗـﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯩـﺸﻼﺭ ﻣﻪﻳﻠـﻰ ﺋﺎﺗـﺎ­ﺋﺎﻧﯩﻐـﺎ ﺑﻮﻟـﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠـﻰ
ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻏـــﺎ ﺑﻮﻟـــﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠـــﻰ ﺋﯘﺳـــﺘﺎﺯﻻﺭﻏﺎ ﺑﻮﻟـــﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠـــﻰ ﺳﺎﯞﺍﻗﺪﺍﺷـــﻼﺭﻏﺎ
ﺑﻮﻟــﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠــﻰ ﺑﺎﺷــﻘﺎ ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻐﺎ ﺑﻮﻟــﺴﯘﻥ ،ﻫﻪﻣﯩــﺸﻪ ﺑﯩــﺮ
ﺧﯩﻞ ﺑﻮﻟﯩﺸﻰ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
.4ﺋﻪﺩەﺏ ﻛـــﯚﭖ ﻫـــﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜـــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳـــﯩﻨﻰ ﺋﯧﭽﯩـــﭗ
ﺑﯧﺮەﻟﻤﻪﻳـــﺪﯗ .ﭼـــﯜﻧﻜﻰ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـــﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗـــﺘﻪ ﻳﺎﺷـــﯩﻐﺎﻥ ﺋـــﺎﺩەﻡ ﺷـــﯘ
ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻜـــــﻰ ﻛﯩـــــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﻳﯩﺒﻠﯩـــــﺸﯩﮕﻪ ﺋـــــﯘﭼﺮﺍﭖ ﻗﯧﻠﯩـــــﺸﺘﯩﻦ
ﻗﻮﺭﻗﻘــــــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟــــــﺴﯩﻤﯘ ،ﺷــــــﯘ ﺟﻪﻣﺌﯩــــــﻴﻪﺕ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩــــــﯔ ﺋﻪﺩەﺏ ﯞە
ﻗﺎﺋﯩﺪﯨﻠﯩﺮﯨـــﺪﯨﻦ ﭼﻪﺗـــﻨﻪﭖ ﻛﯧﺘﯩـــﺸﻨﻰ ﺧﺎﻟﯩﻤﺎﻳـــﺪﯗ­ﺩە ،ﭼﯩـــﻦ ﻛﯚﯕﻠﯩـــﺪﯨﻦ
ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﯩﻤﯘ ﺋﻪﺩەﺑﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﺧﯘﻟــﻖ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳــﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺳــﺘﻪﻫﻜﻪﻡ ﺗــﯜﺯﯛﻟﻤﻪ
ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ﺳــﺎﺩﯨﺮ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩــﺸﻼﺭ ﻛــﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ﺋﯩﺨﺘﯩﻴﺎﺭﺳــﯩﺰ
ﺳــﺎﺩﯨﺮ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯗ .ﺑــﯘ ﺋــﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺷــﯘ ﻛﯩــﺸﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳــﯩﻨﻰ ﺋﯧﭽﯩــﭗ
ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ.

ﺗﺎﺷﻘﻰ ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺷﻠﻪﺭ ﺋﯩﭽﻜﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﻰ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻤﻪﻳﺪﯗ

99

ﺗﺎﺷﻘﻰ ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺷﻠﻪﺭ ﺋﯩﭽﻜﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﻰ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻤﻪﻳﺪﯗ
ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩـــﯔ ﻳـــﯜﺭﯛﺵ­ﺗﯘﺭﯗﺷـــﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩـــﻲ ﻛﯚﺭﯛﻧﯩـــﺸﻰ
ﺋﯘﻧﯩﯖـــﺪﯨﻜﻰ ﺳـــﺎﺑﯩﺖ ﺧـــﯘﻟﻘﻨﻰ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻤﻪﻳـــﺪﯗ ،ﻳﻪﻧـــﻰ ﺗﺎﺷـــﻘﻰ
ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺷــﻠﻪﺭ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــﯔ ﺋﯩﭽﻜــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳــﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟــﯘﻕ ﻳﻮﺭﯗﺗــﯘﭖ
ﺑﯧﺮەﻟﻤﻪﻳﺪﯗ .ﺷﯘﯕﺎ ﺋﺎﺩەﻣﺪﯨﻜﻰ ﺑﻪﺯﻯ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻲ ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺷـﻠﻪﺭ ﻛـﯚﭖ
ﻫـــﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ،ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺋﯩﭽﻜـــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳـــﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳـــﺎﺑﯩﺖ ﺧـــﯘﻟﻘﻨﻰ
ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻤﻪﻳــﺪﯗ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻥ ﻗﺎﻳــﺴﯩﺒﯩﺮ ﻏﻪﺭەﺯ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑﻪﺯﻯ
ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﻘﻼﺭﻧﻰ ﺧـﯘﺩﺩﻯ ﺷـﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩـﻲ
ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــــــﺪەﻛﻼ ﺋﻮﺧــــــﺸﯩﺘﯩﭗ ﻗﯩﻼﻻﻳــــــﺪﯗ .ﺑــــــﯘ ﮔﺎﻫﯩــــــﺪﺍ
ﺭﯨﻴــﺎ)ﻛﯚﺭﺳــﻪﺗﻤﯩﭽﯩﻠﯩﻚ( ،ﮔﺎﻫﯩــﺪﺍ ﻧﯩﻔــﺎﻕ)ﻣﯘﻧــﺎﭘﯩﻘﻠﯩﻖ( ﺗــﯜﺭﯨﮕﻪ
ﻛﯩﺮﯨﺪﯗ .ﻳﺎﻛﻰ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﻘﻨﻰ ﺑﻪﺯﻯ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﻧﻪﭘـﺴﯩﻨﻰ ﻳﺎﺧـﺸﻰ
ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﻏﺎ ﻛﯚﻧﺪﯛﺭﯛﺵ ﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻤﯘ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ.
ﺧﯘﻟﻖ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﺪﺍ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ
ﻳﺎﻛﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﭗ ﻳﯧﺘﯩـﺸﺘﯜﺭﯛﻟﮕﻪﻥ ﺋﯩﭽﻜـﻰ ﻗﯘﺭﯗﻟﻤـﺎ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﺋﯘﻧﯩـﯔ
ﺋﻪﺳﯩﺮﻯ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﻳﯜﺭﯛﺵ­ﺗﯘﺭﯗﺷﯩﺪﺍ ﻛﯚﺭﯛﻧﯩﺪﯗ .ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻣﯘﻧـﺪﺍﻕ
ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺷﻨﻰ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﻳﻨﯩﻜﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺩەﻟﯩﻠﻰ
ﺩەﭖ ﻛﯧﺴﯩﭗ ﺋﯧﻴﺘﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ .ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻥ ﻣﻪﺷـﻖ ﻗﯩﻠﯩـﺶ
ﺑﯩــــﻠﻪﻥ ﺋﯚﺯﯨــــﺪە ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــــﺎﻥ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨــــﻰ ﻳﯧﺘﯩــــﺸﺘﯜﺭەﻟﯩﮕﻪﻧﺪەﻙ،
ﻳﺎﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻨﻤﯘ ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﻪﻟﻪﻳﺪﯗ .ﻣﻪﺳـﯩﻠﻪﻥ:
ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺑﯧﺨﯩـﻞ ﺑﯩـﺮ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻥ ﺑﯩـﺮەﺭ ﻏﻪﺭﯨﺰﯨﻨـﻰ ﺋﯩـﺸﻘﺎ ﺋﺎﺷـﯘﺭﯗﺵ
ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋـﯚﺯﯨﻨﻰ ﻧﺎﻫـﺎﻳﯩﺘﻰ ﺳـﯧﺨﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩـﭗ ﻛﯚﺭﺳـﯩﺘﻪﻟﻪﻳﺪﯗ .ﻣـﺎﻝ­
ﺩﯗﻧﻴﺎﺳــﯩﻨﻰ ﺋﺎﻳﯩﻤــﺎﻱ ﺗﯚﻛﻪﻟﻪﻳــﺪﯗ .ﺋﻪﻣﻤــﺎ ﺋــﯘ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩــﻲ

100

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺧـﯘﻟﻘﻰ ﻳﻪﻧﯩـﻼ ﺷـﯘ ﺑﯧﺨﯩﻠﻠﯩﻘـﻰ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺩﺍﯞﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩﯟﯦﺮﯨـﺪﯗ .ﭼـﯜﻧﻜﻰ
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﻪﺳﻠﻰ ﺧﯘﻟﻘﻰ ﺑﯧﺨﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ؟!
ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺋــﺎﺩەﻡ ﺳــﯧﺨﯩﻴﻠﯩﻘﻨﻰ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩــﭗ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﻧﻪﭘــﺴﯩﻨﻰ
ﺑﻮﻳﺴﯘﻧﺪﯗﺭﯗﭖ ،ﺳـﯧﺨﯩﻴﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋـﺎﺩەﺗﻠﻪﻧﻤﯩﮕﯩﭽﻪ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺧﯘﻟﻘﯩـﺪﯨﻜﻰ
ﺑﯧﺨﯩﻠﻠﯩﻖ ﺷﯘ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﻗﯧﻠﯩﯟﯦﺮﯨﺪﯗ.
ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ :ﺑﯩﺮ ﻳﯩﮕﯩﺖ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺰﻧﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﺵ ﺋﯜﭼـﯜﻥ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـﯔ
ﺋﻪﺳــﻠﻰ ﻣــﺎﻫﯩﻴﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﻮﺷــﯘﺭﯗﭖ ،ﺋــﯚﺯﯨﻨﻰ ﻫﻪﺭ ﺟﻪﻫﻪﺗــﺘﻪ ﻳﺎﺧــﺸﻰ
ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﺸﻰ ﻣـﯘﻣﻜﯩﻦ .ﻗﯩﺰﻻﺭﻣـﯘ ﺷـﯘﻧﺪﺍﻕ .ﺋﻪﻣﻤـﺎ ﻗﯩﺰﻧـﻰ ﺭەﺳـﻤﯩﻲ
ﺋــﯚﺯﯨﮕﻪ ﻗﺎﺭﯨﺘﯩــﭗ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧــﺪﯨﻦ ﻳــﺎﻛﻰ ﺗﻮﻳــﺪﯨﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ ،ﺋﯘﻧﯩــﯔ
ﺳﺎﺧﺘﯩﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﺮ­ﺑﯩﺮﻟﻪﭖ ﺋﯧﭽﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻼﻳﺪﯗ.

ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ،ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﯞە ﺋﻪﻗﯩﻞ

101

ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ،ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﯞە ﺋﻪﻗﯩﻞ
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﻧﯧﻤﻪ؟
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ­ ﻳﯜﺭﯛﺵ­ﺗﯘﺭﯗﺷﻨﻰ ﺳﺎﻏﻼﻡ ﺋﻪﻗﯩـﻞ ﯞە ﺗـﻮﻏﺮﺍ ﺩﯨﻨﻨﯩـﯔ
ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍﺳـــﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﯨﺘﯩـــﭗ ﺗـــﻮﻏﺮﯨﻼﺵ ،ﺑﺎﺷـــﻘﯘﺭﯗﺵ ﯞە ﻳﯧـــﺘﻪﻛﻠﻪﺵ
ﺩﯦﮕﻪﻧﻠﯩﻜﺘﯘﺭ.
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﯞەﺯﯨﭙﯩﻨﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ:
.1ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﭼﻪﺗﻨﻪﭖ ﻛﯧﺘﯩﺸﺘﯩﻦ ﺗﻮﺳﯘﺵ
.2ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻘﻘﺎ ﻳﯧﺘﻪﻛﻠﻪﺵ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺘﺘﯩﺮﯨﺶ.
ﺗﻮﺳﯘﺵ ﯞە ﻳﯧﺘﻪﻛﻠﻪﺷﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﺒﯩﺌﻰ ﺳﺎﻏﻼﻡ ﺋﻪﻗﯩﻞ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗـﻮﻏﺮﺍ
ﺩﯨﻨــﺪﯗﺭ .ﺑــﯘ ﺋﯩﻜﻜــﻰ ﻣﻪﻧﺒﻪﻧﯩــﯔ ﺋــﯚﺯ ﯞەﺯﯨﭙﯩــﺴﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟــﯘﻕ ﺟــﺎﺭﻯ
ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﯗﺷﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﻪﻗﯩﻠﻨﯩـﯔ ﻧﻪﭘـﺴﯩﻲ ﻫﻪﯞەﺳـﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺗﻪﺳـﯩﺮﻯ
ﺋﺎﺳــﺘﯩﺪﺍ ﻗﯧﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﻳــﺎﻛﻰ ﻫﻪﺭﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﻧﯘﻗــﺴﺎﻧﺪﯨﻦ ﺳــﺎﻏﻼﻡ
ﺑﻮﻟﯩﺸﻰ ،ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻨﯩﯔ ،ﺩﯨﻨﯩﻲ ﭼﯜﺷﻪﻧﭽﯩﻨﯩﯔ ﺳـﺎﻏﻼﻡ
ﻫﻪﻡ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﺑﻮﻟﯩﺸﻰ ﺷﻪﺭﺗﺘﯘﺭ.
ﺋﻪﻗﯩﻞ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﯨـﻦ ﺑـﯘ ﺷـﻪﺭﺗﻜﻪ ﺗﻮﺷـﻘﺎﻥ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘـﺎ ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻨﯩـﯔ
ﻣﻪﻧﺒﯩﺌﻰ ﺑﻮﻻﻻﻳﺪﯗ.
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﻳﯜﺭﯛﺵ­ ﺗﯘﺭﯗﺷﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﻪ ﺗﻪﺭەﭘﻠﯩﺮﯨﺪە
ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪﯗ .ﻣﻪﻳﻠــﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﺗﻪﺭەﭘــﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟــﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠــﻰ
ﻗﺎﺋﯩــﺪە­ﻳﻮﺳــﯘﻥ ﺗﻪﺭەﭘــﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟــﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠــﻰ ﺋﯩﺒــﺎﺩەﺕ ﺗﻪﺭەﭘــﺘﯩﻦ
ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺋﯚﺭﭖ­ﺋﺎﺩەﺕ ﺗﻪﺭەﭘﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ،ﻣﻪﻳﻠﻰ ﻧﻪﭘـﺴﻨﯩﯔ

102

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ ﺗﻪﻟﻪﺑﻠﯩﺮﯨﻨـﻰ ﺋﻮﺭﯗﻧـﺪﺍﺵ ﺗﻪﺭەﭘـﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟـﺴﯘﻥ ﻫﻪﻣﻤﯩـﺴﯩﺪە
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺶ ﻛﯚﺭﯛﺵ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
ﺷﯘﯕﺎ ﺋﻪﺧﻼﻕ­ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﺭﯨﺌﺎﻳﻪ ﻗﯩﻠﯩﺶ ،ﺭەﺯﯨـﻞ ﺋﻪﺧـﻼﻕ ﯞە
ﻳﺎﻣﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻘﻼﺭﺩﯨﻦ ﻳﯩﺮﺍﻕ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﯩﺶ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯘﺭ.
ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻣﻪﻟﯘﻣﻜﻰ ،ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﻫﻪﻣﻤﯩﮕﻪ ﺷـﺎﻣﯩﻞ ﭼـﻮﯓ ﺑﯩـﺮ ﻣـﺎﯞﺯﯗ
ﺑﻮﻟﯘﭖ ،ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﻳـﯜﺭﯛﺵ­ﺗﯘﺭﯗﺷـﯩﺪﯨﻜﻰ ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻠﯩـﻚ ﺋﯩـﺸﻼﺭ
ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﭘﺎﺭﭼﯩﺴﯩﺪﯗﺭ.
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﻗﯩﻠﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﻧﯧﻤﻪ؟
ﺋﻪﻗﯩﻠﻨﻰ ﺑﻪﺯﯨﻠﻪﺭ ﻣﯘﻫﯩﺖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ،ﻫﺎﺩﯨﺴﻪ ﯞە ﯞەﻗﻪﻟﯩﻜﻠﻪﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ
ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﭗ ﺭەﯞﯨﺸﺘﻪ ﻣﺎﺳﻠﯩﺸﯩﺶ ،ﺩەﭖ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯨﺪﯗ.
ﺋﺎﺩەﺗﺘﻪ ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﺭﺳﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﻗﯩﻘﯩﺘﯩﻨـﻰ ﺑﯩﻠﯩـﺶ ﺋﯜﭼـﯜﻥ
ﺳﺎﻏﻼﻡ ﺋﻪﻗﯩﻠﻐﺎ ﻫﺎﺟﻪﺕ ﺑﻮﻟﯩـﺪﯗ .ﺋﻪﻣﻤـﺎ ﻛـﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ﻫـﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﺋﻪﻗﯩـﻞ
ﺗﯧﭙﯩﻠﻐﺎﻥ ﻳﻪﺭﺩە ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺗﯧﭙﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯗ .ﺷـﯘﯕﺎ ﻣﯘﻫﯩـﺖ ،ﻫﺎﺩﯨـﺴﻪ ﯞە
ﯞەﻗﻪﻟﯩﻜﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﭗ ﺭەﯞﯨـﺸﺘﻪ ﻣﺎﺳﻠﯩـﺸﯩﺶ ﺋﻪﻗﯩـﻞ ﯞە
ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﯩﺪەﻙ ،ﺑﻪﺯﻯ ﻫﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺑﻮﻟﻤﺎﺳـﺘﯩﻦ
ﺋﻪﻗﯩــــﻞ ﺑﯩﻠﻪﻧــــﻼ ﺑﻮﻟﯩــــﺪﯗ .ﻣﻪﺳــــﯩﻠﻪﻥ :ﺋﺎﻟﻼﻫﻨﯩــــﯔ ﺩﯨﻨﯩﻐــــﺎ
ﺋﯩـﺸﻪﻧﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﻧــﺎﭘﯩﻘﻼﺭﻣﯘ ﻣﯘﺳـﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﻳﺎﺷــﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﻫﯩــﺖ،
ﻫﺎﺩﯨﺴﻪ ﯞە ﯞەﻗﻪﻟﯩﻜﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﭗ ﺭەﯞﯨـﺸﺘﻪ ﻣﺎﺳﻠﯩـﺸﯩﭗ
ﻛﯧﺘﻪﻟﻪﻳــﺪﯗ .ﻟــﯧﻜﯩﻦ ﺑﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﻣﯘﻧــﺎﭘﯩﻘﻠﯩﻖ ﺋﻪﻗﯩﻠﻨﯩــﯔ ﻛــﯜﭼﻰ
ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﻟﮕﻪ ﺋﺎﺷﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ،ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﺘﯩﻦ ﻣﻪﻫﺮﯗﻣﺪﯗﺭ(1).

) (1ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺋﺎﺑﺪﯗﺭﺍﻫﻤﺎﻥ ﻫﻪﺑﻪﻧﻨﻪﻛﻪ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﻴﻨﯩﯔ »ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ« ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ

103

ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ،ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﯞە ﺋﻪﻗﯩﻞ

ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﺑﻮﻟﺪﯨﻜﻰ ،ﺋﻪﻗﯩﻞ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻧﻪﺳـﻪ ،ﻫـﯧﻜﻤﻪﺕ
ﺑﺎﺷــﻘﺎ ﻧﻪﺭﺳــﻪ .ﻟــﯧﻜﯩﻦ ﺋﻪﻗﯩــﻞ ﺑﻪﺯﯨــﺪە ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻨﯩــﯔ ﻳــﻮﻟﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺗﻮﻧﯘﺷﻨﯩﯔ ﯞﺍﺳﯩﺘﯩﺴﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﻣﺎﺩﺩﯨﺴﻰ ﺑﻮﻻﻻﻳﺪﯗ.
ﺷﯘﯕﺎ ﻗﯘﺭﺋﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨـﻢ ﯞە ﻫﻪﺩﯨـﺴﻠﻪﺭﺩە ﻫـﯧﻜﻤﻪﺕ ﻧﺎﻫـﺎﻳﯩﺘﻰ ﺯﻭﺭ
ﻣﺎﺧﺘﺎﻟﻐﺎﻥ .ﻗﯘﺭﺋﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨﻤﺪە ﺋﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩﯔ » ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﯩﺶ
ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ« ﯞە» ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺋﯩﮕﯩﺴﻰ« ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩـﺪە 90ﺩﯨـﻦ
ﻛﯚﭘﺮەﻙ ﺋﺎﻳﻪﺕ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ .ﻣﯘﻧﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺋﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـﯔ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻏﺎ ﺗﻪﻟﯩﻢ ﺑﯧﺮﯨﺸﺘﯩﻜﻰ ﺭەﺑﺒﺎﻧﯩﻴﻠﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﻧـﯟﺍﻧﻰ ﺳـﯜﭘﯩﺘﯩﺪە
ﺑﺎﻳﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
﴿ﺋﯩﺴﺎ ﺭﻭﺷﻪﻥ ﻣﯚﺟﯩﺰﯨﻠﻪﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﻛﯧﻠﯩـﭗ ﺋﯧﻴﺘﺘـﻰ» :ﺳـﯩﻠﻪﺭﮔﻪ
ﻣﻪﻥ ﻫﯧﻜﻤﻪﺕ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﻟﺪﯨﻢ﴾.....
)(1

﴿ﺋﺎﻟﻼﻫ ﺋﯘﻣﻤﯩﻠﻪﺭﮔﻪ )ﻳﻪﻧﻰ ﻳﯧﺰﯨﺸﻨﻰ ﯞە ﺋﻮﻗﯘﺷﻨﻰ ﺋﯘﻗﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺋﻪﺭەﺑــﻠﻪﺭﮔﻪ( ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺋﯩﭽﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯘﻻﺭﻏــﺎ ﻗﯘﺭﺋــﺎﻥ ﺋــﺎﻳﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺋﻮﻗــﯘﭖ ﺑﯧﺮﯨــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ )ﮔﯘﻧــﺎﻫﻼﺭﺩﯨﻦ( ﭘــﺎﻙ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ،
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - İslam Ehlaqi - 06
  • Büleklär
  • İslam Ehlaqi - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1242
    10.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2825
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1853
    11.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 2841
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1828
    10.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 2763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1800
    11.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 2893
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1800
    13.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 2802
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1871
    9.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 2743
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1718
    11.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 2647
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1611
    11.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 2682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1746
    10.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 2771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1899
    10.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 2854
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1888
    11.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 2829
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1917
    11.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    24.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 2798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1950
    10.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 2777
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1847
    12.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 2854
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1923
    11.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 2805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1933
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 2834
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1938
    10.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 2803
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2043
    10.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 2813
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2033
    9.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 2813
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1951
    11.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 2902
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1971
    10.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 2798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1999
    9.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 2823
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1930
    10.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 2787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1887
    10.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 2740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1816
    10.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 2741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1863
    10.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.