Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 2841
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1828
10.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
23.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
) (3ﻣﯘﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﻣﯘﻫﻪﻣﻤﻪﺩ ﻏﻪﺯﺍﻟﯩﻨﯩﯔ »ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ«ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ
ﺋﻪﺳﻪﺭﯨﺪﯨﻦ.
) (4ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺑﯘﺧﺎﺭﯨﻲ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ.

42

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﭘﻪﻳﻐﻪﻣــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴــﺴﺎﻻﻡ ﺑﯩــﺮ ﻛــﯜﻧﻰ »ﺋﺎﻟﻼﻫﻨﯩــﯔ ﻧــﺎﻣﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻗﻪﺳــﻪﻡ
ﻗﯩﻠﯩﻤﻪﻧﻜــﻰ ،ﺋﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺋــﺎﺩەﻡ ﻣــﯚﻣﯩﻦ ﺑﻮﻻﻟﻤﺎﻳــﺪﯗ«ﺩﯦــﮕﻪﻥ ﺳــﯚﺯﻧﻰ ﺋــﯜﭺ ﻗﯧــﺘﯩﻢ
ﺗﻪﻛﺮﺍﺭﻟﯩﻐﺎﻥ ،ﺑﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘـﺎ ﺳـﺎﻫﺎﺑﯩﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩـﺮﻯ ﺋﯘﻧﯩﯖـﺪﯨﻦ”ﻳﺎﺭەﺳـﯘﻟﻪﻟﻼﻫ! ﺋـﯘ
ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻕ ﺋـــﺎﺩەﻡ“ ﺩەﭖ ﺳـــﻮﺭﯨﻐﺎﻧﺪﺍ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــﺒﻪﺭ ﺋﻪﻟﻪﻳﻬﯩﺴـــﺴﺎﻻﻡ» :ﻗﻮﺷﻨﯩـــﺴﻰ
ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺋﺎﯞﺍﺭﯨﭽﯩﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨــــﺪﯨﻦ ﺧــــﺎﺗﯩﺮﺟﻪﻡ ﺑﻮﻻﻟﻤﺎﻳــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋــــﺎﺩەﻡ«) (1ﺩەﭖ
ﺟﺎﯞﺍﺏ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
ﻗﯧﻨــﻰ ﺋــﻮﻳﻼﭖ ﻛــﯚﺭﯛﯓ! ﺑﺎﻟﻜﻮﻧﯩﻐــﺎ ﻳﺎﻳﻐــﺎﻥ ﻛﯩﺮﻧﯩــﯔ ﺳــﯜﻳﯩﻨﻰ ﺋﺎﺳــﺘﯩﻨﻘﻰ
ﻗﻪﯞەﺗﺘﯩﻜــــﻰ ﻗﻮﺷــ ـﻨﯩﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻳــــﺎﻛﻰ ﻳﻮﻟﻐــــﺎ ﺋﯧﻘﯩﺘﯩــــﭗ ﻛﯩــــﺸﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋــــﺎﺯﺍﺭ
ﻗﯩﻠﯩــــﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭ ﺑﯩــــﻠﻪﻥ ﻣﺎﺷﯩﻨﯩــــﺴﯩﻨﻰ ﻗﻮﺷﻨﯩــــﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩــــﺸﯩﻜﻰ ﺋﺎﻟــــﺪﯨﻐﺎ
ﺗﻮﺧﺘﯩﺘﯩﯟﯦﻠﯩــﭗ ﺋــﯘﻧﻰ ﺑﯩﺌــﺎﺭﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻳــﺎﻛﻰ ﻗﻮﺷﻨﯩــﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩــﺸﯩﻜﻰ
ﺋﺎﻟــﺪﯨﻐﺎ ﻳﯘﻧــﺪﺍ ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﻪﺧﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻧــﻰ ﺗﯚﻛﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋــﯚﻳﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨــﭗ ،ﭼﯩﻘﯩــﺶ
ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﯩـــﺪﺍ ﻗﻮﺷـــﻨﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺭﺍﻫﻪﺗـــﺴﯩﺰ ﻗﯩﻠﯩـــﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭ ﺋـــﯚﺯﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯩﻤـــﺎﻧﯩﻤﯩﺰ
ﻛﺎﻣﯩﻞ ﺩەﭖ ﺋﯧﻴﺘﺎﻻﻣﺪﯗ؟ ﺋﻪﮔﻪﺭ ”ﻫﻪﺋﻪ“ ﺩﯦﺴﻪ ،ﺋﯘﻻﺭ ﻳﺎﻟﻐﺎﻧﭽﯩﻼﺭﺩﯗﺭ!
ﺋﯩﻨـــــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﯞﯗﺟﯘﺩﯨـــــﺪﺍ ﺭەﺯﯨﻠﻠﯩـــــﻚ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭﻟﯩـــــﺸﯩﭗ ،ﻳﺎﻣـــــﺎﻧﻠﯩﻘﻰ
ﻛﯚﭘﻪﻳﮕﻪﻧــــﺴﯧﺮﻯ ﺧــــﯘﺩﺩﻯ ﺋــــﺎﺩەﻡ ﻛﯩﻴﯩﻤﯩــــﺪﯨﻦ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﻐﺎﻧــــﺪەﻛﻼ ﺩﯨــــﻦ ­
ﺩﯨﻴـــﺎﻧﻪﺗﺘﯩﻦ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﯩـــﭗ ﻗﺎﻟﯩـــﺪﯗ .ﻳﯩﻐﯩـــﭗ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧـــﺪﺍ ،ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻕ
ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــﯔ ﺩﯗﻧﻴــﺎ ﯞە ﺋﺎﺧﯩﺮەﺗﻠﯩــﻚ ﻏﻪﻟﯩــﺒﻪ ﻳــﺎﻛﻰ ﻣﻪﻏﻠــﯘﺑﯩﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﺑﯩﯟﺍﺳــﯩﺘﻪ
ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺋﺎﻣﯩﻞ.

) (1ﺋﯩﻤﺎﻡ ﻣﯘﺳﻠﯩﻢ ،ﺋﯩﻤﺎﻡ ﺋﻪﻫﻤﻪﺩ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ.

43

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞە ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞە ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ
ﺷﻪﺭﯨﺌﻪﺕ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﯜﺭﻟﻪﺭﮔﻪ ﺑﯚﻟﯜﻧﯩﺸﻰ

*

ﺷﻪﺭﯨﺌﻪﺕ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺠﻤﺎﻟﯩﻲ ﻫﺎﻟﺪﺍ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ 3ﻛﻪ ﺑﯚﻟﯜﻧﯩﺪﯗ:
.1ﺧــــﺎﻟﯩﺲ ﺋــــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــــﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــــﻰ ﺋــــﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩــــﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐــــﺎﻥ
ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻼﺭ،
.2

ﺷﻪﺧﺴﯩﻲ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗﯘﻗﻼﺭﻧﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻼﺭ،

.3ﻛﻮﻟﻠﯧﻜﺘﯩﭙﻘـــﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗـــﯘﻗﻼﺭﻧﻰ ﺋـــﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩـــﮕﻪ
ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻼﺭ.
ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﻫﻪﻗﻘــﻰ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻏــﺎ ﺋﯩﻤــﺎﻥ ﻛﻪﻟﺘــﯜﺭﯛﺵ ،ﺋﯘﻧﯩــﯔ
ﺋﯘﻟــﯘﻏﻠﯩﻘﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨــﺪﺍ ﺑــﺎﺵ ﺋــﯧﮕﯩﺶ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺋــﯘ ﺭﺍﺯﻯ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺭەﯞﯨــﺸﺘﻪ
ﺋﯩﺒﺎﺩەﺕ ﻗﯩﻠﯩﺶ ،ﺑﯘﻳﺮﯨﻐـﺎﻥ ﯞە ﺗﻮﺳـﻘﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺭﯨﺌـﺎﻳﻪ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـﺎ
ﺑﻮﻳﺴﯘﻧﯘﺵ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ.
ﺷﻪﺧــــﺴﯩﻲ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗــــﯘﻗﻼﺭ ﻛﯩــــﺸﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﮕﯩــــﺪﺍﺭﭼﯩﻠﯩﻖ ﻫﻮﻗــــﯘﻗﻰ،
ﺗﻪﺳـﻪﺭﺭﯗﭖ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﻫﻮﻗـﯘﻗﻰ ﯞە ﻧﻪﭘـﺴﻨﯩﯔ ﺋﯩﮕﯩـﺪﺍﺭﭼﯩﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋـﯚﺯﯨﮕﻪ ﻫــﺎﺯﯨﺮ
ﯞە ﻛﯧﻠﻪﭼﻪﻛــــﺘﻪ ﭘﺎﻳــــﺪﯨﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐــــﺎﻥ ﺷــــﻪﻛﯩﻠﺪە ﺑﺎﺷــــﻘﯘﺭﯗﺵ ﻫﻮﻗــــﯘﻗﻰ
ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ.

)*( ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺋﺎﺑﺪﯗﺭﺍﻫﻤﺎﻥ ﻫﻪﺑﻪﻧﻨﻪﻛﻪ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﻴﻨﯩﯔ »ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ« ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ
ﺋﻪﺳﻪﺭﯨﺪﯨﻦ ﻗﯩﺴﻘﺎﺭﺗﯩﭗ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﻠﺪﻯ.

44

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﻛﻮﻟﻠﯧﻜﺘﯩﭙﻘــﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗــﯘﻗﻼﺭ ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﯚﺯﺋــﺎﺭﺍ
ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩـــﺸﯩﺶ ،ﻳﺎﺭﺩەﻣﻠﯩـــﺸﯩﺶ ﻫﻮﻗـــﯘﻗﻰ ،ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﺋﯩـــﺸﻼﺭﻏﺎ
ﭼﺎﻗﯩﺮﯨــﭗ ،ﻳﺎﻣــﺎﻥ ﺋﯩــﺸﻼﺭﺩﯨﻦ ﺗﻮﺳــﯘﺵ ﻫﻮﻗــﯘﻗﻰ ،ﺋــﺎﺩﺍﻟﻪﺗﻨﻰ ﺑﻪﺭﭘــﺎ ﻗﯩﻠﯩــﺶ،
ﺳــﺎﻻﻫﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﯞە ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺗﻠﯩــﻚ ﺋﯩــﺶ ﺑﺎﺷــﻘﯘﺭﻏﯘﭼﯩﻼﺭﻧﻰ ﺳــﺎﻳﻼﺵ ﻫﻮﻗــﯘﻗﻰ
ﻗﺎﺗــﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﻰ ﺋــﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩــﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩــﺪﯗ .ﺯﺍﻛــﺎﺕ ﯞە ﺳــﻪﺩﯨﻘﯩﻠﻪﺭﻣﯘ ﻛﻮﻟﻠﯧﻜﺘﯩﭙﻨﯩــﯔ
ﻫﻪﻗﻘﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯧﺘﯩﺒﺎﺭﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘ ﺗﯜﺭﮔﻪ ﻛﯩﺮﯨﺪﯗ.
ﺷــــﻪﺭﯨﺌﻪﺕ ﺋﻪﻫﻜــــﺎﻣﻠﯩﺮﻯ ﯞە ﺗﻪﻛﻠﯩﭙﻠﯩــــﺮﻯ ﺗﻪﭘــــﺴﯩﻠﻰ ﻣﯘﻧــــﺪﺍﻕ 8ﮔﻪ
ﺑﯚﻟﯜﻧﯩﺪﯗ:
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩـــﺴﻰ ،ﺋﯧﺘﯩﻘـــﺎﺩ ﻣﻪﺳـــﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺑـــﯘ ﺋﯧﺘﯩﻘـــﺎﺩ ﺋﯩـــﺸﻠﯩﺮﯨﺪﺍ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨﺴﯩﻨﻰ ﺳﯩﻨﺎﺷﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩـــﺴﻰ ،ﺋﯩﺒـــﺎﺩەﺕ ﻣﻪﺳـــﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺑـــﯘ ﺋﯩﺘـــﺎﺋﻪﺕ ﺋﯩـــﺸﯩﺪﺍ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨﺴﯩﻨﻰ ﺳﯩﻨﺎﺷﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﯩـــﺴﻰ ،ﻣﯘﺋـــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻣﻪﺳـــﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺑـــﯘ ﺋـــﯧﻠﯩﺶ­ﺑﯧـــﺮﯨﺶ
ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩــﺴﻰ ﯞە ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﭘــﯘﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩــﺴﯩﺪە ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨــﺴﯩﻨﻰ
ﺳﯩﻨﺎﺷﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺗﯚﺗﯩﻨﭽﯩــﺴﻰ ،ﺋــﺎﺋﯩﻠﻪ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩﻐــﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻣﻪﺳــﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺑــﯘ
ﺋﯩﺠﺘﯩﻤــﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﺭەﺗــﻜﻪ ﺳــﯧﻠﯩﺶ ،ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨــﺴﯩﻨﻰ ﺑــﯘ
ﺳﺎﻫﻪﺩە ﺳﯩﻨﺎﺷﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺑﻪﺷﯩﻨﭽﯩــﺴﻰ ،ﺋﯩﺠﺘﯩﻤــﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺕ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩــﺴﻰ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺑــﯘ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻥ
ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﯩﻨﻰ ﺭەﺗـﻜﻪ ﺳـﯧﻠﯩﺶ ،ﺋـﺎﺋﯩﻠﻪ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩـﺪﺍ ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨـﺴﯩﻨﻰ ﺳﯩﻨﺎﺷـﻨﻰ
ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩـﺪﯗ .ﺑـﯘ ﺑﯚﻟـﯜﻣﮕﻪ ﺋـﯚﻳﻠﯩﻨﯩﺶ ،ﺋﺎﺟﺮﯨـﺸﯩﺶ ،ﺋـﺎﺋﯩﻠﻪ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩـﺪﯨﻜﻰ
ﻫﺎﻻﻝ­ﻫﺎﺭﺍﻡ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﻛﯩﺮﯨﺪﯗ.

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞە ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ

45

ﺋﺎﻟﺘﯩﻨﭽﯩـــــﺴﻰ ،ﺋﻪﻫـــــﺪە­ ﻣﯩـــــﺴﺎﻕ ،ﻛﯧﻠﯩـــــﺸﯩﻢ ﯞە ﯞەﺩﯨﻠﯩﺸﯩـــــﺸﻠﻪﺭﮔﻪ
ﻣﯘﻧﺎﺳــــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻣﻪﺳــــﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟــــﯘﭖ ،ﺑــــﯘ ﺋﯩﻨــــﺴﺎﻧﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨــــﺴﯩﺪﺍ ﺑﻮﻟــــﯘﭖ
ﺗﯘﺭﯨـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣﯘﺋـــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻣﻪﺳـــﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨﺪە ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨـــﺴﯩﻨﻰ ﺳﯩﻨﺎﺷـــﻨﻰ
ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﻳﻪﺗﺘﯩﻨﭽﯩــﺴﻰ ،ﺋﯩــﺴﻼﻣﯩﻲ ﻗﺎﺋﯩــﺪە­ﻳﻮﺳــﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺑــﯘ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ ﺗﻪﺭەﭘﺘﯩﻦ ﺋﯩﺮﺍﺩﯨﺴﯩﻨﻰ ﺳﯩﻨﺎﺷﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺳﻪﻛﻜﯩﺰﯨﻨﭽﯩـــــﺴﻰ ،ﺋﻪﺩەﭖ ﯞە ﻗﺎﺋﯩـــــﺪە­ ﻳﻮﺳـــــﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳـــــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ
ﻣﻪﺳـﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﻛﯩـﺸﯩﻠﯩﻚ ﯞە ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـﺎﺋﯩﻲ ﻫﺎﻳﺎﺗﺘـﺎ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﻳـﯜﺭﯛﺵ­
ﺗﯘﺭﯗﺷﯩﻨﻰ ﺋﯩﺴﻼﻫ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﻰ ﻣﻪﻗﺴﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.

ﺷﻪﺭﯨﺌﻪﺕ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ
ﻳــﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﺷــﻪﺭﯨﺌﻪﺕ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻠﯩﺮﯨﻨﯩــﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩــﺴﯩﻨﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ
ﺑﯩـــﺮﻻ ﻣﺎﯞﺯﯗﻧﯩـــﯔ ﺋﯩﭽﯩـــﮕﻪ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯛﺷـــﻜﻪ ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﭼـــﯜﻧﻜﻰ ﺷــــﻪﺭﯨﺌﻪﺕ
ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﺍﺷﻘﺎ ﺗﯜﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﺋﻪﺧﻼﻗﺘﯘﺭ.
.1

ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﻧﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ

ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﻯ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗـﺘﻪ ﺋﯩﻠﻤﯩـﻲ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗـﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺋـﺎﻟﻼﻫ
ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـــــﯔ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﯩﻐـــــﺎ ،ﺑﯩـــــﺮﻟﯩﻜﯩﮕﻪ ،ﺳـــــﯜﭘﻪﺗﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ،ﭘﻪﻳﻐﻪﻣـــــﺒﻪﺭﻟﻪﺭﮔﻪ،
ﺳـــﺎﻣﺎﯞﯨﻲ)ﺋـــﺎﻟﻼﻫ ﭼﯜﺷـــﯜﺭﮔﻪﻥ( ﻛﯩﺘﺎﺑﻼﺭﻏـــﺎ ،ﻏﻪﻳـــﺒﻠﻪﺭﮔﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ
ﺗﻪﺭەﭘﻠﯩﺮﻯ ﺑﺎﺭﺩﯗﺭ.
ﺋﯩﻠﻤﯩــﻲ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗــﻠﻪﺭﮔﻪ ﺑــﺎﺵ ﺋــﯧﮕﯩﺶ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﭘﻪﺯﯨــﻠﻪﺕ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺑــﯘ
ﺋﯩﻠﻤﯩـــﻲ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻠﻪﺭﻧـــﻰ ﻗﻮﺑـ ـﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩـــﺸﻘﺎ ﺗـــﯜﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳـــﻪ ﻳﻪﻧﯩـــﻼ
ﺋﻪﺧﻼﻗﺘــﯘﺭ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨــﻰ ﺋﯧﺘﯩــﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﻮﻟــﺴﺎ،
ﺋﯩﻠﻤﯩــﻲ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻠﻪﺭﻧــﻰ ﺋﯩﻨﻜــﺎﺭ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ﻳــﯜﺯ ﺋــﯚﺭﯛﺵ ﺭەﺯﯨــﻞ

46

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺋﻪﺧﻼﻗﺘـــﯘﺭ .ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــﺎ ﺗـــﯜﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳـــﯩﻤﯘ ﻧﻪﭘـــﺴﯩﻲ ﺧﺎﻫﯩـــﺸﻨﯩﯔ
ﺗﻪﺳـــﯩﺮﻯ ﺋﺎﺳـــﺘﯩﺪﺍ ﻗﯧﻠﯩــــﭗ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨـــﻰ ﺭەﺕ ﻗﯩﻠﯩــــﺶ ﯞە ﺋـــﯘﻧﻰ ﻳﺎﻣــــﺎﻥ
ﻛﯚﺭﯛﺷﺘﯘﺭ.
ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨــﻰ ﺳــﯚﻳﯜﺵ ﯞە ﺋــﯘﻧﻰ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﺯﯨﻴﯩﻨﯩﻐــﺎ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺗﻪﻗــﺪﯨﺮﺩﯨﻤﯘ
ﻗﻮﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـﺎﺭەﺕ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـﻼﻕ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺯﯨﻨـﻨﻪﺗﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩـﯔ
ﺑـــﯘ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗـــﻰ ﺋـــﯘﻧﻰ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗـــﻜﻪ ﺑـــﺎﺵ ﺋـــﯧﮕﯩﺶ ﯞە ﺋـــﯘﻧﻰ ﻗﻮﺑـــﯘﻝ
ﻗﯩﻠﯩﺶ ،ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﯧﺘﯩـﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩـﺸﻘﺎ ﺋﻪﻟﯩـﭗ ﺑﺎﺭﯨـﺪﯗ .ﺋﻪﻣﻤـﺎ ﺑـﯘ ﮔـﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻗﺘﯩﻦ ﻣﻪﻫـﺮﯗﻡ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـﯔ ﻧﻪﭘـﺴﯩﻲ ﺧﺎﻫﯩـﺸﯩﻨﻰ ﺋﻪﻗﻠﯩـﮕﻪ ﻫـﺎﻛﯩﻢ
ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﻟﻐـــﺎﻧﻼﺭ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨـــﻰ ﻗﻮﺑـــﯘﻝ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳـــﺪﯗ ،ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩـــﺴﯩﻨﻰ ﺋﯧﺘﯩـــﺮﺍﭖ
ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯗ.
ﺑﯘﻧﯩﯖـــﺪﯨﻦ ﻣﻪﻟــــﯘﻣﻜﻰ ،ﺩﯗﻧﻴــــﺎﺩﺍ ﻧﯘﺭﻏــــﯘﻥ ﻛﯩــــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﺎﺭﯨــــﺴﯩﺪﺍ ﻛﻪﯓ
ﺗﺎﺭﻗﺎﻟﻐــﺎﻥ ﺑﺎﺗﯩــﻞ ﺋﯧﺘﯩﻘــﺎﺩﻻﺭ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﺑﯘﻟﻐﯩﻨﯩــﺸﻼﺭﺩﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩــﭗ ﭼﯩﻘﻘــﺎﻥ
ﺧﯘﺭﺍﭘـــﺎﺗﻼﺭ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﻤﯩﻐـــﺎﻥ ﺳـــﺎﭖ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩـــﯔ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩـــﺴﻰ ﺑﯘﻧـــﺪﺍﻕ
ﺑﺎﺗﯩﻞ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﻻﺭﻧﻰ ﺭەﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ ،ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ.
.2ﺋﯩﺒﺎﺩەﺗﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ
ﺋﯩـــﺴﻼﻡ ﺷـــﻪﺭﯨﺌﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﺒـــﺎﺩەﺕ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺋـــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـــﯔ ﺋـــﯚﺯﯨﮕﯩﻼ
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺑﯘﻳﺮﯨﻐــﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋــﻮﺭﯗﻧﻼﭖ ،ﺗﻮﺳــﻘﺎﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻳﯧــﻨﯩﺶ
ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺘـﺎﺋﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩـﺸﻨﻰ ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍ ﻗﯩﻠﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋﯘﻧﯩـﯔ ﺋﺎﺗـﺎ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ
ﺳﺎﻧــﺴﯩﺰ ﻧﯧﻤﻪﺗﻠﯩــﺮﯨﮕﻪ ﺷــﯜﻛﺮﻯ ﻗﯩﻠﯩــﭗ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺑﻮﻳــﺴﯘﻧﯘﺷﻨﻰ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ
ﻳﯧﻘﯩﻨﻠﯩـﻖ ﺋﯩﺰﺩەﺷـﻨﻰ ﯞە ﺋـﯘﻧﻰ ﭼﯩــﻦ ﺩﯨﻠﯩـﺪﯨﻦ ﺳﯚﻳﯜﺷـﻨﻰ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺋﯘﻟﯘﻏﯟﺍﺭ ﺋﯩﺘﺎﺋﻪﺗﭽﺎﻧﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﺴﯩﺪﯗﺭ.
ﺋﯩﺘــﺎﺋﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺸﻰ ﺯﯙﺭﯛﺭ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺑﯩــﺮﯨﮕﻪ ﺋﯩﺘــﺎﺋﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ
ﺑــﯘﺭﭺ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩــﺴﻰ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨــﻰ ﺳــﯚﻳﯜﺵ ،ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩــﺴﯩﻨﯩﯔ

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞە ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ

47

ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــﻰ ﺋــﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﺘــﯘﺭ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﺋﯩﺘــﺎﺋﻪﺕ
ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺸﻰ ﺯﯙﺭﯛﺭ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺑﯩﺮﯨﻨﯩــﯔ ﺋﯩﺘــﺎﺋﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩــﺸﻰ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩــﻲ
ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﯗﺭ.
ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩـﺴﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨـﻰ ﺋـﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﯞە ﻫﻪﻗﯩـﻘﻪﺕ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩـﯔ ﺯﯨﺘﯩﻐــﺎ
ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺗﻪﻗـــﺪﯨﺮﺩﯨﻤﯘ ﺋـــﯘﻧﻰ ﻗﻮﺑـــﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ
ﺑﯩــــﻠﻪﻥ ﺯﯨﻨــــﻨﻪﺗﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــــﯔ ﺑــــﯘ ﮔــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗــــﻰ ﺋــــﯘﻧﻰ ﻫﻪﻕ
ﺋﯩﮕﯩــﺴﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــﻰ ﺋــﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩــﺸﻘﺎ ﺋﯧﻠﯩــﭗ ﺑﺎﺭﯨــﺪﯗ .ﻧﻪﺗﯩﺠﯩــﺪە ﺋﺎﻟﻼﻫﻨﯩــﯔ
ﻫﻪﻗﻘﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻗﯘﻟﭽﯩﻠﯩﻖ ﺑﯘﺭﭼﯩﻨﻰ ﺋﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺗﯜﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﻧـﯧﻤﻪﺕ ﺑﻪﺭﮔـﯜﭼﯩﮕﻪ ﺷـﯜﻛﯜﺭ ﻗﯩﻠﯩـﺸﻤﯘ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـﻼﻕ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ،ﺑـﯘ ﻧﯩﯖﻐـﺎ
ﺗـﯜﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳــﻪ ﻳﺎﺧــﺸﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻨﯩـﯔ ﻣﯘﻛﺎﭘــﺎﺗﯩﻨﻰ ﺑﯧــﺮﯨﺶ ،ﻧــﯧﻤﻪﺕ
ﺑﻪﺭﮔـــﯜﭼﯩﮕﻪ ﻣﯩﻨﻨﻪﺗـــﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﯛﺷـــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﺘـــﯘﺭ.
ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋــﺎﻻ ﻧــﯧﻤﻪﺕ ﺑﻪﺭﮔﻪﻧﻠﯩﻜــﻰ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺷــﯜﻛﯜﺭ ﺋــﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﯩــﺶ
ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻣﯩﻨﻨﻪﺗــﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﯛﺷــﻜﻪ ﻫﻪﻗﻠﯩﻘﺘــﯘﺭ .ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻠﯩــﻖ ﺋــﺎﺩەﻡ
ﺋـــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩـــﯔ ﺑـــﯘ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨـــﻰ ﺋـــﺎﺩﺍ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧـــﺪەﻙ ،ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻧﻼﺭ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩـــﺪﯨﻦ
ﻛــــﯚﺭﮔﻪﻥ ﻳﺎﺧــــﺸﯩﻠﯩﻘﻼﺭﻧﯩﻤﯘ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗــــﺴﯩﺰ ﻗﻮﻳﻤﺎﻳــــﺪﯗ .ﻣﯘﻧــــﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩــــﺶ
ﯞﺍﭘﺎﺩﺍﺭﻟﯩﻘﺘﯩﻦ ﺳﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻏــﺎ ﺋﯩﺒــﺎﺩەﺕ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺋﯩﺘــﺎﺋﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺑــﺎﺵ
ﺗــﺎﺭﺗﻘﯘﭼﯩﻼﺭ ﻫﻪﻕ ﺋﯩﮕﯩــﺴﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــﻰ ﺑﯧﺮﯨــﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﺋﯘﻟــﯘﻍ ﮔــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻗــﺘﯩﻦ ﻣﻪﻫـــﺮﯗﻡ ﺑﻮﻟﻐــﯘﭼﯩﻼﺭ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﻗﯘﺭﺋــﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨـــﻢ ﻣﯘﻧـــﺪﺍﻗﻼﺭﻧﯩﯔ
ﺋــﺎﺧﯩﺮەﺗﺘﻪ ﻗــﺎﺗﺘﯩﻖ ﺋﺎﺯﺍﺑﻘــﺎ ﻗﺎﻟﯩـــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋــﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐــﺎﻥ﴿ .ﻣﻪﺳـــﯩﻬﻤﯘ،
)ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ( ﻳــﯧﻘﯩﻦ ﭘﻪﺭﯨــﺸﺘﯩﻠﻪﺭﻣﯘ ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ ﺑﻪﻧــﺪە ﺑﻮﻟﯘﺷــﺘﯩﻦ ﻫﻪﺭﮔﯩــﺰ ﺑــﺎﺵ
ﺗﺎﺭﺗﻤﺎﻳــﺪﯗ ،ﻛﯩﻤﻠﻪﺭﻛــﻰ ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ ﺑﻪﻧــﺪﯨﭽﯩﻠﯩﻚ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺑــﺎﺵ ﺗﺎﺭﺗﯩــﺪﯨﻜﻪﻥ
ﯞە ﻛـــﯚﺭەﯕﻠﻪﭖ ﻛﯧﺘﯩـــﺪﯨﻜﻪﻥ) ،ﺑﯩﻠـــﺴﯘﻧﻜﻰ( ﺋـــﺎﻟﻼﻫ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩـــﺴﯩﻨﻰ
)ﻗﯩﻴــﺎﻣﻪﺕ ﻛــﯜﻧﻰ ﻫﯧــﺴﺎﺏ ﺋــﯧﻠﯩﺶ ﯞە ﺟــﺎﺯﺍﻻﺵ ﺋﯜﭼــﯜﻥ( ﺋــﯚﺯ ﺩەﺭﮔﺎﻫﯩﻐــﺎ

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

48

ﺗﻮﭘﻼﻳــﺪﯗ .ﺋﯩﻤــﺎﻥ ﺋﯧﻴﺘﻘــﺎﻥ ﯞە ﻳﺎﺧــﺸﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﻠﻪﺭﻧــﻰ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻼﺭﻏــﺎ ﻛﻪﻟــﺴﻪﻙ،
ﺋـــﺎﻟﻼﻫ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ )ﺋﻪﻣﻪﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩـــﯔ( ﺋﻪﺟﺮﯨﻨـــﻰ ﺗﻮﻟـــﯘﻕ ﺑﯧﺮﯨـــﺪﯗ ،ﻧﯧﻤﯩﺘﯩﻨـــﻰ
ﺋﯘﻻﺭﻏــــﺎ ﺑﯧﺮﯨــــﺪﯗ) ،ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــــﺎ ﻗﯘﻟﭽﯩﻠﯩــــﻖ ﻗﯩﻠﯩــــﺸﺘﯩﻦ( ﺑــــﺎﺵ ﺗﺎﺭﺗﻘــــﺎﻥ ﯞە
ﻛــﯚﺭەﯕﻠﻪﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧــﻠﻪﺭﮔﻪ ﻛﻪﻟــﺴﻪﻙ ،ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺋﯘﻻﺭﻏــﺎ ﻗــﺎﺗﺘﯩﻖ ﺋــﺎﺯﺍﺏ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯗ.
ﺋــــﯘﻻﺭ ﺋــــﯚﺯﻟﯩﺮﻯ ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ﺋــــﺎﻟﻼﻫﺘﯩﻦ ﺑﺎﺷــــﻘﺎ )ﺋﺎﻟﻼﻫﻨﯩــــﯔ ﺋﺎﺯﺍﺑﯩــــﺪﯨﻦ
ﻗﯘﺗﯘﻟﺪﯗﺭﯨـــــﺪﯨﻐﺎﻥ( ﻫﯧﭽﻘﺎﻧـــــﺪﺍﻕ ﺩﻭﺳــــــﺖ ﯞە ﻫﯧﭽﻘﺎﻧـــــﺪﺍﻕ ﻣﻪﺩەﺗﻜــــــﺎﺭ
ﺗﺎﭘﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯗ.



) (1

ﺷــﯘﯕﺎ ﺋــﺎﻟﻼﻫ ﺗﺎﺋﺎﻻﻧﯩــﯔ ﭘﻪﺭﯨــﺸﺘﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺒــﺎﺩەﺗﺘﯩﻦ ﺑــﺎﺵ ﺗﺎﺭﺗﻤﺎﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺑﻪﻧـــﺪﯨﻠﻪﺭ ﺩەﭖ ﺳــــﯜﭘﻪﺗﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﴿ .ﭘﻪﺭﯞەﺭﺩﯨﮕﺎﺭﯨﯖﻨﯩــــﯔ ﺩەﺭﮔﺎﻫﯩــــﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭ
)ﻳﻪﻧــﻰ ﭘﻪﺭﯨــﺸﺘﯩﻠﻪﺭ( ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ ﺋﯩﺒــﺎﺩەﺕ ﻗﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺑــﺎﺵ ﺗﺎﺭﺗﻤﺎﻳــﺪﯗ ،ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ
ﺗﻪﺳﺒﯩﻬ ﺋﯧﻴﺘﯩﺪﯗ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺳﻪﺟﺪە ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.



) (2

.3ﭘﯘﻝ­ﻣﺎﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ
ﭘـــﯘﻝ­ﻣـــﺎﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩـــﺴﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩـــﻖ ﯞە ﺋـــﺎﺩﺍﻟﻪﺕ ﺋﯜﺳـــﺘﯩﮕﻪ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐـــﺎﻥ
ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩــﻖ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋــﺎﺩﺍﻟﻪﺗﻨﻰ ﺳــﯚﻳﯜﺵ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ
ﻗﺎﺗﺎﺭﯨــﺪﯨﻦ ﺳــﺎﻧﯩﻠﯩﺪﯗ .ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩــﻖ ﯞە ﺋــﺎﺩﺍﻟﻪﺗﭙﻪﺭﯞەﺭﻟﯩﻜﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﮔــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺯﯨﻨـﻨﻪﺗﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﺋـﺎﺩەﻡ ﭘـﯘﻝ­ﻣـﺎﻝ ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩـﺴﻰ ﯞە ﻗﺎﻧـﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـﺮ
ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩـــﺪە ﭼﻮﻗـــﯘﻡ ﺋﯩـــﺴﻼﻡ ﭘﺮﯨﻨـــﺴﯩﭙﻰ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺋﯩـــﺶ ﻛﯚﺭﯨـــﺪﯗ» .ﺩﯨـــﻦ­
ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﺪﯗﺭ« ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺳﯚﺯﻣﯘ ﺑﯘ ﺳﻪﯞەﺑﺘﯩﻦ ﺋﯧﻴﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩﺸﻰ ﻛﯧﺮەﻙ.
ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩـﻖ ﯞە ﺋـﺎﺩﺍﻟﻪﺗﭙﻪﺭﯞەﺭﻟﯩﻜﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـﺎﺭەﺕ ﺑـﯘ ﮔـﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗـﺘﯩﻦ

) (1ﻧﯩﺴﺎ ﺳﯜﺭﯨﺴﻰ­ 173­ 172ﺋﺎﻳﻪﺗﻠﻪﺭ
) (2ﺋﻪﺋﺮﺍﻑ ﺳﯜﺭﯨﺴﻰ­ 206ﺋﺎﻳﻪﺕ

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞە ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ

49

ﻧﯧﺴﯩﯟﯨـــﺴﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐـــﺎﻧﻼﺭ ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗﯘﻗﯩﻐـــﺎ ﺗﺎﺟـــﺎﯞﯗﺯ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ،
ﻫﻪﻗـــﺴﯩﺰﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﺯﯗﻟـــﯘﻡ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﻗﺎﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻳﺎﻣـــﺎﻧﻠﯩﻘﻼﺭﻧﻰ
ﻗﯩﻠﯩــﺪﯗ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﻫﻪﻗــﺴﯩﺰﻟﯩﻖ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺯﯗﻟــﯘﻡ ﺑﻮﻟــﺴﺎ ،ﻫﻪﻗﯩــﻘﻪﺕ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ
ﻧﻪﭘـــﺴﯩﻲ ﺧﺎﻫﯩـــﺸﯩﻐﺎ ﺯﯨـــﺖ ﻛﻪﻟـــﮕﻪﻥ ﯞﺍﻗﺘﯩـــﺪﺍ ،ﺋـ ـﯘﻧﻰ ﻳﺎﻣـــﺎﻥ ﻛـــﯚﺭﯛﺵ ﯞە
ﺋﯘﻧﯩﯖـــﺪﯨﻦ ﻳـــﯜﺯ ﺋﯚﺭﯛﺷـــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩـــﻲ ﻗﯩﯖﻐﯩـــﺮﻟﯩﻘﺘﯩﻦ ﻛﯧﻠﯩـــﭗ
ﭼﯩﻘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳﻪ.
.4

ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﻫﻜﺎﻣﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ

ﺋــﺎﺋﯩﻠﻪ ﻫﺎﻳــﺎﺗﻰ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻧــﮕﻪﻥ ﺋﯩــﺴﻼﻣﯩﻲ ﺋﻪﻫﻜــﺎﻣﻼﺭ ﯞە ﻗﺎﺋﯩــﺪە­
ﭘﺮﯨﻨـــﺴﯩﭙﻼﺭ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﻟـــﮕﻪ ﺋﺎﺷـــﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﺑـــﯘ
ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳــﻠﯩﻖ ﻳﯚﻟﻪﻧﭽﯜﻛﯩــﺪﯗﺭ .ﻣﻪﺳــﯩﻠﻪﻥ :ﺋــﺎﺋﯩﻠﻪ ﻧﯩﺰﺍﻣــﻰ،
ﺷﻪﺧــــﺴﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗــــﯘﻗﻠﯩﺮﻯ ﯞە ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــــﯔ ﯞەﺯﯨﭙﯩﻠﯩﺮﯨﻨــــﻰ ﻣﯩــــﺴﺎﻝ
ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟــﺴﺎﻕ ،ﺋــﺎﺋﯩﻠﻪ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩــﺮﻯ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨــﺴﯩﺪﺍ ﺋﯚﺯﺋــﺎﺭﺍ ﻫﻪﻣﻜــﺎﺭﻟﯩﻖ،
ﺑﯩـــﺮ­ﺑﯩﺮﯨﻨـــﻰ ﭼﯜﺷـــﯩﻨﯩﺶ ﯞە ﺑﯩـــﺮ­ﺑﯩـــﺮﯨﮕﻪ ﻳـــﻮﻝ ﻗﻮﻳـــﯘﺵ ،ﺑﯩـــﺮ­ﺑﯩﺮﯨﻨـــﻰ
ﻛﻪﭼــﯜﺭﯛﺵ ،ﺋﺎﺋﯩﻠﯩــﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﺳــﺌﯘﻟﯩﻴﻪﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﻫﻪﺭﻛﯩــﻢ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩــﺪﺍﺭﻯ
ﯞە ﻳﺎﺭﯨﺘﯩﻠﯩــﺸﺘﯩﻜﻰ ﺋــﯚﺯﮔﯩﭽﯩﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﺋﺎﺳﺎﺳــﻪﻥ ﺋــﺎﺩﺍﻟﻪﺕ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑﯚﻟﯜﺷــﯜﺵ،
ﺋــﯚﻳﻠﯩﻨﯩﺶ ،ﺋﺎﺟﺮﯨــﺸﯩﺶ ،ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﻨﯩــﯔ ﺋﯧﻬﺘﯩﻴــﺎﺟﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﺎﻣــﺪﺍﺵ ،ﻣﯩﺮﺍﺳــﻨﻰ
ﻫﻪﻗﻘـﺎﻧﯩﻲ ﺗﻪﻗــﺴﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﻗﺎﺗــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯩــﺸﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩــﺴﻰ ﺑﺎﺷــﺘﯩﻦ ﺋــﺎﺧﯩﺮ
ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﺑﯩﻠﻪﻧــﻼ ﺗــﻮﻏﺮﺍ ﻳﯚﻧﯩﻠﯩــﺸﻜﻪ
ﻗﺎﺭﺍﭖ ﻳـﻮﻝ ﺋﺎﻟﯩـﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩـﺸﻼﺭﺩﯗﺭ .ﭼـﯜﻧﻜﻰ ﺩﯙﻟﻪﺗﻨﯩـﯔ ﻗـﺎﻧﯘﻥ­ﭘﺮﯨﻨـﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ
ﺋـــﯚﻱ ﺋﯩﭽﯩـــﮕﻪ ﻳﺎﺭﯨﻤﺎﻳـــﺪﯗ .ﺋـــﯚﻱ ﺋﯩﭽﯩـــﺪە ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺋـــﺎﻟﻼﻫﺘﯩﻦ ﻗﻮﺭﻗﯘﺷـــﺘﯩﻦ
ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﯞە ﯞﯨﺠــﺪﺍﻧﯩﻲ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻼﺭﻻ ﺋﯩــﺸﻘﺎ ﻳﺎﺭﺍﻳــﺪﯗ .ﻳــﯧﻤﻪﻙ­
ﺋﯩﭽﻤﻪﻙ ﯞە ﺋﯩـﺴﻼﻡ ﻛﯚﺭﺳـﻪﺗﻤﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﭗ ﻫﺎﻟـﺪﺍ ﻛﯩﻴﯩـﻨﯩﺶ ﺋﯩـﺸﻠﯩﺮﯨﻤﯘ
ﺑﯘ ﻣﺎﯞﺯﯗﻏﺎ ﻗﻮﺷﯘﻟﯩﺪﯗ.
.5

ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ

50

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺋﯩﺠﺘﯩﻤــﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﻪﺭ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺯﯨــﭻ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟــﯘﭖ،
ﻫﻪﺭ ﺑﯩــﺮ ﺷﻪﺧــﺴﻨﯩﯔ ﻫﺎﻳــﺎﺗﺘﯩﻜﻰ ﺩﯨﻨﯩــﻲ ﯞە ﺩﯗﻧﻴــﺎﻟﯩﻖ ﯞەﺯﯨﭙﯩــﺴﯩﻨﻰ ،ﺋــﺎﺋﯩﻠﻪ
ﺋﻪﺯﺍﻟﯩﺮﯨﻐـــﺎ ،ﻗﻮﺷـــﻨﯩﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ،ﻳـــﯘﺭﺕ­ﺟﺎﻣـــﺎﺋﯩﺘﯩﮕﻪ ﯞە ﭘﯜﺗـــﯜﻥ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻏﺎ
ﻗﺎﺭﯨﺘﯩﻠﻐــﺎﻥ ﺑــﯘﺭﭼﯩﻨﻰ ﯞە ﯞەﺯﯨﭙﯩــﺴﯩﻨﻰ ﭼﯩــﻦ ﻛﯚﯕﻠﯩــﺪﯨﻦ ﻗﯧﺘﯩﺮﻗﯩﻨﯩــﭗ ﺋــﺎﺩﺍ
ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﺋﯩــﺸﻰ ﻛﯩــﺸﯩﺪﯨﻜﻰ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨــﻰ ﺳــﯚﻳﯜﺵ ،ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﻳــﻮﻝ ﻗﻮﻳــﯘﺵ،
ﻛﻪﭼــﯜﺭﯛﺵ ،ﺋﻮﻣﯘﻣﻨﯩــﯔ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺗــﻰ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺋــﯚﺯ ﻧﻪﭘــﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﻟﻪﺑﻠﯩﺮﯨــﺪﯨﻦ
ﯞﺍﺯ ﻛﯧﭽﯩــﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩــﯔ ﺗﯜﺭﺗﻜﯩــﺴﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﻟــﮕﻪ
ﺋﺎﺷﯩﺪﯗ.
.6ﺋﻪﻫــﺪە­ ﻣﯩــﺴﺎﻕ ،ﻛﯧﻠﯩــﺸﯩﻢ ﺗــﯜﺯﯛﺵ ﺋﯩــﺸﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺑﯩــﻠﻪﻥ
ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ
ﺋﻪﻫــــﺪە­ ﻣﯩــــﺴﺎﻕ ،ﻛﯧﻠﯩــــﺸﯩﻢ ﯞە ﯞەﺩﯨﻠﯩــــﺸﯩﺶ ﺋﯩــــﺸﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩــــﭗ
ﺑﯧﺮﯨـــــﺸﺘﯩﻦ ﻣﻪﻗـــــﺴﻪﺕ ﺋﯩﻨــــــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗـــــﯘﻗﯩﻨﻰ ﻗﻮﻏــــــﺪﺍﺵ،
ﻫﻪﻗــــﺴﯩﺰﻟﯩﻜﻜﻪ ﯞە ﺯﯗﻟﯘﻣﻐــــﺎ ﻳــــﻮﻝ ﻗﻮﻳﻤﺎﺳــــﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــــﺎﺭەﺗﺘﯘﺭ .ﻣﯘﻧــــﺪﺍﻕ
ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺑﯩﺮﺍﯞﻧﯩــﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩــﮕﻪ ﺗﺎﺟــﺎﯞﯗﺯ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳــﺘﯩﻦ ﻫﻪﻗﻘــﺎﻧﯩﻲ ﻫﺎﻟــﺪﺍ
ﺋﯧﻠﯩــﭗ ﺑﯧــﺮﯨﺶ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨــﺴﯩﺪە ﺋﯩــﺶ ﻛــﯚﺭﯛﺵ ﺑﯩﻠﻪﻧــﻼ
ﺋﻪﻣﻪﻟــﮕﻪ ﺋﺎﺷــﯩﺪﯗ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﻛﯩــﺸﯩﻨﻰ ﺋــﯚﺯ ﺋﯚﺯﯨــﺪﯨﻦ ﻫﯧــﺴﺎﺏ
ﺋـﯧﻠﯩﺶ ،ﺋــﯚﺯﻯ ﺋﯧﺘﯩﻘـﺎﺩ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘــﺎﻥ ﺩﯨﻨﻨﯩـﯔ ﭘﺮﯨﻨــﺴﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﻪﻣﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩــﺶ،
ﻫﻪﻗﺴﯩﺰﻟﯩﻜﻜﻪ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﺗﯘﺭﯗﺵ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﯨﺪﯗ.
.7ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻲ ﻗﺎﺋﯩﺪە­ﻳﻮﺳﯘﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ
ﺋﯩــﺴﻼﻣﯩﻲ ﻗﺎﺋﯩــﺪە­ﻳﻮﺳــﯘﻧﻼﺭ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﻳــﯜﺭﯛﺵ­ﺗﯘﺭﯗﺷــﻰ ﯞە ﺋﯩــﺶ­
ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﻠﯩﺮﯨـــﺪە ،ﺷـــﯘﻧﺪﺍﻗﻼ ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﺮﯨﺪە
ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﻨﯩـــــﭗ ﺗﯘﺭﯨـــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩـــــﺮ ﺧﯩـــــﻞ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩـــــﻖ ،ﻫﻪﻗﻘـــــﺎﻧﯩﻴﻠﯩﻖ ﯞە
ﺋـــــﺎﺩﺍﻟﻪﺗﭙﻪﺭﯞەﺭﻟﯩﻜﻨﻰ ﮔﻪﯞﺩە ﻗﯩﻠﻐـــــﺎﻥ ﺭﻭﻫﯩـــــﻲ ﮔﯜﺯەﻟﻠﯩﻜﺘـــــﯘﺭ .ﺋﯘﻧﯩﯖـــــﺪﺍ

ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﯞە ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ

51

ﺑﺎﺷـــﻘﯩﻼﺭﻧﻰ ﻫـــﯚﺭﻣﻪﺗﻠﻪﺵ ،ﺋﯘﻻﺭﻏـــﺎ ﻳﺎﺧـــﺸﻰ ﯞە ﺗـــﻮﻏﺮﺍ ﻣﯘﺋـــﺎﻣﯩﻠﻪ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ،
ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ ﺭﺍﻫﻪﺗــﺴﯩﺰ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﯞە ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﻏــﯘﺭﯗﺭﯨﻨﻰ ﺯﯨﺪﯨﻠﻪﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻫﻪﺭ
ﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﮔﻪﭖ­ﺳــﯚﺯ ﯞە ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨــﻦ ﻳﯩــﺮﺍﻕ ﺗــﯘﺭﯗﺵ ﻗﺎﺗــﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯧــﺴﯩﻞ
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﻪﺭ ﻣﯘﺟﻪﺳﺴﻪﻡ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺑـــﯘ ﻗﺎﺋﯩـــﺪە­ﻳﻮﺳـــﯘﻧﻼﺭ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗـــﺘﯩﻦ ﻧﯧـــﺴﯩﯟە ﺋﺎﻟﻐـــﺎﻥ
ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﺩﯨﻼ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨـﺴﯩﻨﻰ ﺗﺎﭘﺎﻻﻳـﺪﯗ .ﭼـﯜﻧﻜﻰ ﺑـﯘ ﺋﯩـﺸﻼﺭ ﺩﯙﻟﻪﺗﻨﯩـﯔ ﺟـﺎﺯﺍ
ﻗــﺎﻧﯘﻧﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻗﻮﺭﻗﯘﺗــﯘﭖ ﻗﯩﻠــﺪﯗﺭﻏﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩــﺸﻼﺭ ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺑﻪﻟﻜــﻰ
ﺋﯩﻨـــــﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜـــــﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳـــــﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘـــــﺎﻥ ﯞە ﺋﯘﻧﯩـــــﯔ ﺋﯩـــــﺶ­
ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺋــﯚﺯ ﻛــﻮﻧﺘﺮﻭﻟﻠﯩﻘﻰ ﺋﺎﺳــﺘﯩﻐﺎ ﺋﺎﻟﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩــﯔ ﻛــﯜﭼﻰ
ﺑﯩﻠﻪﻧﻼ ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﻏﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.

52

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﻫﻪﻣﯩﺸﻪ ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻫﺘﺎﺝ
ﺷـــﻪﻙ ﻗﻮﺑـــﯘﻝ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨـــﻦ ﺑﯩـــﺮﻯ ﺷـــﯘﻛﻰ ،ﺩﯗﻧﻴـــﺎﺩﺍ
ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﻼﺭ ﺗﻮﭘﻠﯩـــﺸﯩﭗ ﻳﺎﺷـــﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﻗﺎﻧــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـــﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩـــﻴﻪﺕ ﺑﻮﻟﻤﯩـــﺴﯘﻥ،
ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩــﺮﻯ ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻘــﺎ ﺑﺎﻏﻼﻧﻤﺎﺳــﺘﯩﻦ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺋﯚﺯﺋــﺎﺭﺍ ﺑﯩــﺮ­
ﺑﯩﺮﯨﻨـــﻰ ﭼﯜﺷـــﯩﻨﯩﭗ ،ﺑﯩـــﺮ­ﺑﯩـــﺮﯨﮕﻪ ﻳـــﻮﻝ ﻗﻮﻳـــﯘﭖ ﯞە ﺑﯩـــﺮ­ﺑﯩـــﺮﻯ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ
ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩـــﺸﯩﭗ ﺑﻪﺧﺘﻠﯩـــﻚ ﻫﺎﻟـــﺪﺍ ﻫﺎﻳـــﺎﺕ ﻛﻪﭼﯜﺭﯨـــﺸﻰ ﯞە ﺭﺍﯞﺍﺝ ﺗﯧﭙﯩـــﺸﻰ
ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪﺱ!
ﻣﯘﻧـﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﻤﺎﺳـﺘﯩﻨﻤﯘ ﺭﺍﯞﺍﺝ ﺗﺎﭘﻘـﺎﻥ ﺋﯩﻨـﺴﺎﻧﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘـﻰ ﺑـﺎﺭ ﺩەﭖ ﭘﻪﺭەﺯ
ﻗﯩﻠﺴﺎﻗﻤﯘ ،ﺋـﯘ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﻣـﺎﺩﺩﯨﻲ ﻣﻪﻧـﭙﻪﺋﻪﺗﻠﻪﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﺎﻏﻼﻧﻐـﺎﻥ ﻫﻪﻣﻜـﺎﺭﻟﯩﻘﺘﯘﺭ،
ﺑﻪﺱ .ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩـﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩـﻴﻪﺕ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩﺮﯨـﺪﺍ ﻣـﺎﺩﺩﯨﻲ ﻣﻪﻧـﭙﻪﺋﻪﺕ ﺑﺎﻏﻠﯩﻨﯩـﺸﯩﺪﯨﻦ
ﺑﺎﺷـــﻘﺎ ﺋﯘﻟﯘﻏـــﯟﺍﺭ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗـــﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻧـــﺪﺍ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ ﺋـــﺎﻗﯩﯟﯨﺘﻰ ﭼﻮﻗـــﯘﻡ
ﻛﺮﯨﺰﯨــﺴﻘﺎ ﻳــﯜﺯ ﺗﯘﺗﯩــﺪﯗ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﻨﯩــﯔ ﺳــﺎﻏﻼﻡ
ﺑﻮﻟﯩــــﺸﻰ ﺋﯜﭼــــﯜﻥ ﺋﻪﯓ ﺋــــﺎﺩﺩﻯ ﺗﻪﻟﻪﭖ ﺋﻪﺯﺍﻻﺭ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨــــﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻮﺭﺗــــﺎﻕ
ﺋﯩـــﺸﻪﻧﭻ ﯞە ﺑـــﯘ ﺋﯩـــﺸﻪﻧﭽﻨﻰ ﻳﻪﺭﺩە ﻗﻮﻳﻤﺎﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﻣﯩﻨﻠﯩﻜـــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ
ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﺘﯘﺭ.
ﮔــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺋﯩﻨــﺴﺎﻧﯩﻲ ﯞە ﺋﯩﺠﺘﯩﻤــﺎﺋﯩﻲ ﺯﯙﺭﯛﺭﯨــﻴﻪﺕ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺩﯗﻧﻴــﺎﺩﺍ
ﻫﯧﭽﻘﺎﻧـ ـﺪﺍﻕ ﺑﯩـــﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩـــﻴﻪﺕ ﺋﯘﻧﯩﯖـــﺪﯨﻦ ﺑﯩﻬـــﺎﺟﻪﺕ ﺑﻮﻻﻟﻤﺎﻳـــﺪﯗ .ﺋﻪﺧـــﻼﻕ
ﺑﯘﺯﯗﻟﻐﺎﻥ ﻫﺎﻣﺎﻥ ﻛﺮﯨﺰﯨﺴﻼﺭ ﺑﺎﺵ ﻛﯚﺗﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﺍ ﺷﻪﻙ ﻳﻮﻕ.
ﺋﻪﻣﯩــﺮﻯ ﺷـــﯘﺋﻪﺭﺍ )ﺷــﺎﺋﯩﺮﻻﺭﻧﯩﯔ ﭘﯧـــﺸﯩﯟﺍﺳﻰ( ﺩﯦــﮕﻪﻥ ﺋﯘﻟـــﯘﻍ ﺋﯘﻧﯟﺍﻧﻐـــﺎ
ﺳﺎﺯﺍﯞەﺭ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﯩﺴﯩﺮﻟﯩﻖ ﺷﺎﺋﯩﺮ ﺋﻪﻫﻤﻪﺩ ﺷﻪﯞﻗﻰ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩەﭖ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ:
ﺇﳕﺎ ﺍﻷﻣﻢ ﺍﻷﺧﻼﻕ ﻣﺎﺑﻘﻴﺖ

ﻓﺈﻥ ﻫﻢ ﺫﻫﺒﺖ ﺃﺧﻼﻗﻬﻢ ﺫﻫﺒﻮﺍ

ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﻫﻪﻣﯩﺸﻪ ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻫﺘﺎﺝ

53

ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﺴﻰ:

ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﻪﺭ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﺭﺍﯞﺍﺟﻠﯩﻨﯩﭗ ﺩﺍﯞﺍﻡ ﺋﯧﺘﻪﺭ
ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﻐﺎﻧﻼﺭ ﺋﻪﺧﻼﻗﺘﯩﻦ ﺯﺍﯞﺍﻟﻠﯩﻘﻘﺎ ﻫﺎﻣﺎﻥ ﻛﯧﺘــــــﻪﺭ.
ﺭﺍﺳـــﺘﭽﯩﻠﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﻫﯚﻛـــﯜﻡ ﺳـــﯜﺭﻣﯩﮕﻪﻥ ﺑﯩـــﺮ
ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗـــﺘﻪ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭﺩە ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗﯘﻗﻼﺭﻧﯩـــﯔ ﻗﻮﻏﺪﯨﻠﯩـــﺸﯩﻐﺎ ،ﺋﯩﻠﯩـــﻢ­ﭘﻪﻥ،
ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﯞە ﻳﯧﯖﯩﻠﯩﻖ ﺧﻪﯞەﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺭﺍﺳﺘﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﺋﯩﺸﻪﻧﭻ ﺑﻮﻻﻣﺪﯗ؟
ﺋﯩــﺸﻪﻧﭽﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗــﺘﯩﻦ ﻧﯧﺴﯩﯟﯨـــﺴﻰ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــﺎﻥ ﺑﯩـــﺮ
ﺟﻪﻣﺌﯩــﻴﻪﺕ ﻛﯩــﺸﯩﻠﯩﺮﯨﺪە ﺋﯚﺯﺋــﺎﺭﺍ ﻫﻪﻣﻜــﺎﺭﻟﯩﻖ ،ﻣﯘﻗﯩﻤﻠﯩــﻖ ،ﺧﺎﺗﯩﺮﺟﻪﻣﻠﯩﻜﻨﯩــﯔ
ﻣﯩﺴﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﺎﭘﻘﯩﻠﻰ ﺑﻮﻻﻣﺪﯗ؟
ﺋﺎﺭﯨـﺴﯩﺪﺍ ﺑﯩﺮﻟﯩــﻚ ،ﺋﯩﻨــﺎﻗﻠﯩﻖ ،ﺋﯚﺯﺋــﺎﺭﺍ ﺳـﯚﻳﮕﯜ­ﻣــﯘﻫﻪﺑﺒﻪﺕ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐــﺎﻥ ﺑﯩــﺮ
ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ ﻗﺎﻧﺪﺍﻗﻤﯘ ﭘﺎﺭﻻﻕ ﻛﯧﻠﻪﭼﻪﻙ ﻗﯘﺭﺍﻟﯩﺴﯘﻥ؟
ﺋﯚﺯﯨﻨﯩــﯔ ﻫﻪﻗﻘﯩﻨــﻰ ﺗﻪﻟﻪﺏ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﻳﻮﻟﯩــﺪﺍ ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﻠﻪﺭﮔﻪ ﯞە ﺯﺍﻟﯩﻤﻼﺭﻏــﺎ
ﻗﺎﺭﺷـــﻰ ﺷـــﯩﺠﺎﺋﻪﺕ ،ﻗﻮﺭﻗﻤـــﺎﺱ ﺋﯩـــﺮﺍﺩە ﺑﻮﻟﻤﯩﻐـــﺎﻥ ﺑﯩـــﺮ ﻣﯩﻠـــﻠﻪﺕ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻤﯘ
ﺋﺎﺳﺎﺭەﺗﺘﯩﻦ ﻗﯘﺗﯘﻟﺴﯘﻥ؟
ﺋـــﯚﺯﯨﻨﯩﻼ ﺋﻮﻳﻼﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﻧﻪﭘـــﺴﯩﻲ ﻫﻪﯞﯨـــﺴﯩﻨﻰ ﻗﺎﻧـــﺪﯗﺭﯗﺵ ﺋﯜﭼـــﯜﻧﻼ
ﻳﺎﺷـــﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﻗﯘﺭﺑـــﺎﻥ ﺑﯧﺮﯨـــﺸﻨﻰ ﻳﺎﻗﺘﯘﺭﻣﺎﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯩـــﺮ ﺋﯩﻨـــﺴﺎﻥ ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻤﯘ
ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻲ ﻛﺎﻣﺎﻟﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﻳﯧﺘﻪﻟﯩﺴﯘﻥ؟
ﺗــــﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺗﻪﺟــــﺮﯨﺒﯩﻠﻪﺭ ﺷــــﯘﻧﻰ ﺋﯩــــﺴﭙﺎﺗﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ،ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧــــﺪﺍﻕ ﺑﯩــــﺮ
ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﯩـﯟﻯ ﻳﯜﻛﺴﯩﻠﯩـﺸﺘﯩﻦ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﻧﯧﺴﯩﯟﯨـﺴﻰ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـﯔ ﺋﻪﺧـﻼﻕ­
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﺘﯩﻜـــﻰ ﻳﯜﻛـــﺴﯩﻠﯩﺶ ﺩەﺭﯨﺠﯩـــﺴﯩﮕﻪ ﻗـــﺎﺭﺍﭖ ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـــﺮ
ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩــﯔ ﻣﻪﻧﯩــﯟﻯ ﺗﻪﺭەﭘــﺘﯩﻦ ﻳﯧﻘﯩﻠﯩــﺸﻰ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﺗﻪﺭەﭘــﺘﯩﻦ
ﻳﯧﻘﯩﻠﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.

54

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺷـــﯘﯕﺎ ﻫـــﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﻏﻪﺭﺏ ﺋﻪﻟﻠﯩـــﺮﻯ ﻣـــﺎﺩﺩﯨﻲ ﺗﻪﺭەﭘـــﺘﯩﻦ ﺗﻪﺭەﻗﻘـــﻰ ﻗﯩﻠﯩـــﭗ
ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﯩـﯔ ﺋﻪﯓ ﺋﺎﻟــﺪﯨﻐﺎ ﺋﯚﺗــﯜﭖ ﻛﻪﺗــﻜﻪﻥ ﺑﻮﻟـﺴﯩﻤﯘ ،ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﺗﻪﺭەﭘــﺘﯩﻦ ﻧــﯚﻝ
ﺩەﺭﯨﺠﯩـــﺴﯩﮕﻪ ﭼﯜﺷـــﯜﭖ ﻗﺎﻟﻐـــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﺋـــﯘﻻﺭ ﻣـــﺎﺩﺩﻯ ﺟﻪﻫﻪﺗـــﺘﻪ ﺑﺎﻳﺎﺷـــﺎﺕ
ﺗﯘﺭﻣــﯘﺵ ﻛﻪﭼﯜﺭﮔﻪﻧــﺪەﻙ ﻛــﯚﺭﯛﻧﮕﻪﻥ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ،ﻣﻪﻧﯩــﯟﻯ ﻗﺎﺷــﺸﺎﻗﻠﯩﻘﺘﺎ ﺋﯚﻣــﯜﺭ
ﺳــﯜﺭﻣﻪﻛﺘﻪ .ﺑــﯘ ﺩﯙﻟﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻜــﻰ ﻫﻪﻕ­ﻫﻮﻗــﯘﻗﻼﺭ ﺷﻪﺧــﺴﻠﻪﺭﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ
ﻛــﯜﭺ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ ،ﺑﻪﻟﻜــﻰ ﻗﺎﻧﯘﻧﻨﯩــﯔ ﻛــﯜﭼﻰ ﺑﯩﻠﻪﻧــﻼ ﻗﻮﻏﺪﯨﻠﯩــﺪﯗ .ﺷــﯘﯕﺎ
ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﺟﻪﻣﺌﯩــﻴﻪﺕ ﺧﻪﻟﻘﻠﯩﺮﯨــﺪە ﺑﯩــﺮ­ﺑﯩــﺮﯨﮕﻪ ﺋﯩــﺸﻪﻧﭻ ﻗﯩﻠﯩــﺶ ﯞە ﺑﯩــﺮ­
ﺑﯩﺮﯨﻨﯩــﯔ ﻳﺎﻣــﺎﻥ ﻏﻪﺭﯨﺰﯨــﺪﯨﻦ ﺧــﺎﺗﯩﺮﺟﻪﻡ ﺑﻮﻟــﯘﺵ ﺩﯦــﮕﻪﻥ ﻧﻪﺭﺳــﻪ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳــﺪﯗ.
ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﻗﺎﻧﯘﻧﯩﻐﯩﻼ ﺗﺎﻳﯩﻨﯩﺪﯗ.
ﻫــــﺎﻟﺒﯘﻛﻰ ،ﻗــــﺎﻧﯘﻥ ﻫﻪﻣﻤﯩﻨــــﻰ ﻛﯚﺭەﻟﻤﻪﻳــــﺪﯗ ،ﻗــــﺎﻧﯘﻥ ﺋــــﯚﻱ ﺋﯩﭽﯩــــﺪە
ﺋﯩﭙﺎﺩﯨــﺴﯩﻨﻰ ﺗﺎﭘﺎﻟﻤﺎﻳــﺪﯗ .ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺋــﺎﺋﯩﻠﻪ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩــﺮﻯ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩــﺪﯨﻦ ﺷــﯩﻜﺎﻳﻪﺕ ﯞە
ﺋﻪﺭﺯﻟﻪﺭ ﺑﺎﺭﻏﺎﻧــــﺪﯨﻼ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــــﯔ ﺋﯩــــﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﺎﺭﯨﻠﯩــــﺸﯩﺪﯗ .ﻗﻮﺭﻗﯘﺗــــﯘﺵ ﯞە
ﺗﻪﻫﺪﯨـــﺪﻟﻪﺭ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺋﻪﺭﺯﻧــــﻰ ﺗﻮﺳـــﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻧﻼﺭ ﻳﻪﻧﯩــــﻼ ﺋـــﯚﺯﻟﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠــــﮕﻪﻥ
ﻫﻪﻗـــــﺴﯩﺰﻟﯩﻜﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﯩﻠﯩﯟﯦﺮﯨـــــﺪﯗ .ﻳﺎﯞﺭﻭﭘـــــﺎﺩﺍ ﺋﯩـــــﺸﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﻓﯩﻠﯩﻤﻠﻪﺭﻧـــــﻰ
ﻛﯚﺭﮔﻪﻧﻠﻪﺭ ﺑﯘ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨﻰ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﺪﯗ.

ﺋﻪﺧﻼﻕ­ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺕ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﻗﻪﺩﯨﺮ­ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﺪﯗ
ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﻪﺧـﻼﻕ­ﭘﻪﺯﯨـﻠﻪﺕ ﻫﻪﺭ ﻗﺎﻧـﺪﺍﻕ ﺑﯩـﺮ ﻣﯩﻠـﻠﻪﺕ ﺧﻪﻟﻘﻠﯩـﺮﻯ ﺋﯩﭽﯩـﺪە
ﻳﯩﻤﯩـــﺮﯨﻠﻤﻪﺱ ﺗﯘﺗﻘـــﯘ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـــﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺑــﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﯨــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺳﺎﺳــﻠﯩﻖ ﻫﺎﻟﻘﯩــﺪﯗﺭ .ﺑــﯘ ﻫﺎﻟﻘﯩﻨﯩــﯔ ﺑﯩــﺮەﺭ ﺷﻪﺧــﺴﺘﻪ
ﻳﻮﻗﯩﻠﯩــﺸﻰ ﻳــﺎﻛﻰ ﺋﯜﺯﯛﻟــﯜﭖ ﻛﯧﺘﯩــﺸﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺷــﯘ ﺷﻪﺧــﺴﻨﯩﯔ ﺋﻮﻣــﯘﻡ ﺑﯩــﻠﻪﻥ
ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺋﺎﻻﻗﯩﺴﻰ ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪﻱ ﻳﻮﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﯞە ﺋﯜﺯﯛﻟﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻣﯩﺴﺎﻝ ﺑﯧﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎﻕ:
.1

ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﺩﯨﻦ »ﺭﺍﺳﺘﭽﯩﻠﻠﯩﻖ«ﻧﻰ ﺋﺎﻻﻳﻠﻰ:

ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﻫﻪﻣﯩﺸﻪ ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻫﺘﺎﺝ

55

ﺭﺍﺳـــــﺘﭽﯩﻠﻠﯩﻖ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻜـــــﻰ ﻫﻪﺭ ﺑﯩـــــﺮ ﺷﻪﺧـــــﺴﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـــــﺎﺋﯩﻲ
ﻣﯘﻧﺎﺳـــــﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ ﺑﺎﺷـــــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩـــــﻠﻪﻥ ﺑـــــﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﯨـــــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﯓ ﻣـــــﯘﻫﯩﻢ
ﻫــﺎﻟﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩــﺮﻯ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﻣﻪﺯﻛــﯘﺭ ﺷﻪﺧــﺴﻨﯩﯔ ﻣﯘﺋــﺎﻣﯩﻠﻪ ،ﺋﺎﻣــﺎﻧﻪﺕ ،ﯞەﺩە،
ﻛﯧﻠﯩـــﺸﯩﻢ ،ﺧﻪﯞەﺭ ،ﯞەﻗﻪ ﯞە ﻣﻪﻟﯘﻣـــﺎﺕ ﻗﺎﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣـــﺎﯞﺯﯗﻻﺭﺩﺍ ﺳـــﯚﺯﻟﯩﮕﻪﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯەﺭﯨــﺪە ﺋﯩــﺸﻪﻧﭽﻜﻪ ﺋﯩــﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩــﭗ ﺗﯘﺭﯨــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺳﺎﺳــﻠﯩﻖ
ﻧﻮﻗﺘﯩﺪﯗﺭ.
ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـــﺮ ﺷﻪﺧـــﺴﺘﯩﻜﻰ ﺑـــﯘ ﺭﺍﺳـــﺘﭽﯩﻠﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﭘﻪﺯﯨـــﻠﻪﺕ
ﻳﻮﻗﺎﻟﻐـــــﺎﻥ ﻫﺎﻣـــــﺎﻥ ،ﺋـــــﯘ ﺷﻪﺧـــــﺴﻨﻰ ﺟﻪﻣﺌﯩـــــﻴﻪﺕ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩـــــﺮﻯ )ﻗﻪﯞﻡ­
ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﺮﻯ( ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑــﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﻏــﺎﻥ ﻣــﯘﻫﯩﻢ ﻫﺎﻟﻘــﺎ ﺋﯜﺯﯛﻟــﯜﭖ ﻛﻪﺗــﻜﻪﻥ
ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﺷـــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺳـــﯚﺯﯨﮕﻪ ﺋﯩـــﺸﻪﻧﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﯞە
ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــﺎ ﺋﯩـــﺸﻪﻧﭻ ﻗﯩﻼﻟﻤﺎﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ­ﺩە ،ﺋﯘﻧﯩـــﯔ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﻣﯘﺋـــﺎﻣﯩﻠﻪ
ﻗﯩﻠﯩـﺸﺘﯩﻦ ،ﻛﯧﻠﯩــﺸﯩﻢ ﺗﯜﺯﯛﺷــﺘﯩﻦ ،ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺑﯩــﺮەﺭ ﺋﯩــﺸﻨﻰ ﺗﺎﭘــﺸﯘﺭﯗﺷﺘﯩﻦ ﯞﺍﺯ
ﻛﯧﭽﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩـﺪﯗ ،ﺑﯧـﺸﯩﻐﺎ ﺋﯧﻐﯩـﺮ ﻛـﯜﻧﻠﻪﺭ ﻛﯧﻠﯩـﭗ ﺩەﺭﺗﻠﻪﻧـﺴﻪ ﻳـﺎﻛﻰ
ﻳـــﺎﺭﺩەﻡ ﺳﻮﺭﯨـــﺴﺎ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــﺎ ﺗﻪﺳـــﻪﻟﻠﻰ ﺑﻪﺭﻣﻪﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﻳـــﺎﺭﺩەﻡ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ،
ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﺋﯘﻧﻰ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﻠﯩﻤﻪﻳـﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩـﺪﯗ .ﭼـﯜﻧﻜﻰ ﺋـﯘ ﺋـﺎﺩەﻡ
ﻳﺎﻟﻐــﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺗﻮﻧﯘﻟــﯘﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧــﺪﯨﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ ،ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺭﺍﺳــﺖ
ﺳﯚﺯﯨﮕﯩﻤﯘ ﺋﯩﺸﻪﻧﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩـﺪﯗ .ﻧﻪﺗﯩﺠﯩـﺪە ،ﺋـﯘ ﺋـﺎﺩەﻡ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗـﺘﻪ
ﻳﯧــﺘﯩﻢ ﻗﺎﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﺭﻭﻫﯩــﻲ ﺋــﺎﺯﺍﺑﻼﺭﻧﻰ ﻳﻪﺗﻜــﯜﭼﻪ ﭼﻪﻛﻜﻪﻧﻨﯩــﯔ ﺳــﯩﺮﺗﯩﺪﺍ،
ﻗﻪﯞﻡ­ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻧﻪﺯەﺭﯨﺪە ﺋﯧﺘﯩﺒﺎﺭﻯ ﻳﻮﻕ ﺑﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﯩﺪﯗ.
ﺑﯘ ﻫﻪﻗﺘﻪ ﻣﯘﻧـﺪﺍﻕ ﺑﯩـﺮ ﻫﯧﻜـﺎﻳﻪ ﺑـﺎﺭ ،ﭼﺎﻗﭽﺎﻗﻠﯩﺸﯩـﺸﻘﺎ ﺋﺎﺩەﺗﻠﯩﻨﯩـﭗ ﻗﺎﻟﻐـﺎﻥ
ﺑﯩــﺮ ﺋــﺎﺩەﻡ ﻛﯧﭽﯩــﺴﻰ ﻗــﺎﺗﺘﯩﻖ ﺋﯘﺳــﺴﺎﭖ ﻛﻪﺗــﻜﻪﻥ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺋﯩﭽﻜﯩﻠــﻰ ﺳــﯘ
ﺗﺎﭘﺎﻟﻤــﺎﭘﺘﯘ .ﺳـــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋـــﯘ ﺋﯚﮔﺰﯨــﺴﯩﮕﻪ ﭼﯩﻘﯩـــﭗ ﻣﻪﻫﻪﻟــﻠﻪ ﺋﻪﻫﻠﯩﻨـــﻰ
ﭼﺎﻗﯩﺮﯨـــﭗ» ﺋـــﻮﺕ ﻛﻪﺗﺘـــﻰ ،ﺗﯩـــﺰ ﻛـــﯧﻠﯩﯖﻼﺭ ،ﺳـــﯘ ﺋﯧﻠﯩـــﭗ ﻛـــﯧﻠﯩﯖﻼﺭ« ﺩەﭖ
ﯞﺍﺭﻗﯩﺮﺍﭘﺘــﯘ .ﻣﻪﻫﻪﻟــﻠﻪ ﺋﻪﻫﻠــﻰ ﻫﻪﻣــﻤﻪ ﺑﯩــﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﭼــﯧﻠﻪﻙ­ ﭼﯚﮔــﯜﻧﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺳــﯘ

56

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﺗﻮﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﻫﺎﻟﺪﺍ ،ﺗﯩـﺰﺩﯨﻦ ﻳﯧﺘﯩـﭗ ﻛﻪﭘﺘـﯘ .ﺋـﯘﻻﺭ ﻗﺎﺭﯨﻐﯩـﺪەﻙ ﺑﻮﻟـﺴﺎ ،ﻫﯧﻠﯩﻘـﻰ
ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩـﯔ ﺋﯚﻳﯩـﺪە ﺋـﻮﺗﺘﯩﻦ ﻫـﯧﭻ ﺋﻪﺳـﻪﺭ ﻳـﻮﻗﻤﯩﺶ .ﺑﯘﻧﯩﯖﻐـﺎ ﻫﻪﻳـﺮﺍﻥ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ
ﻣﻪﻫﻪﻟــﻠﻪ ﺋﻪﻫﻠــﻰ »ﻗﯧﻨــﻰ ﺋــﯘ ﺋــﻮﺕ؟ ﻛﯚﺭﻣﻪﻳﯟﺍﺗﯩﻤﯩﺰﻏــﯘ؟« ﺩەﭖ ﺋــﯘ ﺋــﺎﺩەﻣﮕﻪ
ﺳـــــﻮﺋﺎﻝ ﻗﻮﻳﯘﭘﺘـــــﯘ .ﺋـــــﺎﺩەﻡ ﺳـــــﯚﺯﯨﮕﻪ ﻛـــــﯜﻟﻜﻪ ﺋﺎﺭﯨﻼﺷـــــﺘﯘﺭﯗﭖ » :ﺑـــــﯘ
ﺋﯘﺳﺴﯩﺰﻟﯩﻘﻨﯩﯔ ﺋـﻮﺗﻰ ﻗﻮﺭﺳـﯩﻘﯩﻤﻨﻰ ﻛﯚﻳـﺪﯛﺭﯨﯟەﺗﻜﻪﻥ ﺋﯩـﺪﻯ ،ﺋﯩـﭽﻪﻱ ﺩﯦـﺴﻪﻡ
ﺋﯚﻳﯜﻣـــﺪﯨﻦ ﺳـــﯘ ﺗﺎﭘﺎﻟﻤﯩـــﺪﯨﻢ ،ﺷـــﯘﯕﺎ ﺳـــﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﭼﺎﻗﯩﺮﻏـــﺎﻧﺘﯩﻢ« ﺩەﭖ ﺟـــﺎﯞﺍﭖ
ﺑﯧﺮﯨﭙﺘﯩــﯘ .ﻣﻪﻫﻪﻟــﻠﻪ ﺋﻪﻫﻠﯩــﺪﯨﻦ ﺑﻪﺯﯨــﺴﻰ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﺑــﯘ ﭼﺎﻗﭽﯩﻘﯩﻐــﺎ ﻛــﯜﻟﮕﻪﻥ،
ﺑﻪﺯﯨـﺴﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـﺎ ﻣــﺎﻻﻣﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐـﺎﻥ ﻫﺎﻟــﺪﺍ ﻗﺎﻳﺘﯩـﭗ ﻛﯧﺘﯩﭙﺘــﯘ .ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩـﺮ ﻛــﯜﻧﻰ
ﻫﯧﻠﯩﻘــﻰ ﺋــﺎﺩەﻡ ﺑــﯘ ﻳﺎﻟﻐــﺎﻧﻨﻰ ﻗﺎﻳﺘــﺎ ﺗﻪﻛﺮﺍﺭﻻﭘﺘــﯘ ،ﺑــﯘ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘــﺎ ﭘﯜﺗــﯜﻥ ﻣﻪﻫﻪﻟــﻠﻪ
ﺋﻪﻫﻠﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻟﻪﻧﻪﺕ ﺋﻮﻗﯘﭖ ﻗﺎﻳﺘﯩﭙﺘﯘ.
ﺑﯩـﺮ ﻛــﯜﻧﻰ ﺑـﯘ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــﯔ ﺋــﯚﻳﯩﮕﻪ ﺭﺍﺳـﺘﯩﻨﻼ ﺋــﻮﺕ ﻛﻪﺗـﻜﻪﻥ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ،ﺋــﺎﺩەﻡ
ﺋﯚﮔﺰﯨﺴﯩﮕﻪ ﭼﯩﻘﯩﭗ ﺑﺎﺭ ﺋـﺎﯞﺍﺯﻯ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﻣﻪﻫﻪﻟـﻠﻪ ﺧﻪﻟﻘﯩـﺪﯨﻦ ﻳـﺎﺭﺩەﻡ ﺳـﻮﺭﺍﭘﺘﯘ،
ﯞﺍﺭﻗﯩﺮﺍﭘﺘــﯘ ،ﻫﻪﺗﺘــﺎ ﺳــﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺭﺍﺳــﺘﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺋﯩــﺴﭙﺎﺗﻼﺵ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﻳﯩﻐﻼﭘﻤــﯘ
ﺑﯧﻘﯩﭙﺘــﯘ ،ﻫــﯧﭽﻜﯩﻢ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﻳــﺎﺭﺩەﻣﮕﻪ ﻛﻪﻟﻤﻪﭘﺘــﯘ .ﺷــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻫﯧﻠﯩﻘــﻰ
) (1
ﺋﺎﺩەﻡ ﺋﻮﺗﺘﺎ ﻛﯚﻳﯜﭖ ﺋﯚﻟﯜﭘﺘﯘ.
.2ﮔـــــــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﺩﯨـــــــﻦ »ﺋﯩـــــــﺸﻪﻧﭽﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟـــــــﯘﺵ )ﻳـــــــﺎﻛﻰ
ﺋﺎﻣﺎﻧﻪﺗﺪﺍﺭﻟﯩﻖ(«ﻧﻰ ﺋﺎﻻﻳﻠﻰ:
ﺋﯩﺸﻪﻧﭻ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻜـﻰ ﻫﻪﺭ ﺑﯩـﺮ ﺷﻪﺧـﺴﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳـﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ
ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑـﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﯨـﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﯓ ﻣـﯘﻫﯩﻢ ﻫـﺎﻟﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩـﺮﻯ ﺑﻮﻟـﯘﭖ،
ﻛﯩــــﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــــﺎ ﭘــــﯘﻝ­ﻣــــﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﺳــــﯩﺮ­ﺋﻪﺳــــﺮﺍﺭﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ،ﮔﻪﭖ­
) (1ﺑ ـﯘ ﻗﯩﺴــﺴﻪ ﺋﯘﻟــﯘﻍ ﺋــﺎﻟﯩﻢ ﺋﺎﺑــﺪﯗﺭﺍﻫﻤﺎﻥ ﻫﻪﺑﻪﻧــﻨﻪﻛﻪ ﻣﻪﻳــﺪﺍﻧﯩﻴﻨﯩﯔ »ﺋﯩــﺴﻼﻡ
ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ« ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺋﻪﺳﻪﺭﻯ­ 36ﺑﯧﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﻨﺪﻯ.

ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﻫﻪﻣﯩﺸﻪ ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﻏﺎ ﻣﯘﻫﺘﺎﺝ

57

ﺳـــﯚﺯﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﯞە ﻫﻪﺭﻗﺎﻧـــﺪﺍﻕ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩـــﻚ ﻧﻪﺭﺳـــﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯩﻜﻜﯩﻠﻪﻧﻤﻪﺳـــﺘﯩﻦ
ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﺍﻟﯩـــﺸﯩﻐﺎ ،ﺧﻪﻟﻘﻨﯩـــﯔ ﺋـــﯘﻧﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻨﯩـــﯔ ﺋﯩـــﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻣﯘﻧﺎﺳـــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ
ﻣـــﯘﻫﯩﻢ ﺋﻮﺭﯗﻧﻼﺭﻏـــﺎ ﯞەﺯﯨـــﭙﯩﮕﻪ ﻳـــﺎﻛﻰ ﻣﻪﻧـــﺴﻪﭘﻜﻪ ﺗﻪﻳﯩﻨﻠﯩـــﺸﯩﮕﻪ ﺗـــﯜﺭﺗﻜﻪ
ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺳﺎﺳﻠﯩﻖ ﻧﻮﻗﺘﯩﺪﯗﺭ.
ﻗﺎﻧــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩــﺮ ﺷﻪﺧــﺴﺘﯩﻜﻰ »ﺋﯩــﺸﻪﻧﭽﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟــﯘﺵ«ﺗﯩــﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﺑــﯘ
ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﻲ ﭘﻪﺯﯨــﻠﻪﺕ ﻳﻮﻗﺎﻟﻐــﺎﻥ ﻳــﺎﻛﻰ ﺯەﺋﯩﭙﻠﻪﺷــﻜﻪﻥ ﻫﺎﻣــﺎﻥ ،ﺋــﯘ ﺷﻪﺧــﺴﻨﻰ
ﺟﻪﻣﺌﯩـــﻴﻪﺕ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩـــﺮﻯ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺑـــﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﻏـــﺎﻥ ﻫﺎﻟﻘـــﺎ ﺋﯜﺯﯛﻟـــﯜﭖ ﻛﻪﺗـــﻜﻪﻥ
ﺑﻮﻟﯩــﺪﯗ .ﺷــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ ﺋﯩــﺸﻪﻧﭻ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟــﯘﭖ
ﻗﺎﻟﯩــﺪﯗ­ﺩە ،ﻣــﺎﺩﺩﯨﻲ ﯞە ﻣﻪﻧﯩــﯟﻯ ﻫﯧﭽﻘﺎﻧــﺪﺍﻕ ﺑﯩــﺮ ﺋﺎﻣــﺎﻧﻪﺗﻨﻰ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﻳﯧﻨﯩــﺪﺍ
ﻗﻮﻳﺎﻟﻤﺎﻳـﺪﯨﻐﺎﻥ ،ﺋﻮﻣﯘﻣﻨﯩــﯔ ﻣﻪﻧـﭙﻪﺋﻪﺗﯩﮕﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻗﺎﻧـﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩــﺮ ﺋﯩــﺸﻘﺎ
ﺋــﯘﻧﻰ ﺗﻪﻳﯩﻨﻠﻪﺷــﺘﯩﻦ ﻫﻪﺯەﺭ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﯞە ﺋﯘﻧﯩﯖــﺪﯨﻦ ﻳﯩــﺮﺍﻕ ﺗﯘﺭﯨــﺪﯨﻐﺎﻥ،
ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﺋـﯘﻧﻰ ﻳﺎﺧـﺸﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﻠﯩﻤﻪﻳـﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟـﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩـﺪﯗ .ﭼـﯜﻧﻜﻰ ﻣﯘﻧـﺪﺍﻕ
ﺋﺎﺩەﻡ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﺴﯩﺰﻟﯩﻚ ﻧـﺎﻣﻰ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺑﯩـﺮﻻ ﻗﯧـﺘﯩﻢ ﺧﻪﻟﻘﻨﯩـﯔ ﺋﯧﻐﯩﺰﯨﻐـﺎ ﭼﯩﻘﯩـﭗ
ﻗﯧﻠﯩﺶ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺧﻪﻟﻘﻨﯩـﯔ ﺋـﯚﺯﯨﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐـﺎﻥ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩـﺴﯩﻨﻰ ﺗﺎﻣـﺎﻣﻪﻥ ﻳﻮﻗﺎﺗﻘـﺎﻥ
ﺑﻮﻟﯩـــﺪﯗ .ﺷـــﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯧـــﻴﯩﻦ ﻛﯩـــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــﺎ ﺋﯩـــﺸﻪﻧﭻ ﻗﯩﻼﻟﻤﺎﻳـــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺑﻮﻟــــﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩــــﺪﯗ .ﻧﻪﺗﯩﺠﯩــــﺪە ،ﺋــــﯘ ﺋــــﺎﺩەﻡ ﻗﻪﯞﻡ­ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــــﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﭽﯩــــﺪە
ﺋﯩﺸﻪﻧﭽــﺴﯩﺰ ﺋــﺎﺩەﻡ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ﻗﺎﻟﻐــﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ،ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﺎﺭﯨــﺴﯩﺪﺍ ﺋﯧﺘﯩﺒﺎﺭﺳــﯩﺰ
ﻫﺎﻳﺎﺕ ﻛﻪﭼﯜﺭﯛﺷﻜﻪ ﻣﻪﻫﻜﯘﻡ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
.3ﮔﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﺩﯨﻦ »ﺋﯩﭙﭙﻪﺕ«ﻧﻰ ﺋﺎﻻﻳﻠﻰ:
ﺋﯩﭙـﭙﻪﺕ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻜـﻰ ﻫﻪﺭ ﺑﯩــﺮ ﺷﻪﺧـﺴﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤـﺎﺋﯩﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟﯨﺘﯩﻨﻰ
ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑــﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﯨــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻣــﯘﻫﯩﻢ ﻫــﺎﻟﻘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩــﺮﻯ ﺑﻮﻟــﯘﭖ،
ﺋﯩﭙﭙﻪﺗــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﺑــﯘ ﭘﻪﺯﯨــﻠﻪﺕ ﺳﺎﻳﯩــﺴﯩﺪﺍ ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩــﯔ ﻳﯧﻨﯩــﺪﺍ ﺋــﺎﺭ­
ﻧﻮﻣﯘﺳــﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﻣــﺎﻧﻪﺕ ﻗﻮﻳﺎﻻﻳــﺪﯗ ،ﻗﻮﺷﻨﯩــﺴﻰ ﺧﻮﺗــﯘﻥ­ﻗﯩﺰﻟﯩﺮﯨﻨــﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐــﺎ
ﺋﯩﺸﻪﻧﭻ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﺍﻻﻳﺪﯗ.

58

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﻗﯩﺴﻘﯩـــــﺴﻰ ،ﺋﯩﭙـــــﭙﻪﺕ ﺋﻪﺭﻧـــــﻰ ﺋﺎﻳﺎﻟﯩﻨﯩـــــﯔ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــــﺎ ﺧﯩﻴـــــﺎﻧﻪﺕ
ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩـــــــﺪﯨﻦ ،ﺋﺎﻳـــــــﺎﻟﻨﻰ ﺋﯧﺮﻧﯩـــــــﯔ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐـــــــﺎ ﺧﯩﻴـــــــﺎﻧﻪﺕ
ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩــﺪﯨﻦ ﺗﺎﻣــﺎﻣﻪﻥ ﺧــﺎﺗﯩﺮﺟﻪﻡ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻥ ﻧﻪﺭﺳــﯩﺪﯗﺭ .ﭼــﯜﻧﻜﻰ
ﺋﯩﭙﭙﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﺎﻳـﺎﻝ ﺋﯧﺮﯨﻨﯩـﯔ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩـﺴﯩﮕﻪ ﺧﯩﻴـﺎﻧﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩـﭗ ،ﺑﺎﺷـﻘﺎ ﺑﯩـﺮ ﺋﻪﺭ
ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻏﻪﻳــﺮﻯ ﻧﻮﺭﻣــﺎﻝ ﻣﯘﻧﺎﺳــﯩﯟەﺕ ﻗﯘﺭﻣﺎﻳــﺪﯗ ،ﺑﺎﺷــﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻣــﯘﻫﻪﺑﺒﻪﺕ
ﻫﯧﻜﺎﻳﯩــــﺴﯩﻨﻰ ﻳﺎﺷــــﺎﺗﻤﺎﻳﺪﯗ .ﺋﯩﭙﭙﻪﺗﻠﯩــــﻚ ﺋﻪﺭﻣــــﯘ ﺷــــﯘﻧﺪﺍﻕ .ﻛﯩــــﺸﯩﻠﻪﺭﺩە
ﺋﯩﭙﭙﻪﺗـــﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﺑـــﯘ ﮔـــﯜﺯەﻝ ﺋﻪﺧـــﻼﻕ ﺑﻮﻟﻤﯩـــﺴﺎ ﺋﯩـــﺪﻯ ،ﺑﯜﮔـــﯜﻧﻜﻰ
ﺑﻪﺧﺘﻠﯩــــﻚ ﺋــــﺎﺋﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﻘــــﺎ ﻛﻪﻟﻤﯩــــﮕﻪﻥ ،ﺑﻪﺧﺘــــﺴﯩﺰﻟﯩﻚ ﺋــــﺎﺋﯩﻠﯩﻠﻪﺭﺩە
ﺋﻮﺭﺗﺎﻗﻼﺷﻘﺎﻥ ﺑﻮﻻﺭ ﺋﯩﺪﻯ.
ﻗﺎﻧـــﺪﺍﻗﻼ ﺑﯩـــﺮ ﺷﻪﺧـــﺴﺘﯩﻜﻰ »ﺋﯩﭙـــﭙﻪﺕ«ﺗﯩـــﻦ ﺋﯩﺒـــﺎﺭەﺕ ﺑـــﯘ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩـــﻲ
ﭘﻪﺯﯨـــﻠﻪﺕ ﻳﻮﻗﺎﻟﻐـــﺎﻥ ﻳـــﺎﻛﻰ ﺯەﺋﯩﭙﻠﻪﺷـــﻜﻪﻧﺪە ،ﺋـــﯘ ﺷﻪﺧـــﺴﻨﻰ ﺟﻪﻣﺌﯩـــﻴﻪﺕ
ﺋﻪﺯﺍﻟﯩــﺮﻯ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺑــﺎﻏﻼﭖ ﺗﯘﺭﻏــﺎﻥ ﺋﻪﯓ ﻣــﯘﻫﯩﻢ ﻫﺎﻟﻘــﺎ ﺋﯜﺯﯛﻟــﯜﭖ ﻛﻪﺗــﻜﻪﻥ
ﺑﻮﻟﯩــﺪﯗ .ﺷــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺋــﺎﺩەﻣﮕﻪ ﺋﯩــﺸﻪﻧﭻ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ،
ﺋـــﺎﺭ­ﻧﻮﻣﯘﺳـــﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯘﻧﯩﯖـــﺪﯨﻦ ﻗﺎﭼﯘﺭﯨـــﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟـــﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩـــﺪﯗ­ﺩە ،ﺧﻪﻟـــﻖ
ﺋﯩﭽﯩــﺪە» ﻧﻮﻣﯘﺳــﺴﯩﺰ ﺋــﺎﺩەﻡ« » ،ﺋﯩــﺴﺘﯩﻠﻰ ﺑــﯘﺯﯗﻕ ﺋــﺎﺩەﻡ« ﺑﻮﻟــﯘﭖ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐــﺎ
ﭼﯩﻘﯩــﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧــﺪﯨﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ ،ﺋــﯘ ﻗﻪﺩﯨﺮﺳــﯩﺰ ﺋــﺎﺩەﻡ ،ﻛﯩــﺸﯩﻠﻪﺭ ﺧﺎﻟﯩﻤﺎﻳــﺪﯨﻐﺎﻥ
ﺋــﺎﺩەﻡ ﺑﻮﻟــﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩــﺪﯗ .ﻣﯘﻧــﺪﺍﻕ ﺋﺎﺩەﻣﻨﯩــﯔ ﻗﻮﻟﯩــﺪﯨﻦ ﻗﻪﯞﻡ­ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷــﻠﯩﺮﯨﻨﻰ
ﺯﺍﻟﯩﻤﻼﺭﻏـــﺎ ﺳـــﯧﺘﯩﯟﯦﺘﯩﺶ ،ﯞەﺗﻪﻧـــﮕﻪ ﺧﯩﻴـــﺎﻧﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﻗﺎﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﭼـــﻮﯓ
ﺧﯩﻴــﺎﻧﻪﺕ ﺗﯜﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩــﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩــﺴﻰ ﻛﻪﻟﻤﻪﻳــﺪﯗ ،ﺩﯦــﺴﻪ ﻫــﯧﭽﻜﯩﻢ ﺋﯩــﺸﯩﻨﯩﺪﯗ؟
ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﯘ ﺧﯩﻴﺎﻧﻪﺗﻜﺎﺭ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺗﻮﻧﯘﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﺎﺩەﻡ ﺋﻪﻣﻪﺳﻤﯘ؟!
ﻳــﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﻣﯩــﺴﺎﻟﻼﺭﻏﺎ ﺋــﺎﺩﺍﻟﻪﺕ ،ﻫﻪﻗﻘــﺎﻧﯩﻴﻠﯩﻖ ،ﺳــﯧﺨﯩﻴﻠﯩﻖ ،ﯞﺍﭘــﺎﺩﺍﺭﻟﯩﻖ،
ﻳﺎﺭﺩەﻣــــــﺴﯚﻳﻪﺭﻟﯩﻚ ،ﺳــــــﻪﯞﺭﭼﺎﻧﻠﯩﻖ ،ﻛﻪﻣﺘﻪﺭﻟﯩــــــﻚ ﻗﺎﺗــــــﺎﺭﻟﯩﻖ ﮔــــــﯜﺯەﻝ
ﺋﻪﺧﻼﻗﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﻗﯩﻴﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.

ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﺩەﺳﻠﻪﭖ ﺑﯩﻠﮕﻪﻥ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺕ

59

ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﯛﺷﻤﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﺩەﺳﻠﻪﭖ ﺑﯩﻠﮕﻪﻥ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺕ
ﻣﯘﺳــــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﻣﯘﺳــــﺘﻪﻣﻠﯩﻜﻪ ﻗﯩﻠﻤــــﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐــــﺎﻧﻼﺭ ،ﺋــــﯚﺯ ﯞﺍﻗﺘﯩــــﺪﺍ
ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺩﯗﻧﻴـــﺎﺩﯨﻜﻰ ﻧﻮﭘـــﯘﺯﻯ ﯞە ﻛـــﯜﭺ­ﻗـــﯘﯞﯞەﺕ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻜـــﻰ
ﺋﯜﺳـــﺘﯜﻧﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﭼﯩـــﺪﺍﭖ ﺗﯘﺭﺍﻟﻤﯩﻐـــﺎﻧﻼﺭ ﯞە ﺋﯩـــﺴﻼﻡ ﺩﯨﻨﯩﻐـــﺎ ﺩﯛﺷـــﻤﻪﻧﻠﯩﻚ
ﻣﻪﯞﻗﻪﺳــﯩﺪە ﺑﻮﻟﻐــﺎﻧﻼﺭ ﺋﻪﯓ ﺩەﺳــﻠﻪﭖ ﺳــﻪﺯﮔﻪﻥ ﻫﻪﻗﯩــﻘﻪﺕ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻜﻰ
ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨﯩﯔ ﻛﯜﭼﻰ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﺩﯦـــﻤﻪﻙ ،ﻛـــﯚﭖ ﺳـــﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﯚﺯﻟﯩﺮﯨـــﺪە ﺑﻮﻟﻐـــﺎﻥ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩـــﻚ
ﺟﻪﯞﻫﻪﺭﻧـﻰ ﺗﻮﻧﯘﻣﯩﻐــﺎﻥ ﺑﻮﻟـﺴﯩﻤﯘ ،ﺋﯘﻻﺭﻧﯩــﯔ ﺩﯛﺷـﻤﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﺑــﯘ ﺟﻪﯞﻫﻪﺭﻧﯩــﯔ
ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨـــﻰ ﺗﻮﻧـــﯘﭖ ﻳﻪﺗـــﻜﻪﻥ ﯞە ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﺑﻮﻳـــﺴﯘﻧﺪﯗﺭﯗﺷﻨﯩﯔ ﻳـــﻮﻟﻰ
ﺋﺎﻟــﺪﻯ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋــﯘﻻﺭﺩﯨﻜﻰ ﺋﯩــﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩــﺪﯨﻦ ﺋﯩﺒــﺎﺭەﺕ ﺑــﯘ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩــﻚ
ﺟﻪﯞﻫﻪﺭﻧــﻰ ﭼﯩﺮﯨﻜﻠﻪﺷــﺘﯜﺭﯛﭖ ،ﺋﺎﻧــﺪﯨﻦ ﻳﻮﻗﯩﺘﯩــﭗ ﺗﺎﺷــﻼﺵ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨــﻰ
ﺟﻪﺯﻣﻠﻪﺷﺘﯜﺭﮔﻪﻥ.
ﺋﯘﻻﺭ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻐﺎ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﺗﻪﺭەﭘﺘﯩﻦ ﻫﯘﺟﯘﻡ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ:
.1ﺩﯨــﻦ ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﺧــﻼﻕ ﻣﻪﻧﺒﯩﺌــﻰ ﺋﺎﻟﻼﻫﻘــﺎ ﯞە
ﻗﯩﻴــﺎﻣﻪﺕ ﻛــﯜﻧﯩﮕﻪ ﺋﯩﻤــﺎﻥ ﻛﻪﻟﺘــﯜﺭﯛﺵ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨــﺴﻰ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜــﻰ ﺑﯩﻠﮕﻪﻧــﺪﯨﻦ
ﻛﯧــﻴﯩﻦ ،ﺑــﺎﺭ ﻛــﯜﭼﻰ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭ ﺋﺎﺭﯨــﺴﯩﻐﺎ ﺧﯘﺩﺍﺳــﯩﺰﻟﯩﻖ ﭘﯩﻜﺮﯨﻨــﻰ
ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩـــﺸﻘﺎ ﻛﯩﺮﯨـــﺸﺘﻰ .ﺷـــﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺋﯩـــﺴﻼﻡ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳـــﯩﻐﺎ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩـــﯔ
ﯞﺍﺳﯩﺘﯩـــﺴﻰ ﺑﯩـــﻠﻪﻥ ﺋﻮﺗﺘـــﯘﺭﺍ ﺋﻪﺳـــﯩﺮﻟﻪﺭﺩە ﻳﺎﯞﺭﻭﭘـــﺎﺩﯨﻜﻰ ﭼﯩﺮﯨﻜﻠﻪﺷـــﻜﻪﻥ
ﺧﺮﯨــﺴﺘﯩﺌﺎﻥ ﭼﯧﺮﻛﺎﯞﻟﯩﺮﯨﻨﯩــﯔ ﻫﺎﻛﯩﻤﯩﻴﯩﺘﯩـــﺪﯨﻦ ﻗﯘﺗﯘﻟــﯘﺵ ﺋﯜﭼــﯜﻥ ﺋﻪﻳﻨـــﻰ
ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﯩﻜـــﻰ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘـــﺎ ﺯﯨﻴـــﺎﻟﯩﻴﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﯩـــﭗ­ﺑﯩﻠـــﻤﻪﻱ ﻛﯚﺗـــﯜﺭﯛﭖ ﭼﯩﻘﻘـــﺎﻥ
»ﺳﯧﻜﯘﻻﺭﯨﺰﻡ« »،ﺋﺎﺗﯧﺌﯩﺰﻡ« ﺋﯧﻘﯩﻤﻠﯩﺮﻯ ﻛﯩﺮﯨﺸﻜﻪ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪﻯ.
.2ﺩﯨــﻦ ﺩﯛﺷــﻤﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩــﺴﻼﻡ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩــﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳــﻠﯩﻖ
ﻣﻪﻧﺒﻪﻟﯩــﺮﻯ ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﻗﯘﺭﺋــﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨــﻢ ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﻫﻪﺩﯨــﺴﻠﻪﺭﻧﻰ ﺗــﻮﻏﺮﺍ ﻳﻮﺳــﯘﻧﺪﺍ

60

­1ﺑﯚﻟﯜﻡ :ﺋﻪﺧﻼﻕ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪە ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻥ

ﭼﯜﺷــﯩﻨﯩﭗ ،ﺷــﯘ ﺑــﻮﻳﯩﭽﻪ ﺋﯩــﺶ ﻛﯚﺭﯨــﺸﻰ ﺋــﯘﻻﺭﻧﻰ ﺋﯩﻤــﺎﻧﯩﻲ ﻛــﯜﭺ­ﻗــﯘﯞﯞەﺕ
ﺑﯩــﻠﻪﻥ ﺋﻮﺯﯗﻗﻼﻧﺪﯗﺭﯨــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﮕﻪﻧــﺪﯨﻦ ﻛﯧــﻴﯩﻦ ،ﻗﯘﺭﺋــﺎﻥ ﻛﻪﺭﯨــﻢ ﯞە
ﻫﻪﺩﯨﺴﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﺎﻣـﺎﻥ ﻏﻪﺭەﺯﻟﻪﺭ ﺑﯩـﻠﻪﻥ ﺗﻪﯞﯨـﻞ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ،ﺋﯩـﺴﻼﻣﯩﻲ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﻪﺭﻧـﻰ
ﺗﻪﺗﯜﺭ ﭼﯜﺷﻪﻧﺪﯛﺭﯛﺵ ،ﺋﻪﻗﯩـﺪە ﻣﻪﺳـﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨﺪە ﺷـﻪﻙ ﭘﻪﻳـﺪﺍ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ﻗﺎﺗـﺎﺭﻟﯩﻖ
ﺟﯩﻨﺎﻳﻪﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺪﻯ.
.3ﺩﯨـــﻦ ﺩﯛﺷـــﻤﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻜﻰ ﻛـــﯜﭺ­ﻗـــﯘﯞﯞەﺕ ﻣﻪﻧﺒﯩﺌـــﻰ
ﺑﻮﻟﻐــﺎﻥ ﺋﯩــﺴﻼﻡ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨــﻰ ﻳﻮﻗﯩﺘﯩــﺸﻨﯩﯔ ﻣﻪﺳــﯩﻠﯩﻨﻰ ﻫﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ
ﯞە ﻛـــﯚﺯﻟﯩﮕﻪﻥ ﺋﺎﺭﻣﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻐـــﺎ ﻳﯧﺘﯩـــﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺟﻪﺯﻡ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧـــﺪﯨﻦ ﻛﯧـــﻴﯩﻦ،
ﺑـــﺎﺭﻟﯩﻖ ﯞﺍﺳـــﯩﺘﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻗﻮﻟﻠﯩﻨﯩـــﭗ ،ﻣﯘﺳـــﯘﻟﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻨـــﻰ ﺑﯘﺯﯗﺷـــﻘﺎ
ﺋــﯚﺗﺘﻰ .ﺑــﯘ ﻳﻮﻟــﺪﺍ ﺋــﯘﻻﺭ ﮔــﺎﻫ ﻣﯘﺳــﯘﻟﻤﺎﻥ ﻳﺎﺷــﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺷــﻪﻫﯟﺍﻧﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﻘﻼﺭﻏــﺎ
ﺋﯜﻧﺪەﺵ ،ﮔﺎﻫ ﭘﯘﻝ­ﻣﺎﻟﻐﺎ ﻣﻪﭘﺘـﯘﻥ ﻗﯩﻠﯩـﺶ ،ﮔـﺎﻫ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘـﺎ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﯩﻨـﻰ ﺋـﯘﻻﺭ
ﺋﯜﭼـــﯜﻥ ﺋـــﯜﻟﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩـــﭗ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩـــﺸﺘﻪ ﺋـــﯘﻻﺭﻧﻰ ﻗﺎﻳﯩـــﻞ ﻗﯩﻠﯩـــﺶ ﻗﺎﺗـــﺎﺭﻟﯩﻖ
ﯞﺍﺳﯩﺘﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﻨﻰ ﻗﻮﻟﻼﻧﺪﻯ.

Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - İslam Ehlaqi - 04
  • Büleklär
  • İslam Ehlaqi - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 2633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1242
    10.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 2825
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1853
    11.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 2841
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1828
    10.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 2763
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1800
    11.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 2893
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1800
    13.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 2802
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1871
    9.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 2743
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1718
    11.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 2647
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1611
    11.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 2682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1746
    10.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 2771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1899
    10.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 2854
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1888
    11.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 2829
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1917
    11.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    24.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 2798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1950
    10.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 2777
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1847
    12.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 2854
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1923
    11.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    20.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 2805
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1933
    11.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    19.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 2834
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1938
    10.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 2803
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2043
    10.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 2813
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2033
    9.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 2813
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1951
    11.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 2902
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1971
    10.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    17.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 2798
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1999
    9.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    16.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    21.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 2823
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1930
    10.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 2787
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1887
    10.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 2740
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1816
    10.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • İslam Ehlaqi - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 2741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1863
    10.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    18.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.