Latin
Süzlärneñ gomumi sanı 4070
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2017
16.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
22.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
25.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
1437

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر
< أويغورية >

پەزىلەتلىك شەيخ ئابدۇلئەزىز ئىبنى ئابدۇلالھ ئىبنى باز


تەرجىمە قىلغۇچى :مۇھەممەد يۇسۇپ

تەكشۈرۈپ بېكىتكۈچى :نىزامىددىن تەمكىنى

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

1

1437

ادلروس املهمة لعامة األمة

سماحة الشيخ عبد العزيز بن عبد اهلل بن باز


ترمجة :حممد يوسف
مراجعة :نظام ادلين تمكيين

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

1

كېرىش سۆز

بارلىق گۈزەل ماختاشالر ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئالالھ تائاالغا
خاستتتۇر .پەيغەمبىرىمىتتز متتۇھەممەد ئەلەياىسستتاالمغاڭ ئۇنىتتڭ ئتتائىلە
تاۋابىئاتلىرى ۋە ساھابىلىرىغا ئالالھ تائاالنىڭ رەھمەت-ساالملىرى بولسۇن.
بتتۇ ئومتتۇمىس مۇستتۇلمانالرنىڭ دىنتتدىن بىلى تتى زنرمر بولغتتان متتۇھىم
مەسىلىلەرنى ئىخچام بايان قىلغان كىتابچە بولۇپڭ بۇنى «ئىسالم ئتۈممىتى
ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر» دەپ ئاتىدىم.
ئالالھ تائاالدىن بۇ كىتابچىنى مۇسۇلمانالر ئۈچتۈن مەنەەئەتلىتك قىلىت
بېرى ىنى ۋە مەندىن بۇ ئەمەلنى قوبۇل قىلى ىنى سورايمەن.

ئابدۇلئەزىز ئىبنى ئابدۇلالھ ئىبنى باز

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

2

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر
بىرنچى دەرس :سۈرە پاتىاە ۋە قىس ا سۈرىلەر
سۈرە فتاتىاە ۋە قىست ا ستۈرىلەرنى ستۈرە زەلزەلىتدىن ستۈرە ناست ىچە
ياخ ى ئتۈگىنىشڭ مەزكتۇر ستۈرىلەرنى ئۆلچەملىتك يتادالپ ۋە مەنىستىنى
بىلى گە تېرى ىش كېرەك.
ئىككىنچى دەرس :ئىسالمنىڭ ئاساسلىرى
ئىسالمنىڭ ئاساسلىرى بەش بولۇپڭ ئۇالر :ئالالھ تائاالدىن باش ا ھەقى ىس
ئىالھ مەئبۇد بەرھەقنىڭ يوقلى ىغا ۋە مۇھەممەد ئەلەياىسساالمنىڭ ئتالالھ
تائاالنىڭ بەندىسى ۋە بەرھەق پەيغەمبىرى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېترىشڭ
نامازنى بەرپا قىلىشڭ روزا تۇتۇشڭ زاكتات بېترىش ۋە قتۇدرىتى يەتستە ھە
ئىبادىتىنى ئادا قىلى تىن ئىبارەتتۇر.
«ال هلإ إال اهلل» دېگەن سۆزنىڭ مەناسى :ئالالھ تائاالدىن باشت ا بتارچە
مەبۇدالرنى ئىنكار قىلى ڭ ئىالھلىتق ۋە مەبۇدلتۇقنى بىتر ئتالالھ تائتاالغىال
خاسالشتۇرۇش دېمەكتۇر.
«ال هلإ إال اهلل» كەلىمىستتىنىڭ شتتەرتلىرى :ئۇنىتتڭ مەنىستتىنى تولتتۇق
بىلىشڭ شەك قىلماسلىقڭ چىن ئېتى اد قىلىشڭ ئۇنىڭغا ئىخالس قىلىش ۋە
ئالالھ تائاالدىن باشت ا مەبتۇدالرنى رەت قىلىتشڭ ئتالالھ تائاالغتا ئىتتائەت
قىلىشڭ ئۇنى ياخ ى كۆرمش ۋە ئىماندا راستچىل بولۇشتىن ئىبارەتتۇر.
«حممدددد رسدددو اهلل» دېتتتگەن ستتتۆزنىڭ مەناستتتى :متتتۇھەممەد
ئەلەياىسساالمنى ئالالھ تائاالنىڭ بەندىسى ۋە پەيغەمبىرى دەپ گۇۋاھلىتق

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

3

بېتترىش .بتتۇ ستتۆز بولستتا متتۇھەممەد ئەلەياىسستتاالمنىڭ پەيغەمتتبەر
ئىكەنلىكىنى تەستىق قىلىتشڭ ئۇنىتڭ بەرگەن خەۋەرلىرىنتى تەستتى الشڭ
بۇيرىغانلىرىنى ئورۇنالشڭ توس انلىرىدىن چەكلىنىشڭ ئالالھ تائاالغا ئىبادەت
قىلى تتتا ئالالھنىتتڭ يولغتتا قويغتتان شتتەرىئىتى ۋە رەستتۇلۇلالھنىڭ ستتۈننىتى
بويۇنچە ئىبادەت قىلى نى تەقەززا قىلىدۇ.
ئۈچىنچى دەرس :ئىماننىڭ ئاساسلىرى
ئىماننىڭ ئاساسلىرى ئالتە تۈرلۈك بولۇپ :ئتۇالر ئتالالھ تائاالغتاڭ ئۇنىتڭ
پەرى تىلىرىگەڭ پەيغەمبەرلىرىگەڭ كىتابلىرىغاڭ قىيامەت كۈنىگە ۋە ياخ ىلىق
ت يامانلىق ئالالھ تائاالنىڭ تەقدىرى بىلەن بولىدىغانلى ىغا ئى ىنى تۇر.
تۆتىنچى دەرس :تەۋھىد ۋە شېرىكنىڭ تۈرلىرى
تەۋھ تۆۋەندىكىدەك ئتۈ تتۈرگە بۆلۈنىتدۇ :تەۋھىتد رۇبتۇبىيەڭ تەۋھىتد
ئۇلۇھىيە ۋە تەۋھىد ئەسما ۋە سسىفاتتۇر.
تەۋھىد رۇبۇبىيە :ئالالھ تائاالنىڭ ئتۆزى يتالغۇز ھەممىنتى يتارات ۇچى ۋە
كائىناتتىكى ھەمتمە ئى تالرنى ئىتدارە قىلغتۇچى (يەنتى پەرۋەردىگارلى تتا
يەككە-يېگانە) ئىكەنلىكىگە ئى ىنى تۇر.
تەۋھىد ئۇلۇھىيە :ئالالھ تائاالنىڭ ئىبادەت قىلى ت ا ھەقىلىتق بولغتۇچى
(يەنتتى ئىالھلى تتتا يەكتتكە-يېگتتانە) مەبتتۇد ئىكەنلىكىتتگە ئى تتىنىش ۋە
ئىبادەتلەرنى ئالالھ تائاالغىال قىلىش دېمەكتۇر .تەۋھىدنىڭ بۇ تۈرى بولستاڭ
«ال هلإ إال اهلل» كەلىمىسىنىڭ مەناسىنى ئۆز ماھىيىتىدە تاپىدۇ .يەنى ناماز
بولسۇن ياكى روزا بولسۇن ھەرقانداق ئىبادەتنىڭ ئىختالس بىتلەن يەكتكە-
يېگانە ئالالھ تائاالغىال قىلىنى ى ۋاجى بولىدۇڭ شۇنىڭ بىلەن بىتر ۋاقىتتتا
ئىبادەت سانىلىدىغان ھەرقانداق بىر ئى نىڭڭ ئالالھنىتڭ غەيترىگە ستەرپ
قىلىنى ى توغرا بولمايدۇ.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

4

تەۋھىد ئەسما ۋە سىفات :ئتالالھ تائاالنىتڭ قۇرئتان كەرىتم ۋە ستەھى
ھەدىسلەردە بايان قىلىنغان مۇبارەك ئىسىملىرى ۋە ئېسىل سۈپەتلىرىنى ئتۇ
زات ا اليىق بولغان ھالدا ئۇنىڭغا خاس دەپ بتېلىش (يەنتى ئتالالھ تائتاالنى
گۈزەل ئىسىم ۋە ئالى سۈپەتلەردە يەككە-يېگانە دەپ ئى تىنىش)ڭ مەزكتۇر
ئىسىم-سۈپەتلەرنى تەۋىل قىلماستىنڭ مەخلۇق ا ئوخ اتماستىنڭ مەناسىنى
بۇرمىلىماستىنڭ ئىسىم-سۈپەتلەرنىڭ ماھىيىتىنى ئەمەلدىن قالدۇرماستتىن
ئۆز ئەينى بويۇنچە ئېتى اد قىلىش .ئالالھ تائتاال قۇرئتان كەرىمتدە مۇنتداق
ُ ْ ُ َ َّ ُ َ َ ٌ َّ ُ َّ َ ُ َ ْ َ ْ َ َ ْ ُ َ ْ َ َ ْ َ ُ
ُدن َّ ُ
ُ
دەيدۇ﴿ :قل هو اللده أحد .اللده الصمد .لم ي دِل ولم يدودل .ولدم ي
ُُ َ ٌ
كف ًوا أ َحد﴾ تەرجىمىسى« :ئېيت ىنكىڭ ئۇ ت ئتالالھ بىتردۇر .ھەمتمە ئالالھ تا
مۇھتاجدۇر .ئالالھ باال تاپ تانمۇ ئەمەسڭ تۇغۇلغتانمۇ ئەمەس .ھتې كى تى
ئۇنىڭغا تەڭداش بواللمايدۇ[ ».سۈرە ئىخالس].
َ ْ َ َ ْ َ ْ ٌ َ ُ َ َّ ُ ْ
اْلص ُ
ري ﴾
ئالالھ تائاال مۇنداق دەيدۇ﴿ :ليس ك دمث دل ده
َشء ،وهو الس دميع َ د
تەرجىمىسى« :ھې شەيئى ئالالھ ا ئوخ تاش ئەمەستتۇرڭ ئتالالھ ھەممىنتى
ئاڭالپ تۇرغۇچىدۇرڭ ھەممىنتى كتۆرمپ تۇرغۇچىتدۇر[ ».ستۈرە شتۇرا -11
ئايەت].
بەزى ئەھلى-ئىلىمالر تەۋھىدنى ئىككى قىسىمغا بولگەنڭ يەنى تەۋھىد
ئەسما ۋەسسىفاتنى تەۋھىد رۇبتۇبىييە بىتلەن بىتر ستانىغان .ئۆلىماالرنىتڭ
تەۋھىدنى يۇقىرى ىدەك تۈرگە ئايرى تىڭ تەۋھىتدنىڭ متاھىيىتىنى يورۇتتۇپ
بېرى تىكى ئاساسى مەقسەتگە ھې تەسىر يەتكۈزمەيدۇ.
شېرىكنىڭ تۈرلىرى تۆۋەندىكىدەك ئۈ قىسىمغا بۆلۈنىدۇ :چوڭ شتېرىكڭ
كىچىك شېرىكڭ مەخەىس شېرىك قاتارلى الردىن ئىبارەتتۇر.
كىمكى ئالالھ ا شېرىك كەلتۈرگەن (يەنى چوڭ شتېرىك ستادىر قىلغتان)
ھالەتتە ۋاپات تاپ ۇزۇلساڭ ئۇنىڭ ئەمەللىرى يوق ا چى ىرىلىدۇ .چوڭ شتېرىك

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

5

ساھىبىنىڭ جەھەننەمدە مەڭگۈ قېلى ىغا سەۋەبچى بولىدۇ .بۇ ھەقتە ئالالھ
َ
ََ ْ َْ َُ
َ ْ
َ ُ َْ ُ َ
َِ
دب َْ مددا ُهم َّمددا ْنددوا ع َملددو ﴾
د
دوا
د
و
تائتتاال مۇنتتداق دەيتتدۇ﴿ :ولددو أَ
د
تەرجىمىسى« :ئەگەر ئۇالر (يەنتى شتۇ پەيغەمتبەرلەر) شتېرىك كەلتۈرستە
ئىتتدىڭ ئۇالرنىتتڭ قىلغتتان ياخ تتى ئەمەللىتترىڭ ئەلتترەتتە ڭ بىكتتار بولتتۇپ
كېتەتتى[ ».سۈرە ئەنئام -88ئايەت].
َ َ َ ْ ُ ُ َ َ َ َّ
َ َ َ ُْ ْ
اجد اللدد ده
س
م
وا
ر
م
ع
أ
ني
و
ْش
د
د
ئالالھ تائاال مۇنداق دەيدۇ :ما ْ لدلم د
َ
ْ ُ ْ ُ َ ٰ َ
َ ََٰ َ ُ
َ
اردار ُه ْ
َ َحب ََد ْ أ ْم َمدال ُ ُه ْم َوا َّ
دم
ِ
دد
ول
أ
،
ر
ف
ُ
دال
ب
م
ه
س
نف
د
د
شا ده ددين لَع أ د د د
د
د
د
َ ُ َ
تەرجىمىسى« :مۇشترىكالر ئۆزلىرىنىتڭ كتۇفرىنى ئى ترار قىلىت
خ دادلو
تۇرۇقلۇق (يەنى كاپىرلىق بىلەن ئالالھنىڭ مەسجىدلىرىنى ئاۋات قىلىش بىتر
بىرى بىلەن سىغى المايدۇ)ڭ ئۇالرنىڭ ئالالھنىتڭ مەستجىدلىرىنى ئتاۋاتقىلى ى توغرا ئەمەسڭ ئۇالرنىڭ قىلغان ياخ تى ئەمەللىرىنىتڭ نەتىجىستى
بولمايدۇڭ ئۇالر دوزاختا قالىدۇ[ ».سۈرە تەۋبە -11ئايەت].
كىمكى مۇشرىكلىك ھالىتىدە ئۆلسەڭ ئالالھ تائاال ئۇنى ھەرگىزمۇ كەچۈرمم
قىلمايدۇ ۋە جەننەتنى ئۇنىڭغا ھارام قىلىدۇ .بۇ ھەقتە ئالالھ تائتاال مۇنتداق
َ َ ْ ُ َ ُ َ َٰ َ
َّ َّ َ
ده َال َ ْغف ُر أَ ي ُ ْ َ َ
َ ل د َمن ي َ َش ُ
اء َ ،و َمن
دەيدۇ :دإ الل
ْشك بد ده ويغ دفر ما دو ذل د
د
ٰى إ ْم ًما َعظ ً
ي ُ ْ ْ َّ َ َ ْ َ َ
يمدا تەرجىمىستى« :ئتالالھ ھەقىت ەتەن
د
ْشك بداللد ده فق دد افت ٰ د
د
ئالالھ ا شېرىك كەلتۈرمش گۇناھىنى مەغەىرەت قىلمايدۇڭ خالىغان ئادەمنىڭ
ئۇنىڭدىن باشت ا گۇنتاھىنى مەغەىترەت قىلىتدۇ .كىمكتى ئالالھ تا شتېرىك
كەلتۈرىدىكەنڭ چوڭ گۇناھ قىلغان بولىدۇ[ ».سۈرە نىسا -88ئايەت].
َّ ُ َ
َّ ُ َ ُ ْ ْ َّ َ َ ْ
ْشك بداللد ده فقد َح َّر َم اللدده َعليْد ده
ئالالھ تائاال مۇنداق دەيدۇ :دإنه من ي د
ْ َّ َ َ ْ
َّ
ار َ ،و َ
دن أَ َ
لظدالم َ
ني م ْ
ُ
ُ
َ
َّ
نصدار تەرجىمىستى« :كىمكتى
ل
دا
م
ار
اه
و
اْلَاة َومأ
دد د
د
ئالالھ ا شېرىك كەلتۈرىدىكەن (يەنى ئالالھدىن غەيرىيگە ئىالە دەپ ئىتى اد

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

6

قىلىدىكەن)ڭ ئالالھ ئۇنىڭغا جەننەتنى ھتارام قىلىتدۇڭ ئۇنىتڭ جتايى دوزا
بولىتتدۇڭ زالىمالرغتتا ھېچبىتتر مەدەتكتتار (يەنتتى ئالالھنىتتڭ ئازابىتتدىن
قۇتۇلدۇرغۇچى) بولمايدۇ[ ».سۈرە مائىدە -17ئايەت].
چوڭ شتېرىكنىڭ تتۈرىگە كىرىتدىغان ئى تالردىن :ئۆلتۈكلەردىن مەدەت
تىلەشڭ ئۇالر ئۈچۈن قۇربانلىق قىلىشڭ بۇتالرغتا چوقۇنتۇش قاتتارلى الردىن
ئىبارەتتۇر.
ئەمما كىچىك شېرىكڭ قۇرئان كەرىم ۋە ھەدىسلەردە شېرىك دەپ ئاتالغان
بولسىمۇڭ چوڭ شېرىكلەر تۈرىدىن بولمىغان شېرىكلەردۇر .مەسىلەن :ئەمەل
ئىبادەتتە رىيا قىلىشڭ ئالالھنىڭ غەيرىنىتڭ نتامى بىتلەن قەستەم قىلىتشڭ
ئالالھ خالىدى ۋە پاالنچى خالىدى دېيىش قاتارلى الرغا ئوخ ىغان ئىتش ۋە
سۆزلەردىن ئىبارەتتۇر .پەيغەمبەر ئەلەياىسساالم بۇ ھەقتە مۇنداق دېتگەن:
«سىلەر ئۈچۈن ئەڭ قورقىدىغىنىم كىچىك شېرىك يەنتى رىيتادۇر» دېتگەن.
[ئەھمەدڭ بەياەقىسڭ تەبەرانىس رىرايىتى].
پەيغەمبەر ئەلەياىسساالم مۇنداق دەيتدۇ« :كىمكتى ئتالالھ تائاالنىتڭ
غەيرىنىتڭ نتتامى بىتتلەن قەستەم قىلىتتدىكەنڭ ئتتۇ ئتالالھ تائاالغتتا شتتېرىك
كەلتۈرگەن بولىدۇ[ ».ئەھمەد رىرايىتى].
پەيغەمبەر ئەلەياىسسالم مۇنداق دەيدۇ« :ئتالالھ خالىتدى ۋە پتاالنچى
خالىدى دېمەستىنڭ ئتالالھ خالىتدى ئۇنىڭتدىن كىتيىن پتاالنچى خالىتدى
دەڭالر[ ».ئەبۇ داۋۇد رىرايىتى].
بۇ تۈردىكى شېرىكلەرنى سادىر قىلغتۇچىالر ئىمانتدىن چى مايتدۇ يتاكى
دەۋزاختا مەڭگۇ قىلى تىنى ۋاجىت قىلمايتدۇڭ ئەممتا ئۇنىتڭ تەۋھىتدىنىڭ
كامىل بولۇشىنى چەكلەپ قويىدۇ.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

7

مەخەىس شېرىك :ئەمەل -ئىبادەتلەرنى باشت ىالرغا كۆرستىتىش ئۈچتۈن
قىلى تتتۇر .ئەبتتى ستتەئىد ئەلختتۇدەرى رەزىيەلالھتتۇ ئەناتتۇ بايتتان قىلغتتان
ھەدىستەڭ پەيغەمبەر ئەلەياىسساالم مۇنداق دەيدۇ« :سىلەرگە دەججالنىڭ
پىتنىسىدىنمۇ خەتەرلىك بىر ئى نى دەپ بېرەيمتۇ دىرېتدىڭ ستەھابىالر:
دەپ بەرسىلە يا رەسۇلۇلالھ! دېيى تى .رەسۇلۇلالھ :ئتۇ بولستىمۇڭ مەخەىتس
شتتېرىك يەنتتى بىتتراۋ باشتت ىالرغا كۆرستتىتىش ئۈچتتۈن نامتتاز ئوقۇغانغتتا
ئوخ اشتۇر[ ».ئەھمەد رىرايىتى].
شېرىكنى چوڭ ۋە كىچىك دەپ ئىككىگىتال بۆلۈشتمۇ متۇمكىن .چتۈنكى
مەخەىس شېرىك كىچىك شېرىك قاتارىغا كىرىدۇ.
چتتوڭ شتتېرىك مۇناپى الرنىتتڭ شتتېرىك كەلتۈرمشتتىگە ئوخ تتاش بولتتۇپڭ
چۈنكى ئۇالر باتىل ئېتى ادلىرىنى يوشۇرۇپڭ كۆرمنۈشتە ئۆزلىرىنىڭ ئىستالمغا
مەنسۇپ ئىكەنلىكلىرىنى دەۋا قىلىدۇ.
كىچىك شېرىكڭ يۇقىرىدا ئەبى سەئىد ئەلخۇدەرىينىڭ ھەدىستىدە بايتان
قىلىنغانغا ئوخ اش ئەمەلدە رىيا قىلى تەك ئى الرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
بەشىنچى دەرس :ئېاسان
ئېاساننىڭ ماھىيىتى :ئېاسان ئىبادەتتە ختۇددى ستىز ئتالالھ تائتاالنى
كۆرمپ تۇرغاندەك ئىبادەت قىلى ىڭىزدۇر .گەرچە سىز ئۇنى كۆرمىستىڭىزمۇڭ
ئۇ سىزنى كۆرمپ تۇرىدۇ.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

8

ئالتىنچى دەرس :نامازنىڭ شەرتلىرى
نامازنىڭ شەرتلىرى تۆۋەندىكىدەك توق ۇز تۈرلۈك ئى الردىن ئىبارەت:
-1مۇسۇلمان بولۇش.
-7ئاقىل بولۇش.
-3باالغەتكە يەتكەن بولۇش.
-8جىسمانىس پاك بولۇش.
-5تاھارەتلىك بولۇش.
-6ئەۋرەتنى يېەىش.
-1ناماز ۋاقتىنىڭ كېرى ى.
-8قىبلىگە يۈز كەلتۈرمش.
-9نىيەت قىلىش.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

9

يەتتىنچى دەرس :نامازنىڭ پەرزلىرى
نامازنىڭ پەرزلىرى تۆۋەندىكىدەك ئون تۆت تۈرلۈك ئى الردىن ئىبارەتتۇر:
-1قىيامدا تۇرۇش( .يەنى قادىر بولۇش شەرتى ئاستىدا).
-7تەھرىمدە تۇرۇش تەكبىرى( .يەنى نامازغا كېرىش تەكبىرى).
-3سۈرە فاتىاەنى ئوقۇش.
-8رۇكۇغا بېرىش.
-5رۇكۇدىن كىيىن قەددىنى رۇس تۇتۇش.
-6يەتتە ئەزا بىلەن سەجدە قىلىش.
-1سەجدىدىن تۇرۇش.
-8ئىككى سەجدە ئارىسىدا ئازراق ئولتۇرۇش.
-9نامازنىڭ بارلىق پەرزلىرىنى تولۇق ئادا قىلىش.
-11نامازنىڭ پەرزلىرىنى تەرتى بىلە قىلىش.
-11ئاخىرى ى تەشەھاۇد.
-17تەشەھاۇدتا ئولتۇرۇش.
-13پەيغەمبەر ئەلەياىسساالمغا دۇرۇد ۋە ساالم ئېيتىش.
-18ئىككى تەرەپكە ساالم بېرىش.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

10

سەككىزىنچى دەرس :نامازنىڭ ۋاجىبلىرى
نامازنىڭ ۋاجىبلىرى تۆۋەدىكىدەك سەككىز تۈرلۈك ئى الردىن ئىبارەتتۇر:
-1نامازغا كېرىش تەكبىرىدىن باش ا بارلىق تەكبىرلەر.
« -7سەمىئەلالھۇ لىمەن ھەمىدە»دېيىش.
« -3رەببەنا ۋەلەكەل ھەمدۇ»دېيىش.
-8رۇكۇدا «سۇباانە رەببىيەل ئەزىم» دېيىشڭ.
-5سەجدىدە «سۇباانە رەببىيەل ئەئال » دېيىش.
-6ئىككى سەجدە ئارىسىدا «رەببىغفىر لى» دېيىش.
-1بىرىنچى تەشەھاۇد.
-8تەشەھاۇدتا ئولتۇرۇش.
توق ۇزىنچى دەرس :تەشەھاۇدنىڭ بايانى
تەشەھاۇدتا ئولتۇرغاندا تۆۋەندىكى دۇئاالر ئوقۇلىدۇ:
لََيَبا ُ
َ ُ
ﺤَيا ُ
حَمةَُ
لاَبﻰَُ ور َ
َ اَُيَها اَ
عَلَيَ
لا ُم َ
لس َ
ت ٠ا َ
ات وا َ
لصَلو
ت َلَلهَ وا َ
لﺘ َ
( اَ
َ اَلا
شَهدَُ انَلاَ اَله
ﺤين ٠ا َ
لصَال َ
للهَ ا َ
عَباد ا َ
عَلﻰ َ
عَلَيَاا وَ
لا ُم َ
لس َ
للهَ وَبَرَكَُاتَُه ٠ا َ
اَ
ً
وله ).تەرجىمىستتى« :ئىبتتادەتلەر ئتتالالھ
س َُ
َُهُ ورَُ
عَبد
ﺤَمدا َ
شَهدَُ ان َُم َ
للهَُ واَ
اَ
ئۈچۈنتتدۇرڭ ستتاالم ۋە دۇرۇتتالر ئالالھنىتتڭ رەھمىتتتى ۋە بەرىكىتتتى ستتىزگە
بولسۇن ئى ھۆرمەتلىك پەيغەمتبەر .ئامتانلىق بىتزگە ۋە ئالالھنىتڭ ياخ تى
بەنتتدىلىرىگە بولستتۇن .ئتتالالھتىن باشتت ا ھەقى ىتتس ئىتتالھ يوقلى ىغتتا ۋە

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

11

مۇھەممەد ئەلەياىسساالمنىڭ ئالالھنىتڭ بەندىستى ۋە بەرھەق ئەلچىستى
ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىمەن[ ».بۇخارىس رىرايىتى].
ُ َ َّ َ َ َ َّ ْ َ َ َ ْ َ َ َ َ َ
َّ ُ َّ َ ِّ َ َ ُ َ َّ َ َ َ
آ
لَع
و
،
يم
ه
ا
در
ب
إ
لَع
ي
ل
ص
ا
م
ك
،
د
م
حم
آ
لَع
(اللهم صل لَع حممد ،و
د
د
د
د
ْ َ َ َّ َ َ ٌ َ ٌ
ديددد د يددد ).تەرجىمىستتى « :ئتتى ئتتالالھ! ئىبتتراھىم
دإبددرا دهيم ،دإنددَ د
ئەلەياىسستتاالمغا ۋە ئۇنىتتڭ ئتتائىلە تاۋابىئاتلىرىغتتا رەھتتمەت قىلغانتتدەك
مۇھەممەد ئەلەياىسساالمغا ۋە ئۇنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىغا رەھمەت قىلغىن.
ستتەن ھەقى ت ەتەن ماختاش ت ا اليىتتق ۋە ئۇلتتۇى مەرتىبىلىتتك زاتتۇرستتەن».
[بۇخارىس رىرايىتى].
ُ َ ََّ َ َ َ َ ْ َ َ َ ْ َ َ َ
َ
ْ َ َ ََّ َ
ََّ ُ ََّ َ ْ َ ُ َ
يم ،إدنَ
يم َو َلَع آ د إدبرا ده
ارك َلَع حم ََّمد َو َلَع آ د حممد ،كما بارو لَع إدبرا ده
(اللهم ب د

َ ٌ َ ٌ
يد ).تەرجىمىسى« :ئى ئالالھ! ئىبراھىم ئەلەياىسساالم ۋە ئۇنىڭ
د
ديد د

ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنىڭ نام-نى انىسىنى مەڭگۈ قىلغاندەكڭ مۇھەممەد
ئەلەياىسساالمنىڭ ۋە ئۇنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنىڭ نام ت نى انىسىنى
مەڭگۈ قىلغىن .سەن ھەقى ەتەن ماختاش ا اليىق ۋە ئۇلۇى مەرتىبىلىك
زاتتۇرسەن[ ».بۇخارىس رىرايىتى].
ئۇنىڭدىن كىيىن ئتاخىرى ى تەشتەھاۇدتا ئولتۇرغانتداڭ قەبترە ئتازابى ۋە
جەھەننەمنىتتتڭ دەھ تتتىتىدىنڭ دەججالنىتتتڭ پىتنىستتتىدىنڭ ھايتتتات ۋە
ماماتلى نىتتڭ پىتنىستتى قاتتتارلى الردىن ئتتالالھ تائاالغتتا ستتىغىنى خالىغتتان
دۇئاالرنى قىلسا بولىدۇ.
(امهلل أعين لَع ذكرك وشكرك وحسن عبادتَ .امهلل إين ظلم

ً
ً
نفيس ظلما كثريا،

وال يغفر اذلنوب إال أن ،فاغفر يل مغفرة من عادك واردين إنَ أن

الغفور

الرحيم) تەرجىمىسى :ئى پەرۋەردىگارىم! سىنى ياد ئېتى ىمدەڭ ساڭا شۈكۈر
ئېيتى ىمداڭ ئىبادەتلەرنى ئەڭ گۈزەل يول بىلەن ئادا قىلى ىمدا ماڭا

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

12

ياردەمچى بولغىن .ئى پەرۋەردىگارىم! شۈباىسىزكىڭ مەن ئۆز نەپسىمگە
كۆپ زۇلۇم قىلدىم .سەندىن باش ا گۇناھالرنى مەغەىرەت قىلغۇچى يوقتۇر.
سەن مېنىڭ گۇناھلىرىمنى ئۆز پەزلىڭ بىلەن مەغەىرەت قىلغىن .ماڭا رەھىم
قىلغىن .شۈباىسىزكىڭ سەن ناھايىتى شەپ ەتلىك ئەپۇ قىلغۇچىدۇرسەن.
ئەمما بىرىنچى تەشەھاۇدتاڭ ئەتتەھىيياتۇنى ئوقتۇپ بولغانتدىن كىتيىنڭ
پى ىنڭ ئەسىرڭ شام ۋە ختۇپتەن نامازلىرىتدا ئۈچتۈنچى رەكتئەتكە تۇرىتدۇ.
ئەگەر پەيغەمبىرىمىتتزگە دۇرۇت ۋەستتاالم ئېيت انتتدىن كىتتيىن ئۈچتتۈنچى
رەكئەتكە تۇرۇش بولساڭ ھەدىسنىڭ ئومۇمى مەزمۇنىغا ئاساسالنغاندا ئەۋزەل
دەپ قارىلىدۇ.
ئونىنچى دەرس :نامازنىڭ سۈننەتلىرى
نامازنىڭ سۈننەتلىرى تۆۋەندىكىلەردىن ئبارەت:
-1نامازنى باشالش.
-7قىيامدا تۇرغانداڭ ئوڭ قولنى سول قولنىڭ ئۈستىگە قويۇپڭ مەيتدىنىڭ
ئۈستىدە تۇتۇش.
-3نامازغتتا باشتتالش تەكبرىتتدە (يەنتتى تەكبىرەتتتۇل ئىارامتتدا)ڭ رۇكۇغتتا
بارغاندا ۋە رۇكۇدىن تۇرغانداڭ بىرىنچى تەشەھاۇدتىن ئۈچتۈنچى رەكتئەتكە
تۇرغاندا بارماقالرنى ھىم تۇتۇپڭ دولىنىڭ بارابىرىدە ياكى ئىككتى قۇالقنىتڭ
يېنىغا قەدەر كۆتىرىش.
-8سەجدە ۋە رۇكۇالردا تەسبىالەرنى بىردىن كۆپ ئوقۇش.
-5رۇكۇدىن تۇرغانداڭ «رەببەنا ۋەلەكەلاەمدۇ» نتى ۋە ئىككتى ستەجدە
ئارىسىدا مەغەىرەت تىلەپ دۇئا قىلىش.
-6رۇكۇدا باشنى دۇمبە بىلەن تەڭ تۇتۇش.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

13

-1سەجدىدە ئىككى بىلەكنى ئىككى ياندىنڭ قۇرساقنى ئىككى تىزدىنڭ
ئىككى يوتىنى ئىككى پۇتتىن يېراق تۇتۇش.
-8سەجدىدە ئىككى بىلەكنى يەرگە تەككۈزمەسلىك.
-9بىرىنچى تەشەھاۇدتا ئولتۇرغاندا سول پۇتنى يېيى ئۇنىتڭ ئۈستتىگە
ئولتۇرۇش ۋە ئوڭ پۇتنىڭ بارماقلىرىنى قىبلىگە قارىتى تىك تۇتۇش.
-11تۆت ياكى ئۈ رەكئەتلىك نامازالرنىڭ ئاخىرى ى ئولتۇرۇشىدا كاسىنى
يەرگە قويۇپڭ سول پۇتنى ئوڭ پۇتنىڭ ئاستىدا تۇتۇش.
-11تەشەھاۇددا تەھىييات دۇئاسنىڭ «أشھد أ ال هلإ» دېگەن يېرىدە
ئى ارەت بارماقنى كۆتۈرمش ۋە «إال ﷲ» دېگەندە چۈشۈرمش.
-17بىرىنچتتتى تەشتتتەھاۇدتا پەيغەمبىرىمىتتتز ستتتەللەلالھۇ ئەلەياتتتى
ۋەسەللەمگە دۇرۇت ۋە ساالمالرنى يولالش.
-13ئاخىرى ى تەشەھاۇدتا خالىغان دۇئاالرنى ئوقۇش.
-18بامداتڭ جۈمەڭ ھېيتڭ شام ۋە خۇپتەن نامازلىرىدا قىرائەتنى ئۈنلۈك
ئوقۇش.
-15پى تتىنڭ ئەستتىرڭ شتتامنىڭ ئتتاخىرى ى رەكئەتىتتدە ۋە خۇپتەننىتتڭ
ئاخىرى ى ئىككى رەكئەتىدە قىرائەتنى ئىچىدە ئوقۇش.
-16نامازدا فاتىاەدىن كىيىن باش ا سۈرىلەرنىمۇ ئوقۇش.
-11رۇكۇدىن تۇرغاندا «رەببەنا ۋەلەكەل ھەمتدۇ» نتى دېتيىش ئىمتامڭ
جامائەت ۋە يالغۇز ناماز ئوقۇغانالر ئۈچۈن سۈننەتتۇر .شۇنداقال رۇكۇدا ئىككى
قولنى تىزغا قويۇپ بارماقالرنى ئېچى تۇرۇش سۈننەتتۇر.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

14

ئون بىرىنچى دەرس :نامازنى بۇزىدىغان ئامىلالر
نامتتازنى بۇزىتتدىغان ئتتامىلالر تۆۋەنتتدىكى ستتەككىز تۈرلتتۈك ئى تتالردىن
ئىبارەتتۇر:
-1بىلى تۇرۇپ نامازدا قەستەن ستۆز قىلىتش .ئەممتا ئۇنتۇغتان يتاكى
بىلمەستىن سوز قىلى سالغان ئادەمنىڭ نامىزى بوزۇلمايدۇ.
-7نامازدا كۈلۈش.
-3نامازدا يېيىش.
-8نامازدا ئىچىش.
-5نامازدا ئەۋرىتى ئېچىلى قېلىش.
-6نامازدا قىبلىدىن باش ا تەرەپكە يۈزنىلىش.
-1نامازدا كىچىك ھەركەتلەرنى كۆپ قىلىش.
-8تاھارەتنىڭ سۇنۇشى.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

15

ئون ئىككىنچى دەرس :تاھارەتنىڭ شەرتلىرى
تاھارەتنىڭ شەرتلىرى تۆۋەندىكىلەردىن ئىبارەت:
-1مۇسۇلمان بولۇش.
-7ئاقىل بولۇش.
-3بالىغ بولۇش.
-8قەلبىدە نىيەت قىلىش.
-5تاھارەت ئۈچۈن پاكىزالش ۋاجى بولغان جايالرنى تازىالش.
-6تاھارەتتىن بۇرۇن ھاجەتنى تۈگىتىش.
-1قەغەز ياكى چالما بىلەن تازىالش.
-8ئىستىنجا قىلىش.
-9تاھارەت ئالىدىغان سۇنىڭ پاكىز ۋە مۇباھ بولى ى.
- 11تاھارەتتە بەدەنگە سۇ ئۆتكۈزمەيدىغان نەرسىلەرنى يوق قىلىش.
ئون ئۈچىنچى دەرس :تاھارەتنىڭ پەرزلىرى
تاھارەتنىڭ پەرزلىرى تۆۋەندىكى ئالتە تۈرلۈك ئى الردىن ئىبارەت:
-1يۈزىنى يويۇش (ئېغىزنى چاي اشڭ بۇرۇنغا سۇ ئېلى نىمۇ ئۆز ئىچىتگە
ئالىدۇ).
-7ئىككى قولنى جەينەك بىلەن قوشۇپ يۇيۇش.
-3باش ا مەس قىلىش (قۇالقالرنى سىالشنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ).
-8ئىككى پۇتنى ئوشۇق بىلەن قوشۇپ يويۇش.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

16

-5تەرتىبگە رىئايە قىلىش.
-6ئەزاالرنى ئارقا ت ئارقىدىن يويۇش.
يۈزنىڭ قول ۋە پۇتالرنى ئۈ قېتىمدىن يويتۇش مۇستتەھەبتۇر .شتۇنداقال
ئاغزىنى ۋە بۇرنىنى ئۈ قېتىم چاي اشمۇ مۇستەھەبتۇر .چۈنكى پەرز بولغىنى
ھەممىسىدە پەقەت بىر قېتىمدىن يۇيۇشتۇر.
ئون تۆتىنچى دەرس :تاھارەتنى بۇزىدىغان ئامىلالر
تاھارەتنى بۇزىدىغان ئامىلالر تۆۋەندىكى ئالتە تۈرلۈك ئى تىن ئىبارەتتۇر:
-1چوڭ كىچىك تەرەتنىڭ چى ى ى.
-7بەدەندىن قان ياكى يىرىڭغا ئوخ اش نەرسىلەرنىڭ چى ى ى.
-3ئەقىلنىڭ يوقىلى ى.
-8ئەۋرەتنى قول بىلەن توسالغۇسىز تۇتۇش.
-5مۇرتەد بولۇش.
-6تۆگە گوشى يېيىش.
متتۇھىم ئىتتالۋە :ئەممتتا كتتۆپلىگەن ئۆلىماالرنىتتڭ كۆزقارى تتىدا مېيتنتتى
غۇسلىغا ئىلىش ئارقىلىق غۇسلىغا ئالغۇچىنىڭ تاھارىتى ستۇنمايدۇ .مېيتنتى
غۇسلى قىلدۇرغۇچىنىڭ تاھارىتى سۇنىدۇ دەيتدىغانغا ستەھى دەلىتل يتوق.
لېكىن غۇسلى قىلدۇرغۇچىنىڭ قولى مېيىتنتى يۇيتۇش جەريانىتدا مېيتنىتڭ
ئەۋرەتلىرىگە توسالغۇسىز تەككەن بولستاڭ بتۇ ۋاقىتتتا تاھتارەتنى يىڭىتالش
ۋاجى بولىدۇ.
مېيتنى غۇستلى قىلتدۇرغۇچى كى تى مېيتنىتڭ ئەۋرەتلىرىنتى يۇيۇشتتا
پەلەي ياكى شۇنىڭغا ئوخ ىغان نەرسىلەر ئارقىلىق يۇيۇش ۋاجىت بولىتدۇ.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

17

شۇنىڭغا ئوخ اش ئەر كى ى ئايالىنى تۇتساڭ يەنتى شتەھرەت بىتلەن يتاكى
شەھرەتسىز تۇتسۇنڭ ئۇنىڭدىن بىر نەرسە چى مىغتانال بولستا ئۆلىماالرنىتڭ
كۈچلۈك قارى ىدا تاھارەت سۇنمايدۇ .چتۈنكى رەستۇلۇلالھ ئەلەياىسستاالم
ئاياللىرىدىن بەزىلىرىنى سۆيۇپ بولغاندىن كىيىن تاھارەت ئالماستتىنال نامتاز
ئوقۇغان.
ئون بەشىنچى دەرس :مۇسۇلماننىڭ گۈزەل ئەخالقالرغا ئېگە بولۇشى
مۇسۇلماننىڭ گۈزەل ئەخالقالرغا ئېگە بولۇشى تۆۋەندىكىدەك ئى الرنى
ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ :راستچىللىقڭ ئىەەەتلىك بولۇشڭ ئامانەتكە ئەمىن بولۇشڭ
شۇجائەتلىك بولۇشڭ سېخى بولۇشڭ ۋاپادار بولۇشڭ ھايالىق بولۇشڭ
ھارامدىن قېچىشڭ ئېاتىياجلىق كى ىلەرگە ماددى ۋە مەنىرى ياردەمدە
بولۇشڭ قوشنىالرغا ياخ ى مۇئامىلىدە بولۇش قاتارلىق قۇرئان كەرىم ۋە
ھەدىس شەرىفلەردە بۇيرۇلغان ياخش ئەخالقالر مۇسۇلمان كى ى ئۈچۈن
زنرمردۇر.
ئون ئالتىنچى دەرس :ئىسالم ئەخالقى بىلەن ئەخالقلىنىش
ئىسالم ئەخالقى بىلەن ئەخالقلىنىش تۆۋەندىكىدەك بىرنەچچە تۈرلتۈك
ئى الرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ :ئۆز-ئارا ساالملى ىشڭ خۇش چىتراي بولتۇشڭ
ئوڭ قول بىلەن يېيىش ۋە ئىچىشڭ يېيىش ۋە ئىچى تىن بتۇرۇن بىستمىلال
دېيىشڭ چۈشكۈرگەندە ئەلاەمدۇ لىلالھ دېيىشڭ كېسەل يتوقالشڭ جىنتازە
نامىزى ۋە مېيتنى يەرلىكتە قويۇش ا قاتنى تىشڭ مەستچىتكە كىرگەنتدە ۋە
چى انداڭ سەپەردەڭ ئاتا ت ئانىالر يېنىداڭ تۇغ تانالرڭ خوشتنىالر ۋە چتوڭالر
يېنىدا ئىسالمى ئەخالق بويىچە ئىش كۆرمشڭ تۇغۇلغان بالىنى تەبرىكلەشڭ
توي قىلغانالرنى تەبرىكلەشڭ مۇسىبەتكە تەزىيە بىلدمرمشڭ كىيىم-كىچەك
كەيگەنتتدە ئوڭتتدىنڭ ستتالغاندا ستتولدىن ستتېلىش قاتتتارلىق ئى تتالرنىڭ
ھەممىسى ئىسالمى ئەخالقالردىن سانىلىدۇ.

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

18

ئون يەتتىنچى دەرس :شېرىك ۋە باش ا گۇناھالردىن يېراق بولۇش
ئاگاھ بولۇش ا تېگى لىك شېرىك ۋە باش ا گۇناھالر تۆۋەندىكىلەردىن
ئىبارەتتۇر :ئالالھ تائاالغا شېرىك كەلتۈرمشڭ سېاىر قىلىشڭ ناھەق ئادەم
ئۆلتۈرمشڭ جازانا يېيىشڭ يېتىمنىڭ مېلىنى يېيىشڭ جىاادتىن قېچىشڭ ئاتا
ت ئانىنى قاخ ىتىش ۋە پاك ئايالالرغا زىنا بىلەن تۆھمەت قىلى تۇر.
شۇنداقال يالغاندىن گۇۋاھلىق بېرىشڭ يالغان ئى ا قەسەم قىلىشڭ
خوشنىسىغا ئازار قىلىشڭ ئۇرۇى-تۇق انالردىن سېلە-رەھىمنى ئۇزۇشڭ
باش ىالرنىڭ ئىززەت-ئابرۇيىنى تۆكۈشڭ ك ىىلەرگە زۇلۇم قىلىشڭ ھاراق
ئىچىشڭ قىمار ئويناشڭ غەيرەت قىلىشڭ گەپ توشۇش قاتارلىق ئى الر
ئىنساننى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نابۇت قىلىدىغان چوڭ گۇناھالردىن سانىلىدۇ.
ئون سەككىنچى دەرس :كېەەنلەشڭ نامىزىنى ئوقۇش ۋە دەپىن قىلىش
مېيتنى كېەەنلەشڭ نامىزىنى ئوقتۇش ۋە دەپىتن قىلىتش تۆۋەندىكىتدەك
بىرنەچچە تۈرلۈك ئى الرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:
-1سەكەرات ا چۈشكەن كى تىگە «ال هلإ إال اهلل» نتى تەل ىتن قىلىتش
الزىم .پەيغەمبەر ئەلەياىسساالم« :سەكراتتىكى كى ىلىرىڭالرغا «ال هلإ إال
اهلل» نى تەل ىن قىلىڭالرڭ دېگەن[ ».مۇسلىم رىرايىتى].
-7مېيت جان ئۈزگەندە كۆزلىرىنى يۇمدۇرۇش.
-3مۇسۇلماننىڭ ئۆلۈكىنى يۇيۇش .ئەگەر شېاىد بولستا ئتۇنى يۇماستتىن
نامىزىنىمۇ ئوقۇماستىن كىيىم-كىچىكى بىلەنتال دەپىتن قىلىنىتدۇ .چتۈنكى
پەيغەمبەر ئەلەياىسساالم شۇنداق قىلغان.
-8مېيتنى يۇيۇش ئۇستۇلى :مېيتنىتڭ ئەۋرىتىنتى توستىدۇڭ ئۇنىڭتدىن
كىيىن ئۇنىڭ قورسى ىنى يەڭگىل بىسى سېرىيدۇڭ يۇغۇچى قولىغتا رەختت

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

19

پارچىستتىنى يتتۆگەپ يااى پەلەيەيااوەەاش بااىنەرسااكەيەپ،ااەە سىسا ە ى ااپە
اسسا س جىەقسلدۇپىاادۇە بەرىاااىىەيسجى،ااەپەياقااا ەقىيەااى ەيەپيەپيااپەيايساادۇ.
ئۇنىڭدىن كىيىن مېيتنتى نامازغتا تاھتارەت ئالدۇرغانتدەك كامىتل تاھتارەت
ئالدۇرىدۇ .ئۇنىڭدىن كىيىن بې ىنى يۇيىدۇڭ ئاندىن ئتوڭ تەرىەىنتى كېتيىن
سول تەرىەىنى يۇيىدۇ .بىردىن ئۈ قېتىمغىچە يۇيتۇدۇ .ھەر قېتتىم يۇغانتدا
مېيتنىڭ قۇرسى ىنى سىلىق ۋە يۇم اق سى ىدۇ .ئەگەر ئىچىدىن بىر نەرسە
چى سا يۇيۇدۇ .ئتۈ قېتتىم يۇيۇشتتا پتاك بولمىستا بەش قېتىمتدىن يەتتتە
قېتىمغىچە يۇيۇش الزىم .يۇيۇپ بولۇپ ئۇنى قۇرۇق نەرستە بىتلەن ئېيتىت
بەدەنلىتترىگە ختتوش بتتۇي ئى تتلىتىدۇ .ستتاقال بتتۇرۇتلىرى ئتتۇزۇن بولستتا
قىس ارتىدۇ .ئەگەر شۇ بويۇنچە قالسىمۇ ھېچنەرسە بولمايدۇ .مېيتت ستۇغا
ئىلىنى بولغاندىن كىيىنڭ چاچلىرى تارالمايدۇڭ خەتنە قىلىنمايدۇڭ سۈننەت
قىلىنمايدۇ .چۈنكى يۇقىرى ىدەك ئى الرنى مېيت ئۈچۈن قىلى ا ستۈننەتتە
ھې دەلىل بايان قىلىنمىغان.
-5مېيتنى كېەەنلەش:
ئەر كى ىنى ئاق ئۈ پارچە رەخت بىلەن كېەەنلەش ئەۋزەلدۇر .ئىككتى
پارچىمۇ كىەايە قىلىدۇ .كېەەننىڭ ئىچىگە كىيىمڭ مېيتنىتڭ بى تىغا ستەللە
ئورالمايدۇ .ئايال كى ى بەش پارچە رەخت بىلەن كېەەنلىنىدۇ .كىچىك بتاال
بىر پارچىدىن ئۈ پارچىغىچە رەخت بىلەن كىەەنلىنىدۇ.
ئەمما ھەممىسى ئۈچۈن پەرز بولغىنى ئەسلىدە بىر پارچە رەخت بىتلەن
كېەەنلەش .بۇ بىر پارچە رەخت مېيتنىڭ ھەممە يېرىنتى يېەىت تۇرىتدىغان
بولۇشى شەرتتۇر .ئەگەر مېيت ئىارامدا بولغان بولسا ئتۇنى يۇيۇنتدۇرۇپ ئتۆز
ئىارامتتى يتتاكى باش ت ا كىەەنلىتتك رەختتت بىتتلەن خوشتتبۇي چاچماستتتىن
كېەەنلەيتتدۇ .بتتاش ۋە يتتۈز قىستتمىنى يوگىمەيتتدۇڭ خۇشتتبۇي نەرستتىلەرنى
چاچمايدۇ .چۈنكى ئىارامدىكى ھالەتتە ۋاپات تاپ ۇزۇلغان كى تى قىيتامەت

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

20

كۈنىدە لەببەيتك ئېيت تان ھتالەتتە تىرىلدمرملىتدۇ .بتۇ ھەقتتە رەستۇلۇلالھ
سەللەلالھۇ ئەلەياى ۋەسەللەمدىن سەھى ھەدىسلەر بايان قىلىنغان.
ئەگەر ئىارامدىكى ھالەتتە ۋاپات بولغتان كى تى ئايتال بولستاڭ نورمالتدا
ئايالالر قانداق كىەەنلەنستە شتۇنداق كىەەنلەندمرملىتدۇ .ئەممتا خۇشتبۇي
نەرستتتىلەر ئى تتتلىتىلمەيدۇڭ يتتتۈزى نى تتتا ،تاقالمايتتتدۇڭ قولىغتتتا پەلەي
كىيگۈزملمەيدۇ .لېكىن يۈزى ۋە قوللىرى كىەەنلىك رەخت بىلەن يوگىلىدۇ.
-6مېيتنتتى يۇيۇشتت ا ھەقلىتتق كى تتى مېيتنىتتڭ ۋەستتىيەت قىلغتتان
كى ىسىدۇر .ئۇنىڭدىن كىيىن ئۇنىڭ ئاتىسىڭ ئۇنىڭدىن كىتيىن بوۋىستى ۋە
ئۇنىڭدىن كىيىن تۇغ انلىرىتدىن ئەڭ يې ىنىتدۇر .ئايتال مېيتنتى يۇي ت ىمۇ
ئۆزىنىڭ ۋەسىيەت قىلغان كى ىسىڭ ئۇنىڭدىن كىتيىن ئانىستىڭ ئۇنىڭتدىن
كىيىن مومىسىڭ ئۇنىڭدىن كىيىن يتې ىن تۇغ ىنىتدۇر .ئەر-خوتتۇن بولغتان
كى ىلەرنىڭ بىر-بىرىنى سۇغا ئىلى ى جايىز بولتۇپڭ ئەبتۇبەكرى ستىددىق
رەزىيەلالھۇ ئەناۇ ئايالىنى سۇغا ئالغان .ئەلى رەزىيەلالھۇ ئەناۇ ئايالى پاتىمە
رەزىيەلالھۇ ئەناانى سۇغا ئالغان.
-1جىنازە نامىزىنىڭ ئوقۇلۇش ئۇسۇلى :جىنازە نامىزى ئتۆرە تتۇرۇپ تتۆت
تەكبىر بىتلەن تۆۋەندىكىتدەك ئوقۇلىتدۇ .ئىمتام بىتلەن بىترلىكتە «ئتالالھۇ
ئەكبەر» دەپ بىرىنچتى تەكبىتر ئېلىنىتدۇ .قتولالر باشت ا نامازالردىكىتدەك
كىندىكنىڭ ئۈستىگە قويۇلىدۇ ۋە سۈرە پتاتىاە ئوقۇلىتدۇ .پتاتىاەنى ئوقتۇپ
بولغاندىن كېيىنڭ ئىمتام بىتلەن بىترلىكتە ئىككىنچتى تەكبىتر ئېلىنىتدۇ ۋە
«ئالالھۇممە سەللى ۋە بارىك» (يەنى تەشەھاۇدتا ئوقۇلىدىغان) دۇرۇتلىترى
ئوقۇلىدۇ .ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە ئىمام بىرلىكتە ئۈچىنچى تەكبىتر ئېلىنىتدۇ
ۋە جىنازە دۇئاسى ئوقۇلىتدۇ( .امهلل اغفدر ِيادا ومياادا وشداهدنا وا ادا
وصغرينا ووبرينا وذكرنا وأنثانا ،امهلل من أحييﺘه ماا فأحييه لَع اإلسدمم)،
َّ ُ َّ ْ
ْ ُ
ْ ُ
اغف ْر َ ُ
واردْه ،واعفدد ده ،وامدف
ُ،
ومن توفﺘه ماا فﺘوفه لَع اإليما .اللهم د

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

21

ْ ُ َ َ ْ ُ َ ُ َ ِّ ْ ُ ْ َ َ ُ ْ
َ
واغسلْ ُه باملا دء واثلَّلْج والْ َ
ون ِّقده َ
مدن
دَ دد ،
كرم نزُ ،ووسع مدخله
د
د د
عاه ،وأ د
ً ْ َ
دَايَا ،كما َن َّقيْ َ اثلَّوب ْ
من َّ
اخل َ َ
ادلنَس َ ،وأَبْد ْ ُ
األبيَ َض َ
اره ،
د
ن
م
خريا
دارا
ُ
د
د
د
ْ ْ
َّ َ
َ ْ ً َ َّ ً ْ ْ
دة َ ،وأَعد ْ ه ْ
وز ْوجا ً َخ ْريا ً ْ
أهلهَ ،
مدن
من َز ْو دج ده ،وأد دخلده اْلا
د
َوأهم خريا من د د
َ َ
َ
اردار ،وافسد ُ يف قدَه ِّ
الق َْ َ ،و دم ْن َع َ اب َّ
وندور ُ فيده ،امهلل ال
اب
د
ع د
د
حترماا أجره وال تضلاا بعده) تەرجىمىستى« :ئتى ئتالالھڭ تىرىكلرىمىزنتىڭ

ئۆلتتتتۈكلىرىمزنىڭ كىچىكلىرىمىزنتتتتىڭ چتتتتوڭلىرىمىزنىڭ ئەرلىرىمىزنتتتتىڭ
ئايتتاللىرىمىزنى مەغەىتترەت قىلغىتتن .ئتتى ئتتالالھ! بىتتزدىن ھايتتات بتتار
بولغانلىرىمىزنى ئىسالم بىلەن ياشتىغىلى مۇيەسستەر قىلغىتن .ئتارىمىزدىن
كىمنىكى ۋاپات تاپ ۇزساڭ ئۇنى ئىمان بىلەن قەبزى روھ قىلغىن .ئى ئالالھڭ
ئۇنى كەچۈرگىنڭ ئۇنىڭغا رەھىم قىلغىنڭ ئۇنى ساالمەت قىلغىنڭ ئتۇنى ئەپتۇ
قىلغىنڭ ئۇنى ياخ ى كۈتۈۋالغىنڭ كىرىدىغان يېرىنى كەڭرى قىلغىتنڭ ئتۇنى
سۇ بىلەنڭ قار بىلەن ۋە مۆلدمر بىلەن يۇغىنڭ ئتۇنى ئتاق كىيىمنتى كىتردىن
پاكىزلىغىنىڭدەك خاتالى لىرىدىن پاكىزلىغىنڭ ئۇنىڭغتا بتۇ يۇرتىنىتڭ ئورنىغتا
ياخ ى بىر يۇرت ئاتا قىلغىنڭ بۇ ئائىلىسىنىڭ ئورنىغا ياخ ى بىر ئائىلە ئاتتا
قىلغىنڭ ئايالىنىڭ ئورنىغا ياخ ى بىر ئايتال ئاتتا قىلغىتنڭ ئتۇنى جەنتنەتكە
كىرگۈزگىنڭ ئۇنى قەبرىدىكى پىتنىدىن ۋە دوزا ئازابىدىن ساقلغىن .ئۇنىتڭ
قەبرىسىنى كەڭرى ۋە نۇرلۇق قىلغىن .ئى ئتالالھ ئۇنىتڭ ياخ تىلى لىرىدىن
مەھرۇم قىلمىغىن ۋە ئۇنىڭدىن كىيىن بىزنى ئازدۇرمىغىن».
ئۇنىڭدىن كىيىن ئىمام بىلەن بىرلىكتە تۆتىنچى تەكبىر ئىلىنىت ستاالم
بېرىلىدۇ .بۇنىڭ بىلەن جىنازە نامىزى ئاخىرلى تىدۇ .ھەر تەكبىتردە قتولنى
كۆتۈرمش مۇستەھەبتۇر .ئۆز تىلىدا ھەركىم بىلگەن دۇئالىرىنى ئوقۇپ مېيتكە
ئالالھ تائاالدىن مەغەىرەت ۋە رەھمەت تىلەيدۇ .ئەر جىنازىسىنى ئوقۇيدىغان
ئىمام ئۇنىڭ بې ىنىڭ ئۇدۇلىداڭ ئايتال جىنازىستىنىڭ نتامىزىنى ئوقۇيتدىغان
ئىمتتام ئايتتال جىنازىستتىنىڭ ئوتتۇرىستتىغا ئۇدۇللىنى ت تۇرىتتدۇ .جامتتائەت

ئىسالم ئۈممىتى ئۈچۈن مۇھىم دەرسلەر

22

ئىمامنىڭ ئارقىستىدا تۇرىتدۇ جىنتازە قىتبلىگە قارىتىلىت قويىلىتدۇ .نامتاز
قىتتبلىگە قتتاراپ ئوقۇلىتتدۇ .جامائەتنىتتڭ ئىمتتام ئارقىستتىدا تۇرىتتدىغانغا يەر
قالمىغانداڭ ئىمامنىڭ ئوڭ تەرىەىدە تۇرىدۇ.
-8مېيتنى دەپىن قىلىش :يەرلىكنى ئادەمنىڭ بىلىگە كەلگىدەك كوالشڭ
ئىچكى يەرلىك قىبلە تەرەپكە بولتۇشڭ مېيتنتى ئتوڭ تەرىەىنتى باست ۇزۇپ
يات ۇزۇشڭ مېيتت ئەر يتاكى ئايتال بولستۇن يتۈزىنى ئاچماستتىن كىەەننتى
چەكگەن شتوينىنى يى تىرېتىشڭ ئۇنىڭتدىن كىتيىن ختام كېستەك بىتلەن
ئۈستىنى ياخ ىالپ يىەى ڭ توپا كىرمىگىدەك ھتالەتتە ئېتىترىتىش كېترەك.
ئەگەر خام كىسەك تىەىلمىغان تەقدىردەڭ تتاش يتاكى ياغتا قاتتارلىق ئىت
يەرلىككە توپا كىرى كىتى نى توساپ قالغىدەك نەرسە بىلەن ئېتى ئۇنىڭ
ئۈستىگە توپتا تاشتلىنىدۇ .يەرلىكتكە توپتا تاشتلىغا « :بىستمىلالھڭ ۋەئەال
مىللەتى رەستۇلۇلالھ» دېتيىشڭ قەبرىنتى بىتر غىترى ئىگىتزلىكتە قىلىت ڭ
Sez Uygur ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Elkitab İslam 23 - 2
  • Büleklär
  • Elkitab İslam 23 - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 4070
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2017
    16.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    22.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    25.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Elkitab İslam 23 - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 472
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 331
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.