Latin

Жонон Гуйлгачин Хоёр - 14

Süzlärneñ gomumi sanı 1044
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 725
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
italki


ТӨГСГӨЛ ҮГИЙН ОРОНД


Хянан бодвол номыг уншаад, уншсаны эцэст эргэцүүлэн бодож шүүн хэлэлцдэг нь хэдийнээс уншигч олны дунд тогтсон ёс ажээ.
Уран зохиолыг уншаад зохиомол явдал уу? Бодит үнэн хэрэг үү? гэж асуух нь одонтой. Үүнд зохиогчийн авьяас билэг бага, мэдэх чадах нь гүехэн болбол түүхт үнэн хэргийн тухай өгүүлсэн ном нь ч худал хуурмаг санагддаг нэг тал бий. Харин авьяас билэг ихтэй, мэдэх чадахаар гүнзгий, том уран бүтээлчийн туурвиж бичсэн зохиол нь байж болшгүй санааны урлалаар үүдсэн явдлыг өгүүлэвч үнэн бодитой юм шиг санагдаад зохиомол ба үнэн бодитойг ялгахад бэрх байдаг учир ч бий.
Дөрвөн зуугаад жилийн өмнө Англид Лондоны ядуучуудын хорооны Хогийн Хашааны Том гэдэг гуйлгачин хүү аз тохиолоор Англи гүрний эзэн хаан болж, харин хаан ширээ залгамжлах улсын жонон зургаадугаар Эдуард нь осол ташаагаар хаан ордны гадна гэнэт хаягдаж, хэнд ч үл тоогдох гуйлгачин тэнэмэл болсон зэрэг хөгтэй сонин явдлыг энэ номд зуран өгүүлжээ. Энэ үнэн хэрэг үү? Зохиомол явдал уу?
Гуйлгачин, жонон хоёрын эндүү ослоор солигдсон, бүх насаар тэдний дэргэд байсан ойр дотно хүмүүс, тэр байтугай эцэг эх нь хүртэл цөм эндүүрэн хоёр хүүг галзуурчээ гэж бодсон зэрэг нь зохиолчийн санаагаар урласан зохиомол явдал мөн ажээ. Энэ бол байж болшгүй үлгэр домгийн байдалтай нь үнэн байна.
Гэвч уран бүтээлч Марк Твен энэ хоёр хүүгийн байж болшгүй солигдлын уран аргыг хэрэглэснээрээ арван зургаадугаар зууны үеийн Английн нийгмийн амьдралын...


291 ... 294


...«Артур хааны ордон дахь янк», «Хоосон толгойтой Вильсон» гэх зэрэг олон сайхан зохиол бичжээ.
Марк Твений зохиолоос урьд Монгол хэлэнд орчуулсан нь үгүй. Түүний «Жонон гуйлгачин хоёр» гэдэг түүхэн туужийг анх түрүүн Монгол улсын их сургуулийн монгол хэл бичиг-утга зохиолын гуравдугаар ангийн оюутан: Адьяа, Арилдий, Бадан, Банзрагч, Бадамсүрэн, Башка, Гомбо, Гомбосүрэн, Дарьжав, Дэлэгсүрэн, Долгор, Дамба, Доржсүрэн, Лувсандорж, Магван, Отгонбаяр, Самбуу, Тогооч, Цэрэндорж, Цэндсүрэн, Цэдэв, Цэнд-Аюуш, Цэрэнханд, Юнрэн, Янжмаа, Буянхишиг нар ангийн эрдэм сурлагын дадлагын ажлын журмаар К. ба Н. овогт хоёр Чуковскийн орчуулгаар (1954) орос хэлнээс орчуулсныг нэгтгэн засамжилж нийтлүүлж байна. Энэ нь Америкийн нэг шилдэг зохиолчийн нэрт бүтээлтэй Монголын олон уншигчдыг танилцуулах үйлсийн эхлэлт мөн. Нөгөө талаар манай Их сургуулийн Монгол хэл бичиг-утга зохиолын ангийн оюутнуудаас эрдэм сурахын зэрэгцээгээр эх болсон ард түмэндээ чадах чинээгээр тус болохыг чин сэтгэлээс эрмэлзэн, урьд дэлхий дахины олон үндэстэн ард түмний цэцэн билгийн зүйл болох ардын үлгэрүүдийг орчуулж хэд хэдэн дэвтэр болгон нийтлүүлсэн сайхан үүсгэлийг үргэлжлүүлэн уламжилсан нь билээ.
Оюутнуудаас Марк Твений нэрт зохиолыг орос хэлнээс орчуулсан нь найрамдалт Оросын ард түмний хэлийг эрхэмлэн суралцах хичээл зүтгэлийн гэрч мөний зэрэгцээгээр монголчлон найруулах дадлага туршлагаар нимгэн, бас ондоо хэлнээс дам орчуулсан зэргээс алдаж эндсэн зүйл магад олон биз. Иймд уншигч олон мэргэд Марк Твений яруу сайхан зохиолыг монголчлон нийтлүүлэх анхны энэ туршцын алдаа дутагдлыг шүүмжлэн залруулж, дахин нийтлүүлэхэд тус дэм болгохыг хүсье.
М. Гаадамба


1957 оны хэвлэлийн Хэвлэн нийтлэлийн мэдээлэл


СУРГУУЛИЙН ДУНД НАСНЫ ХҮҮХДҮҮДЭД

Техник редактор Ц. Содов
Хянагч Ц. Чойров

Б-2049.
Хэвлэлтэд 1957 оны 2 дугаар сарын 26-ны өдөр
Хэвлэсэн Тоо 8000
Цаасны хэмжээ 84 х 108 1/32.
Хэв. хуудас 18/75.
Зах. № 62

Сүхбаатарын нэрэмжит Хэвлэх үйлдвэр Улаанбаатар, Чойбалсангийн гудамж. 2


Тайлбар

[←1]
Английн хаан ширээг залгамжлах хүн Уэлскийн жонон цол авдаг байв.

[←2]
Майн багана - өнгийн цэцэг далбаа дарцгаар чимсэн өндөр багана бөгөөд түүний тойронд таван сарын зугаалга болдог байжээ.
italki

[←3]
Тауэр - лорд, герцог хаадыг хорьдог цайз.

[←4]
Энн Эскью (1521-1546) бол протестант шашинтан эмэгтэй бөгөөд ноёрхогч католик шашны сүм хийдийнхэнтэй зөрөлдсөн учир тамлагдаж, Смитфилдэд шатаагджээ.

[←5]
Франтинг гэж мөнгөний бутархайн нэгч зэс зоос.

[←6]
Кенти (Canty) - цовоо, сэргэлэн, золбоолог хөдөлгөөнтэй гэсэн англи үг ажээ.

[←7]
Панч ба Жуди гэж Английн ардын хүүхэлдэйн театрын баатрууд.

[←8]
Томас Норфольк гэдэг герцог, түүний хүү Английн шүлэгч Генри Сэррей гүн хоёрыг 1546 оны арван хоёрдугаар сарын арван хоёрны өдөр төрөөс урван тэрслэв гэж Тауэрийн гянданд хорьсон билээ.

[←9]
Бенвенуто Челли (1500-1571) гэгч Италийн алдарт барималч, алт мөнгөний уран сийлбэрч дархан билээ.

[←10]
Парр Екатерина (1512-1548) бол наймдугаар Генрих хааны зургаадугаар эхнэр билээ.

[←11]
Дурлалын хундага, түүнтэй холбогдсон ёслол нь Английн түүхнээс ч эрт урьдын юм байжээ. Англичууд аль алины нь Даниас авсан гэлцдэг. Хэчнээн эртний түүхийг үзсэн ч Английн наргиан хөөрөөн, дурлалын хундагагүй өнгөрсөн удаагүй. Түүний жам ёстой холбогдсон домгийн тайлбар гэвэл хүний зан ааш, догшин хэрцгий, бүдүүлэг байсан хуучин цагт дурлалын аяганаас ууж байгаа найрын хоёр талынхны хүн бүрийн хоёр гарыг чөлөөгүй байлгах мэргэн болгоомж байжээ. Эс тэгвэл нэг нь үнэн сэтгэл дурлалынхаа тухай ярьж байхад нөгөө нь хажуу талаас хутгалж ч мэднэ. (Зохиогчийн тайлбар).

[←12]
Лондон хотын захиргаанд Магога, Маго гэдэг хоёр аваргыг дүрсэлсэн том хөшөө байдаг байжээ. Энэ хоёрыг хааны ордны хаалганы дэргэд сахиус болгож тавьдаг байсан ажээ.

[←13]
Цезарь де Базан гэгч Испанийн хоосорсон хохь тайж бөгөөд дээрэмчний бүлгийг толгойлсон санаа амар уудам сэтгэлт рыцарь билээ. (Виктор Хюгогийн «Рюи Блаз» гэдэг зохиолд гарна).

[←14]
де Курсийн үе залгамжлагч Кингсэл ноёд одоо болтол энэ эрхийг эдэлсээр байгаа юм гэнэ билээ. (Зохиогч).

[←15]
Хаан нөгчив. Хаан мандтугай! (Франц)

[←16]
Сүнс онгоны тушаалч гэж үхсэн хүний гэрээслэлээ биелүүлэхийг захисан хүн.

[←17]
Мария Тюдор (1516-1558) бол Английн хатан хаан, түүний хаанчлалын үед протестан шашинтнуудыг мөрдөн хавчиж цаазалсан нь олон.

[←18]
Нэгдүгээр Яков, хоёрдугаар Карл багадаа өөрийн золиосонд зодуулах зодуурын хиатай байсан бөгөөд хаан хөвүүд хичээлдээ муу бэлтгэвэл тэднийг оронд нь зодож шийтгэнэ. Иймд би ч зорилгоо биелүүлж өөрийн жононг тийм хиатай байлгахыг хүсэв. (зохиогч).

[←19]
Темза голын эртний нэг зогсоолын нэр.

[←20]
Лондонд 1665 онд нийтлэгдсэн «Английн тэнэмлүүд» гэдэг номоос эшлэн авлаа (Зохиогч).

[←21]
Хулгайч, гуйлгамч, тэнэмлүүдийн элдэв ялгааг тодорхойлсон дээрэмчдийн этгээд ярианы үгс.

[←22]
Их Альфред бол 840-901 он хүртэл Саксын хаан байсан хүн. Англид тэр хааны тухай нэг домог байдгийг хэлбэл Альфред хаан Даничуудад хөөгдөн зугтааж яваад нэг түлээчний гэрт хоргодон нуугджээ. Тэр айлын авгай, хаан гэдгийг мэдэлгүй хайрч байсан бингээ захиж орхисонд хаан бодол болж бинг нь түлчхээд хөөгдсөн ажээ.

[←23]
Архангел - Христосын тэнгэрийн зарлигаар үйлчлэгч ахлах асуурь мөн.

[←24]
Наймдугаар Гейнрих хаан 1491-1547 он хүртэл Англид протестан шашныг тогтоож, шашны сүм хийдийн газрыг хураажээ.

[←25]
Үүнийг Лондон хотонд 1665 онд нийтлэгдэн гарсан “Английн тэнэмлүүд” гэдэг номоос иш мэдээ авч бичлээ (Зохиогч).

[←26]
13-аас илүү мөнгөний үнэтэй юм хулгайлсан хүнийг дүүжлэн алах цаазтай байв. (Зохиогчийн тайлбар).

[←27]
Өөрөөр хэлбэл наймдугаар Гейнрих хаан болно.

[←28]
Ямар ч утгагүй латин үгнүүд холбоод хэлчихжээ.

[←29]
Христост ёсны сурталтан — насанд хүрэгсэд сэргэн мэндэлж өөр хүн болно гэж үзэгчдийн нэр; шашны зарим ёслолыг үгүйсгэнэ.

[←30]
Энэ чулуу Скон хотод анх хадгалагдаж байв. 1297 онд нэгдүгээр Эдуард хаан Лондон хотод аваачуулсан бөгөөд хожим Вестминстерийн сүмийн хаан өргөмжлөх ширээний суудал болгожээ.

[←31]
Христос тэнгэрт ивээгдэгчдийн сүм буюу Хөх цамцтны сургууль гэгч орчин цагийнхныхаа үнэлэлтээр «хамгийн сайн гэж ертөнцөд алдартай» сургууль билээ. Ядуу зүдүү өнчин өрөөсөн хүүхдүүдийг сургаж хүмүүжүүлэх тэр сүмийг зургаадугаар Эдуард хаан үүсгэжээ. (Зохиогчийн тайлбар).

[←32]
Чин өчигт Эдуард гэгч Английн хаан билээ (1002-1066)


Sez Mongol ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
  • Büleklär
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 4498
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2177
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 4484
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2065
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 4416
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2183
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 4479
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2258
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 4607
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2090
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 4583
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2040
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 4426
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2220
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 4569
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2147
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 4411
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2122
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 4604
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1942
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 4446
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2151
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 4349
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2184
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 4610
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2051
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Жонон Гуйлгачин Хоёр - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 1044
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 725
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.