Latin

Ажалдин Хура - 13

Süzlärneñ gomumi sanı 4004
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1622
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
Мевлид, лагьана ада, шадвал хуьз тежез, мад къужахламишна, ваз баракалла, за лагьанайни, ви диссертация пара
къуватлуди хьанава, акьван хъсан кар им хьана хьи, тежер

кьван. Зун ви гуьгъуьна вучиз экъечӏнатӏа чидан, вун къе зи
мугьман я, къе йифни зи кӏвале амукьда, и ви шадвилик са
тӏимил кьванни зи пайни галачни, и ви алим тӏвар, вични
доктор алим, къе за чуьхуьзва. Атайтӏа, ана авай алимрикайни сад-кьведаз за теклифда, атун татун чпин ихтияр я.
Ма и зи адрес, санизни къе вун фидач, килиг за гуьзлемишда, сятдин вадалай кьулухъ куьчейра акъвазмир, лагьана вич элкъвена алимрин советдиз хъфена.
Мевлида нянихъ вич хъифизвай кӏвализ тухун патал,
гьардакай кьвед кьве кило уьзуьмар, ичер, апельсинар, са
шоколадрин чӏехи багьа коробка мад са вучар ятӏа къачуна
са чӏехи сумка ацӏурна. Вичин гъиле авай, дипломатдани
кьве коньяк, кьве шомпанскини кутуна сятдин ругуд хьиз
(нянин), Камалован кӏвализ фена, зенг авурла, тядиз Камалов вич атана, рак ахъайна. Куьз лагьайтӏа, адаз чизвай вичи эвер гайи итимар авай чӏал. Мевлид къенез гьахьна. Салам гайидалай кьулухъ, гъиле авай целофандин сумка са
къерехдик туна. Сумка акун галаз профессорди, им вуч хабар я, ваз инай са шеъ жигъин тийиз кичӏе ханани, икӏ
хьанач хьи, лугьуз Мевлидаз ахмурарни авуна.
Ибур кӏвале ацукьна са чаяр вилик тун галаз, мад ракӏари
зенг авуна. Атана жед лагьана, Камалов тядиз ракӏар ахъайиз фена. Акуртӏа, гьа эвер гайи кьве алим. Акун галаз Камалова, гьа буюр-буюр, чна куьн атанач ки лугьуз фикирзавайди тир. Ажеб хъсан вахтунда атана. Алимар кӏвализ атана, Мевлида абрин гъилер кьуна саламдиз саламдив жаваб
хгана. А гьан! чна лугьузва эхир и Камалова чаз вуч кар аваз
эвернаватӏа. Вич лугьумир Гьесенован алим дережа къейд
авун патал я кьван. И атай алимарни ацукьайдалай кьулухъ
гьабрузни чаяр гъана. И арада са алимди мад диссертация
арадал вегьена, лагьана, диссертация пара лайихлу, гужлу,
маналу, гьа доктор тӏвар гуниз лайихлу диссертация тир,
ваз а тӏвар гьалал я. Чаяр хъваз яргъал ихтилатар суьгьбетарни хьана.

Садни Камалован агъакьнавай са жаван гадади, фу, кабкъажах гъиз са кьиликай дуьзмишзава столдал. Эвел фу
авай къаб, салатар авай тарелкаяр, кӏишниш, чичӏек авай
тарелкаяр, гуьгъуьнал алаз хуьрекар авай къапар гъана. Ахпа инал коньякар, шомпанскиярни, эрекьарни атана, абурухъ галаз румкаярни. Минеральный ятарни, жуьрба-жуьр
майваярни алай.
Са кьадар фу затӏ тӏуьрдалай кьулухъ, Камалова вичи
мугьманрин румкайриз, низ вуч кӏандатӏа цана, яхъ, гьуьрметлу юлдашар, заз са гаф лугьуз кӏанзава. Эвела квез зи
кӏвализ атунай хвашкалди, ахпани за квез теклиф авунин
мекьсед, зи шадвилик куь пайни акатун я. И чи цӏийи алим
Мевлида къачур чӏехи тӏварцӏик са тӏимил кьван зи пайни
ква, зун адан регьбер тир. Зун къе акьван шад я хьи, гьа
тӏвар заз жуваз гайи кьван. И румкаяр чна хъван Мевлидан
сагълугъдай, гьелбетда ада чунни рикӏелай алуддач.
Сагърай Мевлид, вахъ мад гзаф агалкьунар хьуй! Румкаяр
хкажна, хъвана.
Инал гзаф ихтилатар, суьгьбетар хьана. Вирини юридический къанунрин. Са арада Мевлид рахана; и куьн сагърай
алимар, заз чи следствояр тухудайла, судьяйри судитдайлани, са тахсирни квачирбур кутуна, крарни гана дустагъриз
ракъурзавай дуьшуьшар жезавайдакай лугьуз кӏанзава.
Гьадалай заз дакӏан кар авач. Чна чи юридический илимни
эвелни-эвел гьанихъ элкъуьрун лазим я. Тахсир квачирди
дустагъ тавун патал, сад лагьайди гьазурзавай гьа пешекарар чеб инсанар, инсандин къадир авайбур сечмишна гьахьтинбурукай гьа юрист кадраяр гьазурун лазим я. Чи юридический факультетриз студентар кьабулдайла, чна абрин тарихдай чирвилер, сочиненияр кхьиз туна, гьа чирвилериз
килигна кьабулзава. Заз чидай гьал сочинение хъсан кхьида
лугьуз, хъсан прокурор, хъсан судья, хъсан силисчи жедайди туш.
Герек а юрист жез кӏанзавайдан диде-буба квел машгъул

инсанар ятӏа чирин. Гьатта а абитуриентдин диде-буба чпин
къуншийрихъ галаз гьикӏ рекье физвайбур ятӏа чирун лазим
я. Са гафуналди гележегда юрист жедайди сочинениедиз
килигна кьабул тийин, адан итимвилиз килигна къачун. Чаз
и сятда рус чӏалал лугьузвай “блюститель порядка” гафунихъ халкьди гьа рус чӏалан “блеститель порядка” лугьудай
гафни ахкалдай кьван дережада чпи-чеб къалурдай, гьакьван халкьдин арада чпиз, вири чи жергедиз гьуьрмет
къазалмишдай кадраяр хьун зи лап чӏехи мурад я. Лап милиционердилай башламишна генералрал кьван, гьакӏни вири юридический системрин кадрайрини чпин кардалди халкьдин гьуьрмет къазалмишайтӏа чаз “блюститель” ваъ,
“блеститель” лугьун мумкин я. Халкь жувалай рази хьунлай
хъсан кар авач.
Тӏуьнар хъунарни, ихтилатар суьгьбетарни яргъалди
хьана. Ахпа мугьманар, Камаловавай ихтияр къачуна,
къахрагъна хъифена. Мевлид гьа и кӏвале амукьна.
Экуьнахъ къарагъна, са кьезил тӏуьн тӏуьна, профессор
Камаловни Мевлид аспирантурадиз фена. Мевлида юридический илимрин доктор тӏвар ганавай документни къахчуна.
Камалован патав хъифена адазни сагърай саламатрай лугьун
хъавуна эхкъечӏна.
Кӏуьд лагьай кьил
МУШТУЛУХАР
Гила Мевлид вич яшамиш жезвай шегьердиз хуьквез рекье гьатна.
Адаз авай хвашивилин кьадар авачир.
Кӏвалив мус агъакьрай, вичин хизанриз мус муштулух
гун лугьуз Мевлидан рикӏик квай тяди, Аллагьдиз хъсан
чида. Адаз вич авай поезд араба хьиз физвай хьиз жезвай.
Рикӏай машинистдикайни хъел къвезва. Жедачни адавай са

кӏус йигин гьалайтӏа лугьуз.
Мевлида вич хуьквезвай рекье, кьилай кьилиз ийизвай
хиялар, вич вичин юлдаш Эслиди гьикӏ къаршуламишдатӏа,
адаз гьакьван хвеши жедатӏа, шегьерда авай мирас Гирамединаз гьикӏ шегьерда муштулух гудатӏа, яраб министерствода вич гьикӏ къаршуламишдатӏа лугьуз, рехъ мус куьтягь
хьана, вич вичин хизан, кӏвалах авай шегьердив мус агакьрай лугьуз ийизвай фикирар гьабур тир.
Ахирни Мевлид хтана вичин шегьердиз. Кӏвалив агакьна.
Мевлида вичин кӏвалин ракӏарал алай зенг яна, кӏваляй
гадади.
— Вуж я? хабар кьурла.
— Зун я, буба, лагьай ван чир хьайила, Тарланай са гьарай акъатна хьи, буба, буба! лугьуз вири кӏвалера ван кутуна.
ГЬасятда Эслини гъвачӏи Метанетни коридордиз Мевлидан
вилик акъатна. Мевлида эвел Тарланаз ахпа Эслидиз гарданар кьаз теменар гайидалай кьулухъ, кӏвачелай хутӏунна,
гъвачӏи Метанет хкажна къужахда кьуна гваз кӏвализ
гьахьна. Рушни гваз дивандал ацукьна. Ахпа Эслидихъ
элкъвена:
— Эсли, муштулух гайитӏа вуч гуда? лагьана зарафатдив.
— Текӏени гудайбур, ван жедайбур муштулухар хьуй. За
ваз вуч кӏандатӏани гуда.
— Аспирантура акьалтӏарна. Им са муштулух, гьеле чӏехи муштулух ама.
— Гьан кван, лагь кван вуч муштулух ятӏа, чи рикӏ
акъудмир, лагь кван.
— Гьеле и гайи муштулухдай затӏни, таганамаз зун авам
ян, ваз чӏехи муштулух гуз?
— Ваз вуч кӏандатӏа лагь ман, за гун.
— Вавай са темен хьайитӏани гуз жедачни?
— Ма, лагьана Эслиди вигьена Мевлидан гардан кьуна
илисна са сив гана. Идан паталай, им эвелдай лагь ман.
Гила лагь кван чӏехи муштулухдай вуч кӏанзаватӏа.

— Чӏехи муштулухдай гьелелиг са гъвачӏи компание. Завай заз авай кьван шадвилин шеле эхиз жезвач. Ам пайдайбур пара инсанар хьана кӏанда хьи ичӏерин.
— Лагь кван, ваз минет хьуй!
— Компани хиве кьазвани? Мад зарафатдив.
— Яда, ваз кӏаниди компания хьуй. Шумуд касдиз кӏандатӏани эвера, зун гьазур, лап къе.
— Зун алим хьанва. Чӏехи алим. За кхьей диссертация
вуч тир? кандидат тӏвар къачун патал? ам доктор тӏвар гуниз лайих хьана. Заз илимрин доктор тӏвар ганава.
— Мад Эслидивай шадвиляй вич хуьз тахьана, вегьена
Мевлидан гарданар кьуна, адан чинин и патаз, а патаз са
бул теменар гана. Ай ваз мубарак хьуй. Ай вун бахтлу хьуй!
Ваз ви балайрикайни шадвилер акурай. Вач гила жуваз шумудаз кӏандатӏани эвера.
— За эвелни эвел, чи миресриз Гирамеддиназ эверда, ахпани чи управлениедин начальникдиз, телефондай рахана
эвер гуда. Вуна са 4—5 мугьман фикирда кьуна тӏуьн-хъун
гьазура.
И ихтилатрилай кьулухъ Эслиди Мевлидаз чай фу гъана.
Фу, хуьрек тӏуьрдалай кьулухъ Мевлид, Гирамеддиназ,
адан хизанриз эвериз фена. Гирамеддинан кӏваляй, вичин
управлениедин начальникдизни кӏвализ зенг авуна, вич
хтанвайдакай хабар гайидалай кьулухъ “Ваз вахт аватӏа, хизанарни галаз чи кӏвализ атун теклифзава”.
Телефондай:
— Башуьсте, вун мус хтана? Мевлид, эркек хьиз хтанани?
Эркек хьиз лагьайла, яни итим хьиз, яни кьегьал хьиз хтанани? лугьуз кӏанзава.
— А жавабар, атайла чир жеда. На вуч жаваб гузва?
Къвезвани, за гуьзлемишдани?
— Гьелбетда, и сятда, зун юлдашни галаз къведа.
— Начальник, ваз эвер гуз кӏани маса итимар аватӏа, садкьвед мадни галаз атайтӏани ихтияр ава.

— Ваъ, Мевлид, къе вун цӏийиз рекьяй хтанвайди я, акьван яргъал мярекаяр, къе герек туш. Зун атунин себебни, заз
вун хтай чӏал чир хьайивиляй, пакагьалди вакай хабар кьун
тавуна акъвазиз жедач.
— Хъсан, за гуьзлемишзава.
Мевлид Гирамеддин, адан хизанар вири санал хтана. Гирамеддин, Мевлидаз доктор алим, Тӏвар гана лагьай ван
хьайила, хвашивиляй цаварив агъакьнавай. Гирамеддина
хабар кьуна:
— Мевлид, ви начальникни къвервал я, ваз хъвадай вуч
авачтӏа, за фена гваз хуьквен.
— Авазва, фикирмир. Ава лагьайла са коньякни са шомпанскини ава. Гьар гьал са коньяк хъхьайтӏа пис туш. Ма,
пул акъудзавай Мевлида.
Гирамеддина.
— Зав гва, герек туш. Зун и сятда фена хуькведа, лагьана
фена.
Гирамеддин са акьван вахт хьанач. Коньякни гваз хтана.
Ахпа кухнядиз фена, свас, лагьана Эслидиз, квез хуьрекриз
кими вуч авачтӏа, лагь, за фена базардай хкин. Кими затӏ
авач, куьне куь суьгьбетар ая. Са арадлай управлениедин
начальник юлдашни галаз атана.
— Квез салам алейкум, лагьана.
— Алейкум салам, жаваб гана Мевлида.
Начальник атана, гъил кьуна хвашкалди лагьана, ацукьна
дивандал. Ахпа хабарар кьаз башламишна:
— Гьан, ахъая, гьикӏ фена, гьикӏ хтанатӏа, на вуч авунатӏа, ваз вуч авунатӏа?
— Фин хтун пара-пара хъсан хьана.
— Аспирантура куьтягьнани?
— Куьтягьнани гаф ян? гьикӏни бегем. За ваз гьихьтин
муштулух гайитӏа хъсан я?
— Диссертация хвенани? Алимрин советди кьабулнани?
кандидат хьана лагьай муштулух. Гьелбетда ам вирдалайни

чӏехи кар я, гьамни алимвилин тӏвар я.
— Анлай чӏехи тӏвар авачни, начальник?
— Ава, ам инлай кьулухъ, ахпагьан кар я ман.
— За ваз гьич садани, за жувани гуьзлемиш тавур, амач
лугьудай са чӏехи муштулух гайитӏа, на вучдатӏа?
— На лагь, фад, лагь кван вуч аватӏа?
— Валлагь, начальник, за кондидатвилин дережа къачун
патал кхьей диссертация кӏелайла, алимрин советда ацукьнавай алимар, кӏуф-кӏуфа тваз, чеб чпив рахадайбур гзаф
авай. Вуч лугьумир, абру сада-садаз зи диссертациядин тарифарзавай кьван. Заз ахпа къарагъна, са алим рахайла, ада
авур кьван тарифар акурла, ахпа чир хьана. Рахай алимди
лагьана: “Им чи юридический илимдиз атанвай лап къиметлу чӏехи метлеб квай диссертация я. За алимрин советдин
вилик и диссертациядиз докторский дережадин къимет гун
теклифзава”.
Ахпа къарагъна мад са алимди, мад са гзаф тарифар
авурдалай кьулухъ, вични эвел рахай алимди гайи теклифдал рази тирди лагьана. Ахпа сесерал эцигайла вирида сад
хьиз сес гана, зи диссертациядиз докторский къимет гана.
Зазни илимрин доктор тӏвар гана, лагьана вичиз гайи удостоверение къалурна. Начальникди къачуна кӏелна. Ай
Аферин! Ай машаллагь! Идаз вуч гаф ава. Гьа идаз лугьуз
жеда геройвал. Гьа им муштулух, я, вични гьихьтин. Ахпа
гъил кьуна ваз и чӏехи тӏвар мубарак, лап рикӏивай мубарак.
Пара сагърай начальник, лагьана Мевлида.
Ша, къарагъ столдихъ ацукьин, хуьрекарни гъана гьазур
тир. Са бязи затӏарни гъизамай.
Вири ацукьна столдихъ, шад гьаларив гьевесдив незхъваз башламишна. Са арада начальникди, румка кьуна
гъиле, лагьана: “Хкаж румкаяр, и румкаяр хъван чна ихьтин
зурба дережадин тӏвар къачур Мевлидан сагълугъдай. Къуй,
адаз гьамиша агалкьунар, шадвилер хьуй! Вирда гъилевай
румкаяр бушарна”.

Тӏуьна, хъвана, са арадлай мугьманар къахрагъна,
сагърай, саламатрай лагьана хъфена.
Пакамахъ Мевлид кӏвалахдал фейила, сада-садаз тӏуб
туькӏуьруьз яргъалай Мевлид къалурзавайбур кими тушир.
Абру якъинки лугьузвай, кондидатский диссертация, докторскийдай кьабулай кас гьам я. И кардин тӏвар ван са кьил
министрдив агакьна. Министрди асас чӏехи крариз тамашдай следствойрин управлениедин начальникдиз зенг
авуна, телефондай, Мевлидни галаз вичин патав атун
теклифна.
Цӏуд лагьай кьил
МИНИСТЕРСТВОДА БАНКЕТ
Начальник Мевлидни галаз Министрдин патав фейила,
эвел Мевлидаз гъил кьуна хвашкалди лагьана, ахпа ацукьун
теклифна. Гила лагь кван Мевлид, заз ван хьайивал, вуна
докторский дережа, тӏвар къачун дуьз яни. Гьикӏ, мус хьайи
кар я, суьгьбета кван.
Мевлида, вич ахиримжи курсунин аспирант тирди, вичи
диссертация кандидатский хуьн патал “Яш тамам тушир
аялрин ихтиярар хуьдай адалатлу суд, дуван” темадай кхьей
диссертациядиз алимрин советди ам докторскийдиз
лайихлу яз вирида сад хьиз сес гана разивилив кьабулайвал
лагьана. И кар за гьич гуьзлемишзавай кар тушир. Вири галай-галайвал ихтилат авурдалай кьулухъ, яб гайи Министрди, Мевлидаз ваз и чӏехи тӏвар лап рикӏивай мубаракзава.
Ахпа, Мамедов, лагьана начальникдихъ элкъвена, им ихьтин къуру мубаракриз ухшар кар туш, и чи Мевлидахъ хьанавай алакьун, има чи вири системдин кьилин чӏехивал я, и
кар патал гьакӏ банкет ваъ, кетӏендаказ чӏехи банкет ахъаюн
лазим я. Трубка къачуна зенг авуна:
— Байрамов яни?

— Я, юлдаш министр.
— Чаз тядиз са чӏехи банкет ахъайиз кӏанзава. И кар
тешкилун вал тапшурмишзава. Пака ваъ, муькуь йикъуз
гьар са затӏ гьазур жен. Са виш итим фикирда кьуна, абрин
недайди, хъвадайди вири гьисаб кьуна вуч лазим ятӏа гьазура.
— Башуьсте, юлдаш, министр, лагьай ван хьана.
— Гила юлдаш, Мамедов, вун жув вач местком Байрамован къвалав. Адаз продуктар къачуз, хкиз куьмек авуна и
кар куьне тешкила. Гила ахлад.
— Гьелелиг юлдаш министр, лагьана, Мамедовни
Мевлидни эхкъечӏна.
Ахпа министрди эверна секретардиз, лагьана:
— Икӏ кхьихь: Обком партиядин секретардиз! Къене патан крарин министерствода, юридический илимрин докторвилин тӏвар къачунвай чи старший следователь Гьесенов
Мевлид къаршуламишун патал банкетдиз вад касдиз теклифзава.
Банкет башламишзава сят 5-даз августдин 29-даз.
Къ. К. Министр.
Гьа икӏ, Верховный Советдиз, совнаркомдиз, Республикадин прокуратурадиз, Верхсуддиз, Министерство юстициядиз, газетдин редакциядизни ихьтин теклифдин чарар
кхьена, ракъура.
Лагьай йикъуз, лагьай вахтунда, банкет тухузвай зал акьван гуьзел туькӏуьрнавай хьи, лап гьейран жедайвал. Столар
лазим тегьерда, вири столрал цуьквер, къайи салатар
жуьрба жуьр, гьар столдал бутылкаяр: коньяк, эрекь, шомпански мад жуьрба жуьр ятарни тунавай. Анжах мугьманар
гуьзлемишзавай.
Са вахтарлай, министр, адахъ галаз са муьжуьд цӏуд кас
кьван итимар атана. Ахпа кьуд-кьуд, вад-вад къвез зал
ацӏана.

Садни бирдан къене патан крарин министрдин ван
акъатна; вири адахъ элкъвена, вуч лугьудатӏа лугьуз яб гуз
акъвазна.
— Юлдашар, — лагьана ада, — заз куьне межлис
башламишдалди, куьн и къенин банкет гьим себебдалди
ятӏа, танишариз кӏанзава. Къе чна инал тешкилнавай и шад
межлис, чи работник, асас чӏехи крар тухудай старший силисчи, и йикъара цӏийиз юридический илимрин доктор,
тӏвар къачунвай Гьесенов Мевлидаз, —Мевлид къарагъ
кӏвачел, — а чӏехи тӏвар мубарак авун патал я.
Юлдашар, шад кар мадни ам я хьи, кондидатвилин дережа къачун патал кхьенвай диссертация, акьван маналуди,
метлеблуди хьана хьи, алимрин советди, гьич Мевлидазни
гьикӏ жедатӏа течиз, вирида сад хьиз сес гуналди, а диссертация докторский дережадинди яз кьабулна. Гьелбетда
Мевлида къачунвай тӏвар чи вири юридический системдин
кьилин чӏехивал я. За адаз и чӏехи алим тӏвар мубаракзава
куь виридан разивални аваз. Вирида капар яна. Мевлида,
къарагъна, кьил агъузунивди, абруз сагърай лагьана.
И межлис, гзаф шад межлис хьана. Тостар, сагълугъар
лагьайбурни гзаф хьана. Мефлис ахлахьна.
Икьван зурба банкетдилай кьулухъ, икьван зурба шад
межлисдилай кьулухъ, икьван чӏехи шадвилелай кьулухъ
кӏвализ хтай Мевлидаз, вичиз авай шадвал гьикьван ятӏа, а
шадвал гьикӏ къалурдатӏа, тийижиз, ада гагь гада Тарлан
кьаз, кӏвалин юкьвал цавай са шумуцра элкъуьриз таз, гагь
гъвечӏи Метанет кьаз цавуз вегьез хкьурдалай кьулухъ, ахпа, гила ви нубат я Эсли лагьана, ам къужахламишна, адаз
тавазивилер авуна.
— Эсли, — лагьана ада, Эслидихъ элкъвена. — Къе зи
уьмуьрдин лап пара шад югъ я.
— Ваз гьамиша шад йикъар хьуй. Ваз Аллагьди гьич
пашман югъ къалур тавурай, — лагьана Эслиди.
Ахпа са истиканар чаярни хъун хъавурдалай кьулухъ абур

вири ксана. Низ чида, и йифиз абуру гьикьван ширин
ахварнатӏа.


Цӏусад лагьай кьил
ТЕЛЕГРАММА
Амма пакагьан югъ тек са Сад Аллагьдиз чида.
Пакамахъ Мевлид сивел хъвер, кӏвачерик звер кваз
къарагъна чин гъил чуьхуьзвай, сад ракӏарин зенгини
зир...р...р-на. И ванцел, гъилел чин михьдай дасмални алаз,
фена рак ахъайна. Ракӏарал почтальон алай. Ада, квез телеграмма ава лагьана, Мевлидав телеграмма вахгана.
Телеграмма гъиле аваз, кӏел тавунамаз, “чаз телеграмма
атанва”, — лагьана Эслидиз ванарна. “Вуч телеграмма?” —
хабар кьуна Эслиди. Телеграмма кӏелай Мевлидай чӏал
акъатнач. Эсли фад-фад “вуч телеграмма я, на жаваб ганач
хьи?” — лугьуз атана, Мевлидан гъиле авай телеграмма вичи къачуна кӏелна. “Вув...в...в! — акъатна Эслидай. — Я
къурбанд хьай Аллагь! Икьван шадвилер гана, чак луварар
кутуна, чун цавуз акъудна, гила вуна цавай гъана чилел
гьалчна хьи? Вув...в, я Мевлид, им вуч хабар я чаз атайди?
Чи икьван шадвилер, чи хъуьруьнар шелриз элкъуьрна хьи?
Гьимни гьахъ ян, я къурбанд хьай Аллагь”, — лагьана
Мевлидан гарданар кьуна, шехьна.
Чи буба, гьамиша сагълам итим, гьич садрани тӏа хьункай шикаят тавур фагъир, гьикӏ хьана сад лагьана рикӏ
акъвазна?
— Шехьмир Эсли, шехьна лугьуз дуьз хъижедай кар
авач. Чун гьар-гьал къе хъфена ахгакьна кӏанда, чун акакьир
кьван, заз чида, мейитни къахчудач, жамаатди гуьзлемишда.
За телеграммани гваз фена, начальникдивай ихтиярни
къачуна, кафан, памбаг гваз хуькведа, вунани ви гьазурвилер ая, Аллагьдин гъиликай гьиниз фида? Уьмуьр я ман,
Эсли. Гагь рагъ, гагь циф, гагь йиф.
— Агьан мад са меслят ава. Аялар гваз хъфидани,
тахьайтӏа Гирамеддинан сусал тапшурмишдани?

— Ваъ, я Мевлид, аялар турла, абруз машат авун жеда.
Абру чпин кӏвалахрай. Чун гьикӏ хьайитӏани машиндаваз
хъфизвачни, машинда гьакь тийидайвал туш хьи.
— Ятӏа, хьуй. Вун гьазур хьухь. Вуна тадиз Гирамединазни хабар це.
— Зун фена, — лагьана Мевлид экъечӏна.
Эслиди тадиз Гирамединазни телефондай хабар гана. И
ван хьайи Гирамединни пагь атӏана амукьна. И арадал Мерям кӏвале авач. Аялривай хабар кьурла, патав гвай базардиз фена, лагьана. Теспача хьана, Гирамедин Меряман
гуьгъуьниз фида. Кӏвалин патав гвай базардай хуьквезвай
Мерямаз Гирамединак квай гьерекат акурла, гьасятда адан
рикӏиз са саягъ хьана. Адан рикӏик къалабалух акатна. Им
Гирамединан ериш туш, вуч хабар аватӏани ава лугьуз Мерям фикиррик акатнавай. Мерям акурла, Гирамедина адак
мадни тади кутуна. Фад хъшай, фад! Чун къе хуьруьз хъфена кӏанзава. Тадиз хъша.
Мерям тадиз-тадиз хтана Гирамединав агакьна.
— Гьикӏ хьана, вуч хьана, хийир-хабар?! На вуч лугьузва? Ина хийирдин хабар авани?
— Чи ими. Гьесен ими сад лагьана регьметдиз фена. Телеграмма атанва. Мевлидни, чунни вири къе рекье гьатна
кӏанзава. Ди фад-фад гьазур хьухь, чун Мевлидрин кӏвализ
фена, гьанлай вири са машиндаваз хъфена кӏанда.
— За фена исятда, я базардай, я аптекрай са кафанни
памбаг къачуна гьаниз хуькведа. Куьн аяларни галаз, рак
мягькем агална, гьаниз — Мевлидрин кӏвализ алад. Анжах
тяди ая. Зун фена.
Гирамедин гурарай эвичӏдайла, кӏвачери са рамаг
балкӏанар физвай хьиз ван кутунвай.
Майрам аяларни галаз Эслидин кӏвализ фида. Шехьизшехьиз Эслидин гардан кьуна, кьведни шехьда.
Гьа и арада Мевлид хуькведа.
— Акъваза, шелар мажалдик ая. Чаз исятда тади я. Та
диз, регьметдиз фенвай бубадив ахгакьна кӏанда. Халкьди
чун гуьзлемишзавайди я, — лагьана вичи гъайи кафанни
памбаг Эслидив вугана.
— Ма ибур кутур квек кутадатӏа, — лагьана.
Ахпа Майрамахъ элкъвена.
— Я свас бес Гирамедин, адаз хабар авачни?
— Ам исятда хуькведа. Ам кафанни памбаг къачуз фенва.
И гафарихъ галаз Гирамединни хтана. Мевлид акун галаз, Мевлидан гардан кьуна шихьна.
— Мад хьайид хьанва. Машин гьаятдал акъвазнава. Куьн
гьазур ятӏа, ша эвичӏ, рекье гьатна кӏанда. Аялар ина нин
патав тада кьван, ибур гена гьа хуьре, мукьва-кьилийрин
патав хъсан я. Ша эвичӏ.
Вири эвичӏна. Гьаятдал са гъвечӏи автобус Мевлиданни
Гирамединан хизанар акьахиз алай. Са чӏехи автобусни,
Мевлидан управленидай къвезвай юлдашрив ацӏанвай. Хизанар Гирамединахъ галаз гъвечӏи автобусда акьадарна. Вич
ам, вичихъ галаз кӏвалахзавай юлдашар авай машинда шофердин патав ацукьна, хуьруьз фидай рехъ къалурун патал.
Инлай вири акьахна рекье гьатна. Мевлидахъ галаз кӏвалахзавай юлдашарни аламат хьанвай. Чипи-чипиз: сенфенан
шадвилеризни килиг, къенин пашманвилизни! Жедайди
хьана, гьич тахьайтӏа, са гьафте, са варз кьванни алатна
кӏандай ман. Аллагьдин дуванриз килиг! Шукур хьуй вичиз.
Сада лагьана: гьич азарлуди тушир, элбе-эл кьена. И автобусда авайди гьа ихьтин садлагьана рикӏ къвазна кьейибуркай, авара хьана кьейибурукай жуьрба-жуьре ихтилар тир.
Сада лагьана, заз чидай гьал икӏ садлагьана, са тӏал-квални
такуна, садазни муьгьтеж тахьана, садан гъилелни гьалт тавуна рекьин са патахъай хъсан касдин кьисмет я, вични вичин кӏвале.
Патав гвай сада хкатна лагьана: “Валлагь на дуьз лугьузва, стха”.
— За квез са мусибатдин кьиникьай ихтилатин: Им лап

хьайи кар я. Са дишегьли, вичин хайи гададини, вич рахканавай гъуьлуь, (гъуьл чараз яшамиш жезвайди тир), атана и
папан кӏвализ ам кьена. Кьена лагьайла рекьин аламат туш,
аламат хци диде рекьин я. Имни аламат туш, аламат а диде
кьейивал я. А диде як кукӏвардай хьиз тике-тике авуна, шешелда туна, гьадан гьаятда авай, чилиз эгъуьннавай регьятханадин патавай эгъуьнна, гьа мишукда аваз, гьана чилик
кутуна. И дишегьли икӏ квахьна кьвед, пуд варз, белки,
мадни пара вахт хьана. Милицайривайни сакӏани жагъур
тежез хьана. Эхир са йикъуз, якъин хьи са ни ятӏани, гьам
кутадай чка эгъуьндайла акур са касди, гьикӏ ганатӏани хабар гана. Бубайрин мисалда лагьайвал “Чилик япар гала”.
Ам вахтунда акур касди, вичин кичӏевиляй икьван гагъда
хабар тагай, аквазвани адан инсанвилин къанажагъди ам
мажбурна хьи, ада хабар гана.
Милицайри а инсандин якӏар авай шишел, хкудна. Ам
кьейи вичин гадани, а гададин буба кьуна, абурни чипин
жазадив агакьарна. Амма гуьллемишун ганач.
— Я стхаяр, бес и чи къанун дуьз яни, и жуьреда инсандин чандиз къаст ийизвайбуруз гуьллелемешун жаза тагайла, абруз шумуд кас кьейитӏани, чеб рехкьин тийидай чӏал
чир хьайила, мад квекай кичӏе жеда кьван. Садбур гьахьна
чарадан кӏвализ, хизан кьена адан кӏвал тарашзава. Ихьтинбурузни гуьллелемишун чи гьукуматда амач. Им лагьай чӏал
я хьи, куьне рекьикь, чна куьн рекьидач. Заз чидай гьал, инсан инсафсуздаказ къастунал кьейиди халкьдин вилик гуьллемишайтӏа, гьахьтинбуруз мадни еке тарс жеда.
Юлдашрикай сада лагьана:
— И на ахъаяй, мусибатдин кьиникь ван хьайи сада
лугьун мумкин я, белки а дишегьлидай, лап диде ятӏани, гьа
гададин намусдик хкӏадай крар акуна жед.
— Гила за квез и чи Дербентда хьайи са кар ахъайин. Са
кьуьзуь бадеди, вич кьейила, вичин кӏвалер вичин хтулдиз
амукьрай лагьана, са хтул гъана кӏвализ, пропискани авуна.

“Зазни вун кӏвале са рахадай, ихтилатдай, машгъулат хьуй.
Заз заз кьван пенсияни ава. Са базардай, магазиндай недай
затӏ-матӏ гъиз, зун рекьир кьван заз вакай гьа куьмекни
хьуй”, — лагьана хтул гъида. И бадедиз кьейидалай кьулухъ
кӏвалер низ хьана, низ хьанач, вичиз хабар амайди яни?
Ятӏани чан аламаз хтулдиз амукьун кӏан хьана.
Икьван хатур ийиз кӏан хьайи бадедиз, а хтулди вуч
авуртӏа хъсан я?
Гьа икӏ са йис, кьве йис, чидач шумуд йис хьанатӏа хтулни баде и кӏвале яшамиш жез. Эхир вуч хьана лагь?
И хтулдивай баде Аллагьдин ажалдик рекьир кьван
акъвазиз жедач.
Йикъарикай са йикъуз жагъурна вичиз са вич хьтин дуст.
Меслятна виликамаз ада вичин баде рекьин патал. Аллагьдиз хъсан чида, а дустуниз вичин баде рекьин патал
гьахъни ганани-ганачни. Гьа дустни галаз хуькведа кӏвализ.
Бадеди, фагъир, хтулдихъ мугьманни гала лагьана и мугьмандизни хтулдиз хуьрек гьазуриз кухнадиз фида. А фагъирди низ чида вуч чразвайтӏа вичин кьуьзуь гъилерив.
Садни хтул вич залда ацукьна, галай дуст ракъана кухнада
баде рекьиз туна. Баде гьа кухнада квев янатӏа, яна кьена.
Къаридин хъсанвиликай вичиз ажал хьана.
Я жамаат икьванни зир-зибил инсанар жедани? Гьабурни
кьве кӏвачел къекъвезва вири хьиз, гьабурни квез итимвилерикай рахада, чпин алчахвал такваз. Дугъриданни мусиббатдин кьиникь я икӏ кьиникь.
Гьа ихьтин ажалрик кьейибур рикӏел гъиз, Мевлидан вичин кӏвале вичин ажалдик кьейи бубадиз регьметрай лугьузлугьуз фена абур хуьруьв агакьна.
Мевлидан кӏвалив агакьна. Гьаят кьуд пад чӏулав хьана,
цвег йиргадай хьиз, итимрив ацӏанвай, марф къвайитӏа
стӏал чилел аватдач. Са гзаф итимар, са шумуд жерге тахтайрикай дуьзарнавай скамейкайрал ацукьнавай, амайбур
вири кӏвачел акъвазнавай. Фекьиди ясин кӏелзавай.

Мевлидахъ галаз шегьердай хтай итимар акурла, ацукьнавайбурни къарагъна. Мевлидахъ галай итимрикай сакьведа:
— Салам алейкум! — лагьана салам гайила.
— Ва алейкум салам! — лагьай са шумудан сесерин ван
хьана. Сада и мярекадлай кӏиви ванцив.
— Фатигье! — лагьайла. Вири жаматди адет тирвал
гъилер хкажна дуьа авуна. Ахпа вирида: “Аллагьди регьметрай, амайбур сагърай”, — лагьана. Ахпа са гзафбур
къвез, садбуру гарданар кьаз, садбуру гъил кьаз Мевлидаз,
Гирамединаз башсагълугъвал гана.
И арада кӏвализ экъечӏай Эслиди шехьиз-шехьиз тадиз
фена, бубадин мийит къужахда кьуна, адан пелез са теменни
гайидалай кьулухъ, вичин кьилиз акъат тавур мурадар, шезшез тикрарна: Я чан буба, чна кӏуьн шегьердиз тухуда
лугьузвайди тир, квез анин динжвилер, регьятвилер гуда
лугьузвайди тир. Ваз Мевлидакай чӏехи алим хьайидакайни
хабар тахьанамаз, вун чакай икӏ садлагьана вучиз айру
хьана. Гьайиф, икӏ жедай чӏал чидайтӏа, зун куь патавай санизни фидачир хьи, лугьуз шехьиз-шехьиз къарагъна, вичин
къаридин гардан кьуна:
— Я диде, вавай буба хуьз хьанач хьи?
— Аллагьдин дувандиз, я бала, чавай жедай дарман авани?!
— Са кӏус виликумаз хабар хьайитӏани гудайман.
— Я бала, садлагьана хьайи кар я. Дип-дири итим тир.
Дуьа гана куьтягь хьун кумаз Мевлид, Гирамедин
экъечӏна. Мевлид бубадин, са пата, Гирамедин са пата
метӏерал ацукьна теменар гуз, адаз вил атӏудалди тамашзавай.
— Гила, — лагьана Эслиди, — эвера и чи буба кафанра
твадай итимар вужар ятӏа, буба и чи Мевлиданни, Гирамединан кафанрик кутурай.
Ахпа Гуьлпериди, кӏвале авай папариз:

— Чан вахар, рушар, ина мейит кафанра твадай итимар
къвезва, куьн вири экъечӏна кӏанда.
Папар вири экъечӏна. Итимар са пуд кас атана. Буба
Мевлиданни Гирамединан кафанра туна. Итимар экъечӏна.
Чӏехи фекьиди Мевлидаз эверна патав:
— Чан хва, ина къунши хуьрерай атай мугьманарни пара
ава.
Абур хъфенани кӏанда. Чна мейит сятдин кьведаз къачуда, яни сурариз тухуда лагьана хабар гайиди тир. Куьн
гуьзлемишиз амайди я. Гила вуна ихтияр це, чна мейит къачун.
— Кьейидан ихтияр жамаат я. Куь ихтияр я.
Ахпа фекьиди, патав гвай са яшлу итимдиз, вач гадаяр
галаз мейит акъуда лагьана.
Буба авай магьфедин са кьил Мевлида, са кьил Гирамедина, мадни са шумуд гадади кьуна, гьаятдал авудна. Фекьийри гьаятдал ийидай са капӏни авурдалай кьулухъ, са шумуд гадади магьфе хкажна къуьнерал кьуна, сурариз физ рекье гьатна. Мегьфе гвайбур кӏвенкӏве, жамат гуьгъуьна.
Мевлидни Гирамедин мегьфедкай гьич хкечӏ тавуна сурал
кьван тухванай. Сурал агакьайлани са шумуд фекьиди адет
тирвал капӏ элягъна. Ахпа мейит суруз авуддай ихтияр гана.
Буба сура динжарун патал Мевлидни, Гирамедин суруз
эвичӏна. Буба лазим тир гьал динж къаткурна, экъечӏна.
Жигьилри гагь сада, гагь сада лапаткаяр вегьез, къачуз
накьвар вигьена сур кӏевирайдалай кьулухъ, фекьиди сурал
кӏел хъувурдалай кьулухъ, са шумудра дуьаяр хъавуна жамаат ахлахьна.
Мевлида шегьердай хтай мугьманар рекье хутуна.
Адет тирвал пуд юкъуз, гьар экуьнахъ, гьар нянихъ жамаат къвез дуьаяр гуз хъфена.
Пуд лагьай йикъан нянихъ Мевлида вири хуьруьн жамаатдиз эверна вичин бубадиз са чӏехи игьсан гана. Мевлид,
Гирамедин мад са гьафте кьван амукьна. Гьар йикъуз садбур

къвез, садбур хъфиз башсагълугъвал гудайбур кими тушир.
Эхир са къуз Мевлида:
— Диде, гила чунни хъфена кӏанда. Зунни кӏвалахал геж
жезва. Заз, вун рази хьайитӏа, вунни галаз хъфиз кӏанзава.
На вуч лугьуда.
— Чан хва, акӏ жедач. Халкьди чаз вуч лугьурай. Ам чна
буба саймиш тавуна, адахъ далу элкъуьрай хьиз жезва. Исятда ваъ. Куьн хъвач. Кӏвалахдал геж тахьуй, гьукуматдин
кӏвалах я. Зи меслят ихьтинди я. Бубадин яхцӏурар хьайила
куьн гьикӏ хьайитӏани, Аллагьдин куьмекдалди, хуькведа.
Чна хуьре бубадин яхцӏурарни гайидалай кьулухъ чавай
хтайтӏа жеда. Гьакьван чӏавал вуна бубадин сурун кьилихъ
Sez Lezgin ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Ажалдин Хура - 14
  • Büleklär
  • Ажалдин Хура - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 4074
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1736
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 4102
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1643
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 4005
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1699
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 4074
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1676
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 4025
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1578
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 4024
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1591
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 4017
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1456
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 4125
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1717
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 4101
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1664
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 4115
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1490
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 4103
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1564
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3941
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1476
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 4004
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1622
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3883
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1688
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 4005
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1780
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 4036
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1837
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 4011
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1716
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3856
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1802
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3738
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1700
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 4048
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1489
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ажалдин Хура - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3422
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1473
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.