Olerkiak - 1

Süzlärneñ gomumi sanı 3487
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1913
27.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
39.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
italki
Salvat Monho

POÈMES BASQUES

Première partie:

PIÈCES FUGITIVES

CHANSON BACHIQUE
Bakusek ez du trionpharik ez aldarrerik nahi
Gauza bat baizen ez dio manatzen gizonari
Garboski edan dezala urik gabe arnoa
Nahi badu bere ganik urrundu herioa.
Bizia laburzen bada tristezian egonez
Alegera gaiten bethi kolpe onak edanez
Biziaren luzatzeko bide seguragorik
Kausitzen ez denaz geroz dugun edan gogotik.
Sail on bati lothuz geroz ez bara biderditan
Pitxerrak hutsak badire bethe bitez berritan.
Gogotik gal arteraino gure nahigabeak
Eta goibeltzen gaituzten orhoitzapen tristeak.
Dugun edan berriz ere; bethi dut aditzea
Bien ondotik on dela hirurgarren kolpea
Oraino triste badire gure bihotz barrenak
Alegeratuko ditu menturaz laugarrenak.

ERROMAKO GORTETIK
(Beltzuntzeren koplen airean)

Erromako gortetik,
Aita Saindua ganik,
Jin dire berriak
Pontifo berrientzat,
Apez zin egilentzat,
Bihotz hautsgarriak
Eta latzgarriak.
Jesu-Kristoren partez
Eta haren podorez
Gauzak pisaturik,
Elizak ditu kentzen
Eta arras berexten
Bere gorputzetik,
Eskumikaturik.

Zenbait profeta berri
Elizan aintzindari
Nahi litezkenak
Ukaturik fedeaz,
Higanoten legeaz
Hautatu direnak
Dire atzemanak.
Aita Saindurik gabe
Apezpikurik ere
Ez izana gatik,
Elizaren fedean,
Errelisionean,
Ez da mudantzarik,
Dio Mentaberrik.
Ez da hori guzia.
Gure doktor berria
Deus ikasi gabetan
Ez da deusez penetan:
Baderasa Elizan
Zinaren fagore
Gezurrez badere.

Jesu-Kristo noiz hil zen,
Tonban zenbat egon den,
Ez omen baitaki,
Haurrekin eskolara
Eta katiximara
Behar da ibili,
Jesusetik hasi.
Mentaberrik uste du
Jendea lilluratu
Bere gezur tzarrez,
Bainan bertzeak ere
Mintzatu gogo dire
Egia zaharrez,
Elizaren partez.
Ala gaixtakeriaz
Ala tontokeriaz
Mentaberrik daki,
Jesu-Kristoren hitzak,
Jainko baten agintzak,
Hain inpertinentki
Dituen irauli.

Jaun horren arabera
Aita Saindua bera
Bere kadiratik
Mintzo denean ere,
Ezin sinets daiteke,
Ez badu manurik
Erregeren ganik.
Parisko Biltzarrean
Ez Luisen gortean,
Ez da arrastatu
Deus ere halakorik.
Ez dakit Mentaberrik
Nondik duen sortu!
Berak erranen du.
Elizaren manuak
Beti Aita Sainduak
Ditu hel-arazten
Apezpikuenganat,
Hauk erretoretarat
Dituzte igortzen
Publika detzaten.

Jaunak beira gaitzala,
Angleterra bezala
Xisma bat eginik,
Errege aintzindari
Emanez Elizari,
Errebelatzetik
Zeruko bidetik.
Ez du nazioneak,
Ez du gure printzeak
Hori pretenitu.
Lutheren liburutik
Du naski Mentaberrik
Hori ateratu:
hala iduri du.
Balio balu pena
Bertze zenbait koplena,
Fite molda laizke.
Bainan aski dela zaut.
Ihardesten baderaut,
Bardotzen naiteke:
Monho deitzen naute.

MENTABARRIREN
POSESIONETAN
SARTZEAREN OKASIONEAN
(Autor berak eman dituen koplak aire berean)

Gure Eliza hartu
Eta handik kasatu
Gaitu Mentaberrik,
Etsaiek zitadela
Hartzen duten bezala,
Tropak ezarririk
Alde orotarik.
Dela xismatikoa,
Dela heretikoa
Dakigun bezala
Zin egin balin badu,
Sanadon apezpiku
Izanen duela
Ez du deus inporta.

Basa-apezpikuak
Apez arnegatuak
Ditu aprobatzen,
Nahiz ez den hetan
Ez hekin einduretan
Deus ere ikusten
Biziorik baizen.
Otoitzeko etxea
Ohoinen gerizea
Orai da bilatu.
Pontifo legezkoak,
Artzain egiazkoak,
Dituzte exatu,
Ardiak hastandu.
Satanek asmatua,
Hartaz gobernatua
Den eliza hori
Ez da katolikoa,
Ez da Erromanoa:
Ez du horrek Petiri
Izan aintzindari.

Eliza modakoa
Ez da lehenekoa,
Iduria gatik.
Itxura berak dire,
Zeremoniak ere;
Bainan ez apezik
Boterez jauntzirik.
Hekin indar eskasak
Beti bekatorosak
Tu hobendun uzten.
Konfesaturik ere
Ez dituzte batere
Arimak garbitzen,
Bainan bai tronpatzen.

BARDOTZEN GLUB
(Airea: De tout un peu)

Bardotzen glub!
Bakearen gostuz badere
Bardozen glub
Egin nahi dute batzuk!
Zer ari diren balakite,
Egin nahi ote lukete
Bardotzen glub?
Glub Bardotzen!
Mentaberrik dauku asmatu
Glub Bardotzen:
Uste dut burutik joan den!
Ez dire perlak xerrientzat,
Ez konfiturak astoentzat,
Preparatzen!

Glub hortarik
Nor nahi du presentatu
Glub hortarik
Jende galantez bertzerik?
Zer jendeki tu horrek bildu?
Nori nahi zaio aspertu
Glub hortari?
Herri huntan
Balin bada gizon galantik
Herri huntan
Ez ahal dire glub hortan!
Hor sartu direnek segurik
Ez dute halako famarik
Herri huntan.
Listan dire
Gazarran, Arbinoritz, Petti.
Listan dire
Haristoi eta Rospide.
Baratzart, Harozetxe, Mendi
Doienart eta Xartrus hori
Listan dire.

Baltsan dire
Mahorat, eta Azkondregi
Baltsan dire
Bidart eta Etxepare.
Uhalde eta Larramendi,
Tisoren semea gidari,
Baltsan dire.
Oraikotik
Konstituzione berriak
Oraikotik
Baitu adixkide onik!
Haren etsai diren guziak
Garraituko ditu Frantziak
Oraikotik.
Balin balitz
Holako bolontier ungixko
Balin balitz
Zenbait mila Arbinoritz,
Eremutarat igortzeko
Etsaier buru egiteko
Balin balitz!

Kokardekin
Harozetxe eta Gazarran
Kokardekin
(Ez otoi irririk egin!)
Agertzen badire frunteran
Bere musketak soin-gainetan
Kokardekin!

DISTRIKERAT
(Airea: De tout un peu)

Distrikerat!
Lehen gizonak joan badire
Distrikerat
Apezen akusatzerat,
Zenbait dontzeila izan ere
Bardotzetik joan omen dire
Distrikerat.
Apaindurik
Sartu omen dire Baionan
Apaindurik,
Zaia zikinak kendurik!
Xingolak aintzin-gibeletan
Mantelinak galtzar-azpitan,
Apaindurik.

Grazioski
Kurrak eginik dire sartu
Grazioski
Abokatarekin jarri.
Gaxina lehenik mintzatu
Eta Juana-ttipik lagundu
Grazioski.
Xarmatu du
Jaun haur hirurgarren lagunak
Xarmatu du
Eta guzia beretu.
Janeton Haristoy lerdenak
Harozetxeko haur gaztenak
Xarmatu du.
Abokatak
Ihardetsi omen diote
Abokatak
Dohazela distrikerat
Burutan joan behar zirete
Eta lagunduko zituzte
Abokatak.

Distriketik
Artxerik ezin izan dute
Distriketik
Bainan oraino hargatik
apezak sofritzen baituzte,
Kargudunak heziko tuzte
Distriketik!
Artxerekin
Jin izan bazina, Gaxina,
Artxerekin
Edo soldadu tropekin,
Egina zen zure fortuna
Bai eta zure lagunena,
Artxerekin.

ESKANDALA
(Aire huntan: Atzar gaiten, atzar lotarik...)

1
Eskandala izigarri
Dugu Bardotzen ikusi;
Mentaberrik dauku herria
Partitu eta nahasi.
(Berriz hastetik)
2
Orai artean Bardoztarrek
Lege bat zuten segitzen.
Baian orai Jainkotiarrek
Bertzela dute pentsatzen.
Eskandala izigarri...

3
Mentaberrik irakaste du
Jesu-Kristok ez bezala
Apezpiku ez Aita Saindu
Beharrik ez ginukela.
Eskandala izigarri...
4
Elizaren gobernatzeko
Aski dela Mentaberri,
Ergel batzuek erraiteko
Ez da bada harrigarri?
Eskandala izigarri...
5
Nork eman daie sinestea
Aski dela salbatzeko
Heren-ordenan izaitea
Mentaberri aintzineko.
Eskandala izigarri...

6
Graziote, oi Graziote,
Bardozko andre serora,
Errotu zarela diote
Alde bateko aldera.
Eskandala izigarria
Saindutzat du Mentaberri,
Enganatu nahiz herria,
Andre serorak ezarri!
7
Oilanda oilaskotaraino
Doha debozionea.
Hegaztin hauk elizaraino
Ikasten dute bidea.
Eskandala izigarria
Oilandak elizan kantuz;
Oilasko gazten boz berria
Harmairutik kukurukuz.

8
Jo duenean eguerdik
Dohaz serorategirat.
Altzo pean gerizaturik
Mentaberri jaunarentzat.
Eskandala izigarria
Mentaberriren zintzurrak
Xahutzen tu garbi-garbia
Bardozko etxe-bazterrak.
9
Ilar xehekin baltsaturik
Gaxinak ditu apaintzen
Eta mehenak saltsaturik
Aita semei zerbitzatzen.
Eskandala izigarria
Hegaztinez Tiso bizi
Zeinak ura eta ogia
Ez bailituzke merezi.

10
Donibaneko bidean
Tisoren orroitzapena:
Zubi tipi baten aldean
Gurutze bat emana.
Eskandala izigarria
Tisoren seme Jean hori
Aspaldi erretor nahia
italki
Bardotzen dugu bikari.
11
Semeak aitaren omena
Ez du galtzerat utziko:
Ez Mentaberriren izena
Ez da behin ahantziko.
Eskandala izigarria
Elizan eman derauku,
Erretor on batez herria
Nahi baitzuen gabetu.

12
Zenbait emakume hitzuntzki
Iñorant urgullutsuak
Ditu lehenik irabazi
Itsu-gidari itsuak.
Eskandala izigarria
Gau et'egun hor dabiltza
Beretu beharrez herria
Maingu tropa bat tringilka.
13
Ez zaitut zu ez behar egin
Paxuko debot atea
Maingu tringil horien berdin:
Berex da zure partea.
Eskandala izigarria
Zalu zabiltza hor gaindi
Puntxoinztatzen lege berria
Jende handiz jende handi.

14
Haroxaren andre limatu
Heren ordenako serora,
Ala urrun baita hedatu
Merezia duzun fama!
Eskandala izigarria!
Debotak oihuz elizan
Artzain onak erran egia
Mentaberrik ito zezan.
15
Hortara ziren aintzinetik
Artoski preparatuak
Mentaberrik katiximatik
Goiz mezan gonbidaturi.
Eskandala izigarria!
Jaunaren hitzaren plazan
Errebolta garbi-garbia
Predikatzen du elizan.

16
Elizaren profanatzerat
Disposatzeko sainduki,
Goizetik komuniatzerat
Ditu igortzen debotki.
Eskandala izigarria!
Mahain saindutik lekora,
Han janik Sainduen ogia
Dohaz fedez aldatzera.
17
Damu zitzaien aditzea
aintzineko igandean
Garbiki higanot legea
Eman zela jenden artean.
Eskandala izigarria!
Tiso zuten predikari
Bardotzeko Luther berria,
Eta ez aditu nahi!

18
Xikiro gizenen joaileak
Ez balitu kondenatzen
Ebanjelioko legeak,
Hura predikatuko zen.
Eskandala izigarria!
Xikiro ebaslen plazan
Glub berriko ez den guzia
Kondenatzen da elizan.
19
Hori da hori dolorea!
Banda hortako presunak
Ezagutuak izaitea
Diren bezain hobendunak.
Eskandala izigarria!
Heren ordenak Bardotzen
Elizaren fede garbia
Hasi dauku ganbiatzen.

20
Ministro zaharren doktrinaz
Ez baitziren hau gustatzen,
Mentaberriren katiximaz
Dire gozoki bazkatzen.
Eskandala izigarria!
Katixima ahantzirik
Glubeko doktrina berria
Ikasi du Mentaberrik.
21
Nork erran dio ausart horri
Erretor apezpikuak
Bizi zirela alfer gorri
Krimetan pulunpatuak?
Eskandala izigarria!
Aditzea kadiratik
Kalomnia hain latzgarria
Mentaberriren ahotik!

22
Hainitzak gordeak daudela,
Bertze batzu joan ihesi...
Bai zeren zin-egilen gerla
Ez baitezakete sofri!
Eskandala izigarria!
Zer nahi du Mentaberrik
Sasiatu bere egarria
Hekin odola edanik?
23
Zointan xaxpi liburutarik
Lunetekin, zuk, Paxkosa,
ikusi duzu Tisok baizik
ez dezakela konfesa?
Eskandala izigarria!
Azkenaz goiti Paxkosak
Ikasirik lege berria
Jujatzen ditu apezak!

24
Izenda netzake guziak
Zein bere tituluekin.
Ordean lista hain handiak
Ez lezake plazer egin.
Eskandala izigarria!
Eman dituzte Bardotzen
Tiso baten gezur larriak
Gozoki tuzte iresten.
25
Erretora bere ahotik
Nahi zuten galarazi.
Bainan hark egiaz bertzerik
Ez diote irakatsi.
Eskandala izigarria!
Justizian Mentaberrik
Eman du artzain onegia
Faltsoki akusaturik.

26
Lekukotzat ditu hautatu
Gezurtirik debotenak,
Bainan hauk ez zuzen kondatu
Irakatsi zaizkotenak.
Eskandala izigarria!
Baionan eman dutena,
Mentaberriren errabia,
Argitan eman duena!
27
Arrosarioak eskuan
Zauden aldiaren beira.
Nork erran zuken hauk golkoan
Gaixtakeria zutela?
Eskandala izigarria!
Baionan eman dutena,
Bardozko eliza berria
Laidoz estali duena!

28
Gizon galantik ere bazen
Lekukotzat igorririk.
Ez naiz batere estonatzen
Dakizkidanak jakinik.
Eskandala izigarria!
Erran behar dut nor diren,
Has dadin Bardozko herria
Jenden ongi ezagutzen.
29
Ezin helduz galeretarat
Aita bidean hil bazen,
Doienart gaztea, zu harat
Uste dut, helduko zaren.
Eskandala izigarriak
Eman ditutzu orotan
Kurritu ditutzun herriak
Mintzo dire paperetan.

30
Ez zaitut ez ahantzi behar;
Orai da zure aldia.
Okil beltz edo Etxezahar
Xartrusetarik jalgia.
Eskandala izigarriak
Bordelen eman ditutzu
Jakin tugu zure berriak;
Kopletan erranen tugu.
31
Pozoindatzaileak direla
Bordelen xartus guziak
Orotan banatu duzula
Badire froga garbiak.
Eskandala izigarria
Bordelen eman duzuna,
Goxea eta egarria
Sofri-arazi dautzuna!

32
Kalomnia ez bada hori
Ahal daiteken beltzena!
Eman diozu Ordenari
Gizon hiltzailen omena.
Eskandala izigarria
Orotarat heldu dena,
Hainitz urtez presondegia
Gozarazi darotzuna!
33
Hunen ondotik mintzatzeko
Nor zen diñe justizian,
Erretor on baten galtzeko
Zenbait hitzen aitzakian?
Eskandala izigarria
Debotak dire altxatu,
Bardotzen eliza berria
Behar zutela fundatu!

SAN KASTETENEKO
ANDREGAIAK
FILIPINEKO OILARRARI
Oilar kruel, oilar bortitz
O oilar fanfarruna!!
Gure oiloak bi aldiz
Alargundu tuana,
Goregi kantatzen baduk
Ereman bitoria,
Promes dauat, galduko duk
Laster hize bizia!
Bakea egin deneko
Ez bahaiz eskolatzen,
Ez baituk hauzotako
Oilarrak menaiatzen,
Anglaterran hautaturik
Erakarriko diat,
Gostatzen dena gostarik
Oilar mendekari bat.

Hire kolpe itsusiak
Jakin zituztenean,
Herriko oilar guziak
Bildu behar zituan
Bere lagunen odolaz
Arrazoin galdatzeko
Hire bizi kriminelaz
Heien mendekatzeko.
Gure oilar defuntuen
kukuruku eztiak
Jaiki-arazten zituen
Bere mugan sehiak
Ez dire aski nigarrak
Oilar hain maiteentzat
Hek bezalako oilarrak
Ez ziren eltzekotzat.

MADAMA BELTZUNZERI
(Aire huntan: Amodiorik
baduzula ez ziautazu iduri)
Eskal herrien edergailu
Parisetik etorria,
Zer inkontru gaixtoz daukuzu
Doluan utzi herria?
Zer bihotz-min!
Zu Ernanin!
Mineta oroz onetsia,
Jin zite zure herrirat
guzien kontsolatzerat!
Ernani zuk ihesleku
Behar ginuen ikusi!
Nork behar zintuen bidaldu
Zure herritik ihesi?
Ah! kokinak!
Gaixtaginak!
Ez dezakegu paira hori
Bihur-guzue bakea
Eta Mineta maitea!

Azor, beti zure aldean
Dago Mineta jarria
Eta guk beti bihotzean
Zure min hiragarria.
Ez dezake
Deusek ere
Zuk utzi duzun hutsa bete
Azor bezala gu ere
Minetari fidel gare.
Meharinen, Azor, ihausi
Egin beharko duk laster
Adioen eiten has hadi
Espainiako bizkotxer.
Ah Oxala
Hik bezala
Mineta zain ahal baneza
Ez litzaiokek itsusi
Hire koplatzaileari!

Bertsutan zure aipatzera
Monho bada atrebitu
Emiliak duke hortara
Hertsiki errekeritu
Hoben hori
Biek zuri
Nahi ginautzuke aitortu
Mineta maiz berriturik
Ahalik hurbilenetik.

URRUÑAKO JAUN ERRETORARI
Urruñako populuak Murde Urtubiari
Esker onak zor diotza zeren Murde Teillari
Sentesko eremutarik Urruñako herrirat
Erakarri izan duen haren gobernatzerat.
Urruñako habitantak aspaldiko urtetan
ilunbean bizi ziren, bainan hekin onetan.
Zeruak eman diote gidaritzat Teillari
Noizbait idek diotzoten begiak argiari.
Zer nahi gosta dakion Teillariren zeloak
Beti gudukatuko tu gizonen bizioak.
Bere artalde maitean ez baitezake sofri
Kutsua gatik badere edozein ardi eri.
Populu batek maiteki gizonen orroitean
Beiratu tuen usantzak ikusten tuenean
Profeta berri batzuez zorrozki jujatuak,
Penarekin onesten tu hekin jujamenduak.

Zer gertatuko da beraz ohiko usantzari
Teillarik nahi badio mutiriki jazarri?
Populuaren higuintza du bereganatuko
Eta bere artaldetik ardiak hastanduko.
Familiako aita onak egin zuen bezala
Sofritu nahi ez badu bere landan iraka,
Hazi onaren fruitua on diteken artean
Bihi ona kenduko du irakekin batean.
Elizako ministroen armarik puxantenak
Etsenpluzko predikuak, gonbidu samurrenak.
Izan dire beti danik... Bai uliak eztirat
Lasterrago biltzen dire ezen-ez minagrerat.
Tiranoek gatiboak gatez eta burdinez
Kargatzen ohi dituzte, arren hekin ordenez
Trufaturik ez daitezen bere gisa goberna!
Bainan Elizak uzten du libertatean gizona.
Sobra edo gutiegi gauza guzietarik
Beti kaltekor izan da eta egundainotik
Biziotik bertuteak berexi dituena
Ezagutua izan da ardirik justuena.

Zeloak ez balinbadu laguntzat prudentzia,
Karitate kartsu batek gidari zuhurtzia,
Uste dugunean egin ongi baino hobeki,
Askotan gertatuko da eiten baitugu gaizki.
Barkatu, Murde Teillari, baldin zure izena
Kopletan aipatu badut; ni hortara nauena
Ez da, seguratzen zaitut, nahikunde gaixtoa,
Bainan bai bide onerat zu erekartzekoa.
Omenak ekarri deraut hunaraino berria
Ongi damutua dela Urruñako herria.
Zu erretor einez geroz, oi hau berri tristea!
Arras galdu duelakotz bere bake maitea.
Nihork ez omen dezake egin zure gogora
Ez deus aski omen duzu joaiteko hauzitara.
Dixidatzen omen tutzu gazte eta zaharrak
Eta beldurrez hastantzen lausengatu beharrak.
Erraiten diren guziak neke zait sinestea
Zorrozki hala direla; bainan ene ustea
Zenbait huts egin baduzu, lehia handirekin
Zin-zinez nahi tutzula hek guziak desegin!

Karitate argitu bat emanez zeloari
Haren moderatzailetzat eta haren gidari
Erakarriko ditutzu ardiak korxilarat
Arimak hel-araziko zeruko loriarat.

AZKAINGO MENETEI
(Airea: Ah! vous dirai-je, maman)
Hirur gizon sakratu
Ahal tuzte koplatu
Zenbait meneta ausartek
Edo debot hipokritek,
Uztailaren bieko
Birjina ararteko.
Zenbat mende ote du
Gezurraren sor-leku
Azkain dela famatua,
Xinaraino aipatua?
Hau gezur-harrobia!
Beti da idekia.
Azkaingo hazkurria
Zein den miragarria!
Jaio deneko gezurrak
Einak ditu zain-hezurrak:
Sortu den egunean
Kurritzen du bidean.

Ez da beldur gau beltzen
Ez goizeko ihintzen.
Egunaz arto-jorretan,
Gabaz meneten dorretan,
Dabilala ausartki,
Mundu guziak daki.
Azkaingo iturriak,
Hango batel guziak
Eragintza saindu hortaz
Egun hautan gaindiz doaz:
Ez da nihon xokorik
Mukurru ez doanik.
Ordu bada has gaiten
Bertsuez ihardesten.
Noiztik hunat, koplariak,
Zarete hain miretsiak
Zeren artzain prestua
Agertzen den justua!

Dotzena bat urte du
Monho zutela deitu
Bikari Uztaritzera
Herri hain ohorezkora,
Hangotz gai aurkiturik,
Ez Azkaindik kendurik!
Orai ere non nahi
Monhoren omenari
Azkaindarren gezur tzarrek
Ez hango andren biltzarrek
Ez diote garabik
Egin bidegaberik!
Sobera dakiela
Ederki mintzo dela!
Zeren berek ez dakiten
Askotan zer derasaten,
Diote iratxaki
Eta pleintan ezarri.

Iragan abendoko
Bai eta lehenago
Erakutsi zuen plana
Inposaren arrolena
Egina buruilean
Parisko Biltzarrean.
Ez liteke itsusi,
Baldin Monho gidari
Hartu balute Parisen
Eta hark hemen asmatzen
Lituzkeien ordenak
Balire han emanak!
Ez ahal da gizonik
Sinetsiko tubenik
Landak eta supazterrrak
Betetzen tuzten gezurrak
Azkain nahiz argitu
Monho zaio mintzatu.

Zorigaitz herri huni
Zeren aintzin-gidari
Itsu-gidari itsuak
Izan diren hautatuak:
Ideki da leizea,
Segur du han sartzea.
Izanen da eguna
Aitortuko dutena
Sinetsi balute Monho
Ez zaiela gertatuko
Ontasunen galtzea
Ez gosetez hiltzea.
Gizon zuhurrak ere
Herri huntan badire.
Batzuen tontokeriaz
Eta bertzen ausartziaz
Arras ahalkatuak
Eta estonatuak.

Nola bada diote,
«Xuxen joan nahi dute,
Bide makurretan baizen
Egundainotik ibiltzen
Jakin ez duen hori
Duteino aintzindari?
Barkatu, Azkaindarrak!
Berex bitez akerrak
Ardi amultsu hetarik.
Ez den otoi ofentsarik,
Erran badut garbiki
Nork zer duen merezi.
Orai lege berriak
Egin dire guziak.
Hek ongi istudiatuz,
Hei umilki obedituz,
Bat bederak behar du
Bere ona bilatu.

Jaunak eman legea,
Elizaren fedea
Beti salbo direlarik
Ez da batere dudarik,
Guziek behar dugu
Errege obeditu.
Zeru-lurren Jabeak
Ezarri tu printzeak
Populuen aintzindari,
Nazionen buruzagi.
Hargatik behar dugu
Errege obeditu.

GARAT GAZTENAREN
ETA ITHURBIDENTZAT
Garat eta Ithurbide bozak errepikatuz
Eskaldun leial guziek kopletan izendatuz
Merezi duten bezala beti lauda zatzue
Bati eta bertzeari eskerrak emotzue.
Eskaldunen omen ona hek dute hel-arazi
Erregeren tronuraino bai eta ardietsi
Estatu jeneraletan Eskaldunen auhenak,
Eskaldun beren ahotik izan diten entzunak.
Erregeren ordenetan ez ziren aipatuak
Eskaldun leial batzuen herri ohoratuak.
Bainan laster Ithurbide hortaz baitzen ohartu,
Lapurtarrak berehala zituen kontseilatu.
Baionako Senexalak eman ordenantzari
Protestazione batez zitzaion ihardetsi.
Eskaldunen arrazoinak Garatek presentatu
Eta Erregek guziak onak ditu kausitu.

Gauzak hain ongi hasiak ongi akabatzeko,
Garat eta Ithurbide behartu aintzineko:
Eman bekizkiote beraz zor zaizten ohoreak,
Hek izan direnaz geroz Eskaldunen loreak.
Garat eta Ithurbide parti bitez gorterat
Eskualdun guzien partez Luisi erraiterat
Gure nahiaren pare balitz gure ahala,
Laster bere deskantsuaz goza litekeiela.
Haren eta gure penak errotzue humilki,
Iturburu beretarik datorzela segurki.
Merezi ez duenari fidantzia emanez
Garela aflisituak dolorerik minenez.
Estatua eri dela banatu du berria;
Bainan ezagutuz geroz gaitzaren iturria,
Askiko da duda gabe, haren sendarazteko,
Zenbait menbro pikatzea bertzen kontserbatzeko.
Erregek jakin behar du prest direla behintzat
Behar dituen guzian, bihotz onez harentzat,
Gure neke-izerdiak eta gure odola
Orai eta gero ere lehenetan bezala.

Mendi idorren oinetan ontzen ditugun lurrak
Bere ganik ez balire diren bezain agorrak,
Ez zen agertuko nihon eskaldunen parerik
parte on bat jasaiteko estatuko zorretik.
Ez dire beti beharrak emanez sokorritzen
Diruzko laguntzen orde gortearen argitzen
Ariko den erromesak askotan gehiago
Lagunduko du Errege aberatsenek baino.
Eskaldunen bihotzetan diren sentimenduak
beren printze onarentzat egin tuzten botuak
Zeruak entzun baletza, gure Erregek segurki,
Hainitz urtez erregina lezake dohatsuki.

IHARDESTEA
Koplari aprendiz batek gogoan pasatu badu
Bertsu hotz batzuen bidez Lapurdi gobernatu,
Sinets beza frogaturik enganioan zela,
Lapurtarren xoratzeko bertzerik behar dela.
Bordaletik etorri den hitz-egile handiak,
Ithurbideren alde mintzo ziren guziak,
Agertu den bezain sarri, ditu ixil-arazi:
Eta lengoaia berri bat diote irakatsi.
Uztarizko parketaren inguru gehienak,
Tabernako salak eta zokorik ilunenak
Errepikaz egon dire gabaz eta egunaz
Garatentzat egin diren botuen oiharzunaz.
Mundu handiaren bixtan mintzatzen ohitua,
Nihon parerik gabetzat haltoki laudatua
Ahaiderik hurbilenaz izan denaz geroztik,
Nor bera beiratuko da bertzela pentsatzetik.

Erresumako zein herrik eta zein probintziak
Igorriko tu gorterat gizon hain bereziak?
Estatu Jeneraletan herritarren zuzenak
Hauk baino kartsukiago beiratuko tuztenak.
Herritar kalitatea ez balitz ere aski
Jaun hauk gure intresetan sar-arazteko finki,
Esperantzatzeko dugu bertze maneraz ere:
Lapurtar gehienekin ahaide omen dire.
Lapurdin zer egiten du arbaso-etorkiak?
Beti noble izan dire Eskaldun haur guziak.
Ez dute jende handiek beraz zeren gorritu
Gaztelu-dunen askazi direlakotz aurkitu.
Idalgotan sartu gabe direla sinetsiak
Gure osebak direla edo gure kusiak,
Deputatu egin tugun Garat anaia biak
Ardiesten badituzte gure galde guziak.

GARATEK ERREGERI HILTZEKO
ARRASTA IRAKURTU ONDOAN
Zori gaixto egin zela hunelako hautua,
ala ni kausitzen bainaiz ongi urrikitua,
Mustro baten ohoretan bertsuak moldaturik
Eta Lapurtarren bozak harentzat galdaturik!

NAFAR GOXOAN
(Sur l'air: Dans cette étable, etc.)
Nafar goxoan
Trenpatuz bizkotxak
Hartu ondoan
Altxaturik bozak
Erragun bertsutan
Kurruxa plan, plan, plan
Gure xangrin guziak
Diren ehortziak
Nafar goxoan.
Zure grazian
Koplari berria
Egun guzian
Dut nafar xuria
Edaten desertan
Kurruxa plan, plan, plan
Ez daut onik egiten
Ez badut edaten
Zure grazian.

Plazer baduzu
Kafe pusagarri
Edanen dugu
Zahar edo berri
Zure ohoretan
Kurruxa plan, plan, plan
Saskot ezti hortarik
Beirattoa beterik,
Plazer baduzu!
Galduak gatik
Betiko deximak
Urrikaldurik
Gutaz jende onak
Olatak elizan
Kurruxa plan, plan, plan
Dire ofrendatuko,
Deximak betiko
Galduak gatik!

Ez dut aurkitzen
(Hau da bihotz-mina)
Nola deitzen den
Eskaraz xangrina.
Eskara garbia
Hurren ahantzia
Alferretan nabilla
Izen horren billa:
Ez dut aurkitzen.
Eskerrik asko
Diotzot eskaraz
Edari goxo
Egorri dautanaz
Apezen koplari
Herritar onari
Eskuz eta bihotzez
Ein tuen emaitzez
Eskerrik asko.

ORROITZAPENAK
Mundu hunen hastapenetik
Gure egunetaraino
Kain infamearen ganik
Ez da jautsi Pinet baino
Munstro itsusiagorik,
Robespierre eta Jourdan
Gizonen etsaiez landan
Ez Frantzian, ez Europan
Hain fama gaixtoagorik.
Robespierrek Pinet horri:
«Gu gaituk nausi Frantzian
Flakoenen espantagarri
Manatuz egun guzian
Zenbait heriotze berri
Jenderik aberatsenak
Utziz bere ontasunak,
Diru ezin eremanak,
Joanen dituk ihesi».

Presondegirik ilunenak
Izan dire hautatuak.
Handik lekora gillotinak
Ditu egotzi buruak
Milion inozentenak
Konplitu gabe arrola:
Oraino bortz ehun mila
Pikatu behar zirela
Eman ziren ordenak.
Eskasturik presondegiak
Hanbat jenderen sartzeko,
Elizak eta jauregiak,
Komentuak azkeneko
Bete zituen guziak
Haurrez eta emakumez,
Apez eta Birjinez,
Nahi zituen bitimez
Tiranoen errabiak.
Erran zuten haste-hastetik
Ez zutela utzi behar
Frantziako lurretan xutik
Zela gazte edo zahar

Batere aristokratik.
Itzal horren kontra gerlan
Kokin guziak armetan
Ziren bazter guzietan
Altxatu ordu danik.
Gazteluak zituzten sutan
Kutsu gaixtotik garbitu;
Hetako jendeak ezpatan
Aristokratzat pasatu,
Edo urkatu lanternan.
Azkenekotz gillotinak
Ez ezpatak ez lanternak
Ezin akabatuz lanak
Mitralla zen hautatu.
Bazter guzietan baziren
Robespierren lagunak
Azkenaz goiti Donibanen
Herritarrak, Eskaldunak
Harekin bat egin ziren,
Pineten esku-makillak,
Arrogatzaile abillak,
Orai aski haur umillak

Iduri duten arren.
Erran komuna den bezala
Ezpataz jotzen duena
Ezpataz perituko dela,
Berantegi hatzemana
Robespierre krudela
Gillotinan da finatu;
Ez ziteken hanbat damu,
Lagun hainitz izan balu
Akaba zadin gerla.
Azkeneko haize ezti bat
Sortu da Orientetik:
Hark untzia portu onerat
Ekarri dauku salborik.
Eigun penen ahanzterat.
Gure jelos den guzia,
Gora mintzatu nahia,
Zarpan emanik mihia
Badoake xokorat.
Alferretan tuzte eginen
Zokotan egin ahalak

Traidoreen hatzak Parisen
Kontsularen sentinelak
hasi ditu ezagutzen:
Ez bazuten ere uste,
Terroristei bere parte
Kario gostako zaizte
Maxina infernalak.
Bakea laster ein baladi,
Kanpoan tugun etsaiekin.
Barneko etsaien temari
Baginakike zer egin.
Damurik ez da zilegi
Gardatuz bardintasuna
Legetan den zaharrena
Berek egin daukutena
Bihurtuz bakotxari.
Ordu da egin dezon leku
Tristeziak gozoari:
Nigar karatsak baditugu
Aski luzaro ixuri.
Denbora da ganbiatu:
Terroristak kargutarik

Apartatuak jadanik
Begitarteak ilunik
Doluan dire sartu.
Orroit zaitezte, Lapurtarrak,
Zenbat duzuen sofritu
Baldin terroristei indarrak
Ez balitzaizkote kendu
Sekulan zuen nigarrak
Ez zirela xukatuko
Gauza horren frogatzeko
Ez dut urrun joan beharko,
Badaki bat bederak.

POETEN ERRENKURAK
APOLONEN KONTRA
Norentzat sor-arazten du Apolonek urrea,
Hain eskasa egitekotz bere haurren partea?
Parnaseko gobernuan ez da lege justurik.
Ez beraz mirets poetek ez badute dirurik.
Burraso bihotz gogorra, ez dugu konprenitzen
Holako diferentziak nola tutzun sofritzen.
Zu trionfan altxatua zaldirik ederrenez,
Eta zure haurrak beti errestatuak oinez.
Zu poxirik friantenez beti sasiatua,
Edari deliziosez bihotza goritua;
Zure haurrak ez ditutzu batere urrikari:
Gosea sofritzen dute, ura dute edari.
Mendiak beztitzen tutzu, bai sorroak belarrez,
Kanpañetako arbolak hanhat fruitu ederrez.
Nondik heldu da Poetak, zure haur onetsiak
Baitire sasoin guziez hain zirtzilki jauntziak?

Zure palaziorakotz ez duzu deus sobresten:
Sez Bask ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.