Napoleon Lehena - 5

Süzlärneñ gomumi sanı 3682
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1829
27.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
Kanisberg hartu zuten fransesek segidan,
Eta han kaustu ere zer ian eta edan,
Hirurehun bat untzi arintzeko gerla,
Urre eta zilharrez erabil ahala,
Hein bat bi ehun mila xispa angelesak,
Rusiarrei egorri axkide herresak.
Franses etsai guziek harmak han zituzten,
Handik herioari su ematen zuten.
Ithurri abaratsa etsaientzat hura,
Bainan behingo zuen galdu bere ura.
Napoleonek indar bazuen orduan,
Bi zathi egin zuzken nahirat munduan,
Utziz Rusiarentzat iguzki aldeak
Eta beretzat hartuz mendebal bideak.
Teltsiten egotu zen pausatzen bezala,
Harat mundu guzia beira zagokola.
Soldadu asko ziren hasiak unhatzen,

Etziren gehiago hiltzeaz iostatzen;
Hainitz ziren erori guduko bidetan,
Gaindiz ziren zauriak gorphutz guzietan;
Bazitusten batzuek bere ontasunak;
Gehiagoak ziren deus gabe zirenak,
Eta bizi nahiak deskansu herritan,
Bere buraso maiten inguru eztitan.
Autrixia, Prusia, berekin Rusia,
Xahuturik bakhotxa harmaden pesia,
Beira zauden nola zen Napoleon mintzo
Utzi gabe mihia, nola baitzen atzo,
Erraterat zoroki etzela beldurrik
Fransesek zituztela hasteak bakharrik.
Niemen egin zuten, uraren gainean,
Egurrezko zola bat, lan handienean,
Eta han Alexandre Napoleonekin
Mintzatu zen bakeaz, bihotz garbirekin.
Prusiako errege etzen gabe beldur,
Etsuken iguriki alderako agur,
Napoleon baitzuen ihesi itsuski,
Egiteko artetik traidoren asiki;
Utzi zion halere erresuma erdi,

Ez nahiz ezeztatu Alexandre handi.
Etzuen horrengatik osoki beretu,
Denborak barnekoak erakusten ditu;
Ethortzean parada ungi pagatzeko,
Harturen ditu harmak kontra egiteko.
Hasi zen Napoleon anaien altxatzen,
Hetarik hiru gora errege ezartzen,
Eta oro zirela nolaspeit moldatu,
Angelesa bakharrik zen bazter gelditu,
Aphaldua, ixilik, gathetan bezala,
Dixiduzko ezpata buru gain zuela.
Franzia zen orduan munduko lehena,
Errege zuen kasik haurretan askena.
Angelesak Portugal alde zuelakotz,
Ixuri bat bazuen bere gauzendakotz.
Napoleonek hori ez ungi ikusi,
Eta bide trabatzen berehala hasi,
Egorriz Portugalat Junot ienerala,
Han eman zezan arren angelesak hola.
Hango erregea zen Bresilat ioana,
Utziz bere lurretan nausi nahi zena,
Nahiz gauza errex zen tokien zaintzea,

Ikusiz non nahi den hango menditzea,
Eta ere fransesak gosez iretsiak,
Bere biziz erdiak bederen etsiak,
Zeren bide luzean lehertu baitziren,
Eta doiean xutik ondar batzuk ziren.
Hamabortz ehun ziren Lisbonen sartzean,
Zaldi eta kanoiak gibel sasitzean,
Orthuts kasik guziak, larruak ageri,
Itxura gehienek herio iduri.
Horra zer iendek zuten khoro Portugalen,
Etzen bada mendea errege ahulen!
Fransesa nausitu zen oren errexean,
Gudu bat egin gabe hirian sartzean.
Erran ere badar da, fransesen izena
Gai zela emateko beldur handiena.
Napoleon orduan gai zen orotako,
Indarrik handienak zituen meneko.
Egin ere zituen Printze, markis, konde,
Inguruan zituen guziak axkide.
Etzen ethorki behar izateko handi,
Aitoren semea zen ahantzi aspaldi.
Handitzeko aski zen ungi gidatzea
Bakhotxak herrunkako zuen burutzea.

Edozein gortherat zen lanekin higaten,
Eta zuen khoroko lilia egiten.
Napoleonek hemen huts bat egiten du,
Haren orroitzapena nihork ez du galdu.
Fransesekin zabilan lagun Españia,
Hauzo bezala bethi ungi ethorria,
Errege zen orduan Karlos laugarrena,
Iadanik zahartua, indarra ioana,
Manuel, Godoiren nahiak eginez,
Bihotza atzemanik zenbat oren onez;
Napoleoni zion harmada ematen,
Untziz ere itsasoz laguntza egiten;
Bainan etzitzaioen hori izan aski,
Egin zion ondikoz azpitik asiki!
Fernando etzen ungi bere aitarekin,
Zeren hunek zeraukan Godoi berekin;
Hola zen erresuma bi alderdi iarri,
Gauza ondorio tzar zuena ekharri.
Franses soldadua zen sarthu Españian,
Errege laguntzeko zuen aitzakian,
Bainan guti baitziren xuxentzen makhurrak,
Kanporatu zituztan (sic) barnetik adarrak.
Napoleon Baionan zelarik egoten,

Espaniako iaunei manatu zioten,
Ethortzeaz harekien gauzen xuxentzeko,
Karlos eta Fernando bakez ezartzeko.
Ethorri zirenean, maska arthikirik,
Erran zioten nola, khoroak utzirik,
Behar zuten bethiko Espania hustu,
Eta hango, bertze bat, nausi ezagutu.
Etzituen errexki ekharri hortarat,
Bainan erori ziren nahiz zen borxarat.
Beraz, Godoi, Karlos, eta erregina,
Trinitate ariaz elkharri zagona,
Italiarat ziren ioan ophur baten,
Fernando Valenzian zutelarik uzten.
Napoleonek zuen eman Espanian,
Bere anaia Iosep, ustez bitorian;
Bainan etzuen hartu, hark uste bezala,
Ordutik Españia herran sartzen zela.

Sobrak sobra baitire, podore handiak
Gal distuzke (sic) indarrak, hautsiz murruak.
Gerileroak ziren mendiz abiatu,
Eta behingo sua handi zuten piztu
Non nahi buruz ziren franses soldaduri,

Zorigaitz bertzetarik urruntzen zenari!
Angelesa aspaldi baitzagon zelatan,
Hedatu zuen harma español bidetan,
Egori bethi gizon indar berratzeko,
Ezin galduz gogoa franses hondatzeko.
Aspaldion fransesek beldurrik etzuten,
Non nahi bitoria segura zaukaten;
Bailen izan ziren gaizki ethorriak,
Han zituzten atzeman lehen elhorriak,
Han ziren soldaduak eman ihesari,
Utziz asko bandera bere etsaieri.
Ez hola ikusia, Napoleon handi
Etzen negu aldean egon ahal geldi;
Bainan ikusiz nola espagñol zaharra
Hasi zen harma xuriz hedatzen beldurra,
Egiten ere hainitz sarraski bidetan,
Hilez atzeman oro franses arropetan,
Ioan zen bere buruz gerla egiterat,
Sarthu ere errexki Madrilgo hirirat.
Rhinarat Napoleon baitzuten galdatzen,
Harat da arranoa Madrildik botatzen.
Ikuziz (sic) austriarrak ioan zela urrun,

Errenkura bihotzak eginez berrehun,
Ustez ere padara ona zukeiela,
Harmak hartu zituen berotuz odola.
Lehen egunetan da Bavieran sartzen,
Tyron bera segidan duela beretzen.
Napoleon badoha Parisko hirirat;
Hala nola Paristik Rhinaz bertzalderat.
Laster du Baviera beretzen harmekin,
Errege dioela itzultzen berekin.
Abensberg, Laudshur, Ekmul, lauhazkan arthikiz,
Ratisbonne, Ebersberg, kolpe minez ukiz,
Bitoriaz Vienna bere du egiten,
Eta handik Erroma fransesei ematen.
Aita Saindua preso ioan ez baledi
Izar geldi liteke Napoleon handi;
Savori eta Grenoblen behin ezarria,
Fontaineblau laster zen izan egorria.
Bainan etzuen galdu deus Aita Sainduak,
Ez baitzuten ibiltzen iaunek ez munduak.
Erregen ikhara zen; gizon handiari
Eman zion zer egin, nahiz haur iduri.
Etzuten dixiduek batere izitu,
Hain guti afruntuek oren bat khexatu.

Kaustu zuen Franzian fedea bizirik,
Berak ikusi zuen bidez zohalarik;
Iendea iartzen zaion urrun belhauniko,
Nahiz gathibo zohan, dohain galdetzeko.
Karrosatik zamari laxatuz askotan
Iendek zuten eraman bide batzuetan.
Sarthu zen franses Lobaun, Danube ondoan,
Eginez bere zubi, zimendu sendoan.
Eslingen galdu zuen Lannesek bizia
Gerlako dohain zuen prezatu hazia.
Lau ehun mila gizon baziren harmetan
Wagramen gero egin ziren sarraskitan;
Han zuten austriarrek galdu hainitz iende
Eta ondarrek oihuz berek bake galde.
Izan zuten bakea, bainan ere gosta,
Etzelakotz gudua nihoren iosteta;
Galdu suzten Istria, Frivul, Kroatia,
Karneol, Illiria, eta Dahnetia.
Angeles harmada zen Zelanden agertu,
Dohatzu balin bazen arin eskapatu.
Hark eman zuen bide Hollandan sartzeko,

Eta hollandesaren fransez egiteko.
Gora zen Napoleon ezin gehigo,
Bazuen ohorea buruaz gorago;
Bainan etzuen haurrik Josephina ganik;
Uzten du andre hori etsaiak emanik!
Malmaisonat badoha ixil Josephina,
Napoleonek hartzen andre dohakona!
Atzematen du aise errege gorthetan,
Austriaren gortheko alaba haututan.
Hemendik hasia da goibeltzen izarra,
Nahiz hori aitzean egin duten farra.
Gizon zen Napoleon, bertzeak bezala,
Iakin behar zukein lege bazuela;
Bertzentzat zazki zena hartan etzen ungi,
Nausi gainean dute azpikoek begi!
Giristinotan nihork etzion barkhatu,
Zeren zuen bigarren andrea hautatu.
Gauza xume da hori hainitzen begitan,
Flako baitute fede sainduen bidetan;
Bainan guziak ditu Iainkoak ikusten,
Nahiz ez duen deusik nihori erraten;
Eta hanbaten kontra gauza egitea,
Kolpatuz katoliko denen sinhestea,

Gauza da ez-arina, bainan dorphetarik;
Handiek ere lagun behar bertzetarik!
Gora iarri direnei etzaite zilhegi,
Ez laukatena berek nihorentzat ungi.
Ezdu mirail beharrik ozar den gaizkiak,
Ez dituzke besoak sobra itxikiak.
Batek egin duena bertzentzat ungi da,
Hola dute gaizkiek bethi abiada,
Hola dire ethortzen nahasdurak maizko,
Erresumen erraiak hilka ibiltzeko.
Egin lukena bati Eliza sainduak,
Nahi luke nor nahik, higituz debruak.
Napoleon ez balitz ezkondu bietan,
Hobeki izanen zen xristau bihotzetan;
Bazuen sinhestea nahi zueneko
Etzen Bernadotte bat deusetan nahiko;
Agerian erran du mundua guziari
Etzuela sinheste salduko khorori!
Bainan gizona gizon, eror baititeke,
Haren huts aithortzea gaizki ez diteke;
Zertako gorde hutsa, guziek iakina,
Zeinaren ondorio baita dakiguna?
Zena zen egon balitz, Napoleon garbi,
Ez balu ganbiatu gortheko zurubi,

Ez, bat bizi zuela, bertze andre hartu,
Lehena nigarrean bethiko hondatu,
Hil ziteken gorthan utzirik ondoko,
Bere anaien seme zena hautatzeko,
Ez baziren anaiak bizitzen luzeki
Beretzat beiratzeko tronurako alkhi.
Urtheak ioan eta, zer dugu ikusten?
Hark nahi etzuena, Iainkoak onhesten!
Napoleon hirua etzen tronurako,
Baliatu balitz haur ezkontza kontrako!
Ez da guri sobera hemen erratea,
Uzten Napoleonez bertzen sinhestea.
Urthe ioan orduko bazuen semea,
Nihor ez bezala zen agurtu umea;
Erromako errege egin zen hastetik,
Besta handiek zuten segitu ondotik.
Bozkario guziak aitak erakutsi,
Gasturik handienak batere miretsi.
Bizkitartean etzen lehen bezin maite,
Hutsek ondorioa bethi uzten dute;
Aita Saindua zuen hertsatu sobera,
Horrek khexatu aphez zuena gogara;
Amak etziren alde, semeak galdurik,

Sua bazohan hola bihotz askotarik.
Gerla bakhotxak zuen hainitz gizon behar
Laborantzako ziren zenbait atton zahar;
Errenkurak baziren eta ez xumeak,
Pean hiltzeko ziren sor ahal semeak!
Bitoriek zituzten oihuak ithotzen,
Balentriaz baitziren orotan hedatzen;
Eta handi ere zen enperadorea,
Non nahi zuelakotz ogale lorea
Eta zeren Franzia zaukan handiturik,
Ezdu orai erdia lur ordukotarik.
Danemark zuen orduz izari negutik,
Rhino seinalatua iguzki aldetik;
Egerdian berritz Sizilia biak,
Edozein erresumen Khoroko liliak.
Eremu hoitaz kanpo, izarrak bezala,
Noratnahi Franzia segitzen zutela,
Hor ziren Vestfalia, Saxe, Polonia,
Baviera, Wurtenberg, Suizia, Prusia,
Portugal, Españia Italierekin,
Iduri bethi behar iguzkiarekin.
Etzuen iraun behar handitasun horrek,

Ezin iasana baitzen gorthetako herrek.
Iarri zen gerlan finki Español gogorra,
Etzuen bitoriez egiten adarra;
Etzen on fransesekin gudu egiteko,
Baimen hoberena zen artetik hiltzeko;
Lau ehun mila gizon gerlari lehenak,
Bitoriaz non nahi ibili zirenak,
Suntsituaz zohazen gerla itsuetan,
Biziez gabetuak nonhaiko zokhotan.
Gizon galtzeak hola zuen argiratzen
Franses iende nola zen errexkien zaurtzen.
Sasitan zen Español non nahi gordea,
Zelatatuz hiltzeko bakhunen iendea,
Edo atzemateko ianketa zohana,
Soldadu zenbeitekin, eginik itzaina.
Deus etzuten balio kanoien meneko,
Nausi zakiten franses gudu orotako;
Bainan bethi ehoak, bethi sortzen ziren,
Herensuge bezala, kontra fransesaren.
Etzen bizi luzerik atzeman gaxotan,
Herioa iarri zen arropa beltzetan;
Emaztea gizon zen gerla ilhuneko;

Komentuak soldadu, su pitzarazteko:
Hortako zahar, gaste, haur bulharrekoak,
Zaramatzan ausarki franses herioak!
Angelesa zokhotik bere herrarekin,
Su ematen hari zen ahal guziekin.
Bazuen Dorbalenton, gizon aiphatua,
Eho zuten orduko, bethi altxatua,
Buru hotzeko gizon, ona irauteko,
Egiten zen guduan lehena Kadizko!
Bazakitzan bideak ihes orenetan,
Irabazi guti zen haren ehotzetan;
Ianaria bazuen, itsasoa bere,
Etzuen beldurtzeko herrietan ere.
Etzuten nihon etsai, fransesak bezala,
Alde zuen non nahi iende española.
Angeles oro zuen manuen azpiko
Etzuen bertze batek deusik errateko,
Hark nahi zuenean norapeit athera,
Egin zuzken guziak xeden arabera.
Etzen hola fransesa aspaldi guzian,
Etzen elkhar aitzerik hetako nausian;
Ieneral bakhotxa zen bera bere nausi,

Etzuen nihor nahi manatzen ikusi.
Bakhotxa bazituen bere bitoriak,
Bainan guti zirauen hainitzen hirriak.
Zaragoza hiri bat zaharrenetarik,
Bere haurretan kaustuz odol berotarik,
Seinalatu izan zen harmekin bethiko;
Fransesez bertzei on zen bethi irauteko.
Ehun mila gizonen erdi zuen galdu,
Hek ziren bethi nahi zuketenak zaindu.
Kaditzen españolek iunta eman zuten.
Iduriz ephe gaxto hautatu baitzuten,
Negu aldean zuten tropa hoberena.
Napoleonen lagun arian ioana,
Ahantziz Pireneak axkide ordutan,
Iarria ere handi guduko lanetan.
Etzuten erregerik elkharren aitzeko,
Halere bildu zuten franses xahatzeko.
Berak, bere indarrez, gerlan ziren iarri,
Gobernu ere zuten tieso ezarri.
Handitan guti zuten laguntza aurkhitu,
Gehienak beldurti baitziren agertu.
Halere munduan zen iende lehenari,

Gerla oro ikusi soldadu handiri,
Buruzagi zutenek nausi hoberena,
Napoleon su eta burutan lehena,
Espagñolek besoa zioten altxatu,
Haburinekin zaizon kontra abiatu,
Iakinak aspaldion gaitz denen berriak,
Amor ez emateko lege pizgarriak.
Iokatzen dire ungi, zuhurtzia iari,
Egundaino bertzerik ez-egin iduri;
Edozein ezkinetan elkhar zuten aitzen,
Min berek baitzituzten bihotzak distatzen.
Zortzi ehun lekhutan baitzen Laromana,
Bernadotek berekin lehen eramana,
Aitu zuen ordutik espainolen berri,
Bilhatzen du arinik bere sortze herri.
Hirur urthe handitan iraun zuen gerlak,
Bortz buru arraildurik berunazko balak,
Eta Napoleonek etzuken garaitu
Iende bat, zituena bere harmak hartu,
Beiratzeko sinheste, errege bezala,
Ikusiz aldarea arrobatzen zela.
Fransesek bitoria hainitz eramaten,

Bazter guziak harmez lazduran ematen,
Ieneral gehienek biltzen ohoreak,
Erregek etzituzten hautatu loreak;
Bainan azken buruan, espainol nausitzen,
Eta bere etsaiak herritik kasatzen.
Iosep zuten Madrildik ihesi egorri,
Kolpe tzar Bitorian zioten ekharri,
Utzaraziz urreak sartzeko Franzian,
Berritz ez gibeltzeko emanez etsian.
Fransesa Espanian behiti zohala,
Etzohakon neguan nahia bertzela;
Alexandre, itxura ederren ondotik,
Hasi zen atheratzen eztena golkhotik.
Angelesen blokeak min zion egiten,
Bere Komerzioa errekan ematen.
Haustan (sic) du beraz tratu Tilsiten egina,
Eta iartzen fransesen etsai handiena,
Emanez aitzakia, Napoleon zela
Ezin bizi gizon bat bertzeak bezala;
Guzien nausi bera nahi zela eman,
Etzitekela nihor halako atzeman.
Napoleon zen gizon etzena izitzen,

Eginbideak zion burua beretzen;
Eta beiratu gabe toki urruneri,
Hango hotz hirriskutsu, ezin iasaneri,
Ematen da xedetan Rusian sartzeko,
Eta haren iendeaz beso gorritzeko.
Biltzen ditu harmada ezin sinhetsiak,
Heldu zaizko bidetik lagunen pesiak.
Sei ehun mila gizon baziren arrotzak,
Fransesen zituztenak iduriz bihotzak.
Eman zen bera buru tropa guziaren,
Etzuken beldur izan lurrean nihoren,
Beretzen du Wilna, etsaia ehotzen,
Basa eta ogalez delarik trufatzen.
Aroa zuen bada ezin gaxtoago;
Ez da nihoiz erori hedoi pisuago!
Gaitzek ere iadanik txar abiadura,
Argitu nahi kasik geroko denbora!
Ihesari eman zen bideko iendea,
Harrestatuz berekin zuen arthaldea,
Xahutuz ianariak, ziren tokietan,
Hamen bat utzi gabe, franses haztekotan.

Alexandre, ikuziz, fransesa etzela
Suan bentzutzen ahal, edozein bezala,
Beharrik bide horri zitzaion orroitu,
Goseak indar oro zebatzen baititu.
Hor hemenka baziren rusiano asko,
Hiri eta arteken heinbat trabatzeko.
Bainan non nahi ziren arin egorriak,
Agertzean harmaden seinale gorriak.
Bitoriaz aberats, franses da hurbiltzen
Hiri rusek Esmolensk dutenetik deitzen;
Eta gudu bat zen han egin handiena,
Rusiano odolak gorritu zuena,
Ioaiteko ondarrak lasterka ihesi,
Hiri sutan emanik, fransesen ielosi.
Moskuraino joan zen fransesa nausituz,
Gose eta uriez kasik ez orroituz.
Rusianoak ziren han behin gelditu,
Noiz bait nahiz fransesa harmekin zehatu.
Rusianoa dabil aspaldi iheska,
Ez duke nihon egin etsaiei atheka;
Bainan erresumako hiri lehenean,
Haren haur handienak sorthu direnean,

Mosku enperadoren hiria ikusiz,
Haren begiratzea nihoiz ezin etsiz,
Iartzen da egiterat buru franseseri,
Eta su ematerat kanoi guzieri.
Herioa hurbildu bihotzari bada,
Deusetako den oro zainetan iartzen da,
Eta bilduz ahalak, doblez da handitzen,
Etsaia duelarik askotan harritzen.
Etzen bihotz gabea, rusiar gizona,
Irakutsi zuen ia kharrik biziena,
Iraun su handirekin gudu minenetan,
Ihesi ioan gabe, herio bestetan.
Halako iende batek egin zuken asko,
Erresuma bihotza iotzen ez uzteko.
Hartu ere zituen bide hazkarrenak,
Suntsitzeko ahalaz nahi fransesenak;
Harma guziak bildu, tokiak hautatu,
Nahiz azken hatsean, etsaia hondatu.
Napoleon sukharrez hari zen erretzen,
Etzuen zeren egon gaitzaren arthatzen;
Bere burua zuen beharrez xulatu,
Hango inginu handi nahiz baliatu.
Eta laster iarri zen, behar handitarat,

Nihoizko su gorriri buru ematerat.
Hamabi ehun kanoi orroz hasi ziren,
Gerlari ohituak higitu baitziren,
Hasi ere bai behin zinak eta minak,
Ikusiz lerro oso bonbak eramanak.
Napoleonek zion erran harmadari,
Hastea ematean gudu lazgarriri:
«Huna zuek galdetu egun handi hura,
Bitoriak behar du eman franses gura.
Ez ditutzue urrun ontasun handiak,
Neguko atherbean deskantsu bahiak.
Adi bezate noizbait menderen mendetan,
Zer lehoinak zineten Mosku ingurutan.
Erran beza bakhotxak, hemendik lekhora,
Altxatzen duelarik bethi buru gora:
Han nintzen Moskun hartan, franses lehenekin
Ehoztean rusiar bonba gorriekin!».
Abiatu zen sua zazpi orenetan,
Zeru lurrak zirela ikhara larritan.
Aho gorrietarat Davoust da hurbiltzen,
Hoita hamar kanoiek dutela aitzintzen;
Tiroka hari dire rusiano denak,

Ixilik dagozela xizpa fransesenak;
Hala nahi baitzuten etsaia iokatu
Edo hekien sua hobeki akhitu.
Kanpan, aitzindari bat, lagun askorekin,
Erortzen da zauritan, lasterren hatsekin,
Eta ethorri oro haren laguntzerat.
Emanak ziren kasik ihes bidetarat,
Noiz ere Rapp handia heldu baitzaiote,
Eta kanoietarat oihu baitiote.
Ia ukitzen zituen, ioa erortzean,
Hogoigarren kolpe bat hartuz gorphutzean.
Heldu da hirurgarren ieneral berri bat,
Harentzat ere dago bertzentzat bezanbat.
Ioa da Davoust ere, nihongo guduan,
Odol garbiagorik ez ixuri suan.
Azkenean fransesak kanoiez iabetzen,
Berriz rusianoek diotzate khentzen,
Bainan sarraskiz husten bere hil tokiak,
Geroztik fransesentzat osoki iarriak.
Eskuin aldeko harmak laguntzat gardia,
Iarri ziren egiten etsai sarraskia.
Eugenek hartu zuen, hegal ezkerrean

Borodino herria handik hurbilean.
Erori zen erdirat Ney kanoiekin,
Herioak zituen lagun segurekin.
Zortzi orenak gabe toki hoberenak
Egin zituzten beraz fransesek berenak.
Has orduko gudua zen irabazia,
Beretu zuten ere etsai harmadia.
Alferretan zoroak, indar guziekin
Iarri ziren ondoan guduko minekin,
Nahiz bizkar galduak berritan beretu,
Sarraski handiagoz lur zuten gorritu.
Bi oren handi zuten tieso itxiki,
Aitzinat, ez gibelat, egin gabe toki;
Zaldizkoekin Murat zaiote ioaiten
Eta guziak ditu arinki nahasten,
Hurbil hila, Caulincourt ikusten duela
Ebakiz bitoria, zakien bezala.
Gudu aiphatu hortan ez eman gardiak,
Hark galdu gabe nihor amortu Rusiak,
Bainan esker eskuinek hanitz lore bildu
Nihon ez handiago agertu soldadu;
Poniatowski, Murat, Ney, Junot han ziren,

Gerlako buruzagi lehenak baitziren.
Berrogoi milaz goiti hil zen rusiarra
Ezin iakin ziteken kolpatu ondarra.
Fransesa ere etzen min gabe gelditu,
Hamar mila gizonez aise zen gabetu.
Rusianoak ziren urrundu hiritik,
Eta lau lekhutarat ioan hil bidetik,
Murat zohakotela berritz bilhatzerat,
Etziren beira egon biharamunerat.
Napoleonek ere zituen segitu,
Iakin gabe zutela hiria etsitu,
Hiritan ederrena, gaindiz urreria,
Rusiaren khoroko mendetan lilia.
Bainan rusianoek ikusiz geroan,
Behar zena hautatuz bilzar gerlakoan,
Hustu zuten hiria, deus guti erranez,
Bihotzetan nigarra gorderik eginez;
Handi ala xumeak eman ihesari,
Omen lazgarrienak utziz fransesari,
Segirazi paperak ahal zen tresora
Gobernadore batek hartuz boza gora.
Etzen deus ianaririk gelditu hirian,

Karrosa karrosekin zohan ihesian;
Haur, eri, agureak, oinez gehienak,
Bazohazen kantatuz himno ederrenak.
Harmada zutenean guziek aurkhitu,
Rostopehin ieneral garrazki iokatu,
Idekiz presondegi zitezken guziak,
Hango iendei zabalduz Moskuren indiak.
Brigantek bazuketen gorde aitzindari,
Ondotik emateko sua hiriari.
Napoleonek behin ezin sinhets nola,
Etsaiek utzi zuten bere kapitala,
Bainan arrapoa zen non nahi hedatu,
Etzen behar begiei gauza ezeztatu.
Sarthu ziren fransesak lerroka hirirat,
Iauregi, xolak alde, non nahi kausterat,
Iduri aberatsa etzitekeiela.
Aldean gabetarik beharren itzala.
Nihor etzen ageri behin karriketan,
Soldaduak zohazen ixilik bidetan,
Noiz ere hasten baita Kremlin kanoiada
Fransesetan sarraski egiten multzuka;
Han ziren gizon tzarrak erregen etxean,
Ez iakin zer nahiak, arno ogalean.

Bainan laster fransesek garbitu zituzten,
Beren buruak aren lehointzat zauzkaten.
Hasi ziren fransesak hirian kokatzen,
Zenbait harrabots ilhun zutela aditzen;
Etzela rusiarrei nihoiz fidatzeko,
Hiria ziotela noiz nahi erreko.
Kasu guti zen egin behin erran horri,
Bainan gau erdi gabe iende zen atzarri
Sua! Sua! zioten bazter orotarik,
Oihu mingarriena aitzeko lotarik.
Higatuz soldaduek bere ahal denak,
Khenduxe ziotzaten kharreri pikainak,
Napoleon ere zen ioan Kremlinerat,
Etsai enperadorek beztitu etxerat;
Uste zuen su zela ustekabez piztu,
Iauregiei zioten hirritan beiratu.
Hetako alkhitarik zuen eskribatu,
Alexandre bakerat nahiz gonbidatu,
Bainan etzuen egin kontu rusiarrak,
Egosia barnean ezin itho herrak.
Kharra hilxe zenean iraungitu sua,

Toki onen hautatzen iarri soldadua.
Egundaino bezala sortzen da gau, eri,
Berratzen zaio kharra hil uste suari,
Alde orotan dire su lama handiak,
Nihork ez iakin norat itzul hilkariak.
Nola bada egurrez baitziren etxeak,
Suak laster zituen hedatu bideak.
Hor hemenka baitziren argiak ikusten,
Hainitzek su phintartzak beiratzen zituzten,
Bainan nahiz haizeak ziren ganbiatu,
Bethi haize aldetik kharra zen alxatu,
Hedatzeko bezala indar Kremlinerat,
Napoleonek berak zaukan iauregirat.
Berak etzakiela, han bazen bolbora,
Egin zukena zerbeit etsaien gogora.
Gau oro iragan zen argi ilhunetan,
Goiza ethorri ere khezko hedoietan.
Suaren kontra etzen deusik egiteko,
Ponparik etzen eta, ez urik hiltzeko.
Sudun granada batzuk, atzeman zituzten
Baita gizon tzar batzuk, su zutenak pizten.
Orduan xoilki zuten orok ezagutu,
Sua rusianoek zutela hedatu.

Kremlingo theilaturat phintar zioala,
Begira Napoleon, arrano bezala,
Ondikotz ezagutuz etsaien gogorra.
Ikusten du nola den su guzien kharra.
Iaukitzen baitzuen Kremlingo alderdi,
Husten du erresekan bere toki handi,
Doiean du aurkhitzen karrikez bidea,
Su eta khez guzia zelakotz bethea.
Nork erran zenbat gauza han ziren xahutu
Ezin errana batek behar du aithortu;
Eliza berri, zahar, handi, ttipi, eder,
Palazio non nahi zitezkenak ager,
Inginuaren asmu, mendetako lanak,
Izan ziren ondikotz suaz iraganak.
Hargatik Kremlin etzen erre egun hetan;
Napoleon sarthu zen hango ganbaretan,
Hiria hoztu gabe bere kharretarik,
Ez nahiz erakutsi nihori beldurrik,
Iostetak zituen han egin handienak,
Bestaliarrak bildur nihongo hautenak.

Uste zuen hastean, hiri hori hartuz,
Beretu Alexandre bakerako oihuz,
Bainan hiri zenean utzi erretzerat,
Egorri ere naski haurrak su pizterat,
Etzuketen bihotzek han bil deskansurik,
Iatekoa eskastuz, etzen egoterik.

Soldadua geroaz guti zen orhoitzen,
Urreria handiek zuten lilluratzen,
Bildu zuen nasaia, gustu zuenetik,
Gaindiz zuen arropa seda ederretik.
Etxez etxe zabilan gauza eder keta,
Batzuk hartzen zituen bertzeak utz eta.
Etzakiten erdiek gauzen balioa,
Hobe ziren burlatzen gerlan herioa,
Airosenak zituzten batzuek hoberen,
Nahiz hitsagoetan hobeak baziren.
Kobre, marmola, harri, guziz ederrenak,
Etziren ez gogotik, uzten zituztenak;
Bainan etzezaketen garraia nihola,
Ikusiz sobra karga bideko zutela.
Laster bere ontasun bildu guziekin,

Behar heldu zaiote ianaren minekin;
Zer ian, zer edan etzen heldu urretarat,
Alfer zen beiratzea tratularitarat.
Urre zilharrak dire gauza baliosak,
Bainan sabel hutsentzat khetiar herresak.
Lauriston bake nahiz Alexandri ioan,
Etzagon Napoleon bertzerik gogoan.
Baratu ziren ere behin etsaikoak,
Bainan gaitzegi kaustu bide bakezkoak,
Gathiboak etziren ahal ganbiatu,
Fransesa behar baitzen gizonez mehatu.
Eta rusianoak baitzuen ausarki
Egiteko kolpea egonez eztiki.
Alegia zagoen beira bakeari,
Napoleon hasi zen beldurtzen hitzeri,
Bainan axeri gaxto ziren bezalako,
Rusiarrak izatu haren iostatzeko.
Lauriston zuten bere ingurumenean,
Nausiaren hitzekin aria onean.
Etzuten utzi behar Alexandre alde,
Aitzakiak emanez urrun zela bide.
Hortako Napoleon iarri sobra lotan,
Agintzen baitzioten bake egun hetan,

Non baitzen Alexandre bera mintzatuko,
Gordea zagolarik deus ez egiteko!
Napoleonek ustez zuen ezagutu,
Rusiar hanbat aldiz zuena zehatu,
Segur zen ekhartzea bakezko biderat,
Bazohalarik bera nahi egiterat.
Alexandrek etzuen aditzen bakerik,
Ez eta ere nihor hartaz mintzatzerik.
Muratek, ardietsiz bakea buruko,
Gudua bizi dela bertzen hegaleko,
Soldadu ona bezin aitzindari hutsa,
Komediar bezala hartzen du urratsa,
Agertuz bi harmaden erdian ergelki,
Soineko ederrenak hedatuz airoski.
Etzuen bertze nahi baizen ikustea,
Bi aldetako iendek haren izatea;
Gizon ederra zela ahantz etzezaken,
Oren hobeagorik hortako bazuken!
Zaldiz zabilalarik morga guzietan,
Izan zen tiro batez hiltzeko bidetan;
Ordutik bake hautsi, gerla berriz piztu,
Murat bere tropekin han hurbil hondatu,

Poniatowski gabe etzen eskapatzen,
Beharrik zaion hura agertu laguntzen.
Hortik zen Napoleon atzarri lotarik
Ametsak gehiago etzuen biderik.
Rusiarrek etzuten Mosku bere bizi.
Hura galtzeak hetan nihor guti hezi.
Lokhartu bazen heinbat Napoleon handi,
Iharrusi zituen ziren hedoi lodi,
Hasi zen manueri bideak hedatzen,
Utzi gabe ahoan kharra iraungitzen.
Ioan zen laguntzerat Murat Borodunan (sic)
Ehun gauzek batean diotelarik lan.
Etzuen behar bada Mosku nahi hustu,
Han orain egoteko bazukeien kontu,
Bainan laster oihua hasi zen bertzela,
Poloniarat bide hartu behar zela.
Seietan hogoi mila gizon bazitezken
Oro iakinak berri gizonaren neken.
Hoita hamalau egun Moskun egon ziren,
Gaitz handirekin hetan hainisko baziren.
Zer etzuten han arte bidean ikusi,

Bere lurrez rusiar egorriz ihesi!
Lerroan athera zen harmada handia,
Inguruei emanez arthoski gardia,
Sei ehun kanoiekin, karroak ondotik.
Gutienaz bi mila baitziren begitik.
Etzen deus aringarri gizon harmatutan,
Gathibuak ondotik nigarrez herrestan,
Bizkarka garraiatuz bertzen ontasunak,
Ezin artha bezala bere osasunak.
Baziren nahas mahas karrosak milaka,
Moskun ziren fransesez betheak ehunka;
Arteka ziren harma etsaiei khenduak
Bandera, bonba eta kanoi urdinduak.
Lehen hartu bidea kaustuz trabatua,
Ikusiz rusiano hetan oldartua,
Itzuli zen fransesa ilkhitze alderat,
Aisiago heltzeko bilhatu herrirat.
Ordukotz soldaduek Kremlin erre zuten,
Saltarazi bederen kaskoa zioten.
Urriaren azkena ethorri zeneko,
Iarri zen negu beltza ezin iasanezko;

Hasi zen herioa flakoen beretzen,
Sez Bask ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Napoleon Lehena - 6
  • Büleklär
  • Napoleon Lehena - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 3687
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1841
    29.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Napoleon Lehena - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 3577
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1893
    25.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    38.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Napoleon Lehena - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3649
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1950
    25.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    38.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Napoleon Lehena - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 3675
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1877
    26.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Napoleon Lehena - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 3682
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1829
    27.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Napoleon Lehena - 6
    Süzlärneñ gomumi sanı 3703
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1866
    28.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Napoleon Lehena - 7
    Süzlärneñ gomumi sanı 1632
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 975
    39.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.