Gure memoria, gure historia - 3

Süzlärneñ gomumi sanı 3382
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1932
24.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
37.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
45.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
jendartea nekez hobetuko dugu,
ia korde barik oheratzen dena
ez da esnatuko libre bedatsean,
Janes Joplin, Jimi Hendrix, Jin Morrison...
gaztaroan hemen asko lez hil ziren,
Woodstoock-en ez zuten gerra gerarazi
vietnamdarrei esker gertatu zen,
hippyen iraultza sustatzeko asmoz
guk elkartasuna irentsiko dugu,
maitasuna izan dadin feminista,
bakeak mundua lorez jantz diezagun.
Herriok gura dugun Europa
Estatu bako mundua
irten zaitez argira
herriak mugi gaitezen
urdinetik gorrira,
utopia iezaguzu
opa zure pilpira,
zuzentzak ekar diezagun
ostadarra ortzira.Estatuek lurra laga
dutelako gazia,
herriok zutik eskatzen
dugu demokrazia,
Europan naro ereinda
ongiaren hazia,
bihur genezake pinu
iharra akazia.
Europak ez dezan jasan
faxismoaren mina,
bakea ez dadin izan
lehen legez ezina,
guk diogu, “gerrarik ez!!”,
zuzentzeko oraina,
ondasunak konpartituz
ontzeko atsegina.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Faxistak aniztasuna
dauka mehatxatuta,
estatu-arrazoi gaitzaz
bizitza kutsatuta,
herriok, aldiz, diogu
eskutik oratuta,
“Hizkuntzak eta kulturak
Europan ondratuta”.
Estatu bortitzen ordez
herrien auzolana,
gure xedea delako
indartu harremana,
botereari daukagu
karriketan esana,
egoisten aldekoa
dela bere afana.
Herrien nahia da mezu
moreak landatzea,
nornahik senti dezan dela
denona baratzea,
mundua nahi dute ere
maitez elikatzea,
eta ez ankerki osten
jardunda xurgatzea.

2018ko uztailaren 15ean

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Gu gara zure izarrak
zarelako zerua,
halaber guk iruteko
behar dugun gorua,
Europa jatorki izan
zaitez iturburua,
elkartasunaz dezagun
berda mundu larua.
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Europatik at uzteko
estatuen lobbya,
hets dezagun herrientzat
egin zuten hobia,
euren arau ilegalak
ditzagun irabia,
nork denon basoan txukun
dezan bere habia.
( Altsasuko guraso duinei
Erasoa gordinki ailegatu zenean
etxekoek izua sakon zuten sentitu,
zoritxarrez, Altsasun herritarrek dakite
justizia ez dela denontzako zuzena,
gu guardia zibilen mende bizi garenez
gaztediak larrutik pagatzen du ardura.
Euskaldunok oro har aspalditik dakigu
etsai-lege ankerra digutela ezartzen,
konpromiso mardulak zimeltzeko asmotan
botereak bortxa du faxistaki astintzen,
tabernako ustezko gertaera eskasak
baliatu zituzten zigortzeko gazteak.
Gurasoek arima opa dute ordutik
preso dauden bihotzak libre laga ditzaten,
adoretsu dituzte kontzientziak goldatu
lurraldean egiak garai dezan gezurra,
mendekuaz ez dadin leher euren bizitza
elkartasun samurra emendatzen dabiltza.

2018ko uztailaren 22an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
“Ia une berean epaileak gaiztoki”,
guk garbiro diogu adituta epaiak,
nahiz neskatxa harroki Iruñean bortxatu
“manada” den samalda trostan dabil Sevillan,
Altsasuko gazteak, aldiz, daude barruan
ametsetan dirdaitsu dakusate etxea.
Gatazkaren basatza hobesten ohi duenez
estatuak lehen lez ez du gura bakerik,
zorionez ez daude soilik gazte maiteak
oro dute arnasten herritarren epela,
etxartean dituzte esperantzak aletzen
irudituz kartzela barik Euskal Herria.
Iruñea gainezka, karriketan desira,
“Sakanako haizeak laztanduko zaituzte”,
zentzudunek diote, “gazteak gaur gu gara
zeru beltza geurean egingo da oskorri”,
Altsasuko sendiak duintasuna zarete,
ederkiro duzue abaroa ehundu.
Kordobako ortu ñimiñoa
Murrua eta zolaren
artean zirrikitua,
bitarte ñimiñoa da
liluraren itua,
nork bertan hobetzat dauka
beraren aburua,
bihiek dute, ordea,
edertzen ingurua.Ortuan darabilzkigu
maitasuna ta ura,
landareak mardul hazten
eskertzen du ardura,
kideak aisian gaude
oasian gustura
ziegetatik ateratzen
gara paradisura.
Espezain motzak duenez
ortua gorrotatzen,
behin batean landareak
hasi zen izorratzen,
kemenak dituelako
gizatxarrak bezatzen,
aurten fruitu bereziak
ari gara dastatzen.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Landareak ikusita
bertsotan hasten gara,
mukuru betetzen dugu
desioen otzara,
nahiz ortua estua den
guretzat da zirrara,
zu izaten zaren beste
bedatsean enara.
Aldiro diogu dela
Ama-Lur oparoa,
ortuan egin duena
delako magikoa
eguzkiak burutu du
betebehar sanoa,
kerizpeak oparitu
giro gozo freskoa.
Landareak naro ditu
loratu piperminak,
oso biziak direla
dio nire mingainak,
ortugintzan direlako
gaituak ortuzainak,
etxartean dizkigute
ekoizten atseginak.

2018ko uztailaren 22an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Ortu xumea, kideok
zaitugu ondratuko,
askamena dugunean
bazkaltzen ospatuko,
baba gorriak jateko
garenean batuko,
zure piperminak dira
gogoan islatuko.
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Ortua txikia denez
ez da hazi meloia,
erromeroak, aldiz, du
erdietsi sasoia,
hau hobetsiz gaitzesten dut
isolamendu lohia,
piperminarekin dugu
gaindituko maratoia.
Lokabe hegatuko naiz
Ekaineko gaurik laburrenean
ilargi betea poza denean,
musua erabat ilundu baitzait
herra agintean dagoelako,
luze gauzkalako lurraldetik at
hurkoek sufritzen jarrai dezaten.
Ziegan irentsita azken berriak
bizitza garratza dela uste dut,
ametsetan, aldiz, ez naiz hondatzen
atsekabeari aurre degiot,
goiztirian gogoz altxatuko naiz
esperantza gozo elikatuta.
Gogoak, ez zaude bakarrik diost,
maite zaituenak zure zain dago,
beregaz lorian egongo zara,
Ama-Lurrekin lez paradisuan,
hori etxekoek maiz diotsute
halaber kideek eta lagunek.

2018ko uztailaren 29an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Kideak bi gutun igorri dizkit
bere bizinahia oparitzeko,
txit polita dago herria diost,
ikusiko duzu zatozenean,
urratsak ematen ari bakara
kateak batera moztu ditzagun.
Pentsamendu zinez egingarriz
kemena errazki oneratzen zait,
indar metaketa sendotu denez
elkarbizitza da loreztatuko,
barrutik lokabe hegatuko naiz
eskatzeko giza eskubideak.
Gaur kide, idazten ari natzaizu
bihotza suspertu didazulako,
gure balioak plazaratzeko
aktibo izan nahi dut zurekin,
irudi dezaket askatasuna:
Feminista eta euskaltzalea.
Naizenaz akordatu naiz
Aizu, ze azkar doan
denbora barruan,
zurekin hitz dagidan
une zoritsuan,
hori diotsut lehen
niotsun moduan,
etzanda geundenean
fereken zoruan.Horma grisek dioste
preso nagoela,
bizitza bilakatu
zaidala ustela,
baina nik ondo dakit
adituko dela,
libre itzul gaitezen
zuen xaramela.
Nahiz kartzelan nagoen
arras mugatuta,
burua beti hegan
dago askatuta
bihotza lurraldean
grinaz pausatuta,
mahaian egoten naiz
luze xarmatuta.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Soilik dakusadanez
ziegatik zerua,
maiz akordura dakart
geure sorlekua,
nahiz kinkak dirudien
gaur egun antzua,
zuen irrintziak dit
alaitzen musua.
Kideon desioak
antzekoak dira,
Euskal Herrira gaude
aldiro begira,
gogoz abiatzen naiz
ideien tokira,
esperantzaz blaituta
dagoen zelaira.
Naizen gizakiaz dut
sakonki pentsatzen,
zigorrak hausnartzera
erraz nau bultzatzen,
iragana dudanez
zehatz gogoratzen
gogoa sarritan zait
gogor aztoratzen.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Zentzuak diost, “izan
zaitez bihozbera”,
“horixe da zintzoa
Izateko era”,
aholku onarekin
nago alegera,
maitasuna delako
horren hurrenkera.Ekiaren dirdirak
bikain lagunduta,
zeure ahotsak uzten
nau atseginduta,
oroit naiz geundenean
maitez ostenduta,
gizaki lez irteten
nintzela onduta.

IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA

2018ko uztailaren 29an
Uztailean tiroka hil duten jirafari
Alkandoran koipe orbanari lez,
begiratu diot argazkiari,
Yanki-a jirafa hil eta gero
barrez agertzen da hilotzarekin,
irudi zikinak erakusten du
ustezko gizaki horren etika,
egoa puzteko zauritu zuen
jakinarazteko ausarta dela,
bisarekin egin dezakeela
Afrikan edonoiz gura duena.
Eliteak eta ezkutukoek
kalitzen dituzte basapiztiak,
monarkak bortitzak ohi direlako,
aberats berriak aldiz harroak,
famak debekua gaintzen duenez
edonon aukera omen daukate,
tamalez galtzeko zorian daude
jirafak, gorilak, elefanteak...
nahiz guk hauxe dena ondo dakigun
hipokritak legez isil darraigu.

2018ko abuztuaren 5ean

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Okela noiztenka jaten dudanez
ezin dut begano naizela esan,
industria denez elikadura
euren borrokaz bat dagit ordea,
kaiolan hil arte dauzkatelako
oilo haztegiak krudelak dira,
natura direnez animaliak
erabil ditzagun modu onean,
izakiak eurak legez garenez
ez dezagun ito gizatasuna.
Espezie denek geureak legez
saihets dezatela desagerpena,
fauna adoretsu babes dezagun
Ama-Lur ez dadin atsekabetu,
andrazko dirudun bihozgabea
Afrikan bizitza maita ezazu,
zure garaikurra izan dadila
sabanan jirafak hur ikustea,
haurren garaikide izan daitezen,
munduan guk beste iraun dezaten.
Txoritxoak lez nahi duenak etor dadila
Txoria onik heldu
baita habiara,
aspaldi laga egin
zuen arbolara,
itzuli baino lehen
bere naturara,
bidaian sentitu du
hamaika zirrara.Nahita joan ei dena
bizi da gustura,
jin daitekeelako
noiznahi sorlekura,
senti dezakeenez
noizbait nekadura,
ebatzi beharko du
non hil duen gura.
Maiz datozenak ezin
ei dira bueltatu,
herrak dizkielako
ateak zarratu,
samina behar dute
nahitaez pairatu,
gogoan galdutako
lurra ferekatu.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Itzultzea da joan
denaren desira,
lurralde minari zor
diolako mira,
udazkenean dago
zerura begira,
hegan doazelako
enarak herrira.
Penaz dago herritik
urrun dagoena,
indarrez kartzelara
eraman dutena,
“itzuliko naiz”, ohi da
pentsatzen duena,
han esnatzea dela
ametsik onena.
Iheslariak dagi
ariman negarra,
herrimina bihurtzen
zaio baitan harra,
berea oso izan
denez zoritxarra,
“itzal dadila” dio
“gatazkaren garra”.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Egoismoaz txartzen
denez biziera,
txirotasunak dakar
jendea geurera,
auzolanaz eukiko
balute aukera,
pozarren lihoazke
berriro etxera.Txoriak libre diren
hegatzen moduan,
mugarik gabe ibil
gaitezen munduan,
ez delako zilegi
uztea mortuan,
lan egin nahi duena
gurekin ortuan.

IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA

2018ko abuztuaren 5ean
Giza-dorren unea dator
Giza-gazteluak plazetan gertu
zaintzeko herriak eta jendeak,
artea, kultura eta ohitura
gure ele minak biziraun dezan,
Ezpalak jatorki ekarri ditu
Iruñera legez Eibar aldera,
aniztasunaren printzak sustatuz
kontzientziak dir-dir erna daitezen,
bedatsea mardul lilitu dadin,
Euskal Herriaren amets ederra.
Giza-gazteluak hormak hausteko
pilpirak hedatuz mugak kentzeko,
eskutik helduta sendo daitezen
herrien arteko hartu-emanak,
estatu sorgorrek jakin dezaten
iraultza garela auzolanean,
demokraziaren alde gaudela
guk noizbait geroa ebatz dezagun,
armada faxistak deuseztatuta
munduan bakean bizi gaitezen.

2018ko abuztuaren 12an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Giza-gazteluen unean gaude
jasoko dituzte bost mailakoak,
katalanak zinez trebeak dira
dorreak zertzeko kantuz ta doinuz,
borrokan eurekin elkartzen gara
altxatzeko giza eskubideak,
Irlanda, Korsika, Eskozia... lez,
independentzia erdiesteko,
elkartasunaren lorategian
lurrinak musu-truk konpartitzeko.
Haur bana igo da tontorretara
“Els Segadors” grinaz abestu dugu,
bihotza erabat hunkitu zaigu,
kulturak uztartuz indartu gara,
giza-dorre biak desegin dira,
geure gogoetan betiko urtu,
desirak airean dasta daitezke,
pizkundea eta libertateak,
krabelinen mezu askatzaileak
gereziak beste mami daitezen.
German (1955-1978) eta
Josebari (1959-1978)
Arraten bare geunden
gertatu zenean,
antolatu genuen
gazte egunean
poliziak tiroka
geure Iruñean,
sanferminak hausteko
hasi zirenean,
zezen-plazan presoen
aldeko unean.

- German Rodriguez uztailaren 8an hil zuten.
- Joseba Barandiaran uztailaren 11an.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Gero jakin genuen
German zendu zela,
bala burura nahita
jaurti ziotela,
amnistia zelako
xedeen label-a,
polizien oldarra
izan zen krudela,
eritu zuten jende
kopuru itzela.
Euskal Herrian ginen
haserre zutitu,
grebak oro zituen
kaleak goritu,
jazarraldia sakon
genuen sufritu,
Donostian Joseba
ziguten kalitu,
Astigarragan ziren
bihotzak hertsitu.
GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Berrogei urte joan
Baitira metatzen,
Ferminek (*) kantuz digu
drama gogoratzen.
Bi krimenak ditugu
aldiro salatzen,
Martin Villa has dadin
zigorra pagatzen,
egiaz direlako
zauriak osatzen.

IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA

(*)

Fermin Valencia
Bien arimak dira
plazetan pausatu,
Astigarragan eta
Iruñean batu,
gazteak aurreskua
bikain du dantzatu,
hurkoek garbi dute
zuzentza eskatu,
ukabilak dituzte
zirraraz goratu.German eta Joseba
zarete oraina,
beste krabelinak lez
denon atsegina,
sentimenduan zaigu
arindu samina,
blaitzen duzuelako
xedeen erpina,
zuekin goaz aska
gaitezen aitzina.
2018ko uztailaren 12an

- Aritz Portu Iraizoz.
2018ko uztailaren 20an
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Aritz jator diotsugu
“mardul hazten ari zara”,
Ama Lurrarena dela
ederra den zure kara,
aitxa eta amarentzat
zara jaiaren algara,
jaio zinenetik oro
biziguraren galdara,
zure barretsuak dira
hegan heldu ziegetara,
halaber sentimenduak
bihotzaren egoitzara,
nahiz zu hilero zatozen
Kordobako kartzelara,
libre ikusiko duzu
laster hamaika enara.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Aritz mardula maite zaitugu
Habanera
Auzolanak askatasuna dakar
Arbasoek luzaro pairatu zituzten
ekaitzaren trumoiak eta oinaztuak,
iluntasun ustela hedatu zenean
zirudien behera zetorrela goia,
zarata ta txinparta haiekin zurtuta
han bakoitza beraren erara hasi zen.
Idealak beldurrez lurpetu zituzten
jendartea oinarri barik geratu zen,
ez zeukaten modurik baliorik gabe
partitzeko kemenez askatasunerantz.

2018ko abuztuaren 19an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
“Nahaspila honekin bortitzak garaile,
bananduta gu gara izango galtzaile”,
batasuna hobesten zutenek zioten
batzarrak bil zitezen herrien plazetan,
“auzolana” izan zen haien hitz bakarra
ortzadarra ortzian dir-dir ager zedin.
Ostarteak gerora ikusi zituzten,
goiztirian ekia oro suspertu zen,
helburuak etikaz zertzen direlako,
elkartasun zintzoa urrea delako.
( Armagabetzea oroituz
Kolonbian zertu zen armagabetzea,
aspaldian Irlandak hori egin zuen,
trintxeratik plazara abia gaitezen,
elkarbizitzarekin ataka on dadin,
bakea hel dakigun xedeak ehunduz.
Ahalegin zail horrek zinez merezi du
zabaltzeko herrian gure balioak,
esateko gaudela ongiaren alde,
egiaz bat daitezen jendeak gurekin,
behin edo behin min barik erdiets ditzagun
krabelinen nahi onak oro mardotzea.

2018ko abuztuaren 19an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Nahiz ez zuten bat egin estatu bortitzek
bururatu genuen armagabetzea,
eurak bortxan eroso bizi direlako,
trabak jarri zituzten atxiloketekin,
ezkilak jo zituen Foro Sozialak
Erakunde senduna ausartu zenean.
Lurraldean berria aditu zenuten,
Bakearen Artisau onberen proklama,
gobernuen oldarrak amaitu zitezen,
goiz-argiak lokabe ezagut genitzan,
espetxean gerezi denbora hur dago
aktiboak zuekin han izan gaitezen.
(
Gure lehen txangoa oroitu dut
Urteak daramatzat
zurekin amesten,
maitatzen zaitudala
goizero berresten,
aisian izadia
genuen goresten
gure bihotzek zuten
pilpiraz abesten.Zigorraldian nabil
modu eskasean,
preso nagoelako
zoko narrasean,
nahiz harremana txartu
zaigun oinazean,
noizbait gozo etzango
gara belazean.
Ja hemezortzi urte
ginela jelatu,
gure asmo xumeak
zirela pelatu,
artizarrak ongia
diezagun markatu,
bizigura dezagun
estu besarkatu.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Gatazkak zigulako
arima ziztatu,
sentiera erabat
zitzaigun tristatu,
urruti gauden arren,
ez gara sikatu,
desioak naroro
gaitu elikatu.
Bi urte barru nahi dut
zurekin partitu,
barrutik at jatorki
dena konpartitu,
nahiz kinka latzak digun
zoria horitu,
esperantzak gogoak
dizkigu goritu.
Gaur da data txangoa
egin genuela,
gu gustura geundela
sentitu nuela,
espetxean ohi denez
bizitza txepela,
suspertzen naiz oroituz
laztanen epela.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Zahartu naizen arren
ez zait urtu grina,
zu zinez zarelako
adiskide mina,
aurki berriz dezagun
egindako zina,
mardul lora dakigun
ohiko atsegina.Nik askatasuna maiz
dut irudikatzen,
ibiliko garela
alai paseatzen,
lehen lez barra-barra
euskaraz mintzatzen,
txakur polit batekin
Arrate dastatzen.

IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA

2018ko abuztuaren 19an
Faxismo beltzaren kontra hamaika kolore
Iragana Europan ahaztu dugunez
faxismoak diosku, berriz heldu dela,
orain bere etsaia migratzailea da,
lehen ziren juduak eta aurkariak,
hasieran gezurrak esanez lan dagi
prestatzeko giroa bortxa xaxatzeko,
estatuek gerora bat egin dezaten
hormak eta txarrantxak mugetan ezarriz.
Eskuindarrak zokotik atera direnez
euren kirats sarkorra hedatzen ari da,
politiko batzuen praktika eskasak
beldurraren mezua erraz sustatzen du,
gaur Le Penez, Lafagez, Casadoz, Salviniz...
arriskua lauhazka dator Europara,
ez garenez izua gerarazteko gai
diktadura diogu, pitz daitekeela.

2018ko abuztuaren 26an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Noizbait harro Afrikan sartu ginelako
afrikarrak geurera beharturik datoz,
hori bera diote, amerindiarrek,
Asiatik gerratik ihes datozenek,
solidaritatea sorgor eraitsita
faxismoak erabat azpira gaitzake,
ez dakigun betiko hil demokrazia
europarrok sarrerak ez ditzagun itxi.
Hondamena Europan maiz jasan dugunez
guk zer egin dakigu gerrak saihesteko,
auzolana munduan bihotzez bizkortu
arrazisten musua ziplo zurbil dadin,
hunkituta hamaika kolore batuta
adorez has gaitezen bakea sustraitzen,
hemen jaio zein urrun, bat dator desira,
“maitasunak herrari garai diezaiola”.
Labezomorroak eta gu
Intsektuak kopuruz
ohi dira handiak,
labezomorroak lez,
kilkerrak, euliak...
maiz guregana datoz
izaki bitxiak,
ziegetan dastatzeko
asmoz hazkurriak.Nahiz nik pentsatu dudan
“berriro txorroa”,
ohetik ikusi dut
labezomorroa,
lardaskatzen zebilen
zakarren zorroa,
ezlekuan aditu
da nire orroa.
Ditiopteroa da
gauean higitzen,
“blatella germanica”
gurekin loditzen,
denon kontura baita
gustura bizitzen
janarien peskizan
ziega du lohitzen.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Labezomorroa dut
beldurrez hertsatu,
bart senak aginduta
zakar akabatu,
kontzientziak tinko dit
gero gogoratu,
“Ama Lurren fruituak
Itzazu ondratu”.
Intsektu honek ditu
antena luzeak,
gorputz obal gorrixka
ta hanka meheak,
oro har dira zoko
hezeen zaleak,
hondakin kirastuen
irensle trebeak.
Euren bizitza dute
pasatzen barruan,
ilunki ari dira
zigor esparruan,
nahiz labezomorroak
lo dauden neguan,
udan izurrite
dira ibilguan.

2018ko abuztuaren 26an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Labezomorroekin
ez gara moldatzen,
antzeman bezain azkar
baikara zoratzen,
eurekin baitezpada
garenez nazkatzen
saia gaitezen ziegak
txukunki lagatzen.
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Gizakiok ez dugu
maite momorro hau,
asaben arbuioaz
bihurtu zen bilau,
gu zeratu aurretik
Lur planetan dirau,
gu galduko bagina
esango luke “brau”!
Kartzelan Luis asko dago
Antsietateak estu hartuta
herrari oihu egin diozu,
ziegan luzaro airerik gabe
itolarria sentitu duzu,
leihotik hori esan didazu
zure boz arras lakarrarekin,
drogek zintuzten hona ekarri
paradisutik hormen zokora.
Noizbait zintuen bortxak sailkatu
lehen graduko lehen fasean,
eskubiderik gabe kartzelan
jipoi ugari jasan dituzu,
nahiz zu ez zaren hasi zimeltzen
gaztetasuna hegan joan zaizu,
itxaropenak ia galduta
zure so hitsak ez du dirdairik.

2018ko irailaren 2an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Zure izena Luis omen da
maitasun barik bizi baitzara,
kartzelan zara zenbaki hutsa
gobernu txarren ondorio bat,
gaur berba lasai egin duzunez
zurekin zinez poztu baikara,
enpatia zer den dakizunez
giroa ziplo hobetu duzu.
Askatasuna opa dizugu
etxera laster itzul zaitezen
ea zaizkizun mamuak joaten,
buruko izu horiek haizatzen,
Extremadura zuk zain daukazu
bizkitartean eutsi goiari,
bizitza zuzen goza dezazun,
irriak sena senda diezazun.
(
Santa Luzian “Lagun”-ekin egon ginen
Artzain txakur argia burututa jarduna,
artzainaren alboan dago goiko larrean,
belardian ardiak murtxikatzen belarra,
izadian dezagun ikusmira eskertu.
Artilezko ehunak artzainentzat kuttunak,
bordan diren adina gazta eta kaikua,
antzinatik digunez nortasuna taxutu
artzaintzaren kultura grinaz babes dezagun,
ardi latxa mutur-beltz, euskal artzain txakurra,
bizirik nahi zaituztet altxorrak lez, distiraz.

2018ko irailaren 2an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Neolitikoaren estanpa maiz nekusan,
euskararen mendiak lehen legez lekuko,
ardiak ta txakurra ondareak direnez,
ez ditzagun artzainak izorratu aisian.
Euskal artzain txakurrak adi Santa Luzian,
artzainei begira aginduak zertzeko,
lehiaketa pozarren genekusan Oñatin
sentieran zitzaigun bizigura ernatzen,
ikuskizunarekin oro ginen hunkitzen,
ziegan “Lagun” oroituz hola nago laztana.
Heriotza
Heriotza nahitaez
azken taupada da,
berdin ahotik dudan
egingo ufada,
ea egun horretan
daukadan parada,
sentitzeko hurkoen
txerekin patxada.Noizbait etorriko zait
bila heriotza,
ez zait irudituko,
ordea, arrotza,
zoragarria izan
zelako jaiotza,
arren, izan dadila
agonia motza.
Hilgo naiz horrelaxe
delako bizitza,
zuzenki gozatu zen
asaben aditza,
nik lehenesten baitut
elkartasun hitza,
ongiak birrin dezan
gaizkiaren haitza.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Gaur hemen nago, bihar
ez dakit, auskalo,
hil nadila xaloak
lez, txalo-pintxalo,
bizitza ez delako
soilik jan eta lo,
Basajaun izan nahi dut
eta ez Tartalo.
Nahiz heriotza ez den
zure amets mina,
kontuan har ezazu
bizitza adina,
beldurtuta zu zara
izango muzina,
lasai jardunda, berriz,
oro atsegina.
Ezingo zara bizi
Balbe ukatuta,
zu betiko zarela
oker pentsatuta,
baina, ez zaitez jaiki
ilun tristatuta,
baizik ekiren printzak
alai prezatuta.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Zenduko zarelako
zain ezazu Lurra,
haurrak ez dezan sala
gure iruzurra,
naturarekin izan
zaitez txit samurra,
eta ez politiko
batzuk lez makurra.Gu hunkituta gaude
izarrei beha,
irakiten hasi da
desiren eltzea,
nahiz iritsiko zaigun
hiltzeko unea,
ilusioz blai bizi
gaitezen maitea.

IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA

2018ko irailaren 2an
Zoriontasuna eta espetxea
Ohetik musika dantzudanean
zoriontasunak ferekatzen nau,
irakurtzen hasten naizen unetik
nire gogoa da libre hegatzen,
sentiera bikain elikatuta
bizigurak maiz dit arima blaitzen,
atsekabeari garaitzen diot,
neska lagunari pozarren deitzen,
batera gaudela ohartu dadin
musekin jolasten nabilenean.
Etxarteak ozen dioskulako
zuk adina dakit nik non nagoen,
begiak bilduta ziegan, ordea,
pena egiten zait irribarrea,
horregatik orain jator diotsut,
“zure pentsaera alda ezazu”
erraza delako liluratzea
hurkoak oroituz goiztirietan,
ametsen oholtzan maitea ta zu
bertsotan aritzen zaretenean.

2018ko irailaren 9an

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Liburuekin ta musikarekin
zigorrari koska bat kentzen diot,
sorkuntzen munduan aterpetzen naiz,
herra sartu ezin den izadian,
zoragarria da abestiekin
irudikatzea Euskal Herria,
sumatzea ziplo bertan zaudela
zure akorduan dauden duinekin,
Ama-Lur taupaka goraipatzeko
poetek dotore dagiten legez.
Kideko aipatzen hasiko gara
elkarrekin bizi izandakoak,
nik maiteaz ditut konpartituko
mugarik gabeko paseoetan,
nahiz oraintxe hau den gure bizitza
egun ilunekin eta onekin,
noizbait kate barik joango garenez
“magia”, esanez batuko gara,
deklamatu eta kanta ditzagun
askatzen gintuzten obra sorginak.
( Jose Manuel Balentziaga,
hamabi urte zu gabe
Balentxi gogoan zaude
halaber ametsetan
zu niretzat eredua
izan zinen gaztetan,
genegitzan amnistia
zertzeko bileretan,
zuk zentzuz, “nire iritziz”,
zenioen berbetan.Donostian jaio zinen
zu alde zaharrean,
diktaduran hazi gero
giro net zakarrean,
Franco botatzeko, jardun
zenuen labarrean,
argia ikus genezan
aberriko larrean.
Itsasoan huts eginda
bihotzak ezustean,
Kontxan umezurtz lagako
gintuzun tupustean,
tristerik geratu ginen
zu gabe anartean,
geroztik taupaka bizi
zara gure artean.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Zu noizbait apaiztu zinen
etikaz hornituta,
Martutenen zeuden
espeak alaituta,
adinduak zenituen
artatzen hunkituta,
ama lez sentitzen zuten
arima lilituta.
Bake zuzena pitz zedin
zu zinen borrokatu,
langabezia gaintzeko
langileekin batu,
DEEn zenuen drogen
kalte latza salatu,
etxe gabeko jendea
zintzoki anparatu.
Zu maiz igo zinen Hiru
Errege Mahaira,
oporretan izadia
izaten zen desira,
ekologistek merezi
zutenez zure mira,
zenegien euren alde
txirringaz mila bira.

2018ko irailaren 9an
(*)

Bi Mila Herria Eliza

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
Oi, Balentxi gaur dut zure
atsegina sumatzen,
gure sentierak ari
direlako mintzatzen,
Aieten hasi ginenez
lurraldea goldatzen,
zure xedeak kemenez
hasiko gara batzen.
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Zure altxorrik behinena
zen “Bi Mila Herria...” (*)
eliza pobreak bertan
egin zuen habia,
manifetan zuk zenuen
saltzen aldizkaria,
irakurrita hobetu
zekigun kontzientzia.
Hau zen eta da xedea
Xedea nahi zenuela inposatu zioten
espainolak ta frantsesak nahitaez joan zitezen,
herritarren kontra jardun zenuela armekin
diktadura ezartzeko Kantauri partean.
Azkenetan zegoenez arbasoen haritza,
ihartuta hil ez zedin igo zinen mendira,
kinka latza konpontzea zuzenki zen asmoa
lurraldean pausa zedin egiazko bakea,
ongarriak hitza eta boz libreak baitziren,
denok giza eskubide denak goza genitzan.

GURE MEMORIA, GURE HISTORIA
IBON MUÑOA ARIZMENDIARRIETA
Bakezale hipokritek bonbak saltzen dituzte,
armada ta polizia ahaltsuak dauzkate,
noizbait kendu zizkiguten askatasun zaharrak,
jarri arau genozidak ele mina gal zedin.
Estu lotu ohi gaituzte konstituzioekin,
ez gaitezen inoiz aska estatuen mendetik,
Francok gogor oratuta hola euki gintuen,
oinordeko zinikoek horrelaxe gauzkate,
guk zin-zinez zapalkuntza dezakegu ekidin
herriekin ehunduta solidaritatea.
Aurre tinko degiogu ez-demokraziari,
kate barik zer nahi dugun izan ebatz dezagun,
desioa denez zintzo konpartitu mundua,
ez ditugu ondasunak inon bortxaz ostuko.
Sez Bask ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Gure memoria, gure historia - 4
  • Büleklär
  • Gure memoria, gure historia - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 3430
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1967
    25.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.1 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 3316
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1900
    23.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3382
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1932
    24.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 3412
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1903
    26.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    39.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 3372
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1892
    25.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    38.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 6
    Süzlärneñ gomumi sanı 3319
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1970
    22.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    36.7 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 7
    Süzlärneñ gomumi sanı 3203
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1949
    21.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    34.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.7 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Gure memoria, gure historia - 8
    Süzlärneñ gomumi sanı 1755
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1152
    26.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    40.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.