Claude Gueux - 4

Süzlärneñ gomumi sanı 3630
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1137
32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
Badirudi langile xehe honek gehiago zeukala hizlariarena hiltzailearena baino. Zutik hitz egin zuen, ahots
sakon eta ondo neurtuaz, begirada argi, zintzo eta
erabakiorraz, ia beti berdina baina eraginez betea zen
keinuaz. Gauzak ziren horretan esan zituen, sinpleki,
seriotasunez, laztu gabe eta bigundu gabe. Dena
onartu zuen, 296. artikuluari aurrez aurre begiratu6,
eta burua beronen pean jarri zuen. Izan ziren hitz
jario bikaineko uneak, jendetza inarrosarazi, eta esandakoa entzuleen artean belarriz belarri errepikarazi
zutenak. Claudek une hauek eragindako zurrumurrua profitatzen zuen hatsa berreskuratzeko, entzuleei begirada harroa zuzenduz. Une batzuetan, irakurtzen ez zekien gizon hau goxoa zen, hezia, jantzia,
pertsona ikasi baten parekoa. Gero, unean uneka ere,
apala, neurtua, arretaduna, eztabaidaren atal nardagarrietan urratsez urrats ibilki, epaileekiko onginahiez. Behin bakarrik harrapatu zuen haserreak.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

Lekukotasunez lekukotasun, aipatu berri ditugun
gertakizunen nondik norakoa epaimahaiaren aurrean
lerrokatu zen.


Lekuko guztien zerrenda amaitu eta gero, erregearen
prokuradore jauna jaiki eta honela mintzatu zen:
“Epaile jaunak, gizartea oinarritik bertatik erauziko
litzateke mendeku publikoak honako hau bezalako
errudun handiak harrapatuko ez balitu, eta abar”.
Hitzaldi gogoangarri honen ondoren, Clauden abokatuak hitz egin zuen. Aldeko eta aurkako mintzaldiek epaiketa kriminala deritzon hipodromo gisako
horretan egin ohi diren itzuliak egin zituzten.

(6) Zigor kodeko 296. artikuluak, asasinatzetzat hartzen ditu aitzinetik gogoetatutako hilketak, eta Erregeak barkamena galarazi ohi zuen halakoetan. [I.O.].

CLAUDE GUEUX

Une batean, bertan ziren emakumeak negarrez hasi
ziren. Uxerrak Albin kondenatuari deitu zion. Deklaratzeko txanda zuen. Kili-kolo sartu zen, negar zotinka ari zen. Jendarmeek ezin izan zioten galarazi
Clauden besoetan eror zedin. Claudek eutsi egin zion
eta irribarrez erregearen prokuradoreari esan zion:
“Hona hemen bere ogia gose direnekin banantzen
duen gaiztagin bat”. Gero Albinen eskua musukatu
zuen.

Claudek dena esan gabe zegoela iritzi zion. Orduan
zutitu egin zen. Mintzatu zen erak entzutegian zegoen pertsona adimentsu oro mira eginda utzi zituen.
Badirudi langile xehe honek gehiago zeukala hizlariarena hiltzailearena baino. Zutik hitz egin zuen, ahots
sakon eta ondo neurtuaz, begirada argi, zintzo eta
erabakiorraz, ia beti berdina baina eraginez betea zen
keinuaz. Gauzak ziren horretan esan zituen, sinpleki,
seriotasunez, laztu gabe eta bigundu gabe. Dena
onartu zuen, 296. artikuluari aurrez aurre begiratu6,
eta burua beronen pean jarri zuen. Izan ziren hitz
jario bikaineko uneak, jendetza inarrosarazi, eta esandakoa entzuleen artean belarriz belarri errepikarazi
zutenak. Claudek une hauek eragindako zurrumurrua profitatzen zuen hatsa berreskuratzeko, entzuleei begirada harroa zuzenduz. Une batzuetan, irakurtzen ez zekien gizon hau goxoa zen, hezia, jantzia,
pertsona ikasi baten parekoa. Gero, unean uneka ere,
apala, neurtua, arretaduna, eztabaidaren atal nardagarrietan urratsez urrats ibilki, epaileekiko onginahiez. Behin bakarrik harrapatu zuen haserreak.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

Lekukotasunez lekukotasun, aipatu berri ditugun
gertakizunen nondik norakoa epaimahaiaren aurrean
lerrokatu zen.


Mugimendu liluragarria, gure ustez, tupustean, probokazio materialean oinarritzen den zirkunstantzia
aringarrien eskala gaizki proportzionatuaren gainetik,
legeak ahantzita daukan probokazio moralaren teoria
oso bat azalerazi duena.
Eztabaidak itxita, lehendakariak laburketa inpartzial
eta argigarria egin zuen. Honakoa ondorioztatu
zuten. Bizitza zatarra; zinez, munstro bat; Claude
Gueux prostituta batekin ohaidetzan bizitzen hasi
zen; gero ostu egin zuen; gero hil egin zuen. Hori
guztia egia zen.
Epaimahaikideak hausnarketa gelara igortzeko
unean, lehendakariak auzipetuari auziari buruz esateko ezer ba ote zuen galdetu zion.
-Ezer gutxi -esan zuen Claudek-. Hona hemen,
baina. Lapurra eta hiltzailea naiz: lapurtu egin dut eta
hil egin dut. Baina zergatik lapurtu dut? Zergatik hil

CLAUDE GUEUX

-Zer! -oihukatu zuen Claudek- Ez nauela probokatu!?
Ah! Bai, benetan, zuzena da, ulertzen dizut. Esan
nahi da: mozkor batek ukabilkada bat ematen dit, hil
egiten dut, probokatu egin nau, beraz, barkatu egiten
nauzue eta galeretara bidali. Baina mozkortuta ez
zegoen gizon batek, arrazoi osoaren jabe izanik, lau
urtez bihotza zanpatzen dit, lau urtez umiliatu egiten
nau, egunero, ordu oro, minutu oro, orratz batekin
ustekabeko lekuan ziztatzen nau! Banuen emakume
bat zeinaren alde ostu egin dudan, eta emakume
horrekin torturatzen nau. Banuen haur bat zeinaren
alde ostu dudan, eta haur horrekin torturatzen nau.
Ez dut ogi nahikorik, lagun batek eman egiten dit,
eta ogia eta laguna kentzen dizkit. Laguna eskatzen
diot; zigor ziegan sartzen nau. Nik salatari horri zuka
esaten diot, berak hika esaten dit. Sofritu egiten
dudala esaten diot, asperrarazi egiten dudala berak.
Orduan, zer nahi duzu egitea? Hil egiten dut. Ondo

da, munstro bat naiz. Gizon hori hil egin dut, ez nau
probokatu, beraz, burua mozten didazue. Egizue.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

Erregearen prokuradoreak, osotasunean aipatu
dugun mintzaldian, esan berri zuen Claude Gueuxek
zuzendariarengandik inolako ekintza edo bortxarik
jaso gabe hil zuela, probokaziorik gabe, ondorioz.


Mugimendu liluragarria, gure ustez, tupustean, probokazio materialean oinarritzen den zirkunstantzia
aringarrien eskala gaizki proportzionatuaren gainetik,
legeak ahantzita daukan probokazio moralaren teoria
oso bat azalerazi duena.
Eztabaidak itxita, lehendakariak laburketa inpartzial
eta argigarria egin zuen. Honakoa ondorioztatu
zuten. Bizitza zatarra; zinez, munstro bat; Claude
Gueux prostituta batekin ohaidetzan bizitzen hasi
zen; gero ostu egin zuen; gero hil egin zuen. Hori
guztia egia zen.
Epaimahaikideak hausnarketa gelara igortzeko
unean, lehendakariak auzipetuari auziari buruz esateko ezer ba ote zuen galdetu zion.
-Ezer gutxi -esan zuen Claudek-. Hona hemen,
baina. Lapurra eta hiltzailea naiz: lapurtu egin dut eta
hil egin dut. Baina zergatik lapurtu dut? Zergatik hil

CLAUDE GUEUX

-Zer! -oihukatu zuen Claudek- Ez nauela probokatu!?
Ah! Bai, benetan, zuzena da, ulertzen dizut. Esan
nahi da: mozkor batek ukabilkada bat ematen dit, hil
egiten dut, probokatu egin nau, beraz, barkatu egiten
nauzue eta galeretara bidali. Baina mozkortuta ez
zegoen gizon batek, arrazoi osoaren jabe izanik, lau
urtez bihotza zanpatzen dit, lau urtez umiliatu egiten
nau, egunero, ordu oro, minutu oro, orratz batekin
ustekabeko lekuan ziztatzen nau! Banuen emakume
bat zeinaren alde ostu egin dudan, eta emakume
horrekin torturatzen nau. Banuen haur bat zeinaren
alde ostu dudan, eta haur horrekin torturatzen nau.
Ez dut ogi nahikorik, lagun batek eman egiten dit,
eta ogia eta laguna kentzen dizkit. Laguna eskatzen
diot; zigor ziegan sartzen nau. Nik salatari horri zuka
esaten diot, berak hika esaten dit. Sofritu egiten
dudala esaten diot, asperrarazi egiten dudala berak.
Orduan, zer nahi duzu egitea? Hil egiten dut. Ondo

da, munstro bat naiz. Gizon hori hil egin dut, ez nau
probokatu, beraz, burua mozten didazue. Egizue.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

Erregearen prokuradoreak, osotasunean aipatu
dugun mintzaldian, esan berri zuen Claude Gueuxek
zuzendariarengandik inolako ekintza edo bortxarik
jaso gabe hil zuela, probokaziorik gabe, ondorioz.

Egia da eztabaidak hasi bezain laster haietako batzuk
ohartu zirela auzipetua Gueux deitzen zela8, eta
horrek sakonki inpresionatu zituela.

Epaia Clauderi irakurri zioten eta honek honakoa
besterik ez zuen esan: “Ondo dago. Baina zergatik
lapurtu du gizon honek? Zergatik hil du gizon honek?”.
Hona hemen erantzunik jaso ez duten bi galdera.
Espetxera itzulita, ia alaiki afaldu eta esan zuen:
“Hogeita hamasei urte beteta!”.

(7) Xanpaina (Champagne-Ardenne) Frantziako eskualdea da. [I.O.].
(8) Gueux eskale , arlote edo zirtzil bezala euskaratu daiteke. [I.O.].

Helegitea aztertzen ari ziren bitartean, Troyeseko presoek, bere aldeko ahaleginetan, ihesaldi eskaintzak
egin zizkioten. Uko egin zien. Presoek, hurrenez
hurren, iltze bat, burdinazko hari zati bat eta pertz
baten heldulekua bota zizkioten argizulotik ziegara.
Hiru gauzetako bakoitza nahikoa zatekeen Claude
zen gizon argitsuak kateak lima zitzan. Heldulekua,
burdinazko haria eta iltzea zaintzaileari eman zizkion..eko ekainaren 8an, gertakizunetik zazpi hilabete eta lau egunetara, ordaintzeko tenorea heldu zen,
pede claudo9, dakusagun legez. Egun horretan, goize-

(9) Pede claudo: oin errenez . Horaziok zigorra izendatzeko erabiltzen du. (Odak,
III, 2). Halere, Claudo izenarekin jolasten duela pentsa daiteke. [I.O.].

CLAUDE GUEUX

Ordu laurdeneko hausnarketaren ondoren, epaimahaikide jaunak zeritzoten hamabi xanpaindarren7
adierazpenean oinarrituz, Claude Gueux heriotzara
zigortu zuten.

Ez zuen helegiterik egin nahi izan. Artatu zuen lekaimeetako batek negar malkotan erregutu zion.
Beregatik, helegitea egin zuen. Azken unera arte eutsi
ziola dirudi, helegite agiria espetxeko idazkaritzako
erregistroan sinatu zuenean hiru egunetako legezko
epea minutu batzuez gaindituta baitzegoen.
Emakume gaixoak esker onez bost libera eman zizkion. Dirua hartu eta eskerrak eman zizkion.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

dut? Bi galdera hauek besteen ondoan ezar itzazue,
epaimahaikide jaunok.

Egia da eztabaidak hasi bezain laster haietako batzuk
ohartu zirela auzipetua Gueux deitzen zela8, eta
horrek sakonki inpresionatu zituela.

Epaia Clauderi irakurri zioten eta honek honakoa
besterik ez zuen esan: “Ondo dago. Baina zergatik
lapurtu du gizon honek? Zergatik hil du gizon honek?”.
Hona hemen erantzunik jaso ez duten bi galdera.
Espetxera itzulita, ia alaiki afaldu eta esan zuen:
“Hogeita hamasei urte beteta!”.

(7) Xanpaina (Champagne-Ardenne) Frantziako eskualdea da. [I.O.].
(8) Gueux eskale , arlote edo zirtzil bezala euskaratu daiteke. [I.O.].

Helegitea aztertzen ari ziren bitartean, Troyeseko presoek, bere aldeko ahaleginetan, ihesaldi eskaintzak
egin zizkioten. Uko egin zien. Presoek, hurrenez
hurren, iltze bat, burdinazko hari zati bat eta pertz
baten heldulekua bota zizkioten argizulotik ziegara.
Hiru gauzetako bakoitza nahikoa zatekeen Claude
zen gizon argitsuak kateak lima zitzan. Heldulekua,
burdinazko haria eta iltzea zaintzaileari eman zizkion..eko ekainaren 8an, gertakizunetik zazpi hilabete eta lau egunetara, ordaintzeko tenorea heldu zen,
pede claudo9, dakusagun legez. Egun horretan, goize-

(9) Pede claudo: oin errenez . Horaziok zigorra izendatzeko erabiltzen du. (Odak,
III, 2). Halere, Claudo izenarekin jolasten duela pentsa daiteke. [I.O.].

CLAUDE GUEUX

Ordu laurdeneko hausnarketaren ondoren, epaimahaikide jaunak zeritzoten hamabi xanpaindarren7
adierazpenean oinarrituz, Claude Gueux heriotzara
zigortu zuten.

Ez zuen helegiterik egin nahi izan. Artatu zuen lekaimeetako batek negar malkotan erregutu zion.
Beregatik, helegitea egin zuen. Azken unera arte eutsi
ziola dirudi, helegite agiria espetxeko idazkaritzako
erregistroan sinatu zuenean hiru egunetako legezko
epea minutu batzuez gaindituta baitzegoen.
Emakume gaixoak esker onez bost libera eman zizkion. Dirua hartu eta eskerrak eman zizkion.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

dut? Bi galdera hauek besteen ondoan ezar itzazue,
epaimahaikide jaunok.

-Tira -esan zuen Claudek hotz-hotzean-, bart ondo
egin dut lo, datorren gauean are hobeto egingo dudala jakin gabe.
Badirudi gizon sendoen hitzek halako handitasuna
hartzen dutela beti heriotza hurbiltzean.

Berorrek eskatuta, bere burua kolpatzeko erabili
zituen artaziak eman zizkioten. Aho bat falta zitzaien,
bularrean apurtu baitzitzaion. Kartzelariari artaziok
Albini eraman ziezazkion eskatu zion. Jaraunspen
horri, egunean jan behar zukeen ogi anoa eranstea
eskatu zuen.

Apaiza heldu zen, gero borreroa. Apala izan zen apaizarekin, goxoa bestearekin. Ez zuen ukatu ez bere
arima ez bere gorputza.

Eskuak lotu zizkiotenei, lekaimeak eman zizkion bost
liberak -une horretan geratzen zitzaion gauza bakarra- eskumako eskuan jartzeko eskatu zien.

Adimena erabat argi gorde zuen. Ilea mozten zioten
bitartean, ziegako txoko batetik, norbaitek une
horretan Troyes mehatxatzen zuen koleraz hitz egin
zuen.

Zortziak laurden gutxitan espetxetik irten zen, segizio ilun guztiarekin. Oinez zihoan, zurbil, begirada
apaizaren gurutzeari zuzenduta, baina tinko ibilki.

-Niri dagokidanez -esan zuen Claudek irribarre batekin-, ez naiz koleraren beldur.

Egun hori merkatu eguna zelako hautatu zuten exekuziorako, ibilbidean ahalik eta jende gehiena egon
zedin. Izan ere, antza denez ba omen baitago oraindik Frantzian herrixka erdi basatirik, gizarteak gizona
hiltzen duenean harro agertzen denik.

CLAUDE GUEUX

Bestalde, apaizari arreta osoz entzuten zion, anitz
aitortuz eta erlijioan ikasteko aukerarik eduki ez izanaz atsekabetuz.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA


ko zazpietan, epaitegiko idazkaria Clauden leotzean
sartu, eta bizi izateko ordu bete baino ez zuela jakinarazi zion. Helegitea ukatu egin zuten.

-Tira -esan zuen Claudek hotz-hotzean-, bart ondo
egin dut lo, datorren gauean are hobeto egingo dudala jakin gabe.
Badirudi gizon sendoen hitzek halako handitasuna
hartzen dutela beti heriotza hurbiltzean.

Berorrek eskatuta, bere burua kolpatzeko erabili
zituen artaziak eman zizkioten. Aho bat falta zitzaien,
bularrean apurtu baitzitzaion. Kartzelariari artaziok
Albini eraman ziezazkion eskatu zion. Jaraunspen
horri, egunean jan behar zukeen ogi anoa eranstea
eskatu zuen.

Apaiza heldu zen, gero borreroa. Apala izan zen apaizarekin, goxoa bestearekin. Ez zuen ukatu ez bere
arima ez bere gorputza.

Eskuak lotu zizkiotenei, lekaimeak eman zizkion bost
liberak -une horretan geratzen zitzaion gauza bakarra- eskumako eskuan jartzeko eskatu zien.

Adimena erabat argi gorde zuen. Ilea mozten zioten
bitartean, ziegako txoko batetik, norbaitek une
horretan Troyes mehatxatzen zuen koleraz hitz egin
zuen.

Zortziak laurden gutxitan espetxetik irten zen, segizio ilun guztiarekin. Oinez zihoan, zurbil, begirada
apaizaren gurutzeari zuzenduta, baina tinko ibilki.

-Niri dagokidanez -esan zuen Claudek irribarre batekin-, ez naiz koleraren beldur.

Egun hori merkatu eguna zelako hautatu zuten exekuziorako, ibilbidean ahalik eta jende gehiena egon
zedin. Izan ere, antza denez ba omen baitago oraindik Frantzian herrixka erdi basatirik, gizarteak gizona
hiltzen duenean harro agertzen denik.

CLAUDE GUEUX

Bestalde, apaizari arreta osoz entzuten zion, anitz
aitortuz eta erlijioan ikasteko aukerarik eduki ez izanaz atsekabetuz.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA


ko zazpietan, epaitegiko idazkaria Clauden leotzean
sartu, eta bizi izateko ordu bete baino ez zuela jakinarazi zion. Helegitea ukatu egin zuten.

Zortzigarren kanpaikada jotzeke zegoen buru argitsu
eta noble hau erorita zegoela.
Exekuzio publikoen eragin goresgarria! Egun horretan bertan, tramankulua oraindik zutik eta garbitu
gabe erdian zegoela, merkatuko jendea jazarri egin
zen tarifa-auzi baten ondorioz, eta zergako langile bat
sarraskitu zuten. Nolako herri goxoa sortzen duten
halako legeek!

Gizon hau, zinez, ondo jaioa zen, ondo antolatua,
ondo dohaindua. Zer izan du faltan, beraz? Hausnar
ezazue.
Proportzioaren arazo sakona dugu aurrean eta erantzunak, oraindik aurkitzeke dagoenak, oreka unibertsala emango du ondoriotzat: Gizarteak beti naturak
bezainbeste egin dezala gizabanakoaren alde.
Begira iezaiozue Claude Gueuxi. Adimen onekoa,
bihotz onekoa, zalantza barik. Baina patuak hain
txarto egindako gizartean jarri du, ezen azkenean

CLAUDE GUEUX

Claude Gueuxen istorioa xeheki kontatzeari beharrezkoa iritzi diogu. Izan ere, gure ustetan, istorio
honetako paragrafo orok atalburu funtzioa bete lezakete hemeretzigarren mende honetan herriaren auzi
garrantzitsua dena konponduko litzatekeen liburuan.
Bizitza garrantzitsu honetan bi aldi nagusi daude:
gainbehera baino lehen, gainbehera eta gero. Bi
aldien artean, bi galdera: hezkuntzaren galdera, zigorraren galdera eta, bi galdera horien artean, gizartea
osotasunean.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA


Urkamendira seriotasunez igo zen, begirada
Jesukristoren urkabean tinkatuta. Apaizari musu
eman nahi izan zion, gero borreroari, batari eskerrak
emanez, besteari barkamena eskainiz. Borreroak goxo
gibelarazi zuen, kontakizun batek dioenez.
Tramankulu nardagarriari lotzen zuten unean, apaizari keinu egin zion eskumako eskuan zeukan bost
liberako txanpona har zezan, eta esan zion:
“Behartsuentzat”. Zortziak une horretantxe jo zutenez, dorreko erlojuaren soinuak ahotsa estali zion, eta
aitorleak ez ziola entzuten esan zion. Claudek bi kanpai-hotsen arteko tartea arte itxaron eta goxo errepikatu zuen: “Behartsuentzat”.

Zortzigarren kanpaikada jotzeke zegoen buru argitsu
eta noble hau erorita zegoela.
Exekuzio publikoen eragin goresgarria! Egun horretan bertan, tramankulua oraindik zutik eta garbitu
gabe erdian zegoela, merkatuko jendea jazarri egin
zen tarifa-auzi baten ondorioz, eta zergako langile bat
sarraskitu zuten. Nolako herri goxoa sortzen duten
halako legeek!

Gizon hau, zinez, ondo jaioa zen, ondo antolatua,
ondo dohaindua. Zer izan du faltan, beraz? Hausnar
ezazue.
Proportzioaren arazo sakona dugu aurrean eta erantzunak, oraindik aurkitzeke dagoenak, oreka unibertsala emango du ondoriotzat: Gizarteak beti naturak
bezainbeste egin dezala gizabanakoaren alde.
Begira iezaiozue Claude Gueuxi. Adimen onekoa,
bihotz onekoa, zalantza barik. Baina patuak hain
txarto egindako gizartean jarri du, ezen azkenean

CLAUDE GUEUX

Claude Gueuxen istorioa xeheki kontatzeari beharrezkoa iritzi diogu. Izan ere, gure ustetan, istorio
honetako paragrafo orok atalburu funtzioa bete lezakete hemeretzigarren mende honetan herriaren auzi
garrantzitsua dena konponduko litzatekeen liburuan.
Bizitza garrantzitsu honetan bi aldi nagusi daude:
gainbehera baino lehen, gainbehera eta gero. Bi
aldien artean, bi galdera: hezkuntzaren galdera, zigorraren galdera eta, bi galdera horien artean, gizartea
osotasunean.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA


Urkamendira seriotasunez igo zen, begirada
Jesukristoren urkabean tinkatuta. Apaizari musu
eman nahi izan zion, gero borreroari, batari eskerrak
emanez, besteari barkamena eskainiz. Borreroak goxo
gibelarazi zuen, kontakizun batek dioenez.
Tramankulu nardagarriari lotzen zuten unean, apaizari keinu egin zion eskumako eskuan zeukan bost
liberako txanpona har zezan, eta esan zion:
“Behartsuentzat”. Zortziak une horretantxe jo zutenez, dorreko erlojuaren soinuak ahotsa estali zion, eta
aitorleak ez ziola entzuten esan zion. Claudek bi kanpai-hotsen arteko tartea arte itxaron eta goxo errepikatu zuen: “Behartsuentzat”.

Galdera zorrotzak, galdera lazgarriak, une honetan
guztion adimena eskatzen dutenak; garen honetan
jantziaren muturretik tiraka ditugunak; egunen batean bidea erabat itxiko digutenak aurrez aurre begiratzera eta zer nahi duten jakitera behartzeko.


Lerro hauek idazten dituena agian laster saiatuko da
nola ulertzen dituen esaten.
Halako gertakizunen aurrean, halako galderek nola
akuilatzen gaituzten gogoetatzen dugunean, gobernuan daudenek zer pentsatzen duten bururatzen
zaigu, horretan pentsatzen ez ote duten.
Ganbarak, urte oro, auzi larriekin lanez gainezka
daude. Zalantzarik gabe, hagitz garrantzitsua da
alferlanak hustu eta aurrekontua garbitzea; garrantzitsua da legeak egitea, ezagutzen ez dudan eta ezagutu nahi ez dudan Lobauko Jaun kondearen ate

Garrantzitsua da, diputatu edo ministrook, herri
honetako gauza eta ideia guztiak eztabaida antzuetan
akitzea eta tirabiraka erabiltzea. Funtsezkoa da, adibidez, hemeretzigarren mendeko artea erruztatuen aulkian ipintzea eta, zer esaten den ere jakin barik,
erantzun nahi ez duen eta ondo egiten duen auzipetu handi eta zorrotz hau oihuka batean galdekatzea10.
Bide egokia da, gobernatzaile eta legegile jaunok,
errebaletako eskola maisuen sorbaldak altxarazten
dituzten hitzaldi klasikoetan denbora ematea.
Baliagarria da intzestua, adulterioa, haur-hilketa,
parrizidioa eta pozoitzea drama modernoak asmatu
dituela adieraztea, honela, Fedra, Jokasta, Edipo,
Medea edo Rodogune ezagutzen ez direla erakutsiz;
ezinbestekoa da nazio honetako hizlari politikoek,

(10) Frantziako Diputatuen Ganbarako garaiko eztabaidagaia izan zen, Dumasen
Antzezlana zela eta. [I.O.].

CLAUDE GUEUX

Nor da benetan erruduna? Bera da? Geu gara?

aurrean, soldaduz mozorrotuta, patriotikoki guardia
egitera joan nadin, edota Marigny kantoian, nire ofizial bihurtu duten auzoko dendariaren nahikeriaren
arabera lerro erakuskeriatan ibiltzera behartu nazaten.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

lapurretan egin baitu. Gizarteak hain txarto egindako
espetxean sartu du, non azkenean hil egin baitu.

Galdera zorrotzak, galdera lazgarriak, une honetan
guztion adimena eskatzen dutenak; garen honetan
jantziaren muturretik tiraka ditugunak; egunen batean bidea erabat itxiko digutenak aurrez aurre begiratzera eta zer nahi duten jakitera behartzeko.


Lerro hauek idazten dituena agian laster saiatuko da
nola ulertzen dituen esaten.
Halako gertakizunen aurrean, halako galderek nola
akuilatzen gaituzten gogoetatzen dugunean, gobernuan daudenek zer pentsatzen duten bururatzen
zaigu, horretan pentsatzen ez ote duten.
Ganbarak, urte oro, auzi larriekin lanez gainezka
daude. Zalantzarik gabe, hagitz garrantzitsua da
alferlanak hustu eta aurrekontua garbitzea; garrantzitsua da legeak egitea, ezagutzen ez dudan eta ezagutu nahi ez dudan Lobauko Jaun kondearen ate

Garrantzitsua da, diputatu edo ministrook, herri
honetako gauza eta ideia guztiak eztabaida antzuetan
akitzea eta tirabiraka erabiltzea. Funtsezkoa da, adibidez, hemeretzigarren mendeko artea erruztatuen aulkian ipintzea eta, zer esaten den ere jakin barik,
erantzun nahi ez duen eta ondo egiten duen auzipetu handi eta zorrotz hau oihuka batean galdekatzea10.
Bide egokia da, gobernatzaile eta legegile jaunok,
errebaletako eskola maisuen sorbaldak altxarazten
dituzten hitzaldi klasikoetan denbora ematea.
Baliagarria da intzestua, adulterioa, haur-hilketa,
parrizidioa eta pozoitzea drama modernoak asmatu
dituela adieraztea, honela, Fedra, Jokasta, Edipo,
Medea edo Rodogune ezagutzen ez direla erakutsiz;
ezinbestekoa da nazio honetako hizlari politikoek,

(10) Frantziako Diputatuen Ganbarako garaiko eztabaidagaia izan zen, Dumasen
Antzezlana zela eta. [I.O.].

CLAUDE GUEUX

Nor da benetan erruduna? Bera da? Geu gara?

aurrean, soldaduz mozorrotuta, patriotikoki guardia
egitera joan nadin, edota Marigny kantoian, nire ofizial bihurtu duten auzoko dendariaren nahikeriaren
arabera lerro erakuskeriatan ibiltzera behartu nazaten.

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

lapurretan egin baitu. Gizarteak hain txarto egindako
espetxean sartu du, non azkenean hil egin baitu.


Zer esango luke Ganbarak, oposizioak ministerioari
edo ministerioak oposizioari erasotuz sortzen diren
liskar funtsik gabeko horien erdian, bat-batean,
Ganbarako eserlekuetan edo tribuna publikoan, berdin dio, norbait altxatu eta hitz serio hauek esango
balitu:
“Isil zaitez, Mauguin jauna, isil zaitez, Thiers jauna!12
Auziaren mamian zaudela uste duzu, eta ez zaude
egon. Hona hemen auzia zein den: justiziak, duela
urtebete eskas, Pamierren gizon bat xehatu du aiztoz;

(11) Idazle ezagun-ezagunak dira frantsesez idatziriko literaturan. [I.O.].
(12) Garai horretako politikariak biak, ezkerrekoa bata eta eskuindarra bestea.
[I.O.].

»Zentroko jaunok, muturretako jaunok, herriaren
gehiengoa sofritzen ari da! 'Errepublika' deitzen diozuela edo 'Monarkia' deitzen diozuela, herriak sofritu egiten du. Hori horrela da.

CLAUDE GUEUX

Hori guztia garrantzitsua da; baina gure ustez horiek
baino gauza garrantzitsuagoak egon litezke akaso.

Dijonen emakume bati burua erauzi dio; Parisen,
Saint-Jacques barreran13, exekuzio publikoak egiten
ditu. Horixe da auzia. Ardura zaitez horretaz.
Guardia Nazionalaren botoiek zuriak edo horiak izan
behar ote duten, eta ziurtasuna segurtamena baino
gauza ederragoa ote den inguruan liskarrean aritzen
zarete14.


»Herria goseak dago, herria hotzak dago. Miseriak
krimenera eta biziora bultzatzen du, sexuaren arabera. Herriaz erruki zaitezte, bortxazko lanek15 semeak
(13) Parisen, eta beste hiri batzuetan, Barriere izenez deitzen zaie hiriko sarrerei,
harresiz inguratuta zeudenean bertan ateak zeudelako. [I.O.].
(14) Hauek ere benetako eztabaidagaiak izan ziren Frantziako Ganbaran 1831
urtean. [I.O.].
(15) Galeren zigorra kendu ostean, Frantzian bagne-a (euskaraz ahoskatuz, baine
edo ba e ) zeritzotena sortu zuten zigor handienak betetzeko. Bortxazko lana
burutzeko tokia zen, baina baita gehiago ere, bizi-baldintzak gogor-gogorrak baitziren, heriotzak ugariak, ... Hasieran bagne-ak metropolian bertan bazeuden ere, gero
kolonietara eraman zituzten (Papillon liburuak eta filmak ospetsu egin dute
Guyanakoa) eta halatan bortxazko lanari erbestearen zigorra erantsi zitzaion).
Bagne-ak bazeukan gainera kutsu iraingarri nabarmena, kriminal handienen zigorlekua zen neurrian. [I.O.].

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

hiru egun luzetan zehar, aurrekontua dela eta,
Corneilleren edo Racineren alde11, ez dakigu noren
aurka, ezpatak tente borrokan ihardutea, eta abagune
literario hau profitatzea batak besteari frantseserako
akats handiak eztarrian barruraino hondoratzeko.


Zer esango luke Ganbarak, oposizioak ministerioari
edo ministerioak oposizioari erasotuz sortzen diren
liskar funtsik gabeko horien erdian, bat-batean,
Ganbarako eserlekuetan edo tribuna publikoan, berdin dio, norbait altxatu eta hitz serio hauek esango
balitu:
“Isil zaitez, Mauguin jauna, isil zaitez, Thiers jauna!12
Auziaren mamian zaudela uste duzu, eta ez zaude
egon. Hona hemen auzia zein den: justiziak, duela
urtebete eskas, Pamierren gizon bat xehatu du aiztoz;

(11) Idazle ezagun-ezagunak dira frantsesez idatziriko literaturan. [I.O.].
(12) Garai horretako politikariak biak, ezkerrekoa bata eta eskuindarra bestea.
[I.O.].

»Zentroko jaunok, muturretako jaunok, herriaren
gehiengoa sofritzen ari da! 'Errepublika' deitzen diozuela edo 'Monarkia' deitzen diozuela, herriak sofritu egiten du. Hori horrela da.

CLAUDE GUEUX

Hori guztia garrantzitsua da; baina gure ustez horiek
baino gauza garrantzitsuagoak egon litezke akaso.

Dijonen emakume bati burua erauzi dio; Parisen,
Saint-Jacques barreran13, exekuzio publikoak egiten
ditu. Horixe da auzia. Ardura zaitez horretaz.
Guardia Nazionalaren botoiek zuriak edo horiak izan
behar ote duten, eta ziurtasuna segurtamena baino
gauza ederragoa ote den inguruan liskarrean aritzen
zarete14.


»Herria goseak dago, herria hotzak dago. Miseriak
krimenera eta biziora bultzatzen du, sexuaren arabera. Herriaz erruki zaitezte, bortxazko lanek15 semeak
(13) Parisen, eta beste hiri batzuetan, Barriere izenez deitzen zaie hiriko sarrerei,
harresiz inguratuta zeudenean bertan ateak zeudelako. [I.O.].
(14) Hauek ere benetako eztabaidagaiak izan ziren Frantziako Ganbaran 1831
urtean. [I.O.].
(15) Galeren zigorra kendu ostean, Frantzian bagne-a (euskaraz ahoskatuz, baine
edo ba e ) zeritzotena sortu zuten zigor handienak betetzeko. Bortxazko lana
burutzeko tokia zen, baina baita gehiago ere, bizi-baldintzak gogor-gogorrak baitziren, heriotzak ugariak, ... Hasieran bagne-ak metropolian bertan bazeuden ere, gero
kolonietara eraman zituzten (Papillon liburuak eta filmak ospetsu egin dute
Guyanakoa) eta halatan bortxazko lanari erbestearen zigorra erantsi zitzaion).
Bagne-ak bazeukan gainera kutsu iraingarri nabarmena, kriminal handienen zigorlekua zen neurrian. [I.O.].

VICTOR HUGO ¥ ZORION ZAMAKOLA

Sez Bask ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Claude Gueux - 5
  • Büleklär
  • Claude Gueux - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 3584
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1132
    31.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Claude Gueux - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 3766
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1006
    37.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Claude Gueux - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3700
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1082
    34.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.4 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Claude Gueux - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 3630
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1137
    32.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    51.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Claude Gueux - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 1681
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 592
    31.1 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.8 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.