Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 14

Süzlärneñ gomumi sanı 3816
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1140
34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
txanda heldu duk. “Arratsaldean patioan errukienak gaituk!” pasa zitzaidan burutik, hots, amaren esanetan ez dudan horretatik. Minutuak
aurrera egin ahal baina, txanda honetako ustezko zirikatzaile ostia
horiek aurreko txanda desberdinetakoak baino handiagoak zirela ohartu nintzen.
Buru barruko txirriken eragin gogotsuaren ondorioz,, argi handia piztea
ere lortu nuen azkenean. “Ostias!, erleak dituk eta! Porlan arteko zirrikituetatik barna sartu eta hor daude azken hiru asteetan.
Gure lagun beltzei dagokienez, erleak dauden bi metroko perimetroan
barna sartzen direnean, ai ama! Erle zaindariak inguruan bueltaka hasi
orduko gure lagunen urduritasuna ikustekoa izaten da. Berauen mugimenduak zaindu nahian, inguruan duten beste guztia ahaztu egiten dute.
Toki berean gelditu nahi duten tematiak ere, egon badaude, eta kasu
horietan, ikuskizuna bere gailurrik gorenera heltzen da. Bizpahiru erle
belearen satelite bailitzan, azken honen buruak bere tokitik at irten behar
duela dirudi. Lehenek ernegatzen direnean, erasorako bidea hartzen
dute eta orduan heltzen zaio gure lagunari komedien ordua. Dios nolako saltoak!!! Hegalak kasik ireki gabe metro bete gorako saltoak ematen
dituzte ziztada bakoitzeko gaixoak.

143

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Azken egun hauetaz,“Kaligula-ren” etorrerarekin batera, -Kaligula?- ditxosozko bero itogarri hori!- (kide baten esanetan) gure lagunek nik Traki zirikatzerakoan mantentzen dudan segurtasun distantzia bera mantentzen
dute erleen bizitokiarekiko.
Horrelako gauza txikia bele kabroi hauen errespetua irabazteko gai bada,
guk ere nolabaiteko harreman diplomatikoa landu beharko genuke
berauekin. Etsaitzat baino laguntzat hartzea hobe.
Pertsona aproposa ere badugu lanbide horretarako, diplomatikoetan
diplomatikoena den gure Asier, betaurrekoak daramatzanetik bereziki.
Aipatu dut aurretik ere goizeko ordubete pasatxoko patioari etekinik
handiena ateratzeko asmoz pilotan aritzen garela. Euritik babesteko
dagoen arkupetako ormaren kontra aritu ere. Arkupetako bi eta erdikoa bezalakorik ez!
Bada, gure Asier, itxurazko pilotaria bera, mota desberdinetako “piziak”
egiten hasi zitzaigun aipatutako pilota saio hauetan; okerrena, pilota jotzera joan eta honek, ormaren bidea hartu beharrean, zekarren bidea bera
segitzearena izaten zen.
Horrelakoetan, Asierrek gertatutakoa ezin ulertu, bikotearen kauendiosak eta aurkarien katxondeoa pairatu behar izaten zituen
- Jode! Ez diat pilota ikusi! Toki hau zera baino ilunago zagok!!- bere ahotik.
- Ez duala pilota ikus? Ba, jar hitzak betaurrekoak behingoz, pitorik ez duk
ikusten eta! – beste guztiok batera.
- Betaurrekoak behar ditudala nik? Ala, ala, egi dezagun pilotan lelokeriak
beste baterako utziz.
Eta horrela astea joan eta astea etorri. Goizeko pilota saioetan elkarrizketa berdintsuak errepikatuz.

144

- Kauendio! Ilunegi zegok toki hau pilotan jokatzeko!- zioen Asierrek.
- Zer ilun eta zer kristo! Okulistarengana joateko txanda eska ezak behingoz.
- Okulistarengana joateko txanda hartu nik? Etzeok horren beharrik
mutilok! Ala, ala, segi dezagun pilotan.
Goiz batez deitu gaituzte bozgorailutik, patio ordua amaitu dela esanez:
“troisième droite, promenade terminé. Vous remontez!” eta hor abiatu
ginen denok eraikinera sartzeko aterantz. Atetik sartzen hasi eta gure
Asier igotzeko ditugun eskaileren lehengo atala irabazi duenean, burdin
trangen beste alboan zuriz jantzitakoaren aurpegia ezaguna zaiola eta,
hemen eskua ematearena erritual denez, eskua luzatu dio: ça va? alaitsuarekin. Beste guztiok erabat harrituta.
- Zer kristo zebilek gure Asier sukaldeko txakurrari eskua eman nahian?pentsatu genuen.
Zuriz jantzitakoaren harridura aurpegiari dagokionez…
Ziegara bi ardura berriekin sartu zen Asier egun hartan; batetik, diplomazia arlokoa; bestetik, okulistarengana joateko medikuarekin egon eta
txanda hartzeko ardura.
Pilota saioei dagokienez, kauendiosak behera egin dute nabarmen eta
joko mailak, aldiz, gora gure Asierrek lunetak darabiltzanetik.
Erleekiko harreman diplomatikoei dagokienez, hor ere arazoak: Asierrek
erreginarekin bakarka nahi eta….
Agian, beleak noiztik ezagutzen ditudan aipatzerakoan akats txikia egin
dut denbora tarteari dagokionez. Duela urtebete ezagutu nituela esan
dizuet, baina tarte horri hilabete gehitu behar zaio.

145

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Azken egun hauetaz,“Kaligula-ren” etorrerarekin batera, -Kaligula?- ditxosozko bero itogarri hori!- (kide baten esanetan) gure lagunek nik Traki zirikatzerakoan mantentzen dudan segurtasun distantzia bera mantentzen
dute erleen bizitokiarekiko.
Horrelako gauza txikia bele kabroi hauen errespetua irabazteko gai bada,
guk ere nolabaiteko harreman diplomatikoa landu beharko genuke
berauekin. Etsaitzat baino laguntzat hartzea hobe.
Pertsona aproposa ere badugu lanbide horretarako, diplomatikoetan
diplomatikoena den gure Asier, betaurrekoak daramatzanetik bereziki.
Aipatu dut aurretik ere goizeko ordubete pasatxoko patioari etekinik
handiena ateratzeko asmoz pilotan aritzen garela. Euritik babesteko
dagoen arkupetako ormaren kontra aritu ere. Arkupetako bi eta erdikoa bezalakorik ez!
Bada, gure Asier, itxurazko pilotaria bera, mota desberdinetako “piziak”
egiten hasi zitzaigun aipatutako pilota saio hauetan; okerrena, pilota jotzera joan eta honek, ormaren bidea hartu beharrean, zekarren bidea bera
segitzearena izaten zen.
Horrelakoetan, Asierrek gertatutakoa ezin ulertu, bikotearen kauendiosak eta aurkarien katxondeoa pairatu behar izaten zituen
- Jode! Ez diat pilota ikusi! Toki hau zera baino ilunago zagok!!- bere ahotik.
- Ez duala pilota ikus? Ba, jar hitzak betaurrekoak behingoz, pitorik ez duk
ikusten eta! – beste guztiok batera.
- Betaurrekoak behar ditudala nik? Ala, ala, egi dezagun pilotan lelokeriak
beste baterako utziz.
Eta horrela astea joan eta astea etorri. Goizeko pilota saioetan elkarrizketa berdintsuak errepikatuz.

144

- Kauendio! Ilunegi zegok toki hau pilotan jokatzeko!- zioen Asierrek.
- Zer ilun eta zer kristo! Okulistarengana joateko txanda eska ezak behingoz.
- Okulistarengana joateko txanda hartu nik? Etzeok horren beharrik
mutilok! Ala, ala, segi dezagun pilotan.
Goiz batez deitu gaituzte bozgorailutik, patio ordua amaitu dela esanez:
“troisième droite, promenade terminé. Vous remontez!” eta hor abiatu
ginen denok eraikinera sartzeko aterantz. Atetik sartzen hasi eta gure
Asier igotzeko ditugun eskaileren lehengo atala irabazi duenean, burdin
trangen beste alboan zuriz jantzitakoaren aurpegia ezaguna zaiola eta,
hemen eskua ematearena erritual denez, eskua luzatu dio: ça va? alaitsuarekin. Beste guztiok erabat harrituta.
- Zer kristo zebilek gure Asier sukaldeko txakurrari eskua eman nahian?pentsatu genuen.
Zuriz jantzitakoaren harridura aurpegiari dagokionez…
Ziegara bi ardura berriekin sartu zen Asier egun hartan; batetik, diplomazia arlokoa; bestetik, okulistarengana joateko medikuarekin egon eta
txanda hartzeko ardura.
Pilota saioei dagokienez, kauendiosak behera egin dute nabarmen eta
joko mailak, aldiz, gora gure Asierrek lunetak darabiltzanetik.
Erleekiko harreman diplomatikoei dagokienez, hor ere arazoak: Asierrek
erreginarekin bakarka nahi eta….
Agian, beleak noiztik ezagutzen ditudan aipatzerakoan akats txikia egin
dut denbora tarteari dagokionez. Duela urtebete ezagutu nituela esan
dizuet, baina tarte horri hilabete gehitu behar zaio.

145

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Orduan Mitard-ean nintzen, goiko solairuan, beraz. 3. eta 4. solairuek 30
zentimetro dute tartean. Ni mundu paraleloen teoriaren jarraitzaile
sutsua nauzue, 30 zentimetrok banatzen dituzten bi paralelo hauek bi
unibertso desberdin baitira. Mitard-en ez egoteagatik, leihorik ere ez
dago, Fleuryko mitard-eko ziegetan behintzat. Argia, sartzen denari izen
hori ematerik baldin badago, sabaian kokatua dagoen eta teilatura ematen duen “klaraboaia” moduko batetik sartzen da. Beste aldea ikusten
uzten ez duen plastiko gogorrak babestutako horietako batetik.

Arropa garbitzeko xaboirik ez nuenez, patiora jaistearekin batera kideei
aipatu nien:
- Ederra egin zidatek sasikume hauek arropa dena olio zein ozpinarekin
kakaztua diat! Xaboirik ba al dik norbaitek?
- Zer? Hik garbituko dituk, edo? Kideetako batek.
- Atera ezak kanpora motel, etxean txukunago garbituko ditek eta!

Polikiroldegietako sabaietan ikusi izan ditut lehenago gorrotatzen ez
nituen estruktura arkitektoniko horiek. Hauek konkatuak direnez, beleak gainean pausatzen ziren ondoren txirristaka aritzeko. Nik azpialdetik
entzuten nituen bitartean “ederki zebiltzak gozatzen txori ostia horiek!”
pentsatuz, kontrolatzen nuen nire burua. Kolore iluneko txoriak zirela
besterik ez nekien eta laba itogarri, tortura zulo hartatik ateratzean,
ziega normal batera sartzean – ziega normalik dagoela esaterik baldin
badago- eta leihotik begiratzean beldurra eta lilura sentitu nituenean
jakin nuen txirristaka zebiltzan txori xelebre haiek beleak zirela.

- Beno, lehenengo hemen garbitzen saiatuko nauk, ez?- nik
- Ez dik merezi motel! Guk astero ateratzen dizkiagu arropak poltsa
etxekoek garbitu ditzaten! Beste kide batek.
- Nola?- nik. Astero ateratzen dituzuela arropak poltsa etxekoek garbitu
ditzaten? Bertan xaboia eta ura berotzeko erresistentzia izanik?Hor hasi natzaien errosario guztia botatzen.

Mitard-etik irten aurretik ere, buruan nuen gauza bakarrenetarikoa
arropa aldatzea zen. 40 egun pasatu bainituen kamiseta, txandal praka,
galtzerdi eta galtzontzilo berekin. Erromatarren galeren garaietatik asko
aldatu dira gauzak. Orain ez dago galtzontziloak kidearekin trukatu
beharrik. 2000 urtetan zigortuen higienearen aldeko a zer nolako aurrerapausoa! Eta Frantziako Estatua orain ere eredua izaten jarrera aurrerakoienetan.

- Zuek ez duzue lotsarik... etxekoei arropa poltsa ematen zuek garbitzen
ahal dituzuenean... lotsagabe koadrila ederra zaudete eginda zuek...
Denak ixil-ixilik! Bata besteari begira, joder! Ezer ez bagenien esan hobe!
Pentsatuz. Norbaitek bota zuen
- Beno hi, eguerdian saiatuko nauk xaboia pasatzen.

Mitard-etik atera bai baina ene ondasun materialak zituzten hiru kaxak
ez nituen berreskuratu bi egun pasa arte. Bitarteko tartea, kideekin eta
berauek utzitako arropek jantzi nituen gustura asko.
Bi egunetara, ene ondasun materialak zeuden kartoizko kaxak jaso nituenean, ireki eta... ezustea! Ezjakinek paketatu zituztenez gauzak, arropa, olio
zein ozpina, guztia batera sartu zuten - Betiko despistea... ez duzue zertan
gaizki pentsatu behar!- eta azken hauek irekita zeudenez, ba horixe...

146

Eta beste norbaitek eguraldiaren gorabeherei zera baina azkarrago helduz, patioari betiko ordu eta erdiko buelta kopuru bera emateari ekin
genion.
Astearte eguerdian, beraz, jaso dut xaboia eta, galgara urez betetzearekin batera, xaboia gehitu, arropa bertan sartu eta garbitzeari ekin diot.

147

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Orduan Mitard-ean nintzen, goiko solairuan, beraz. 3. eta 4. solairuek 30
zentimetro dute tartean. Ni mundu paraleloen teoriaren jarraitzaile
sutsua nauzue, 30 zentimetrok banatzen dituzten bi paralelo hauek bi
unibertso desberdin baitira. Mitard-en ez egoteagatik, leihorik ere ez
dago, Fleuryko mitard-eko ziegetan behintzat. Argia, sartzen denari izen
hori ematerik baldin badago, sabaian kokatua dagoen eta teilatura ematen duen “klaraboaia” moduko batetik sartzen da. Beste aldea ikusten
uzten ez duen plastiko gogorrak babestutako horietako batetik.

Arropa garbitzeko xaboirik ez nuenez, patiora jaistearekin batera kideei
aipatu nien:
- Ederra egin zidatek sasikume hauek arropa dena olio zein ozpinarekin
kakaztua diat! Xaboirik ba al dik norbaitek?
- Zer? Hik garbituko dituk, edo? Kideetako batek.
- Atera ezak kanpora motel, etxean txukunago garbituko ditek eta!

Polikiroldegietako sabaietan ikusi izan ditut lehenago gorrotatzen ez
nituen estruktura arkitektoniko horiek. Hauek konkatuak direnez, beleak gainean pausatzen ziren ondoren txirristaka aritzeko. Nik azpialdetik
entzuten nituen bitartean “ederki zebiltzak gozatzen txori ostia horiek!”
pentsatuz, kontrolatzen nuen nire burua. Kolore iluneko txoriak zirela
besterik ez nekien eta laba itogarri, tortura zulo hartatik ateratzean,
ziega normal batera sartzean – ziega normalik dagoela esaterik baldin
badago- eta leihotik begiratzean beldurra eta lilura sentitu nituenean
jakin nuen txirristaka zebiltzan txori xelebre haiek beleak zirela.

- Beno, lehenengo hemen garbitzen saiatuko nauk, ez?- nik
- Ez dik merezi motel! Guk astero ateratzen dizkiagu arropak poltsa
etxekoek garbitu ditzaten! Beste kide batek.
- Nola?- nik. Astero ateratzen dituzuela arropak poltsa etxekoek garbitu
ditzaten? Bertan xaboia eta ura berotzeko erresistentzia izanik?Hor hasi natzaien errosario guztia botatzen.

Mitard-etik irten aurretik ere, buruan nuen gauza bakarrenetarikoa
arropa aldatzea zen. 40 egun pasatu bainituen kamiseta, txandal praka,
galtzerdi eta galtzontzilo berekin. Erromatarren galeren garaietatik asko
aldatu dira gauzak. Orain ez dago galtzontziloak kidearekin trukatu
beharrik. 2000 urtetan zigortuen higienearen aldeko a zer nolako aurrerapausoa! Eta Frantziako Estatua orain ere eredua izaten jarrera aurrerakoienetan.

- Zuek ez duzue lotsarik... etxekoei arropa poltsa ematen zuek garbitzen
ahal dituzuenean... lotsagabe koadrila ederra zaudete eginda zuek...
Denak ixil-ixilik! Bata besteari begira, joder! Ezer ez bagenien esan hobe!
Pentsatuz. Norbaitek bota zuen
- Beno hi, eguerdian saiatuko nauk xaboia pasatzen.

Mitard-etik atera bai baina ene ondasun materialak zituzten hiru kaxak
ez nituen berreskuratu bi egun pasa arte. Bitarteko tartea, kideekin eta
berauek utzitako arropek jantzi nituen gustura asko.
Bi egunetara, ene ondasun materialak zeuden kartoizko kaxak jaso nituenean, ireki eta... ezustea! Ezjakinek paketatu zituztenez gauzak, arropa, olio
zein ozpina, guztia batera sartu zuten - Betiko despistea... ez duzue zertan
gaizki pentsatu behar!- eta azken hauek irekita zeudenez, ba horixe...

146

Eta beste norbaitek eguraldiaren gorabeherei zera baina azkarrago helduz, patioari betiko ordu eta erdiko buelta kopuru bera emateari ekin
genion.
Astearte eguerdian, beraz, jaso dut xaboia eta, galgara urez betetzearekin batera, xaboia gehitu, arropa bertan sartu eta garbitzeari ekin diot.

147

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Ostegunerako, garbitzen ahalegindutako arropa lehortuta bai, baina garbi
zegoenik ezin esan. Jaitsi gara patiora eta komentatu nuen:

Beste biek, aldiz, irribarrea ahotik ezin kenduz, tregoarik gabeko bonbardaketa itzelean nire aurka:

- Dios! Arropa hori ez zagok eskuz garbitzerik! Kanpora atera beharko
diat larunbateko bisitan...

- Begira ezak,Traki, arropa poltsa kaleratzen ez duena!

- Bai motel, bai! Egoera horretan dagoen arropa nola garbituko duk
eskuz, ba? Denek batera.

- Bai horixe! Arrasatear hauekin ez dagoela fidatzerik! Eskerrak harrapatu duan,Traki, Bestela lotsagabe hau gai duk arropa poltsa atera ondoren
guri errosarioa botatzera etortzeko patio orduan...

Larunbateko goizeko 8ak ere heldu ziren eta hortxe abiatu nintzen arropaz beteriko kristoren poltsarekin beste kideekin elkartzera, ondoren
bisitara joateko.

Nire buruan, aldiz, kabroiak, kabroi alenak! Hauek dituk lotsagabe koadrila! Bi minututan ez ziotek, bada, egoerari buelta eman! Hobe diat ixilixilik jarraitzea ekaitza amaitu artean... kabroiak, kabroi alenak!

- Ieup! Egunon! Zer berri zagok?- nik bota orduko Ibonek Trakiri kriston
irribarrearekin.

Gertakari honen urteurrena datorren astean beteko da, San Fermin
ondorengo astean, hain zuzen ere. Bada, oraindik ere, bisitara joateko
bidea egiten dugularik, bateren batzuk astean zehar erabilitako arropa
poltsa daramatela:

- Hi Traki, ikusten al duk lotsagabe hau, bera baino handiagoa den arropa poltsarekin? Guri kristorenak eta bi esan aurrekoan eta begira ezak
orain, bera baina poltsa handiagoarekin!!!
- Bai gizona- Trakik- Bateren batzuk lotsarik ere ez ditek! Harrapatu
diagu, bai horixe! Kristo guztiari kontatu behar zioat hau, Ibon.
Nik, aldiz, zera baino serioago:

- Hi, ez adi lotsatu arropa kalera ateratzen, motel! Atera ezak lasai, ez
zioagu inori esango eta! – Entzun behar izaten dut maiz.
Eta berriro ere sentitzen dudala esan beharrean nago. Beleei buruz idazten hasi eta oraingoan ere koadrilaren kontrako bidea hartu dut. Ezer
gutxirekin despistatu naizen horietarikoa naizenez… ba hori, joan nadin
harira!

- Jode! Zer nahi duzue, ba? Arropa hau bertan garbitzerik ez zagok!
Eta bien erantzuna koruan:
- Bai, bai, orain aitzakiak! In fraganti harrapatu ostean orain burua zuritu
nahian.
Ni ordurako jada urduritzen hasia Kabroi hauek egoerari buelta ematen ez dabiltza, bada. Inongo lotsarik gabe, gainera.- pentsatu nuen.

148

Bele zaintzan igaro dudan urte honetan deigarria den beste datu bat aurkitu dut: beraien artean ez dute borrokarik egiten. Tentsio memento bat
edo beste, ikusi izan ditut, baina esaera dioen horietakoak, ostia gutxiko
kristotxoak alegia.
Beraiena dena dela, tinko defendatzen dute. Taldetik kanpoko norbaitek
beraiena kendu nahi izanez gero, orduan azkar asko matxinatzen dira
erasotzailearen aurka.

149

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Ostegunerako, garbitzen ahalegindutako arropa lehortuta bai, baina garbi
zegoenik ezin esan. Jaitsi gara patiora eta komentatu nuen:

Beste biek, aldiz, irribarrea ahotik ezin kenduz, tregoarik gabeko bonbardaketa itzelean nire aurka:

- Dios! Arropa hori ez zagok eskuz garbitzerik! Kanpora atera beharko
diat larunbateko bisitan...

- Begira ezak,Traki, arropa poltsa kaleratzen ez duena!

- Bai motel, bai! Egoera horretan dagoen arropa nola garbituko duk
eskuz, ba? Denek batera.

- Bai horixe! Arrasatear hauekin ez dagoela fidatzerik! Eskerrak harrapatu duan,Traki, Bestela lotsagabe hau gai duk arropa poltsa atera ondoren
guri errosarioa botatzera etortzeko patio orduan...

Larunbateko goizeko 8ak ere heldu ziren eta hortxe abiatu nintzen arropaz beteriko kristoren poltsarekin beste kideekin elkartzera, ondoren
bisitara joateko.

Nire buruan, aldiz, kabroiak, kabroi alenak! Hauek dituk lotsagabe koadrila! Bi minututan ez ziotek, bada, egoerari buelta eman! Hobe diat ixilixilik jarraitzea ekaitza amaitu artean... kabroiak, kabroi alenak!

- Ieup! Egunon! Zer berri zagok?- nik bota orduko Ibonek Trakiri kriston
irribarrearekin.

Gertakari honen urteurrena datorren astean beteko da, San Fermin
ondorengo astean, hain zuzen ere. Bada, oraindik ere, bisitara joateko
bidea egiten dugularik, bateren batzuk astean zehar erabilitako arropa
poltsa daramatela:

- Hi Traki, ikusten al duk lotsagabe hau, bera baino handiagoa den arropa poltsarekin? Guri kristorenak eta bi esan aurrekoan eta begira ezak
orain, bera baina poltsa handiagoarekin!!!
- Bai gizona- Trakik- Bateren batzuk lotsarik ere ez ditek! Harrapatu
diagu, bai horixe! Kristo guztiari kontatu behar zioat hau, Ibon.
Nik, aldiz, zera baino serioago:

- Hi, ez adi lotsatu arropa kalera ateratzen, motel! Atera ezak lasai, ez
zioagu inori esango eta! – Entzun behar izaten dut maiz.
Eta berriro ere sentitzen dudala esan beharrean nago. Beleei buruz idazten hasi eta oraingoan ere koadrilaren kontrako bidea hartu dut. Ezer
gutxirekin despistatu naizen horietarikoa naizenez… ba hori, joan nadin
harira!

- Jode! Zer nahi duzue, ba? Arropa hau bertan garbitzerik ez zagok!
Eta bien erantzuna koruan:
- Bai, bai, orain aitzakiak! In fraganti harrapatu ostean orain burua zuritu
nahian.
Ni ordurako jada urduritzen hasia Kabroi hauek egoerari buelta ematen ez dabiltza, bada. Inongo lotsarik gabe, gainera.- pentsatu nuen.

148

Bele zaintzan igaro dudan urte honetan deigarria den beste datu bat aurkitu dut: beraien artean ez dute borrokarik egiten. Tentsio memento bat
edo beste, ikusi izan ditut, baina esaera dioen horietakoak, ostia gutxiko
kristotxoak alegia.
Beraiena dena dela, tinko defendatzen dute. Taldetik kanpoko norbaitek
beraiena kendu nahi izanez gero, orduan azkar asko matxinatzen dira
erasotzailearen aurka.

149

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Kaioekin izan dituzte gatazkarik gogorrenak. Bai ba, kaioak ere baditu
hemen!
Kontua da, gure lagunek ohiko egoitzatzat dutela tortura etxe hau eta
kaioek aldiz, bigarren edo hirugarren egoitzatzat, batek daki. Denboraldia
igarotzera besterik ez dira etortzen azken hauek, eta ondoren, ospa!
Kaioak, gainera oso azkarrak dira. Janaria leihotik kanpo izan orduko, ziztu
bizian harrapatzen dute airean bertan, eta trebezi hau medio, gatazkan
dauden bele, uso, katu eta ohiko egoitza berton duten beste animalia
guztiekin. Eta zer kristo! Nik ere azken hauek arrazoia dutela deritzot.
Utzi bederen janaria lurrera erortzen, eta ondoren, azkarrenak har dezala puzketarik ederrena, beti ere besteei zerbait utziz. Joño! Sozialismo
libertarioa aproposagoa litzateke, badakit, baina bertoko basa faunari
horrenbesteko konpromisoa ere ezin izango diagu eskatu, edo?

- Bai motel! Gure etxean hamahiru anai-arreba gintuan eta amak lapikokada jartzen zian mahai gainean. Platerak egun berezietarako besterik ez.
Azkar ez zebilenaren sabelak beraz egun osoan zehar segitzen zian kantatzen. Horra hor umeetako gure arazoa!- Argitu zidan berak.
Eta berriro ere koadrilakoekin galdua! Marka dela nirea gero! Fundamentu
gabe nabil jada eta horrela ez dago ezer egiterik. Musean ere antzera aritzen naiz eta... azkena beti!
Por zierto, atzo amaitu genuen gure arteko 2.mus txapelketa eta aurreikusita zegoen bezala Ibon izan da irabazle. Jada, sei hilabete izango dira
lehenengo txapelketa jokatu genuenetik. Orduan Azkoitiko Santua suertatu zen irabazle. Suertatu diot zeren suertatzetik izatera tartea dago!
Bigarren gelditu zena, aldiz, oso konforme ez emaitzarekin eta ondorengo bost hilabetetan ez dugu bakerik izan 2.txapelketa antolatu arte.

Zer egingo diogu, bada? Elkartasuna ere ezin modu praktikoan adierazi
gehiengoa den bertoko basa faunari! Sikieran eskopetaren bat lortzeri
izanez gero burges txuri hauek beren lekuan jartzeko!

Egungo irabazlea epaitegian zen horietako batean, beraz, asanblada deitu
eta bertan erabakitakoak ondorengoak dira:

Horrelako jarrerarekin azken finean, lagun bati gertatzen zitzaiona
bihurtzen da ohiko, azkar jatearena ohitura izan beharrean arazoa dela.

Bat, oraingoan ez badik irabazten txapelketa 3.a antolatu arte ez dugu
bake santurik izango.

Janariaz beteta zegoen mahaira arrimatu ginen laguna eta biok, self-service modura hamaika miragarritasun antolatuta zituen mahai luzera.
Begiak zabalik nituela ekin diot tragatzeari, et joño, alboan nuen lagunaren ondoan kamara geldoan nenbilela iruditu zitzaidan.

Bi, guk ez diagu mus txapelketa gehiago jolastu nahi.
Hiru, mus txapelketa irabazten utzi behar diogu.
Lau, serio jokatzen dugunaren itxura egitea ezinbestekoa da.

- Jode, hi! Azkar jateko ohitura duk hik gero, e! umetako ohitura? –bota
nion.

Ez dugu uste gainera ezer arrarorik sumatu duenik. Beraz, gordeko diguzue sekretua, ezta?

- Umetako ohitura ez, umetako arazoa! –berak erantzun zidan.
- Umetako arazoa? Galdetu nion nik.

150

Eta oraingoan ere galdu ditut beleak! Horrela ez dago ezer ganoraz egiterik, banoa beraz, sorginen batzarra bilatzen saiatzera.

151

Igor Letona Biteri
Poemak eta “Bele kabroiak”

Kaioekin izan dituzte gatazkarik gogorrenak. Bai ba, kaioak ere baditu
hemen!
Kontua da, gure lagunek ohiko egoitzatzat dutela tortura etxe hau eta
kaioek aldiz, bigarren edo hirugarren egoitzatzat, batek daki. Denboraldia
igarotzera besterik ez dira etortzen azken hauek, eta ondoren, ospa!
Kaioak, gainera oso azkarrak dira. Janaria leihotik kanpo izan orduko, ziztu
bizian harrapatzen dute airean bertan, eta trebezi hau medio, gatazkan
dauden bele, uso, katu eta ohiko egoitza berton duten beste animalia
guztiekin. Eta zer kristo! Nik ere azken hauek arrazoia dutela deritzot.
Utzi bederen janaria lurrera erortzen, eta ondoren, azkarrenak har dezala puzketarik ederrena, beti ere besteei zerbait utziz. Joño! Sozialismo
libertarioa aproposagoa litzateke, badakit, baina bertoko basa faunari
horrenbesteko konpromisoa ere ezin izango diagu eskatu, edo?

- Bai motel! Gure etxean hamahiru anai-arreba gintuan eta amak lapikokada jartzen zian mahai gainean. Platerak egun berezietarako besterik ez.
Azkar ez zebilenaren sabelak beraz egun osoan zehar segitzen zian kantatzen. Horra hor umeetako gure arazoa!- Argitu zidan berak.
Eta berriro ere koadrilakoekin galdua! Marka dela nirea gero! Fundamentu
gabe nabil jada eta horrela ez dago ezer egiterik. Musean ere antzera aritzen naiz eta... azkena beti!
Por zierto, atzo amaitu genuen gure arteko 2.mus txapelketa eta aurreikusita zegoen bezala Ibon izan da irabazle. Jada, sei hilabete izango dira
lehenengo txapelketa jokatu genuenetik. Orduan Azkoitiko Santua suertatu zen irabazle. Suertatu diot zeren suertatzetik izatera tartea dago!
Bigarren gelditu zena, aldiz, oso konforme ez emaitzarekin eta ondorengo bost hilabetetan ez dugu bakerik izan 2.txapelketa antolatu arte.

Zer egingo diogu, bada? Elkartasuna ere ezin modu praktikoan adierazi
gehiengoa den bertoko basa faunari! Sikieran eskopetaren bat lortzeri
izanez gero burges txuri hauek beren lekuan jartzeko!

Egungo irabazlea epaitegian zen horietako batean, beraz, asanblada deitu
eta bertan erabakitakoak ondorengoak dira:

Horrelako jarrerarekin azken finean, lagun bati gertatzen zitzaiona
bihurtzen da ohiko, azkar jatearena ohitura izan beharrean arazoa dela.

Bat, oraingoan ez badik irabazten txapelketa 3.a antolatu arte ez dugu
bake santurik izango.

Janariaz beteta zegoen mahaira arrimatu ginen laguna eta biok, self-service modura hamaika miragarritasun antolatuta zituen mahai luzera.
Begiak zabalik nituela ekin diot tragatzeari, et joño, alboan nuen lagunaren ondoan kamara geldoan nenbilela iruditu zitzaidan.

Bi, guk ez diagu mus txapelketa gehiago jolastu nahi.
Hiru, mus txapelketa irabazten utzi behar diogu.
Lau, serio jokatzen dugunaren itxura egitea ezinbestekoa da.

- Jode, hi! Azkar jateko ohitura duk hik gero, e! umetako ohitura? –bota
nion.

Ez dugu uste gainera ezer arrarorik sumatu duenik. Beraz, gordeko diguzue sekretua, ezta?

- Umetako ohitura ez, umetako arazoa! –berak erantzun zidan.
- Umetako arazoa? Galdetu nion nik.

150

Eta oraingoan ere galdu ditut beleak! Horrela ez dago ezer ganoraz egiterik, banoa beraz, sorginen batzarra bilatzen saiatzera.

151

Iluntasuna da nagusi kanpoan eta lagun beltzen soinurik entzuten baditut ere, badakit hor daudela, sentitzen ditut. Eta maite ere maite ditut,
diren bezalakoak izateagatik. Espainia zein Frantziako Estatuek ikuspuntu
desberdina dute berauekiko, badakit. Baina ez dit axola! Ez dituzte ezagutzen!!!

Naiara Mallabia Sanchez
1982
Bilbo

2003ko udaberrian atxilotu zuten.

C. P. Ávila 2
Apdo. 206
05149 Brieva
Ávila

152

Iluntasuna da nagusi kanpoan eta lagun beltzen soinurik entzuten baditut ere, badakit hor daudela, sentitzen ditut. Eta maite ere maite ditut,
diren bezalakoak izateagatik. Espainia zein Frantziako Estatuek ikuspuntu
desberdina dute berauekiko, badakit. Baina ez dit axola! Ez dituzte ezagutzen!!!

Naiara Mallabia Sanchez
1982
Bilbo

2003ko udaberrian atxilotu zuten.

C. P. Ávila 2
Apdo. 206
05149 Brieva
Ávila

152

Naiara Mallabia Sanchez
Poemak

1.
Tengo la mirada desgastada
de mirar siempre lo mismo
de ver lo que me dejan ver
lo que para mi es nada.
Mi mirada está vacía
mis ojos secos
no encuentran lágrimas,
se escaparon y ahora
se han juntado
con otras lágrimas
fugitivas del pasado
y en el patio se encontraron
formando charcos salados
intentando no desaparecer
con el calor del día
o en pisadas enemigas.
Igual son las últimas
gotas del grifo
que nadie utiliza
ni tan siquiera las mira
y van a caer al
desagüe del olvido
donde se duermen solas
y caen en el vacio.

Igual no están tan lejos
y se han convertido
en gotas de sudor,
las que me acompañan
en la noche,
Sez Bask ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 15
  • Büleklär
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3608
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1170
    32.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3709
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1025
    31.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 4234
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1341
    30.4 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 4092
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1154
    36.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.6 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3394
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1258
    29.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    41.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3551
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1207
    32.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 4713
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1038
    5.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    10.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    14.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3658
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1217
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    45.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3869
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1055
    33.8 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.5 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3973
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1022
    38.5 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    52.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    60.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3924
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1020
    36.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    56.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3845
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1290
    31.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    44.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.3 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3771
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1227
    34.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    54.5 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3816
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1140
    34.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    55.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3906
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1229
    31.6 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    48.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3911
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1105
    31.3 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.3 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3833
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1129
    33.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    43.9 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    49.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3799
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1350
    28.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    42.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.1 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3841
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1293
    33.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    47.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    53.4 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 4777
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1186
    16.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    23.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    27.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 5081
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1060
    4.9 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    9.6 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    13.9 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3942
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1223
    22.7 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    32.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    37.8 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 106
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 99
    36.2 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    46.2 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    50.2 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.