Latin

Зымцахә еиқәу - 1

Süzlärneñ gomumi sanı 2932
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2189
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
Вахтанг АԤҲАЗОУ

ЗЫМЦАХӘ ЕИҚӘУ
Ажәеинраалақәа
Апоема

Аԥҳәынҭшәҟәҭыжьырҭа
Аҟәа
2015

Аԥҳазоу, В.В.

А 63 Зымцахә еиқәу : ажәеинраалақәа, апоема.

Аԥҳәынҭшәҟәҭыжьырҭа. Аҟәа, 2015. – 216 д.

Вахтанг Аԥҳазоу ишәҟәы «Зымцахә еиқәу» еиднакылоит
аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы иаԥиҵаз иажәеинраалақәеи
ипоема «Аҽышьашьана алԥхеи».
Иҩымҭақәа ирныԥшуеит иԥсадгьыли ижәлари рышҟа
имоу абзиабара, ԥхьаҟатәи аԥеиԥш азхәыцра. Аԥсуареи
аламыси, аҵасқәеи ақьабзқәеи реиқәырхареи рӡыргареи
ҳрызхьеирԥшуеит.

© Аԥҳазоу, В. В., 2015
© Аԥҳәынҭшәҟәҭыжьырҭа, 2015

АԤСНЫ СЫҞОУП
Сызқәу амҩа хароума,
Ишнеиуа иҿахҵәома џьара?
Ҳазшаз днақәныҳә ироума,
Мамзаргьы саанхоу мҩабжара?
Сразҟы хҭаскуам, саԥыҩлом,
Исаҭәашьоу ҟәнымшьо сцалоит.
Сыбжьы сџьынџь ианахыҩуа,
Саԥшәымоуп, зегьы срыхьӡалоит.
Сшьаҿа сзеихгонаҵ сныҟәоит,
Снатәаргьы шәымҭак сааԥсаны.
Аԥсны сыҟоуп саныҟоу,
Саныҟамгьы сыҟоуп Аԥсны.

СЫԤСЫ АҬЫԤ
Сшьаҿа неихызгар – алԥха сыцуп,
Мшаҽнеиԥш, еицакуам аԥшьаҭыԥ.
Суарҳал-мҩа қәҵоуми, сгәыӷрагь ҿыцуп,
Ҿыц сизшәа сыблақәагьы хтып.
Сахьнықәԥшуа мчык сагәылахала,
Сшьамхы насыҵԥраауа сагоит.
Ҩадараз, сшәарҭам, схалоит схала,
Ԥҭа зхыршәлам ажәҩан ааихыккоит.
О, забџьар нақәк ихысуаз аҩнахт,
Еиқәхеит, иаргазаргьы ахҭыԥ.
Цәгьа згәы иҭакыз дымцац даиааины,
Ара ирхиамзи иуахҭа.
Ԥшьаҭыԥла иҭәыз ирзымхо адгьыл,
Ирыламҩашьоз Аԥсны аҭыԥ.
Аӡә деиҩаӡозар, наҟ уи днадга,
Лаԥшыцәгьа аҟәгазааит сыԥсы аҭыԥ.

СГӘЕИСРА ИАЦНАҴ СШЬАҾА…
Сылаԥш еиԥшым ахҿа,
Сгәеисра иацуп сшьаҿа.
Сгәыраз иаҵоуп сыԥсы,
Ааԥын-ҵәа ҿоуп иҿассы…
Са слаԥшыцәгьан сшәымшьан,
Ацәгьа зуам, исҟазшьам.
Мҩамш сзыԥшызар сҭахуп,
Иамугәышьар, – сҭахап.
Сгәамч анаҵоу сшьамхы,
Иӡуам, мап, сҿаҵахәы.
Сгәеисра иацнаҵ сшьаҿа,
Сшәыцуп, ихьысҳам смахәҿа.

АДГЬЫЛАЗ АӠАӠАГЬЫ ХӘШӘУП
Абар, иаацәылашеит, иит даҽа мшык,
Узцом уаԥысны, ахҭысқәа еилашып.
Уажәыҵәҟьа жәҩан лаша ҵкы цәхаԥшьк ашәуп,
Уажәыҵәҟьа адгьылаз аӡаӡагьы хәшәуп.
Насыԥла амш санаԥыла сзаҵәым,
Разҟуп, исаҭәашьоу сцәымӡыр уаҵәы.
Иахьала сгәамҵуам, шьхацамҩак саҿам.
Агәыраз изыҳәан иаартуп са смаҿа.
Мшаҽнеиԥш, мрагыларахь сымҩа сагоит,
Хароуп ҳәа бжьык саҳалоит, агәра згоит.
Уажәыҵәҟьа жәҩан лаша ҵкы цәхаԥшьк ашәуп,
Уажәыҵәҟьа адгьылаз аӡаӡагьы хәшәуп.

ИУГӘАЛАРШӘА
Иугәаларшәа иацы,
Баша адгьыл иқәмыз,
Урҭ аҟәышра рыгмызт,
Унаҿыхәала аӡыхь.
Иугәаларшәа иахьа,
Амҩа иацҵо инеиуа,
Зыжәҩа хҽуа иреиуам,
Игылаӡам насҭха.
Иугәаларшәа уажәы,
Ҳналаӡ ҳцом аӡхыҵра,
Аӡбахә ҳҳәом иахыҵра,
Агәалашәара ажәуам.
Иугәаларшәа уаҵәы,
Уи иахьа иахьԥшыми,
Аамҭа архнышьнеиԥш еиԥшьыми,
Ихаанымхац аӡәы.
Еимгеимцароуп ҳазҭоу,
О, ҳнапы иакыҵәҟьоу,
Ҳахьчоит ҳгәы аныцқьоу,
Ҳаԥсадгьыл – ҳгәыӷырҭа!

СЫДГЬЫЛ – ИСЫЗГӘАКЬОУ
Снеиуеит сынкахәыцуа,
Сычҳарагьы хыҵуам.
Сыдгьыл – исызгәакьоу,
Зыхьӡ-зыԥша нагоу,
Шәарҭарак ухугеит,
Иҟам иуԥырхагоу.
Знымкәа удырӷӷазаргь, –
Кырӡа рыҽдырххазаргь,
Уаҵамхеит, уеиқәымхеи,
Ақәылаҩцәа уртәымхеит.
Ухьӡ лаша ухыхны,
Ԥшәымацәас иаанымхеит.
Идыдит, имацәысит,
Ԥшатлакәҵас иухысит.
Шәарҭарак иҭашәазаргь,
Уҵеицәа неилышәшәазаргь,

Ухьӡ ҳәаны, иунықәны,
Риааира мҩа инықәлон…
Ухәрақәа неиқәҳәала,
Угәыӷрақәа неидҳәала,
Сыдгьыл – исызгәакьоу,
Зыхьӡ-зыԥша нагоу,
Ужәлар ԥшӡа еигәныҩлааит!
Акьаасбыжь ухыҩлааит!

ЗЫМЦАХӘ ЕИҚӘУ
Зымцахә еиқәызҵаз уиқәгәыӷ,
Имцахә ыцәом, дуаҩуп.
Ижәҩа инықәҳаз ықәга,
Игәаҟра далга, дразуп.
Зны ирыҿшәап: «Мцахәыцәа,
Дак еиқәҳәалт адунеи».
Днеилааит, ирҳәааит: «Мцахәмыцәа,
О, митәыҵәҟьа даниеит».
Имцахәгьы шеиқәу дцалароуп,
Хьааи гәырҩеи иҟәгауа.
Иџьынџьаҿ аҵеицәа иилароуп,
Иашҭаҿ ахысбжьы ангауа.
Зымцахә еиқәу днаскьазаргь, –
Илымшо, дгылар насҭха.
Аԥсҭазаара кыр даҟьазаргь, –
Диит иҩаҵхо икәасҭха.

СЏЬЫНЏЬ СЫԤШААУЕИТ
Сџьынџь сыԥшаар сшьамхнышгылан
адгьыл сагәӡрын…
Бениамин Аҭрышба

Наџьнатә еиԥш, сықәгылоуп сыдгьыл,
Саргьы саԥоуп, сџьашьатәым.
Сыԥсадгьыл, сукәыхшоуп, судкыл,
Ихьшәаз, исыхьӡым атәым.
Сеимдап, мҩахәасҭакгьы нсыжьрым,
Зынӡа иааԥсашам сшьамхы.
Згәы цқьам аҳәаагьы дахсыжьрым,
Ҭыԥ имам, мап, сызнаԥхо.
Сеимдоит, гәадуроуп сгәы шьҭызхуа,
Насыԥми, кыр сазыԥшын.
Хәы-змам роуп зсахьақәа ҭысхуа,
Еиԥымҟьо сгәаҵаҿ еиԥшьын.
Срытҟәазааит, избо сызгәакьоуп, –
Исзалымхуа иалаз сыԥхыӡ.
Саанхар абарҭқәа сымбакәа,
Сцарызма анаҟә еиԥш сынхыҵ?

Сызтәом сзахымсӡакәа Аҟәа,
Сгәы сыхоит, сналҵроуп хара.
Ихьаауп сгәы иҵхо, сзыргәаҟуа, –
Ҭрышбак дахьыҟам ара.
Сыԥсадгьыл иаларсуп сдацқәа,
Саԥсыуоуп, иалоуп сыԥсы.
Абар, иԥымҵәеи аихацқәа,
Иҳаԥхьоит: «Шәеиха абааԥсы!»
Сыԥсадгьыл, саԥсуара змырӡыз,
Саԥсыуоуп сҳәартә сеиқәзырхаз.
Сабдуцәа – зны амшын ихырҵаз,
Рбызшәа еицамк исзырҳаз.
Сеимдоит, агәкаҳара сныԥшӡом, –
Суаҩуп, нас, сгәы-ԥшқа ԥшаауеит.
Иаанмыжь адәы-ԥшӡа, ахәы-ԥшӡа,
Геи-шьхеи сџьынџь сыԥшаауеит.

АТӘЫМ ДГЬЫЛ ИҚӘЫҨУА АНЫҲӘАԤХЬЫӠ
Ӷәыки лабаки еинырҟьоит рымҳәароуп,
Аԥсуа ибжьы ҿаца шкаҩуа раҳароуп.
Ҳадгьыл ԥшӡа ҳақәымзаргь, гәыла ҳбылуазааит,
Ҳаԥсуара ҩашьарым, ашьаҭа ӷәӷәазааит.
Дыҟоушәа, дыҟамшәа аԥсуа дымҩасуам,
Иҟоуп илеишәа, ашақә маӡа дасуам.
Ҳабацәа рыхьӡ ԥшьа еицамккәа ҳнеихароуп,
Ҳҵеира ирызҳароуп, иҳадымкәа харак.
Ҳиит ҳара ҳабацәа зны иахьыӡхыҵыз,
Амаалықь гарада иԥсы ахьихыҵуаз…
Ҳанацәа рылаӷырӡ карҭәон араҟа,
Ҳанацәа ашәеиқәаҵәа ршәырҵон, игәаҟуан.
Ҳааит ҳара аӡыблара ҳалҵны, хыхь-гәыхьла,
Ҳнеилароуп, бзиарак ҳԥеиԥшуп ҳәа ҳгәыӷлап.
Ҳгәамҵрым, агәыӷра хароуп, нас, ҳцалароуп,
Ҳамҩа абахоу, сашьа, ҳәа ҳҵаалароуп.
Дироуп аԥыза, зхыԥша ҳаиднакыло,
Ҳикәаӷӷа ҳгылартә иажәа гәынкыло.

Аураашьа! Аураашьа! – Ҳашәа еиԥымҟьо,
Ахара инаҩлароуп, ҳаԥсшәа ҳахымҟьо.
Ӷәыки лабаки еинырҟьоит рымҳәароуп,
Аԥсуа ибжьы ҿаца шкаҩуа раҳароуп.

ГЫРӠАЛ
Аԥсуа қыҭа Гырӡал схашҭуам,
Дал-Ҵабал иаԥшьуп.
Сааир, мчык сҿанаҳәоит, сашьҭуам, –
Ҳгәы былуеит, ҳаиԥшуп.
Анкьеиԥш, иԥшӡоуп аԥсабара,
Анкьеиԥш, еиқәхеит аҵангәара.
Аԥсуа ибжьы ҳаҳаӡом рҳәаргьы,
Ҿысҭуеит: «Ҭынч шәӡырҩы!»
Ҳгәи ҳшьамхи, мшаҽнеиԥш, ҳнаргоит,
Ҵоуп, иҳаԥхеит ӡәырҩы.
Инагоуп Гырӡалҟа амҩахәасҭа,
Хьӡыла ианысхьоугьы схашҭуам.
Ахьӡ еиҭакым, Гырӡал рҩашьам, –
Ааи, агәаҵа хәуп.
Аԥшәма дыҟам, даабом рҳәашам,
Аԥсуа ихьӡ ахуп. –
Жәытәла сдац–ԥашәқәа ахьыҟоу,
Џьынџьла сда сшьа ахьҭаныҟәо.

СХЫНҲӘИТ САРА
Ҵабалҟа снықәлалоит, схала сцалоит,
«Шәзыниазеи, сашьцәа?..» – Гәаныла сҵаалоит.
Абар, иахьа сымҩахыҵит ҩаԥхьа,
Срызхәыцуеит харада зыдгьыл иаԥхаз.
Срызхәыцуеит иқәԥауаз зџьынџь еиқәырха,
«Шәыхҵәароуп!» зҳәаз ирҿагылаз хаха.
Зыԥсадгьыл ахьӡгьы бираҟҵас ишьҭых,
Иназгоз аҵеицәа зықәшәаз ахамышҭыхә.
Ирзымгаз рҳақгьы, ихыҵзааит ашәшьы, –
Ҳабдуцәа усҟан хҵәаран ирзыԥшыз…
О, рымчқәа ршәазаргь, ихәжәеит, иржәагәеит,
Аӡхыҵра иамҽханакызшәа иагеит.
Шьарда ҵуазаргь, ҭоурыхуп, иажәуам,
Аӡыхь – схы зхызбаауа, рылымкаа изжәуам.
Сзықәгылоу сыдгьылоуп сдацқәа зласоу,
Сахажәаар насыԥуп, разҟыс уи ансоу.
Схынҳәит сара, Аԥсынтәыла сынхоит,
Ҵабал ԥшӡа сылҩаҵә анҩеи сеиқәнархоит.

ШӘШАԤСЫУААУ ШӘААНХАРОУП!
Ҳаԥшәымарҭа – ҳаԥсырҭахоит.
Џьенгиз Абганба (Ҭырқәтәыла)

Шәеихароуп, Аԥсныҟа шәеихароуп,
Аамҭа ԥшуам, ихьшәахоит.
Шәазхәыцлар – изхарам, изхароу,
Аамҭа шәшаныӡбо шәаанхоит.
Шәеишьҭала, Аԥсныҟа шәеишьҭала,
Шәхьышьҭра мҩашьеит, еиқәхеит.
Ихьаашәымган шәабацәа, иҭалаз
Ашхәа. Шәрықәӡбар – шәаанхеит.
Шәааӡароуп, Аԥснынӡа шәааӡароуп,
Зны шәыӡхыҵроуп амшын.
Ишәаԥызго аҵеицәа шәааӡароуп,
Шәгәы шәҭахәыцроуп, шәымԥшын.
Атәымгьы шәызгәакьоушәа ангәашәҭа,
Нас – шәҽанраала шәнаскьоит.
Иштәымугьы дырны шәҽанашәҭа,
Шәхьаԥшрым, шәышьҭкәыцәаа шәагоит.
Шәзаԥшәымахом тәым дгьылк шәанықәларгь,
Шәыԥсадгьыл иалаз шәыԥсы.

Шәаԥшәымарҭа – ԥсырҭахоит шәнықәлар,
Хҿыхшьак ашәҭа лассы.
Шәеихароуп, Аԥсныҟа шәеихароуп,
Аамҭа ԥшуам, ихьшәахоит.
Егьҳақуп, шәшаԥсыуаау шәаанхароуп,
Шәыдгьыл – ԥшьоуп, шәеиқәнархоит.

АҬРЫШ-ԤҲА ЛУАЗ
Ундәылымҵи шаанӡа,
«Шәыԥшыз, – уҳәеит, – саанӡа».
Ашәақәлацәа ԥшымзи,
Ишәарҭахеит, – ԥшьымзын…
Атәым дгьыл ҳахызар,
Аҵеицәагь ҭахозар,
Шьҭа ҳԥеиԥш зеиԥшрахозеи,
Аныӡаарахь ҳхы хазар?
Ҳаԥсадгьыл ҳахыргеит,
Уи ҳабацәа игәныргеит…
Ҳахьаазгьы кашыррам, –
Ҳӷьацозма ацәҳәыраҿ…
Арагь еибашьрамзи,
Ҳаԥсадгьыл харамзи,
Ҳа ҳашьцәагь ҩагылеит,
Аӷа иҿагылеит.

Ҳхатәы анаҳзымхьча,
Ҳахгьы анҳазҿымхӡа,
Аԥсцәаҳагьы дхьаҳәит,
Шәыԥсы еиқәшәырха ҳәа.
Ҳдыԥшылоуп, ҳаиҭымхеит,
Аамҭа хьанҭак ҳҭамхеи.
Ҳразҟыдаха ҳақәхеит,
Насыԥдараа ҳакәхеит.
Залымдарак ҳақәшәеит,
Мышьҭацәгьаӡак дҳақәшәиит.
Ҳабдуцәагьы ҭамхеи,
Ҳџьынџьгьы қьаԥҭамхеи.
Ихьамҵит ргәы иҭасуа, –
Урҭ хьыӡла имҩасит.
Аԥсны-дгьыл иатәымхеи,
Рыԥсыбаҩқәа аанымхеи.
Ҳа ҳакәзар, иаҳзамуа,
Ҳаԥсымкәа-ҳабзамкәа,
Атәым дгьыл ҳанхалеит,
Атәым хьӡы ҳаххалеит.

Ҳзықәгәыӷуаз хыцҩыцқәак
Аанрыжьыр ҳгәы ҿыцхон…
Аҵеицәа хынҳәуамызт,
Рыԥсӡгьы ҳаҳауамызт.
Днараԥызеит афырхацәа,
Сашьазаҵә, схьырҵәаҵәа…
Сҿарамҭазы сзыршла,
Сызражәуа есымша,
С-Рашәҭам, са сбаагәара!
О, сҵаа-ԥшаауа сгәароуп.
Мшаҽнеиԥшгьы сузхәыцуеит,
Гәырҩацәгьоуп, исхыҵуам.
Ундәылымҵи шаанӡа,
«Шәыԥшыз, – уҳәеит, – саанӡа».
Уҩызцәа реиԥш, ухнымҳәит,
Аҵеигьы дуҭнымхеит.
Ишԥазури, сҿажәкуеит,
Иакит ҳаҩнаҭа ашәгьы.
«Шәыԥшыз, – уҳәеит, – саанӡа…».
Сзыҳәауа сыԥсаанӡа:

Сҩагылахгьы шаанӡа,
Аӡаӡа сыхьшаанӡа,
Сашьеиҳаб дхынҳәаанӡа,
«Саҳәшьа!» ҳәа иҳәаанӡа,
«С-Рашәҭам?» насыҿшәаанӡа,
Сыԥсы насыхшәаанӡа,
Сшыгәжәажәауа ишанда,
Ҭрышбак ижәҩа снахьԥшында.

ИЦЕИТ…
Иныҳәон ажәлар:
«Рымшра ду шәзынхааит!
Аҵеицәа ражәа,
Рус нагӡахааит!»
Ицеит. Ирдыруан
Рымҩагьы ахьхаз.
Аԥша уазыруан,
Рымбара иазхьуаз.
Ицеит еишьҭалан…
Рцәаарагьы аабом.
Ахьаа – аамҭалам,
Гәырҩоуп, иухгом.
Ицеит афырхацәа,
Згәашьамхқәа ӷәӷәаӡаз.
Аԥсадгьыл ацәа
Иаламызт зынӡа.
Ирзыхәаҽуамызт,
Иҭаркзаргь амацәаз.
Ахьаагьы хҽуамызт, –
Иақәшәахьан еицәаз..

Ицеит адауаԥшьқәа,
Ахара ҳарԥшуа.
Аӡыблара ҳамшькәа,
Ҳалнагеит рхыԥша.
…Ицеит ҳааныжьны,
Руалԥшьа нагӡаны.
Аԥсны ҳазныжьны,
Ҳаҿа ианҵаны.

СААИТ «НАӠАӠА» ҲӘА УАСҲӘАРЦ
Сааит «наӡаӡа» ҳәа уасҳәарц, –
Ҿымҭ, сноухагылар сыхәҭан.
Заа уҳаҩсзаргь – уеиҭасҳәарц.
Гәыӷран узхьымӡаз ахәҭак.
Смааит анышә бымбыл уасҭарц,
Снықәгыларц гәаӷшақә угәы,
Рыблаӡ шуқәрыԥсо гәасҭарц,
Агәаҵаҿы хашҭрагьы зқәым.
Сааит «наӡаӡа» ҳәа уасҳәарц,
Сааит унаскьаган схынҳәырц.
Ухьӡала ҵлакгьы еиҭасҳарц,
Амҵан аӡаӡа нкаҳәырц.

РАҲӘШЬА ДЫЗМАЗ РАШҬА ДҬЫРГОН
Рҭаца ԥшӡа ддәылҵуан. Ҽԥныҳәа лымам.
Шықәсыкгьы ниас ицеит.
Рԥазаҵә дҭахеит, ҵеи дрыбжьагылам,
Гәырҩацәгьоуп, – ражәрагь рыхьӡеит.
Анхәа дыгәжәажәо ашҭа днықәлеит,
Иҽникылт абхәа иҽырӷәӷәа.
Амшгьы лахьеиқәрак наҿықәлеит,
О, ргәаҵақәа хәын, ирыӷӷа.
…Раҳәшьа дызмаз рашҭа дҭыргон.
Ирырҭартә иҟам гәыбӷан.
…Ргәырҩа зырҿыцуа ахҭысқәа гәныргон,
Агәашә ахь рылаԥшқәа хан.

БНЕИЛАРОУП!
Бышықәсқәа цозаргь еишьҭаланы,
Баҳкәажәуп, нас, бхала баанхом.
Бнеилароуп! Ашықәс ҿыц бҭалароуп,
Агәыӷроуми, ан, беиқәзырхо.
Илыбхыз амҩа банызароуп,
Аԥсҭазаара бацуп, быхәжәом.
Бнеилароуп! Ибыгым гәҽанызаара,
Ихәарҽхахьоу аҵлеиԥш быхжәом.
Быжәҩа еидара дук нықәҳаргьы,
Инықәыбхроуп, быжәҩагьы хҽрым.
Бнеилароуп! Амҩа бықәхозаргь,
Ба бымҩоуп, бацәшәом, бахҟьарым.
Илыԥха быцзароуп, биҳәала,
Ҳазшаз даныбхылаԥш бӷьацоит.
Бнеилароуп! Мшаҽнеиԥшгьы бныҳәала,
О, бныҳәаԥхьыӡ шьарда инаӡоит.
Бхьамҵроуп, уи быӷба амырхәароуп,
Бгазҽазыргьы ҭәицны иԥхьаӡа.
Бхьаа маӡа бҽаҭа баанымхароуп,
Бахьнеиуа ақьиа дбыхьӡап.

Бԥишәозаргь, дақәгәыӷуеит бынарха,
Гәырҩала мацара бишьҭуам.
Бнеилароуп! Гәыӷрала бҿынаха,
Бкасеиқәаҵәагь касышхароуп шьҭа.

АН
Ҩыџьа зыҷкәынцәа ҭахаз ан
еихымсыӷьуа лхьаа

Аамҭа цәгьа цеит,
Қәаршыҩҵас инаҳхысит.
Лгәы ҿнакааӡеит,
Дазыԥшӡамкәа илхьысит.
Аџьынџьаҿ дахуп,
Илыхҭылгаз даражәит.
Лгәаҵагьы шхәу,
Уи днаҵаԥшуеит ажәҩан.
Амҩахь дыԥшуам,
Аӡәгьы дшымаауа лӡашам.
Хьаауп ҳәа, дашшуам,
Уажә днатәом длаӷырӡашо.
Аамҭа цалоит,
Дахьҵәыуом, – даӡрыжәхьеит.
Лгәыраз ԥшаалоит,
Иузҳәашам ибажәхеит.
Амшқәагь еилгеит,
Дыгәжәажәом иахьала…

Аиааира ду ргеит,
Даанрыжьзаргьы лхала.
Аибара лбеит,
Ихдырҵәеит, еимырҵәеит…
Рџьынџьаз иқәԥеит,
Рхәышҭаароуп, нас, идмырцәеит.
Аамҭа цәгьа цеит,
Ари адгьыл ԥшьа ҿамхеит.
Еиқәхаз ахьӡеит,
Изахьымӡазгьы ҭамхеит.
Ҳԥеиԥш еиқәдырхеит,
Даҽа мҩакгьы абаҟаз.
Ахьӡ иаԥсахеит,
Ахақәиҭра иазгәаҟуаз.
Амҩахь дыԥшӡом,
Лхы нықәҵан днаиозаргь.
Ажәҩан цқьа ԥшӡоуп, –
Илыԥхаз лымгәырҩозар.

АНБАНҚӘА СРЫԤХУЕИТ
Сашьцылоуп, срыԥхҩуп,
Анбанқәа срыԥхуеит.
Дҟазоуп рымҳәаргьы,
Сыӡбахә рмаҳаргьы,
Стәашам ҽырдагәа,
Сыццакра иагым.
Сҭызго нацәкьаруп,
Срыԥхуа снаскьароуп.
Скымҭа сахыҽхәом.
Шьыцҩык, – згәы иҵхо,
Ибла иабароуп.
Уи агәра игароуп.
Алаԥшхаа схысыргь,
Алаԥшцәгьа схьысыргь,
Ажәақәа рылҵуеит,
Бжьы хаакгьы рхылҵуеит.

Гәаҳәарак сыԥхьоит,
Ажәақәа срыԥхьоит.
Срыԥхьоит ҿырҳәала,
Иҿыцуп, еидҳәалоуп.
Иит цыра-цыра,
Ироуроуп анҵыра.
Ажәа хәрыбӷьыцуп,
Иҿымцәаауа кәицуп.
Сашьцылоуп – срыԥхҩуп,
Анбанқәа срыԥхуеит.

СУЕИКАНУАМ ААМҬА
Суаҩыбжара сынҭысзаргь,
Суеикануам аамҭа, иҭабуп.
Хьанҭарақәак сыхҭысзаргь,
Ҽԥныҳәакгьы усҭом, уеиҳабуп.
Усхыццакыр, сгәаҭеиуа,
Сымҩа санхалашт сеикәҟьашо.
Сумырццакын, схандеиуеит,
Сџьынџь-дгьыл ҽаҩра агым, иазшоуп.
Сышьшьылаҳауа субашам,
Аамҭа, сызуҳәо – акзаҵәык,
Адәы сықәумҵаӡан баша,
Сџьынџьаҿ исзамырсуазар ҵәык.
Иааҳадгылашт ҭагалан,
Ҳныҳәап: «Ҽаанбзиала аҽаҩра!»
Ҳаиқәгәырӷьауа ҳаидгала,
Иԥкымыз аҵеицәа рира.
Мап, суқәыӡбауам аамҭа,
Ԥсҭазаароуп згьама сурба.
Исаҭәазшьаӡаз аҳамҭа,
Суқәныҳәоит, иусҭашам авба.

Аргамазаргь сызнысхьоу,
Сызнысраны иҟоу маӡоуп.
Мҩахәасҭазаргь, – ианысххьоу
Сеиҷаҳашт, уасхыруп, иажәӡом.

АХЬА КАԤСОИТ
Аисырра ашьха снагәыдыԥшылоит,
Иааигәаӡоушәа убозаргь, ихарам.
Ааи, ҩадароуп, иароуп сзышьцылоу,
Шьхацамҩоуп, саҿысроуп, цаҟьарам.
Аисырра ашьха сыҩхалт лыԥхала,
Лабҿаба сҳақьԥсықьра насыхҟьоит.
Амш еилахәаргьы иачҳашт иахьала,
Амрахәага ашьха иаҿаԥхоит.
Снеиуеит, дунеи ссирк саҭоуп, иҩашьом,
Амҩахәасҭа арахь саанагеит.
Мап, исыздыруам уаҵәы сзыниаша,
Ҽаҩра згым ауп сымш, агәра згеит.
Аисырра ашьха беиоуп хьала,
Хьачаноуп, сааит хьаҟәшәара.
Лакәтәылоуп, ахьара сныҵалт схала,
Иаҭаххашам аҵла рыршәшәара.
Ҭынч, иахмырҟьа аԥша насуеит,
Уажә ахьхьаҳәа ахьа-ҿа каԥсоит.
Амш иацәгамзар, – ҭагалан мҩасуеит.
…Хьачан ахьа-махә ахьа ҿышәшәоит.

УЕИХА СЫҚӘЛА, УЕИХА!
Еҵәак кыдшәеит уаха,
Уеиха сықәла, уеиха!
Еҵәак нҭалеит хланҵы.
Аҳауа иалҩит аԥсӡы.
Ҩнаҭак алахь еиқәуп,
Иаԥхаз ихьӡгьы рҿакуп.
Уизхьы зиеҵәахә ҿшәаз,
Уизхьы зааӡа ихәжәаз.
Қәрахьымӡа дниас дымцеи.
Ҳԥеиԥшаз шьарда дахьӡеит.
Ҩнаҭак гәырӷьоит уаха.
Насыԥ ззылԥхаз иртәхап.
Абар, аеҵә кәеицеит,
Ԥа диит, уиеигәырӷьа аҵеи.
Уеиха сықәла, уеиха,
Иуцыз аԥсуа идоуҳа!
Еҵәак кыдшәеит уаха…
Еҵәак кыдлеит уаха…

ҾҲӘАРАК СЗЫԤҴӘОУП
Сиит – ҿҳәарак сзыԥҵәоуп,
Сымҩа заа иԥҵәом.
Сиит – ҿҳәарак сазцоит,
Еиӷьу ма еицәоу?..
Хәларгьы, аҵх ццакуеит,
Жәҩанаҿ аеҵә лацәҟәуеит.
Ҿыцны ииргьы амш,
Сныҳәаныԥхьап: «Мҩамш!..»
Зны қәаршҩык сыхьӡоит,
Сымҩахыҵуам, сцоит.
Сымҩа зны иԥҵәашт,
Сгәыӷра ссирқәагь нҵәашт.
Сзырццакрызеи нас,
Ианырҳәа: «Дцеит дымҩас».
Сиит, ҿҳәарак сзыԥҵәоуп.
Сцашт ҿҳәарак ахьԥҵәам.

АМШ САНАԤЫЛА
Сылацәа анхыстыз – адунеи лашеит,
Аҵхгьы наскьазааит, сара сзы ишеит.
Амш санаԥыла агәырҩа нахҟьеит,
Иҟалаз здырызшәа, снапы ласқәа сҟьеит.
Сыбла ҭырхаха сызхара сзыԥшуам…
Сыбла хнакызаап сызлаԥшуа, сашшуам…
Сиит сара аӡәы ҳәа, слахьынҵоуп сызша,
Сыҟоуп аӡәы ҳәа, слахьынҵоуп сзыԥшаа.
Сылахь ианымзар, сузырбоз, сашьа,
Сымҩа санымзар, – сымҩахҟьеит ҳәа ишьа.
Сыҟаз аӡәы ҳәа, аӡәгьы игәы нсырхом,
Снеилароуп, сҟьалартә џьара схы сырхом.
Сымҩаҿ саԥшәымоуп, сагьԥышәоуп шьҭа,
Зны икәараҵаргьы, аҽариашап еиҭа.
Сыбла аныхты нахыс насыԥла сҭәуп,
Алаԥш хаа схыми, адунеи сатәуп.

Сылацәа анхызҩауа – хараз, снаӡоит,
Хырԥашьа змамоуп, сыццакрым, сахьӡоит.
Уанӡа ибжьоузеи ҳәа сҵаауам, ааԥнуп,
Сгәыӷра сразҟымҩоуп, анапы сануп.

ЗНЫ ИААИГӘАХАРГЬЫ ШӘУАХҬА…
Адгәылаҿ здацқәа зҳахьоу,
Аџьҵла ду, згәыцә азҳахьоу,
Амахә аԥша иазыхжәом,
Ақәра ду амоуп, иажәуам.
Адацқәагьы хәарҽхом, иӷәӷәоуп,
Иԥырҟаргьы – абна иаӷоуп.
Аџьҵла абӷь ҩеижьқәа ҿышәшәоит,
Раамҭа анааи еилышәшәоит…
Уаԥхьа ицахьаз егьаҩы,
Аџьҵлеиԥш уӷәӷәоуп ауаҩы.
Амала ашәышықәсқәа цоит, –
Аамҭа атәы ҟанаҵоит.
…Амахәқәа аԥшалас иаршәшәоит,
Шәышықәсқәа бӷьқәоушәа иҿышәшәоит…
Уаҳа иамоукәа хәарҭа,
Зны иааигәахаргьы шәуахҭа,

Мап, ишәыԥсахрым шәҟазшьа,
Оумак ҟамлаӡазшәа ишәшьа.
Шәыжәҩа мырҟәы шәнеиҿаԥшуеит,
Шәхырхәом, шәшьамхы амырскәа шәыԥсуеит.

СЫԤХЫӠ ХАА ИАЛАН УАҴӘЫ
Сыԥхыӡ хаа иалан уаҵәы.
Ҳзыргәырӷьо бзиарак ҳзаанагароуп.
Ҽазнык ашәарҭара ҳахнагароуп.
Ҳшацәа днарылҵит руаӡәы,
Днасазҵааит: «Узыҳәозеи уаҳа?»
Инацҵа – сшаҵамлаша гәнаҳак.
– Араҟа аԥшәмара ансоу,
Сыԥсадгьыл сақәиҭыз, сахумбаан,
Сахажәааит сџьынџь, сахумган.
– Идыр Аԥсадгьыл зыԥсоу,
Хьӡы-ԥшала уқәӷьаца утәыла,
Уахӡыӡаа, удгьыл еинҭәылап.
– Маӡоума угәаҳәара зцу?
– Аргама сҵәышьаҟагьы арсзааит,
Сышьҭа нмыжьӡакәа сымҩамсааит…
– Узышьҭоу малума, хьӡу?
– Зны ахә шьатәуп ҳара иҳамоу, –
Аиреиԥш, аԥсҭазаара еиҳами.

АГӘАЛАШӘАРА
Агәалашәара ӡмыжьха,
Сҵаакәкәала сагон.
Агәалагьы сзынзыжьхьаз,
Агәырҩа санаргон.
Зны алашьцарахь исыхон, –
Аҭшәараҿ схәаҽуан.
Зны ӡышхәаҵас исыхәон,
Сҿажәкра хнаҽуан.
Зны алашара збахуеит,
Сшьацәхныслар, – саԥхоит.
Сразҟы наӡа рыӡбахуеит,
Исқәашьзар – сеиқәхоит…

АԤШАТЛАКӘ
Уажә амшцәгьа зцу аԥшатлакә хага,
Аҽыҩ еиԥш, иџыхӡа иааҭгылеит ага,
Ахыԥша-цәгьа ҳацәыршәа.
Исанаҳәозеи аԥша хәыҭхәыҭуа,
Исҿагәыбзыӷуеит. Сгәы хыҭхыҭуеит,
Избаӡаргьы оумашәа.
Акаршәра инықәҩыз абжьы неихсыӷьын,
Еиқәтәеит, игәныскылеит иннажьыз асахьа.
Цҳаражәҳәарак мҩаԥнагоит.
Ахаҳә анлеиуеиԥш, акырцх наҳхысит,
Адыд гәыргәырит, амацәыс хысит,
Адунеигьы неихыккеит.
Аԥша гәынқьыхуеит, гәыҵхак амоу,
Гәнаҳак ишаҵоу имҩас ицома?
Инасԥырҵит ишаҭахым.
Нашана лакәым, избо ԥхыӡым.
Инаскьазгаргь, ахҵысҭа изхыҵуам.
Иааԥсаӡазар ашьамхы?

АҴЕИ ЛАША
Аҵеи гәыҭгага,
Аҵеи гәыҿкаага!..
Ахыкәлаа ҵәаазаргь,
Имҩа ҿахҵәазаргь,
Хашҭрагьы иқәӡам, –
Ирҵәыуо иакәӡам,
Ажәлар ихьҵәыуоит,
Амшгьы ихьҵәыуоит.

АГӘИЛ-ШӘҬЫ АЛАХЬЫНҴА
Инхьыдышьшьын, ахы нықәнаҵеит, –
Агәил-шәҭы ҿышәшәон.
Насыԥла адунеи иқәымзи,
Аԥсахәага нахшәон…
Иҩыҵхахеит – аира аԥеиԥшымхеи,
Иангәылҵызгьы рымбеит.
Аԥсҭазаара еимгеимцарак еиԥшымхеи,
Ианҿырх – ишабеит.
Ианхьыдышьшь нахыс – нҵыра амамызт,
Аԥштәы ахыгга…
Абаҳча зразҟы иаламыз,
Иналԥааны иргеит.
Еицакзаргьы зразҟы кьаҿхаӡаз,
Аԥсҭазаара ԥшӡан.
…Агәил-шәҭы адәы иқәхаӡом,
Ианца ихынҳәӡом.

АҚӘЫЏЬМА УУЕИТ
Ақәыџьма ууеит абжьы ргәаҩа,
Ишҭыҩц иҭыҩуеит аԥсҭа, агәаҩа.
Ҿеихак змамыз абгасса,
Рыԥсы рӡагәышьеит, шьҭа ргәалагь рӡароуп,
Уаха ишәарыцап, ргәыхәтәгьы иахьӡароуп,
Еишьҭала идәықәлап иҿҟьаса.
Ақәыџьма ҿыха абжьы наҩуеит,
Уажә абна илоу абжьы риааиуеит.
Мап, алашбыжьгьы иацәшәом.
…Ҵхыбжьон идәықәлап еихҳәа асаса,
Абна ишылахаз абар аԥсаса,
Ирхысп рыхәдақәа ԥыжәжәа.
Иҭрыс ианшәылагьежь ац хырџьаџьа,
Иацәцаз шәшәаҟьаргьы, шәеиха, амарџьа!
Иахәхаз ықәнаҵап еимыжәжәа.
Цәынхак ҳахьӡозар ҳәа абгасса кылԥшуа
Итәазаап, шәарак рхы-рҿы ианыԥшуа,
Ирылаҭхаџьып оумашәа.
Аха уанӡа ақәыџьмабыжь наҩуеит,
Абна илоу зегьы ирхыҩуеит,
Иаҵанарӡырц абгасса.

Шьҭа ацқәа хуа ақәыџьма дәықәлеит,
Ашьа иазӡышо гәаӷк наҿықәлеит,
Ирҽуа инеиуеит аҳаса.

АӠИАС АԤСҬАЗААРА
Аӡиас анхыҵуа,
Ицом инкахәыцуа.
Ицоит иццакы-ццак, –
Асахьақәа ҿыцӡам.
Иҩаӡом ҳәа ишахыччоз,
Аԥаҩ иҩахыҽҽеит…
Аԥаҩ ҳаракымзи,
Аӡиас лаҟәымзи...
Алеишәа анбзиаз,
Ицон ҭынч, иниас.
Аҽарцәгьеит иаазқәылаз, Иазымҵәахт агәала.
Аԥаҩ арбгаӡазаап,
Ахаҳәқәагь ҵнаӡәӡәаазаап.
Аԥаҩгьы абаҟоу,
Ахаҳәқәагь абаҟоу…

Аӡӷьы узынкылом,
Аӡӷьы узаҿагылом.
Аҽуреиԥш аҽамҟьеи,
О, аӷәрагьы амҟьеит.
Ашьара ианықәла,
Ахьышьҭрагь инықәлеит.
Аӡиас-хәашь хыцәгьа,
Изеит, аҽарыцқьеит.
Унхьаҳәуа-уаахьаҳәуа,
Уазхәыцла уахьахәо.
Агәы ԥшқа уамыслан,
Уазныҟәа ламысла,
…Иадыруеит иахьахьуа,
Ианыруеит ианахьуа.

УАБИԤАРА УҚӘЫМӠААИТ!
Уаҵахарым, уашьҭаӡоуп,
Уабацәа унарышьҭаҵаа.
Рыдгьыл ԥшьа иныҟәнагон,
Аԥсуарагьы ныҟәыргон.
Хаҵарак иацәхьаҵуазма,
Иалааӡан, игәамҵуазма.
Аԥшәмара науаҭәашьа,
Бџьарзаргьы, иурҭаша.
Иақәныҳәа инауҭаны,
Ииасит уеибыҭаны.
Ашықәсқәа ирылгауа,
Уаҵамхакәа инагала.
Рыхьӡ лаша еицамкӡауа,
Умҩа уахьнамгӡауеи.
Хьысҳаракгьы уқәымзааит,
Ԥсадгьыл ԥшӡак ауп, уагымзааит.
Башаӡагьы уқәымзааит,
Уабиԥара уқәымӡааит!

АМЦА ҾАСҲӘАӠОМ…
Амца ҿасҳәаӡом макьана,
Акәицқәа рыблақәа нҭаауам.
Амца сҩаҵхом, – сыхьҭшьуамоуп…
Шьҭа аҵх наскьоит, аӡәгьы даауам.
Сгәаҵа арԥхоит ахәышҭаарамца,
Аԥхара агым сыҩнаҭа.
Сахьчоит, иҟаӡам сзыргәамҵуа,
Сыҵәҩаншьап иакәхоит сгәыӷырҭа.
Сыхәра арӷьоит ахәышҭаарамца,
Мшаҽнеиԥш, араҟа снатәалоит.
Снеип исзоужьу сыҿҳәаранӡа, –
Са сышьҭахь – иацызҵо иилоит.
Сабгьы дныҽҳәатәон араҟа,
Сабдугьы иман аҳәатәы.
Зышьҭа анызҵаз иахьа иҟам, –
Досу инижьит ихатәы.
Абиԥарақәа еимырдон,
Рымцахә ҿымцәаауа иаарго.
Аԥсуа ишиаҭәоу еибыҭан,
Рџьынџьгьы шеиқәхоз агәра ргон.

МАКЬАНА…
Макьана
Амра ахәы инхымшәаӡац,
Амра хаа сгәы ахымшәаӡац
Макьана.
Макьана
Адгьыл аӡаӡа еиԥхыӡуеит,
Аӡаӡагьы аамҭа аԥхьаӡоит
Макьана.
Макьана
Амаалықь ацәа далымҵыц,
Дгәырӷьаны, дкьаасуа дгарымҵыц
Макьана.
Макьана
Ашьха аԥсабара мҿыхаӡац,
Аҵх аԥарда имнахаӡац
Макьана.
Макьана
Ага амшынгьы ыцәами,
Ашарԥаз аеҵә ҿыцәаауам
Макьана.

Макьана
Адгьыл аԥхара ықәымлац,
Адгьыл аӡаӡа ықәымбац
Макьана.

АҾА ҴЫСИТ
Ашықәс ҿыц ианҭала,
Иқәҳа ицоит зынӡаск.
Аӡынра – аамҭалоуп,
Мап, аҽарцәгьом цас.
Амшқәагьы ирзымҳаи,
Ааԥын аԥхьа ишьҭоуп.
Ахьҭақәа азымхои,
Март инҭалеит шьҭа.
Иҟам изыргәамҵуаз,
Аӡын ҵаа, аԥша.
Ҽгәымазаргь ибжьамӡуаз,
Иҟамкәа иахша.
Аҵх аун, ишомызт.
Аӡын аҵх ццакӡом.
Гәҭыхасгьы иушьома? –
Аҵх аншо уахьӡа!
Март маӡа инаскьаго,
Аӡынра аанҳажьт.
Ааԥын гәырԥсаҳәага,
Амҵәыжәҩақәа еиунажьт.

Адгьылгьы аԥхара
Аҵалт, аҵаа ԥсасит.
Амрагьы каԥхароуп,
Шьҭа аҿа ҵысит.

ЕИНЫЛЕИТ АҲАСКЬЫН
Идырҽыз ашьацра,
Ашәытақәа ануп.
Ҩаԥхьа амш ианацла,
Иҩыҵхахашт, – ааԥнуп.
Идырҽыз ашьацра,
Аԥштәы иаҵәа ахыгга...
Зҳәатәы иазыргац роуп,
Зшьапышьҭа иазырга.
Иршьаҟьаргьы, – иалшои,
Ицәдырҵәаӡаргь адәы.
Ианазныҟәа гәаӷшақә,
Изцашам еикәаҭәы.
Ршьаҿақәа ианреигӡа, –
Иаангылеит иӷьазкын.
Ҩаԥхьа, абар, аҽеиҵых,
Еинылеит аҳаскьын.

АШӘҬ АҾАЛЕИТ АԤҲӘАСА
Аӡын цеит ишымақаруаз,
Иалшоз, амчқәа каԥсахьан.
Аамҭа ԥшуама, ишыкаркаруаз
Арцынак хымтәалеи иахьа.
Ааԥын баҳча, мап, еинымлац,
Ашәыргьы ҿамлац, – иазыԥшуп.
Амҩа уахь аӡәгьы данымлац,
Макьана амшгьы еихашьшьуп.
Мра шәахәацкгьы сҿагәыбзыӷуа,
Ашьха иаавҵып шарԥазы.
Амшгьы бзиарак сақәнаргәыӷлап,
Абаҳчаҿ гәырӷьароуп шьыжьы.
Ааи, ԥҳәасоуп изырлахҿыхуа,
Ааигәоуп ианылнага апытҟәыр.
Аҵла иамоуп шьҭа изықәгәыӷуа,
Амахә хжәашам илаҟәыр.
Уанӡа аҵлагьы еинҭәылап,
Ихьыдхәо иҿалап аԥҳәаса.

Уахь агәашә аартны инҭалап,
Аҿыхрагь иалагашт лассы.
…Абаҳча еинылеит, зегьы ирбароуп,
Иҽырбо игылоуп аԥҳәаса.
Лакәҵас ишоуп аԥсабара,
Аԥҳәаса ашәҭ аҿалеит иҿассы.

ИСҬАХЫМ – СҬАХУШӘА,
ИСҬАХУ – СҬАХЫМШӘА…
Амш лаша саԥылеит,
Сааԥсарагьы сԥылеит.
Сыдгьыл чашә иснаҭаз
Ҭазгалеит, – исаҭәаз.
Избо џьашьахәызар?..
Ассир уҭахызар!...
Мҩамш сара исықәуп,
Амҩа хара сықәуп.
Исҭахым – сҭахушәа,
Исҭаху – сҭахымшәа.
Сцозаргьы аҩныҟа,
Сымалаҵәҟьа сыҟам.
Сҩызцәа роуп исыцу,
Сџьынџь ахь ҳамҩахыҵуеит.
Иаҩсуам, еилахазаргь,
Рысасра ргәаԥхазаргь.

Исҭахым уаҩ дрылам,
Хәыцрақәак срылоуп.
Исҭахым – сҭахушәа,
Исҭаху – сҭахымшәа.
Ԥышәарак сахзыжьыз,
Аҵх лашьца аансыжьит.
Сымҩагьы еиужьуп,
Саҟәакгьы аныжьлам.
Схан сзыҩноу хьыҵәцароуп,
Зымшьҭа цәгьоу сицәцароуп.
Аԥсҭазаара сҵалароуп,
Сҿынасхоит, сцалароуп.
Исҭахым – сҭахушәа,
Исҭаху – сҭахымшәа.

***
Ҽаҩра згым ашәырҵла сеиԥшыншьала
Сыԥсы ҭанаҵы.
Лахьынҵала исаҭәоу зны еихшьала,
Сшьамхы ӷәӷәанаҵы.
Аха уанӡа сдацқәа зларсу сыдгьыл
Аужәра сзырха.
Санахумбаа, сахыз, ҳазшаз, усыдгыл,
Мшызҳа исзырҳа.
Абжьааԥнеиԥш, ашәыр ҿассы изҿалаз
Аҵәаҵла умыршәшәан.
Иахьа схызхыз хәыцра ссирӡак сшалоу,
Ашәыргьы ҿышәшәап.
Иҿахом, идыр, – асахьа ҭысхуеит
Аҵәа ҟаԥшь, иарҭыз.
Сара сзы ҿыц ииз ажәоуп, – иҿысхуеит,
Иахьҿоугьы сгәы зырҭәыз.

ИУЕИ БАГРАТИ РЫБЖЬЫ
Слымҳа иҭаҩуеит Иуеи Баграти рыбжьы:
«Шәнеибац, ахьырԥар, шәнеибац, шәымтәан
шәеиқәышьшьы!»

Ахра хыџхыџыртә, иааҩуеит рыбжьы ҿацаӡа,
Гәкыракгьы аҵоуп, раԥсшәа еицакуам зынӡа.
Ражәа хьырҵәаҵәоуп, иааҩуеит: «Аԥсноуп
шәеиқәзырхо!
Аԥсшәа – шәбираҟ ауп, ишьҭашәҵар ҟалом, –
шәҭахоит.
Адунеи ҳаззықәыз, ҳгәадура – ҳбызшәа,
Аԥхьа иҳаргылон, ҳахыҽхәо ҳанықәуан ҳамшәа.
Илахь еиқәны дубомызт Дырмит, ҳԥааимбар,
Аԥсуа иажәа иалшоз ҳирдыруан ҳааибабар».
Шьардагьы рылшеит зажәа адунеи иазырҳаз,
Ҳхатәра ӷьеҩқәа, ҳхыбаҩцәа, ахьӡгьы зырҳаз.
Слымҳа иҭаҩуеит Иуеи Баграти рыбжьы:
«Шәнеибац, ахьырԥар, шәнеибац, шәымтәан
шәеиқәышьшьы!

Ҳԥыза Дырмит баагәарас даҳшьон, деиҳабын.
Ижәҩақәа ҳрыҵак ҳнеигон, амҩа ҳирбон.
Ҳҿынаҳхон ҳамҩа ҳахымҟьо, иӷәӷәан ихыԥша,
Ҳахьчон, ҳа ҳзы Аԥсны ианықәсуаз аԥша.
Дыҟан аҟәыӷа дуӡӡа, ҳдоуҳа еиқәзырха,
Иҟан Аԥсны, иазгылон аҵеицәа хаха.
Зны-зынлагь шәышьҭахьҟагь шәхьаԥшлароуп,
ҳҵеицәа шәхаҵкы,
Иҳаиуам абзиара шәзырур, – шәақәшәа ацкы…
Шәыҵла еилҩаар, иаиоуӡом анҵыра, ижәдыр,
Шәақәтәаз аҽыхәа, аҽызгьы, еснагь икәадыр.
Зхьышьаргәыҵа ҳакәыхшоу, ҳуҳәоит, иаагәаҭ,
Ҳуҳәоит, еилшәара рмоукәа инеиларц ҳмилаҭ.
Мап, еиҟарауаа шәзырҳәар, иҟалом ӷьацара,
Шәнеибац, ахьырԥар, шәнеибац, иахьоуп
ԥхьацара»!

АБЫӶЬҚӘА АӠМЫЖЬ АӠАМҨА РЫГӘӠУЕИТ
Шьыбжьышьҭахьгьы амра аԥсы алоуп,
Маҷк ихҽызаргь аҭакар.
Амҵәыжәҩақәа еиҵых-еидыԥсало,
Ҵыск ҷырҷыруеит абжьы ҭга.
Аӡиасгьы гәамҵхамҵуа инеиуам,
Зных ишажәло еиԥш аԥан.
Аҵыс ԥшӡа ахьықәтәоу игәаҭеиуам, –
Аӡмыжь ихгылоуп алаԥан.
Аԥсаатә ҩаԥхьа амҵәыжәҩа неиҵыхны,
Амахә инықәԥрааит, – имшәаӡеит.
Аӡмыжь иныхиаалеит, ӡыхьым,
Ихьшәашәам, хӡаарҵәи ҟанаҵеит.
Ашоура иакызаргьы – ҽԥныҳәам,
Ицашам абжьы неихашәы. –
Аҵыс ԥшӡа ҷырҷыруеит, ашьшьыҳәа,
Аӡмыжьаҿ аҽакәабоит уажәы.
Изызҳаз алаԥангьы шабозар?
Ӡышхәак иазхьуазаргьы, – иахьӡоит.
…Махәык абыӷьқәа рыгага збозаргь, –
Аӡмыжь аӡамҩа рыгәӡуеит.

ААҴРАҾ ИҴӘЫУОИТ АШЬАШЬАЛҚӘА
Аҵлақәа ирыкәыршоу ашьалқәа
Шкәакәоуп, – сыла иҭаҳәҳәоуп.
Ааҵраҿ иҵәыуоит ашьашьалқәа,
Иҵәыуоит рылаӷырӡ рҿаҳәҳәы.
Ҵхагәынӡа асы бымбыл леиуан,
Ӷәӷәала иҵааит шарԥазы.
Узхыццакуеи, ааԥынра иааиуа,
Усгьы ирҳәоит убзарӡы.
Аӡынра ацамҭаз ихьаԥшкәаԥшуа,
Иаҵоу алеишәа ҳнарбоит.
Нас идәықәлахуеит ихьамԥшуа,
Аамҭа ԥшуам, ҳаилнаргоит.
Аҵлақәа ирхырымхуеи ршьалқәа,
Еикануам амра ашәахәа.
Ахыб иахьынҳалоу ашьашьалқәа,
Ааҵраҿ иҵәыуоит иахьак.

***
Хьаца бӷьызаргь, ихьархьаруа,
Рыбжьы ирхылҵуа насырҳа.
Ишәаԥырҳаԥуа, ихәархәаруа,
Абыӷьқәа ирылоугьы ҿаҳам.
Уажәы сзыҳәазгьы аҳазаап, –
Изызкызоуми аԥша.
Ихьархьаруа абыӷьқәа еилазааит,
Ашәа ссирӡоуми рхыԥша.
Сара схызхыз аԥсабара,
Иаҟәыблаазааит аҭыӡшәа.
Зашәа иақәымхаша еиԥхьбара,
Шаҟа ихааузеи абызшәа.

АӠЫХЬ АШӘА
Иҿаҳәаз аӡыхь ԥытлеит,
Абахә иҵхәрааит икәеикәеиуа.
Агәырӷьаҿҳәаша агазшәа илеит,
Ашьҭра ылнахт икеикеиуа.
Имаӡазгьы – шьҭа иаартуп,
Агьама ссируп – гәырԥсаҳәагоуп.
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Зымцахә еиқәу - 2
  • Büleklär
  • Зымцахә еиқәу - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 2932
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2189
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 2997
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2239
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2177
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 2978
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2173
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 325
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 287
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.