Latin

Зымцахә еиқәу - 2

Süzlärneñ gomumi sanı 2997
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2239
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
Иԥиргом – изшаз итәуп,
Амҩа иқәуп, ихырҳагоуп.
Ӡынгьы-ԥхынгьы аӡыхь хәарҭоуп,
Агьама еицакӡауам, ихьшәашәоуп.
Асы леит, шьхароуп, ихьҭоуп,
Мап, еихсыӷьӡом аӡыхь ашәа.

АӠЫ НАЛАБЕИТ АМАХӘ
Абар, аӡы налабеит амахә,
Ишҵәыуац иҵәыуоз еимаҭәа.
Араҵла хәын, иалшахуаз абахә…
Ахысҩы иҭаиршәуан ахҭа…
Ахыкәлаа цеит ашьҭа ааныжьны,
Икылнаҵәаз амахә неилышшеит.
О, ԥшакгьы суеит шьҭа инеиужьны,
Ахьаа цәгьа азхымҽзаргьы, ишеит.
Гәырҩала иҭәуп амахә неиҭамҳәа,
Лаӷырӡыми аӡамҩа иаҿыкәкәо.
Араҵла адац ӷәӷәамзи, икамҳаит,
Аха амахә есааира иҵыкәкәоит.
Абӷьы канӡеит, иҿоуп ԥсы рхаӡамкәа,
Акыр заа акаканқәагьы ҿышәшәеит.
Иаанхеит аџьынџьгьы уаҩ дахӡамкәа,
Араҵлагь амахәқәа хыжәжәеит.
Абар, аӡы налабеит амахә,
Ишҵәыуац иҵәыуоз еимаҭәа.
Араҵла хәын, иалшахуаз абахә,
Иазхымҩеит, иазымыхьчеит махәҭак.

АНАҞӘ
Амшын ихыҵыз анаҟә,
Ага аҽыннакылеит.
Шьыжьнатә аԥҭагь жәҩанаҿ,
Схьышәахәа иаԥгылеит.
Ихылаз анаҟә хыҵуам,
Иацуп аԥсабара.
Издыруада амш зызхәыцуа,
Иақәнакзар аарҩарак?
Абар, аԥша гәамҵхамҵуа,
Агаҿа иаҿықәсуеит.
Еиқәтәом аԥша ҳәатәхамҵа,
Анаҟәгьы ԥханарсуеит.
Еихеит ишзахәоз анаҟә,
Ашьхарахь идәықәлеит.
Шьҭа ага амра агым,
Амш лаша санықәлап.
Аԥшоуп изџьысшьо, амҩан
Схьышәахәа сыхьӡазар.
…Зыԥсы зхымшәац анаҟә,
Ашьха иахьыгӡами.

***
Ашьхымзахь ухьамԥшын,
Ацклаԥшра ҵасым.
Ашьхымза уҭамԥшын,
Ацхаԥшра – кьасоуп.
Шьхагәароуп, – уаҭаар,
Ашьха ургәамҵуеит.
Уахьхәып иургәаар,
Иукәшап ихьамҵуа.
Уцәеижьы инақәтәар,
Ицҳаит ҳәа умашшыроуп.
Иузышьҭуам инақәца,
Ҿымҭӡо уааԥшыроуп.
Унапы наурххаргьы, –
Иалухша убароуп.
Ега уҽурххаргьы,
Иақәшәоит упара.
Арахь умҩахыҵзар, –
Ирҳәо ҟауҵароуп.
Цәгьаракгьы ухәыцзар, –
Ирымоуп рыԥҟара.

Угәааргьы – уиашам.
Ашьхыцқәа ирхарои?
Ишәымам ааибышьа,
Уахәар, уеихароуп.
Сабрадажәк ухахуп, –
Ԥыхьашәак уашьҭоуп.
Уаншәа урхәахәеит,
Ацха ҿа ухашҭроуп!
Угәы-млашь урҭәыхырц,
Уақәгәыӷуа умҩа,
Ашьхымза хуртыхуан,
Ирымҵак уӡамҩа…

***
Сдәықәлаӡаргь аҩада,
Сымҩа иахаҩода?
Сыдгьыл ауп, сықәымӡааит,
Мҩазаҵәык сақәиҭзааит.
Мҩамшзар, иҟьалада?
Иалызхда алада?
Амҩа даркарама?
Дзырхәаз еидароума?
Ахԥатәи Мрагыларахь
Дцоит, дузынкыларым.
Амра агылара
Ашьыжь даԥылароуп.
Ных, Мраҭашәаразаргь,
Иалызхыз дымшәароуми.
Дахәом, – ашамҭанӡа…
Дааит мраҭашәамҭанӡа.

Алыԥха ҳазҭаз иоуп,
Мҩазаҵәык ҳазҭазгьы.
Ахацыркра ҳаҭәазшьаз,
Ҿҳәаракгьы ҳаҭәеишьеит.
Ҳшоуп ари адгьылаҿ,
Ҳшоуп ари адгьылаз…

АДАГӘА
Адунеи ду ҿаҳа-ҿымҭроуп,
Ԥсы зхоу зегьы рыбжьы уаҳаӡом.
Сара сзыҳәан – иаԥҵам ҩымҭоуп,
Макьана ажәакгьы ҳәаӡам.
Амхылдыз еиԥш сааннакылоит,
Сеикәарҵәины мчык сҿанаҳәоит.
Иахьа сҽышькыл сангылоуп,
Еицлаброуп, «Ԥхьаҟа!» ҳәа сыҳәҳәоит.
Аха башоуп, егьсзырҽеиуам, –
Аҽыбӷа иадыруеит иазшоу.
Сара аҽыҩҷкәынцәа среиуам,
Сагьреикануам, мап, иҟәыншьо.
Ҟармаҵыс бжьык самырҿыхац,
Агарашәа абжьы хаа змаҳац.
Џьара хысбыжьқәак неиҵыхуа,
Цәгьоурала аӷа дысмырҳац.
Агәлымҵәахгьы снеихагылоит,
Амыткәмабжь гәыҭшьаага ахьго.
Зегьы схызгоит сара гәыла, –
Исаҩсыжьуам, схы нахго.

СГӘЫӶРА АХЫҚӘАН
Азныказ сгәы нҭыԥсааит, –
Сгәыӷра ахықәан сааит.
Исҳәо сҿашәом. Сзышьҭои?
Изуагьы сақәшәом шьҭа.
Сеиԥшуп ихәу аԥсаатә,
Сашьҭаӡам – сгәаӷ схыԥсаап.
Зных избаӡом ахықә,
Сықәгылоуп ԥшьаала хәык.
Зных сынҭалоит хланҵы,
Уа ишсықәку абҵы.
Мшынушәа, сҩалҵәрааит зных,
Бџьарла сеиқәшәоуп сеиқәных…
Сцоит, ҩаԥхьа сгәы нҭыԥсааит, –
Сгәыӷра ахықәан сааит.
…Сгәыӷра ахықәан стәоуп,
…Сгәыӷра ацәаара сҭоуп.

НАԤШЫХАҚӘ…
Абгахәыҷы акәытқәа ирышьҭоуп,
Акәытқәа ахәаша иашьҭоуп.
Мышә-шьапажә акамбашь лаԥшықәҵан,
Иашьҭашәарыцоит ақьышә иқәҵан.
Акамбашьгьы агәара иакәшоит,
Аџьықәреигьы абеит, иақәшәеит…
Аԥаҵақәа илаха-ҩахо,
Ишәарыцоит, иамам тәаха.
Џьара аҭшәараҿ «ҵис» ааԥшыхуеит,
Ҩаԥхьа бжьык анаҳа иԥшыхәуеит.
Аҳәынаԥжьы еилаҳазар?
Аҳәынаԥгьы аца иҭахазар?
Абгалаџгьы ԥсыхәа амам,
Иабахьеит акәац агьама.
Шәарыцаҩкгьы ашьҭа дхыми, –
Иахәнатәызгьы ԥсаса-хыми.

Аԥсҭазаара зегьы иреиҳами,
Ҳазшаз иҟнытә ҳамҭас иҳамоуп.
…Ртәы иадыргозаргь мцҳәаҩи ҳарами, –
Ауахҭа ааигәазаргь, зны ихарами.

***
Шарԥыеҵәа кыдуп ишеишеиуа,
Аҵх наскьаго. Иаашарккоит.
Ашара ҳаԥгало, ишнеи-шнеиуа,
Жәҩанаҿ аԥштәы нахыггоит.
Шарԥыеҵәа амш лаша ҳазныжьны,
Ҳамҭас иҳаҭа инаскьоит.
Ҳаԥсҭазаарагь ԥышәарак нахыжьны,
Ҽа ԥышәарак ҳзаанагоит.
Шарԥыеҵәа, сыблақәа хызкуаз,
Азныказ шьарда иҭҭәааит.
Мчык сылазҵаз, аԥшӡарала схызхуаз,
Сшахәаԥшуаз аблагьы нҭааит.
Шарԥыеҵәа ашьҭа сышхыԥшыло,
Жәҩан иаҵәа иналаӡҩа ицоит.
…Ԥсыҭбарак ҳзаанамгеит, ҳаидышшыло,
Ҭынчроуп, ҳгәыхәтәы ҳахьнагӡоит.

ЗНЫК ҲАНИХГЬЫ…
Адгьыл ҳақәуп, ҳақәуп, ҳақәуп,
Адгьыл ҳақәзар – ҳақуп, ҳақуп,
Ашәарҭара ҳацәнырха.
Адгьыл аԥшәма ихьӡ ахызар,
Жәытә аахысгьы иџьынџь дахызар,
Дшаԥсыуоугьы деиқәырха.
Аиҵашьыцра ҳхаршҭ, ҳаидкыла,
Ҳԥеиԥш ҳазхәыцуа ҳарҭ ҳаидгылартә,
Еицлабрала ԥхьа ҳаихап.
Ау длаӡар, акьаҿ дҩаӡароуп,
Зны ладароуп, зны ҩадароуп,
Иазыԥшаахар ацаԥха –
Ҳадгьыл ҿыхуп, ҳажәлар ныҳәоуп.
Ҳԥеиԥш лашаз, ҳазшазгьы ҳиҳәап,
Ҳаԥсадгьылаз ҳаикәаӷӷа.
Ҳаԥхьа инеиуа шнеиуа гәаҳҭап,
Ҳашьҭахь иааиуагь амҩа раҳҭап,
Жәҩахырлагьы ҳаӷәӷәахап.
Ҳабиԥара ҳажәҩа иқәу
Ҳшаҵоу ҳаҵаз, уалны иҳақәуп.
Иҳалшахьоу азмырха,
Сҩыза-сықәла, ҳнеип еицнаго,
Знык ҳанихгьы, хьыӡла ҳныҟәап,
Иҳамыздо еиҳахап.

***
Ҳара ҳаиԥш, ари адгьыл иаԥшәымаз,
Шьардаҩ ықәымзи, згәыхәтәы иахьӡаз.
Ҳара ҳаиԥш, шәаргьы шәақәиҭыз, ишәымаз,
Шырҳәоз ииасит хаҵаҵас.
Дара реиԥш, ари амҩа ианысхьоу, –
Мҩасхьеит, ахьӡгьы чаԥаны.
Схаҭа сакәзар, сзыхьӡазоуп ианысхуа,
Сҿынасхаргь аркьыл шьҭԥааны.
Иахьанӡа имҩасхьоу рзы схырхәоит,
Рыхьӡ еицамкуа ҳаанагеит.
Шьаҭамырӡгоуп. Аԥсны ԥшӡа иазырхәо,
Иацҵа иназгауа хьӡы ргоит.
Ԥхьаҟа ҳназгоз, ҳазхьыԥшыз ӡәырҩы мҩасхьеит,
Рҭыԥқәа мҩашьо ирыԥшаахьеит.
…Амшын цәқәырԥозаргь, иӡсоит ҳара ҳашхәа,
Ҳамҩа ҳахымҟьароуп. Ишахьеит...

***
Са сакәӡамкәа сгылеит иахьа,
Иахысҳәаари, – аҵх исзыннажьит.
Ҵхыбжьон сцәырҳаны сааԥшхьан,
Исзыгәнымкылаз ԥхыӡын, сымҩашьеит.
Са сакәӡамкәа сдәылҵит аҩны,
Иаҳзааугозеи, нас, амш, мышьҭабзиа?
– Иудыруаз, шәаанхароуп шәуааны,
Гәырӷьаҿҳәашак шәаҳартә шарԥазыла.

***
Сзышьҭамлаша сашьҭоуп,
Сзышьҭалаша аанхоит.
Сызхылаӡом ашьҭа,
Ацәаарагь харахоит.
Сызҵамлаша саҵоуп,
Еидарак сырххоит.
Сызҵалаша саӡом,
Иацеиԥш, сааннархоит.
Исԥымлаша сԥылоит,
Зегь рымшьҭа цәгьоу…
Исԥылаша сԥылом,
Ақьиақәа, – згәы цқьоу…
Сахьнеиуа иаҵәараз, –
Сразҟы сеиқәнаршәом.
…Саҿысит каҵәарак,
Шьҭа акгьы сацәшәом.

***
Сҭынчра абжьы уаҳазар,
Сҭынчра – сҿымҭроуп.
Сҿымҭра абжьы уаҳазар, –
Сҿымҭра – сҭынчроуп.
Ҿуҭзаргь, – сыбжьы смыргазар,
Сҭынчра еилазгом.
Сгәаҭаны схухырц уӡбазар,
Ҟьарак уназгом.
Уааигәара стәан, сумбазар, –
Убла сзыхгылом.
Сзашьҭои ҳәа, иуҳәо ҿарԥазар, –
Уажәа сызгәынкылом.
О, сԥааимбар, усхылаԥш,
Ҿасҭауеит, сгәаҭа.
Убла хаа сышәхымс иныларԥш,
Сныҟәап ишсаҭәоу.
Аҩсҭаа уакәзар, иухьзеи,
Умч змырхазеи?
Уакәымкәа аџьныш ухьӡзар,
Ухьӡ узацәшәазеи?

Сҭынчра абжьы уаҳазар,
Ҭынч умҩахыҵроуп.
Сҿымҭра абжьы уаҳазар,
Шьарда нысҵроуп.

ИМИЦ АШӘА ХАА
Дкараха дхынҳәыргьы хәылбыҽха,
Уалаӡа, зынӡа уимырҽхәар.
Ӷәӷәалаӡа асы аниҿаҳәуа,
Днызкылои, асыҭәҳәа дҿанаҳәом.
Ихымкәаӡо илеиуаз ақәа,
Дӡышуазар, бааӡарак неизыркәкәа.
Дҩаханы ижәыргьы изхарым,
Ӡыла мацарагь изҳарым.
Дхәыдаӡам, даацәырҵуеит, уааизыԥшы,
Ажәа ҿыц иахҭниҵауеит иԥсы.
Ашьха ушаҿыхәауа аӡыхь,
Агантә иумаҳашеи ибзарӡы.
Ишәылаӡо уаҷарым, дынхаҩуп,
Малк измырҳаӡаргьы, дшәаҳәаҩуп.
Ихысга нацәа дахом! Дыԥшаауеит,
Аҭынчра наӡа дшаҳәо ишауеит.

Ажәа ԥшӡа дахумбаан апоет,
Днызкыло акгьы ыҟамзар, дыҩуеит.
Ашәа хаа дахумбаан апоет, –
Имиц иахьа ашәа хаа ииуеит.

СЫЛАԤШ ЗЫДХАЛАЗ
Ӡыхьҵас уаҿыхәа аԥсабара,
О, шьҭа бзабаакгьы убароуп.
Бзиарак уахьӡароуп, узҿыԥшуа,
Уҽақәыршәа, амҩагьы азыԥшаа.
Ииасыз иамам хнырҳәышьа,
Ҳԥеиԥш ауп, ҽаанбзиала, ҳзырҳәаша.
Зных уааԥсаӡаргьы, умгәамҵроуп,
Угәаҵаҿ еихымсыӷьроуп амца.
Амҩан уазыԥшымзаргь гәырӷьаҿҳәашак,
Дыҟаз уныҳәаԥхьыӡ заҳаша.
Уақәгәыӷла амш лаша аҳамҭа,
…Сылаԥш хаа шбыдхалаз сызгәамҭеит.

ИЗБАХЬОУ БАКӘӠАМ
Ҿыцәаара бықәӡам,
Цәымзаҵас сгәаҵаҿ баркуп.
Жәашықәса ракәӡоуп,
Жәашықәса быхьӡгьы сҿакуп.
Бниас бызцашам,
Анкьеиԥш, ибылоуп сыԥсы.
Снеиуеит, сбыхьӡашам,
Ҿысҭӡом: «Баангыл, абааԥсы!»
Бышҟа сынхьаԥшыр,
Сгәабҭар, – баахьаԥшуеит маӡа.
Ибылам аҽраԥшра,
Быбла шашақәа гәыкӡоуп.
Зныхгьы ҟамчушәа,
Былаԥш насхыбҟьоит еиҭа.
Мчылагьы быччошәа,
Хааракгьы аҵамшәа шьҭа.
Бзиабарами,
Ӡыхьуп, ахаан ихәашьӡом.
Иаҵам ҳарамра,
Ӡыбларазаргь, – сашьӡом.

Мап, ари лакәӡам,
Бшызбац, мшаҽнеиԥш бызбауеит.
…Избахьоу бакәӡам, –
Ашықәсқәа ртәы ҟарҵауеит.

***
Машәыршақә сылаԥш зхызго,
Аҳаҟьеиԥш исхуеит.
Есымша избо гәнызгом,
Алыхәҭеиԥш исхәуеит…
Исаҭәоу санашьоуп, сҳәароуп,
Қәоуразааит, ихкәап.
Исзааигәоу бжьыкгьы саҳароуп,
Сшазгәакьоу еилкаа…
Есааира амшгьы сыԥнашәоит,
Исҳәашам: «Иазхоит!».
Ҳаинаалоит, аамҭа ҳаиннаршәоит,
Иҳалшаз аанхоит.
Машәыршақә сылаԥш зхызго,
Аҳаҟьеиԥш исхуеит.
Есымша избо гәнызгом,
Алыхәҭеиԥш исхәуеит…

ХЬААСГЬЫ СБЫМАМЫЗ ЏЬЫСШЬОН
Хьаасгьы сбымамыз џьысшьон,
Ԥагьароу ишбыцыц ибыцу?..
Ҳәаакгьы амамыз џьысшьон,
Сгәаҵаҿ иҿымцәаауа кәицуп...
Бшыҟаз быҟаӡаз џьысшьон,
Шьаҿакгьы ззымгәаӷьуаз сышҟа.
Изурыз, бҿаԥхьа схы ҟәнысшьон,
Ҽԥныҳәаӡам, сыԥшӡа, бахҭнысҟьом.
Бааит слахьеиқәра зырԥсасиуа,
Сашҭа бҭалт сыззыԥшӡамыз.
Бааит сгәырҩамҭаз, санеиуам,
Сыблақәа быдхалар – иԥшӡамызт.
Сшыбымшаҭаӡоз ҽнакгьы,
Шьҭа агәра згеит, – имаҷзаргь сзыхьӡаша.
Сашҭа бҭалашт ҽазныкгьы,
Усҟан џьанаҭгьы сымцашеи.
…Бҽеидыԥсаланы бнагыла,
Былахь неиқәҵа, нас, шәымҭакгьы.

Бгәы бынҭацәажәа бааҭгыла,
Блаҳәыртә инабылсуазаргь хьҭакгьы:
«О, дбылуан уи бзиабарала,
Хьаангьы ицымзи ихымҽуа.
Адунеи ду дықәын уаҩрала,
Иуаҩра еиԥшуп аџырлых иԥымҽуа».

АҼЫШЬАШЬАНА АЛԤХА
Апоема
1. Аҽҵыс аира
Шьац иаҵәароуп излагылоу,
Иахьырҳәырҭоу иаҿцаауеит.
Еибадыруеит дара гәыла,
Ауахьад еицаауеит.
Дәызаргь амашәыр иацәыхьча,
Ауахьад еилумыршәшәан.
Дрыцрымшәо дрыцзаргьы аҽыхьча,
Агыгшәыг иацәумыршәан.
Абга рыласыртә ишәарҭам,
Урзылыԥхар рынцәахәы.
Ԥстәы хазынақәоуп, ишаҭа,
Иахумбаан рҿаҵахәы.
Шьац ԥшқоуп рылаԥшқәа ззырхоугьы,
Џьара бжьы цәгьак раҳаны,
Мчык рымбаргьы еиқәзырхогьы,
Инеишьҭамлои ирҳаны.

Ҽызи ҽыхәеи еилагылоуп,
Аҽарҭынчуам аҽеиқәа.
Мап, аҽурагьы ааҭгылоит,
Инарылҵзаргьы аҽқәа.
Ассир иақәшәеит агәра рзымго,
Ишԥадәықәлои еиханы.
Ирбо рыблақәа рзаҟәымго,
Еилагылоуп ишанханы.
Ҽызи ҽыхәеи аакьыркьырит,
Гәырӷьаҿҳәашаҵас ишьа.
Ииз аҽҵысгьы иадырит, –
Ианубаалоит аҟазшьа.
…Мап, иазуҳәарым: «Аҽабаа,
Изырхьымӡеит ауахьад», –
Аҽан инаҵагылт аҽаба,
Зегь зеигәырӷьауа иахьа.
2. Адунеи лаша
Адәы иаҵәа алаԥш ахьымӡо,
Еиужьуп, ихкааӡам.
Иабыкәу алаша ахьзымцо,
Аҽыхацәа аҭахӡам.
Макьана ари зегьы ԥхыӡуп…
Дунеи лашоуп изҭааз.

Изҳәода: «Ари зегьы хәыцуп».
Шьҭа иалоуп ахәҭаа.
Адәеиужь инықәлап ахала,
Икәарлап азхара.
Аха амҩа ааигәамзи иахьала, –
Ирзышьҭуамызт хара.
Аҽҭра ҭшәацәахазаргь, ианымшәеи,
Аҽыхәчарахь иԥшуам.
Аҽыхш иазхьуеит, агәы ахымшәо, –
Ихьшәашәарам, ихьҭшьуам.
3. Мышқәак роуп иахыҵуа
Мышқәак роуп иахыҵуа, –
Адәы иазыԥшын.
Уажәы анаҟә анхыҵуа,
Аӡаӡа кашын.
Аҽҭра иҭымҵыц,
Инықәлартә адәы.
Мҩахәасҭак азымҵац,
Уажә хшыла згәы ҭәу.
Аҽҭра ҭшәахазшәа,
Инадгылоит ашә. –
Аҟарс иҭахазшәа,
Ацаԥха наҿаршә.

Агәыӷра аман,
Агәыӷра наӡеит.
Абар, аргама, –
Иҭрыжьит, ицеит.
Адунеи абазааит,
Иԥшын игәыкны.
Игәырӷьо иҽырбазааит,
Ианҭыҵ иӷьазкны.
Аҽҵыс ан иацрымшәо,
Иахьацу – иаԥшшәхәуп.
Агәы ахымшәо,
Адәы ԥшӡа иахуп.
Ашьамхы кәадазаргь,
Аҽҵыс мааԥсаӡеит.
Адәы иахьӡазаргь,
Хара ирмышьҭӡеит.
Иԥшқоуп, нас, макьана,
Иҟьалар ауеит.
Аҽҳәырҭа еилнакаама?
Ауахьад ирзыԥшуеит.
Мышқәак роуп иахыҵуа. –
…Уаҵәгьы амш еилахәом,
Агәы иҭахәыцуа,
Аҽҭра иазынхом.

4. Аныҳәара
Аҽышьашьана, улыԥха амаз,
Ирҳәартә еиԥш: «Ныҳәаԥхьыӡ згым».
Изшаз уахылаԥш, умч реиҳами,
Ихьча, лаԥшыцәгьак аҟәга.
Машәырк азԥшызаргь, – ҭынч иахырԥа,
Уацхраа, суҳәоит, кыр зымчу.
Еицлабраз, дәы ԥшӡак иакәшоз ахьырԥар, –
Иашьцылт рҳәарым аҟамчы.
Амҩан аӷәра нақәыршә, адгьыл аҽеиуатә,
Иахьнеиуа ахьӡ аргала.
Зегьы ирҳәартә еиԥш: «Аԥсуа ҽы неиуеит!»
Еиԥымҟьо рыбжьы дыргалартә…
Ԥстәы-мшны, хырҳаганы сашҭа иҭалартә,
Разҟы ԥшӡак аҭәашьа сҽы.
Аҽышьашьана, улаԥш ахызар хаҭала,
Сгәалаҟоуп, аччаԥшь ықәбом схы-сҿы.
5. Алаша
Азҳашьа зҳашьак еиԥшым,
Ашьамхы ҵаруп.
Аҽыз, азҳара зԥеиԥшу,
Егьаԥсоу иароуп.

Аҽҭра инҭыга, уаԥхьа,
Иаурҵароуп ахьӡ.
Ишьҭы иныҳәаныԥхьа,
Иаургароуп ахьӡ.
Гәаҭеи – шьҭа хьӡыс ианоуҭа,
Ишанаало ицап.
Аҽыз цқьа шҽыҩхо гәоуҭап,
Агәыхәтәы иахьӡап.
6. Аԥсуа ҽыжәла
Аԥсуа ҽыжәла рылаҩашьом,
Шәагаала – имаҷуп ҳәа иумшьан.
Ҽырҩразар, баша ицашам,
Уанақәгәыӷ, – уақәшәа аҟазшьа.
Аԥсуа ҽыжәла – ҽыз еинаалоуп,
Уи иалоу шьардоуп, ирбахьеит.
Аԥсуа дгьыл иазшоуп, ианаалоит,
Акырџьара ашьҭа аннаҵахьеит.
Ҽырҩразар – аԥхьа инеироуп,
Ирылҵәраа идәықәымлои ахҿеиԥш.
Аӡбахә рҳәароуп, ахьӡгьы наҩроуп,
Насыԥла иҭәызароуп аԥеиԥш.
Аԥсуа ҽыжәла шә-гәыӷрак ацуп,
Уацәымшәан адәеиужь анаба.

Ҽыццышәк акәхоит, иалхтәым ацәа,
Угәыӷра цашам инкаба.
7. Ҩышықәса ирҭысит
Гәаҭеи макьана иӡыӡымкуеит,
Мархәацуп. Иазхьызар аҿа?
Гәаҭеи ахкаара изазымкуеи?
Идырҩыргьы – еиԥшха ахҿа.
Агәашә азыԥшаауам, иашьҭоуп,
Акырынтәгьы иаҩсхьеит, иабом.
Еиҭах инхылахуеит ашьҭа,
Инаваҩуеит, аанда азырбгом.
Агәашә аркызар – ишәарҭам,
Гәаҭеигьы гәаҭеилааит шьыжьы.
Агәашә алыкә аҿыршәарҭа
Абаргьы, иаатрым, игьежьып.
Абар, шьҭа ҩышықәса ахыҵит, –
Алаша аирамш ауп иахьа.
Аныҳәамш аԥшәма имхәыцит,
Хырҳаган ирылиааит ауахьад.
Ахкаара иҭоуп иԥаџьԥаџьуа…
Уахьахәаԥшуа аҩра иазшоуп.
Аблеиԥш еиқәароуп аԥыџьқәа,
Аныҟәгара бзиа иаԥсоуп.

Мархәацуп, ҩышықәса ирҭысит,
Аҵыхәеиԥш аԥырцә дырҟәыдит.
Мшаҽнеиԥш, иузамамкуа хҭысуп,
Алеишәа амырцәгьеит, иадырт.
8. Аҽырҩра иазыркуеит
Ахкаара иашьцылт ахала,
Рылаԥш ахуп есымша.
Агәҿыӷь иагашам иахьала,
Шоурахар ӡык нахьдыршап.
Гәаҭеи зынӡакгьы иҭакыҵәҟьам,
Зныхгьы адәы адырбоит.
Агәы иамыхәо, иаҭахыҵәҟьам,
Иақәымшәац, агәы иадыргом.
Аӡы адыржәуеит, ибжьарыжьуам,
Ааи, фатәы хкыла идырчоит.
Иазҳаит ҳәа, ахала инрыжьуам,
Ибжьатәу ԥстәуп, ирыхьчоит.
Мыцхәы ичаргьы иаԥырхагоуп.
Ҿамаҿак, мап, иаԥдырҟьом.
Аԥштәы ухнахуеит, ихырҳагоуп,
Ҳәырҭак абар аҽаҟьом.
Аҳаскьын хкы-хкылагьы еизыркуеит,
Ами агдырхом зынӡак.

Гәаҭеи аҽырҩра иазыркуеит,
Баша аҽықәтәараз – мап.
Аҽыз аныҟәашьа адырҵароуп,
Аӷәра иадыршьцылар ахәҭоуп.
Азҳамҭаз иалнаршо еихьӡароуп,
Уасхырзар – ихымжәо қьырсҭоуп.
9. Акәадыр ақәҵара
Аҽҭра ианҭымҵуаз ахашҭит,
Иагәалашәом ианадымҵуаз ан.
Ҽазных – ианҭарҵалоз ашҭа…
Агәалақәа агәаҵаҿ еизон…
Иазҳаит, алымҳацәқәа рхаха,
Игәхьаанагеи? Иԥшыхуеит хара.
Алымҳацәқәа ашьҭахьҟа инахеит. –
Гәҽанҵаган аҽыуаҩ иаара…
Аҽыуаҩ ашҭа дынҭалеит,
Араҟа иазыԥшымзи иаара.
Цәгьаракгьы зҵам иоуп, дуаҩнаалоуп,
Алашбыжьгьы еиқәымтәеи ара.
Аҽыуаҩ аԥшәмацәа иԥылеит,
Дынҽыжәырхит, иаҳаҭыр ба…
Уажә аанда иажәлом гәышԥыла,
Ахкаараҿ Гәаҭеигьы ҽырбоит.

Аԥсуа ҵасуп, иахыԥом,
Ажәытәра иагеит ҳәа узҳәом.
Аҽыуаҩ иажәагь иахыԥом,
Кәадырзаап иажәа зыхҳәаау.
Гәаҭеигьы хышықәса ирҭысит,
Шьҭа иақәҵазар ахәҭоуп акәадыр.
Ацәа нахыбзааит, иагьдысит,
Шәымҭак, инархьыԥшызшәа аԥсҭыр.
Гәаҭеи анахәҭа нахарҵеит,
Акырӡа аҽаҟьазаргь, еиқәтәоит.
Иазуҳәар ҳақым: «Инарцоит,
Инеиуеит аԥхӡаша нкаҭәо».
Ашақәгьы иасуам иахьнеиуа,
Анахәҭа аҽанраала инаскьоит.
Иахьада иамбац иреиуам,
Ианшәарҭаха – знык ауп, иаҟьоит.
Ахкаара ааныжьны инҭыҵзаргь,
Иаашәазаргьы, хара имцаӡеит.
Ааи, азныказ гәыӷрак ацәыӡзаргь, –
Уажә ашҭа ҭбаа аҟынӡа инаӡеит.
Аҽыбӷаҟаза дыԥшыми,
Аҵас нагӡатәуп, аҳаҳаи!
Абырг мышьҭабзиа дыԥшыми,
Иныҳәаԥхьыӡ шацу раҳааит.

Гәаҭеи иазыркыз кәадыруп,
Дазыразны инақәиҵеит напымш.
Абырг, уныҟәара ҳаҭыруп,
О, башаӡа имиасит умш.
10. Абжьара
Акәадыр анақәла,
Иныҵҟьар аҭаххеит.
Акәадыр анакәха,
Гәаҭеигьы ҿаҳәатәхеит.
Аҽаҟьеит акыргьы,
Анахәҭагь ахнаҟьарц.
Изакәу изқәыркыз,
Иазымдырт изыхҟьа.
Акәадыр ахашҭит,
О, аӷәра зку ишьҭуам.
Излаҭыҵуеи ашҭа,
Иабацахуеи шьҭа.
Изықәшәаз џьанашьаргьы,
Иабаргьы оумашәа.
Измышьҭуа дҟәыннашьаргьы,
Еилгам аныҟәашәа…
Аҳаскьын шьаҟьами,
Аҽышьҭа иарга.

Аҟамчы иҟьама,
Ибжьы ҿаца нарга?
Иацәиршәар иҭахымкәа,
Уа аӷәра наҿархха.
Аҟамчы ахымҟьа,
Ибжьоит ианаҭахха.
Имахәҿа данақәгәыӷ,
Еиларҵәа иҭаҷкәым.
Акәадыргьы нақәымх,
Шьҭа аӷәра наҿакы.
Оумашәа дабазаргь,
Даннақәиртәа арԥыск.
Ара ашҭа ҭбаазаргь,
Аҽура наиаԥыст.
Инышьҭыԥа-шьҭыԥеит,
Аҽура шьақәҟьаӡеит.
Агәгьы нҭыԥа-ҭыԥеит,
Ахәамцгьы аҟьаӡеит.
Акәадыр дахымҟьеит,
Иҽаларԥсӡаны икын…
Машәыр ахымҟьеит,
Аҽыбжьара иазкын…

Инаҿысызшәа ахра,
Аҽурагьы ааԥсеит.
Инаҿеикуам аӷәра,
Аҽыбжьаҩ даазазеит.
Иӡаӡом, даркареит,
Ирныҟәазаргь акыр.
Иадырҵап акәаррагь,
Аныҟәашьа анадыр.
Имашьцахаз аҽурагь,
Акәакь икҿахаӡом.
Ибжьатәуп, иауроуп,
Аханатә еиԥш ирҳаӡом.
Маӡа аӷәра наушьҭ,
Уи арԥыс ииркит.
Данацәшәа ибналашт,
О, иақәтәоугьы дӷьазкып…
Иҟалом, аԥсыҽра, –
Аҽыбжьаҩ игәра га.
Уажәшьҭа адгьыл хыџхыџрым.
Агәгьы иаумырган.
Уажә имбеит аҽура,
Дарԥысзаргьы, изҳап.
Дагьазкым адура, –
Аҽыбжьара иазҳәоуп.

11. Аҽықәтәара
Ҩымчыбжьа аԥышәара иахыжьуп, –
Ақәтәара иаршьцылоуп шьҭа.
Раԥхьатәи амшқәагьы ааныжьуп,
Ҩымчыбжьа даара ихьанҭан.
Иақәҵа акәадыр-чаԥа иреиӷьу,
Мап, иабаӡом оумашәа.
Уақәтәароуп зыӡбахәгьы наҩхьоу,
Иԥышәоу аҽыбжьаҩ, умшәа.
Есымша аҽхыцәгьа зкәадыруа,
Деиҷаҳар абӷагьы цәҟьом.
Иақәтәоу аҽыбжьаҩ дадыруеит,
Аӷәра импыҵҟьом, дахҟьом.
Ҩымчыбжьа ақәтәара еиԥымҟьо,
Дааиуазаргь, шьарда дахьӡеит.
Аԥшәма уаҩрала дизныҟәеит,
Алма уи ҭынхасгьы дҟаиҵеит.
12. Аныҟәашәа арбара
Иалҵуа имбакәа аҽыбжьаҩ дтәашам,
Агәы ирҿыӷьуам амархәац.
Иаамҭа ирӡуа дыҟам баша,
Еиқәтәеит, иазыргьежьуам иблахаҵ.

Иашьклаԥшуазаргь, хьаасгьы иамшьап,
Гәаҭеи иабаргьы оумашәа. –
Иаҵашьыцып, рыбла иамжьо,
Шаҟа еинаало аныҟәашәа.
Иамҵар шамуа аҽыз иадырхьеит,
Иақәырӡузеи шаҟа мчы.
Гәамҵрак дақәшәар, – ихы иаирхәом,
Иадигалом аҟамчы.
Абжьара амԥан иқәигалом,
Иазкыҵәҟьан имоуп аҟьаԥҟьаԥ.
Имч еизга иҟьом қәнагала,
Иаиршьцылом, агәгьы ҭнаҟьом.
Абжьараан иарбаҵәҟьан уасыр, –
Аганахь аԥара аҵоит.
Хырҩ азымуа амгәа уҭасыр, –
Еицәоуп, аҵыхәаҟьара аҵоит.
Дҽыжәуп, днеиуеит, аӷәрагь иаршьцыл,
Мыцхәы иаҿеикшаргьы – икшоит.
Ааи, аҿы ԥнаҟар иахашҭӡом,
Ахахәдагь ӷәӷәамхар ҳәа ишьоуп.
Амҩа абар Гәаҭеи аангылом,
Иаҵазаап, – ақәтәара иацәшәом.
Ҽыҩ ссирк акәхоит, иузынкылом,
Иазшоуп – иԥшӡоуп аныҟәашәа.

13. Агра ацәыхьчара
Грак ҵнагар ҳәа уацәымшәан,
Ашьацқьа злоу.
Абжьаҩ дацуп дацрымшәо, –
Баалоу Мазлоу.
Мап, аҵыгьра иазгагам.
Ианашьцыл – иазӡом.
Ҽнак ааигәаҵәҟьагь уазнагом,
Акәаррагь азҵом.
Гәаӷшақә ацҳара шьҭнамкааит,
Ицом ирҳа.
Уақәгәыӷ, алаԥшгьы иамкааит,
Хьӡы-ԥша арҳап.
Зных иҭрыс икьыркьыруам,
Агра хнатыртә.
Аҽыз-бжьа неиуеит икәаруа,
Избаз неилаҭырт.
Шьҭа иаҟәыҵит ауарчанра,
Ашьа цқьа злоу.
Дақәтәоуп, изҵам ҳарамра,
Баалоу Мазлоу.

14. Аҽыҵырҟьара
Шьҭа хымчыбжьа ирықәуп,
Лахҿыхрак аҿықәуп,
Аԥышәара иахыжьуп,
Аԥыжәара азныжьуп.
Аҽырыҩра иазшами,
Адәеиужь азԥшыми.
Гәаҭеи ԥшӡа иазымҳаи,
Ихьыдшьшьым алымҳа.
Ԥхьаҟа ҳәа иныҵҟьартә,
Ҳәынҵәазаргь, иҭыҵҟьаа,
Инеироуп – иахьамуагь,
Ианыршәлаӡан амҩа.
Еиндаҭлароуп рҳәаргьы,
Имариам ҳәа раҳаргьы,
Ихьамҵроуп, инеироуп,
Иагароуп аиааира.
Гәаҭеи ангәаҭеиуа,
Алымҳақәа ирҭаҩуа
Аҽышьҭыбжь иаргылом,
Иацәшәом аҵәыргыла.
Ишьҭхысп, аха уанӡа,
Еиҳаугьы иахьымӡо

Ишнаҵҟьара игылоуп,
Ихәыдаӡам гәыла.
Ԥхьаҟа, ԥхьаҟа ицароуп,
Аныҵҟьара аҵароуп!
15. Аҩра азыҟаҵара
Баалоу Мазлоу – аҽҟаза дырҩы,
Аҽыбжьаҩ ихьӡ гахьеит хара.
Гәаҭеи рыбжьазар, – шьҭа идырҩып,
Адәы иацәшәом, иазшоуп иара.
Ахала аҩра нас иахьымӡои, –
Аҽыҩқәа ирывагылар зны.
Ирышьцылт рҳәар, нахьхьынӡа-аахьхьынӡа,
Адәеиужь иакәшан, чаразгьы уны.
Иааҭгылап, аԥхьахә згаз еиԥш, иџыхӡа,
Ахымҩаԥгашьа иақәшәоит рҳәап.
Алеишәаз ҽԥныҳәа змам, илахҿыхӡа,
Баалоу Мазлоу дацәшәом – ирҳап…
Аныҵҟьара акәзар, уарԥхашьашам,
Ушьхәа нарба, нас, уаҳа акгьы.
Аҽыҩ хазына, алахь ҿашам,
Икәаруазар уақәгәыӷ, ааи, уаҵәгьы.

16. Хҩеишьцәа реиқәшәара
Алма иашҭа асас дахь дагмызт,
Ҽыбӷаҟазан, ахьӡ ирҳахьан.
Ашҭа иҭалаз асасцәа ракәмызт, –
Иашьцәа рҽеибарк заагьы иаахьан.
Алма дрыԥхьеит, рыҷкәынцәа рыцны,
Рымҩахыҵра иаҵоу дмырҳа.
Иман урҭ иреиҳәаша хәыцны,
Дгәыӷуан – иашьцәа иарҭом ахҳәаа.
Иашьцәа аҩыџьа нымхоз насыԥла,
Ҩыџьа-ҩыџьа арԥар рыхшеит.
Алма дгәырӷьон иашьцәа рахь днықәлар,
Шьыцрак уахыкгьы даргәамҵуа имыршеит.
Ҽнак иҩны еиқәшәазар рҵакыра,
Мап, иџьоушьартә иҟам, еишьцәоуп.
Алма – ихымжәо бааш ҳаракыроуп,
Дҟәыӷоуп, иашьцәа рзыҳәан дынцәоуп.
Хьаан ихымҽуа иныҵало игәаҵа –
Дниаст, рымҳәашеи. Ҵеи-мшы диҭынхом.
Уи дазмырхәаргь, аидара даҵоуп,
Гәҭынчракгьы ицуп – хлаԥшыда даанхом.
Алма дгылт инарсны илабашьа,
Мап, уасиаҭым иажәа аҵакы.

Иашьцәа ԥшуп, дырмыԥхьаӡеит баша,
Иажәа хиртлеит ҭынч, дмыццакы.
«Ҳабшьҭра шмыӡуа збоит имырҩашьа,
Сашьцәа, сшәыкәыхшоуп, шәа шәеиҵбацәоуп.
Ҳхьышьҭра беиоуп, шәашьҭаз аиаша,
Ҵеила шәхәыдам, ирылшо рацәоуп.
Мап, сшьамх-хәарҽгьы снанамго сыҟам,
Акәзааит – ақәра атәы ҟанаҵоит.
Ус, сааныжьны шәцашам аҩныҟа,
Гәахәак соур, сымч ҭанаҵоит.
Ааи, разҟыла аҽырҩра сашьҭоуп,
Сгәы азҭоуп, нас, ахьӡ сырҳахьеит.
Шьҭа сныгәнысуа схыларым сышьҭа,
Ҽыҩ хкыс иҟоу рӷьырак сырххахьеит…
Ҽыз-жәла бзиак сзаными, сзықәгәыӷуа,
Мцаԥшьуп, исымоуп аҩра иазкны.
Ҽыҩ ҟаимаҭхоит, сымчқәа зегь ныхуа,
Анкьеиԥш, сзақәтәом аӷәра аҿакны.
Хьрыԥс, ҳашьеиҵбы, аишьцәа ҳгәадура,
Мап укрыма? Уаԥхьа сыԥсааит!
Хьрыԥс, ҳара уҳаиҵбызаргь, – уаҩ дыруп,
Ҟәыӷара угӡам, уажәра уахьӡааит!

Уԥеиҵбы Хьымца дсаҭәашьа. Сгәы самжьартә,
Аҽыбӷаҿ илоу збахьеит.
Аҽырҩра ашҟа днеир, дыԥхамшьартә,
Дашьцылт, заа ихы ааирԥшхьеит».
Хьрыԥс даахәыцын, – мап изымкит,
Дкылкаа иҷкәын ишҟагьы днаԥшит.
Хьымца дахьгылаз иччаԥшь изнымкылт,
Арԥыс гәахәас ишиоуз ааԥшит.
Жәаф шықәсаҵәҟьагь Хьымца ихымҵыц,
Дгәарҭахьазаап, мҩамш изыԥшуп.
Шьардоуп, ааи, макьана дызхьымӡац,
Дҽыжәлап, адәеиужь имҩа наԥшьы.
Алма иашьцәа ӡышо ишьҭуазма,
Аишәа гылан – заа ирхианы.
Иашьцәа мныҳәаныԥхьа игәы ҭәуазма,
Ргәылацәагь надгал, дтәеит аханы…
…Аԥшәма ибарҭоуп, дақәымшәац аиуа,
Аԥхьахә агароуп Гәаҭеигьы лассы.
Алма дгәырӷьоит, иныҳәаԥхьыӡ наҩуеит,
Аҽыҩ дахӡыӡоит, иалоуп иԥсы.
17. Ҩ-хаԥыцк анаԥсах
Иажәит рҳәарым, Гәаҭеи мархәацуп,
Инеиуеит, абла хызкуа шәахәацуп.

Анырҳара акәым хырҩ зуҭаша,
О, аԥсуа ҽыжәла иамам хьӡашьа.
Ҵоуп, ҽыз цқьоуп, рҳәароуп. Абӷа лаҟәызааит,
Иџьазшьо дшәарҭам, ахьӡ ҳаракызааит,
Иазшазар ҳадгьыл, аҩра иазкызааит.
Еснагь разҟыла иҩуа ԥстәызааит.
Ҩ-хаԥыцкгьы ныҵшәеит, бзиарак иазҳәоума?
Мшәан, ақәра маҷми, абас иазҳама?
Алаша неиуеит, иҵшәаз хаԥыцзаргь,
Ахьааз имгәамҵит. Аҩызцәа ирыцзааит.
Алаша абӷа ҟәым, еиҵыхуп,
Шәымҭак ахнарҵуам, адгьыл аҵыхәан.
Иахьӡоит, аҽыз цқьа иамам ԥынгыла,
Иахьнеиша инеироуп, мап, иаангылом.
Ҩ-хаԥыцк анаԥсах, абаҩ мшәыцзаргь,
Алаша – ҽҵысым ԥшьышықәса ирықәзар.
Аҽыбжьаҩ идыруеит, аиха аҵхра
Иаамҭоуп, уидгыл, уацәымшәан, уицхраа.
18. Ажьи иашәа
Амыругақәа хкы-хкыла,
Ажьирҭа иагым, еизакуп.
Сеиҵахашам хықәкыла,
Иубар, иудыруеит изызку.

Аихалыхқәа маҭәахәыми,
Иажәуам, абзазара иазшоуп.
Анхаҩ нага иҭахыми,
Ажьирҭа иақәшәиуам, иԥшьоуп.
Аиха мхәозаргьы мариала,
Имчыдоуп амца анаба.
Аха иҩашьом, хәарҭара алоуп,
Мап, диашам иашьҭоу аҿарԥа.
Имҩануҵо ажьаҳәала,
О, иарбан иалымҵуа ари.
Иануршых, нас, узыдхалои,
Иԥҽуам изқәукуа аԥсангьари.
Иахьа ажьирҭа саныҩнала,
Иацәызгап амш са сҿаҵахәы.
Аҽеимаа зызку ианаалап,
Мшаҽнеиԥш, иҵарыз нас, ашьамхы.
Иахьынҭыҵуа иахьумырсын
Лаԥшыцәгьак, амҩа иахнарҟьартә.
Зымҩа ашьаҟеиԥш иаумырсын,
Изымеиҭаҵуа, ахы ҟьо.
Сазыразуп снапкымҭа,
Ажьирҭа иамоуп ахатә ҵас.
Сазыгәдууп сара сымҭа,
Саныҽхәо салацәажәом цас.

Нас, иахьада имҩахымҵыц, –
Гәаҭеи аҳамҭа азсырхиап.
Ирацәазаргьы изхьымӡац,
Ҳазшаз, аразҟы иаԥумырхан.
Зегь адырӡошәа игылоуп,
Инханарҟәалоит ашьапы.
Егьи азшьапык ихгылоуп,
Иԥшуп, иаҳәошәа, – ичаԥа.
Уажәшьҭа аԥшьшьапык чаԥами,
Аҵәымӷ иацәымшәеит, имырҳаит.
Ҳмыҳәҳәеит: «Аӷәра ахнаԥаама!?»
…Ирҳәароуп: «Ахьӡ-аԥша арҳаит!».
19. Аҳәызба аҵхра
Лазҭоуҟа дааит аҟаза нага,
Ҩӡыбжьарантә аранӡа ихарам.
Напбзиа ҳәа ишьҭоуп, идырра иагым,
Иреиӷьу ҳәа дшьоуп, дыхԥарам.
Алоу иахь имҩа хан, дымҩахыҵит,
Адырра анииҭа дизааит.
Алоугьы игәы дынҭахәыцит,
Игәыҩбарагь наҟ ихыԥсааит.
Даниқәгәыӷ, – имҩа даԥгылом,
Дазҟазоуп занааҭла дзызку.

Шьапымшла дааит, дазыҟоуп гәыла,
Уи дақәныҳәоит аҽыҩ аразҟы.
Иаԥу ақьабз аныҳәаҩ иаҩшәом,
Уажә аҳәызба иҵхтәуп Гәаҭеи.
Аҟаза макьана днеиуам аишәахь,
Аҽыҩгьы наԥшуеит – агәы иҭеи?..
Деиқәтәоуп, мыругас имоу идыруеит,
Ахархәашьагь дақәшәоит, дазшоуп.
Шәымҭакоуп – аҳәызба акьыст, иаауазырит,
Ахьаагьы нацралеит, икшеит…
Ахьаа ҵарын. Гәаҭеи иахашҭуам,
Ашьарагьы иқәнаҟьеит кыр.
Ашақәгьы иасуа иқәын ашҭа,
Иаздыруам ақьабз аҵакы.
Аҟаза дныҳәон, ҭынч, дымгәамҵуа,
Ԥырхагас имоурц иаргьы.
Даанымхарц шьарда гәнаҳак дшаҵоу,
Аҵәымӷ еиԥш, ишалоу игәы.
…Ахьаа аныхҽы, ҿыцны иизшәа,
Ҩаԥхьа инықәлеит адәы.
Ахкаара иҭоуп, ихароуп аҩызцәа,
…Гәаҭеи ахьӡап агәыхәтәы.

20. Шьыбжьаарамҭан
Агәы ҭаҿыӷьит ахкаара,
Абар, мчыбжьык инеиҳауп.
Еицәам аҽҭра еиҩкаара,
Аха анҭыҵ иашьцылт еиҳа.
Мазлоу дабар иааҭгылоит,
Нас абла ҭраа изыԥшуеит.
Агәы ԥшаауеит иаазқәылаз,
Зны гәаӷк агәы иҭашуеит.
Ҭагалан амшқәа еилгами,
Игәыбзыӷуеит амра ашәахәа.
Аха аӡын ааип, аргама,
Икьаҿхо амш еилахәап.
Шьҭа амчгьы ҭалеит, иубарҭоуп,
Ахкаара иҭыгатәуп шьҭа.
Гәаҭеи иабоит аҽхарԥарҭа…
Даауеит Мазлоу ихаҭа.
Игылоуп алаԥш кыдырхала,
Ахахәда шьҭых, имқәацо.
Мазлоу даауеит ихала,
Иаргьы дааԥшуеит жәа мҳәаӡо...
Дабоит, алаԥш ихнажьуам.
Инаалоит ихоу ахҭарԥа.

Гәаҭеи ахкаара ааннажьуан, –
Иадырит аӷәра анаба.
Мазлоу аҽықәтәара дашьҭам,
Иаҿеиҵаз аӷәра аанкыл.
Ивак иҿынеихеит ашҭахь, –
Иҭамлеит, агәашәаҿ иаангылт.
Алоу адырра наиҭа,
Агәашә инадҵит еицны.
Аӡиас алсуеит ақыҭа,
Аӡмыжьқәа змоу иҭарчны.
Идыруеит ажәытәуаа ирҳәамҭан.
Аӡмыжь иҭаргыло аҽыҩ,
Аӡы иаиршьцылт азҳамҭаз.
Ахьаа аназцәырҵ – ихнаҽып.
Гәаҭеигьы агәаӷьра иацлап,
Аӡы агәамч ҭанаҵап.
Еиԥхныҩло аҩызцәа ианрацлаб,
Иаԥызго шыҟамгьы рбап.
21. Ацәхәда, аҷҟәартат, ацамҟәыр…
Аҽыхьча идыруеит аҟазшьала,
Гәаҭеи алахь еиқәнаҵом.
Ҳаскьынқәас еиӷьнашьо, ԥшьаала,
Ирхуан, – аӡын еихьнагӡон.

Ҳаскьын иаҵәала адәқәа хҩами,
Ииуеит ацәхәда, аҷҟәартат.
Аҿа есышықәса иазхиами,
Гәаҭеи – аԥшәма игәыӷырҭа.
Агьама гәанаҭар иадыруеит,
Агәы иақәшәоит ацамҟәыр.
Аҽыҩ ианарымҭа, – иазыруеи,
Шӡынроу амла ирцәакыр.
Аҽыҩ ҳаскьын ҳәа ахьазырҳәо,
Акыр аӡбахәгьы гахьеит.
Ӡынра ӷәӷәак абӷагьы азырхәом, –
Аҽҭра заа идырхиахьеит.
Ҳаскьын иаҵәазааит ацамҟәыргьы,
Ирхны инышьҭаҵа идырцәоит.
Зны амра налаԥхап акыргьы,
Ихьшәам, аиқәҵара иахьӡоит.
Аҭәаҟәа, аԥҳәаҟәа еиқәырҵоит,
Еснагь иҟоуп аҟашәа.
Ҭагалан ниасуеит, ирԥырҵуеит, –
Иазԥшуп аӡын иахҭашәо.
22. Гәаҭеи зқәаршәшәоит
Адәы иқәзааит, иҭакызааит,
Иныҟәгоуп, иагым анапы.

Ашақә асра хҭанакызааит,
Еиқәтәеит аҽыхьча данаба.
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Зымцахә еиқәу - 3
  • Büleklär
  • Зымцахә еиқәу - 1
    Süzlärneñ gomumi sanı 2932
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2189
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 2
    Süzlärneñ gomumi sanı 2997
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2239
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 3
    Süzlärneñ gomumi sanı 3061
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2177
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 4
    Süzlärneñ gomumi sanı 2978
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2173
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Зымцахә еиқәу - 5
    Süzlärneñ gomumi sanı 325
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 287
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.