Latin

Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 23

Süzlärneñ gomumi sanı 4193
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2153
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
дааԥышәырччеит...
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (игәы иалсны, днеиԥыҩлан). Анцәагьы
Шьеварднаӡе дидгылан дыччану?!.
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Анцәа ауаа рҟны дагьцәажәаӡом, дагьыч­
чаӡом. Ихьӡалагьы Аԥеҳамбарцәа Реиҳабы иоуп изҳәо.
Аха ара дԥышәарччеит. (Дааҭгылоит.) Шьеварднаӡегьы
ҳи-ҳи-ҳи... иҳәан, иҽхырччашьала деиҭааччеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Избан, уара, ҳара ҳтәы диашоупеи?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Уиоупеи!..

Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (игәы иааҵаххны). Ҳыҳ!!! (Дҩагылан
дҩатәоит.)
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Егьи, ус иҟазаап, иумдыруеи, Џьгәаҭ,
иааҳхәыцуа зегьы Анцәеи аԥеҳамбарцәеи еилыркаауеит.
(Дааҭгылоит.) Арӡынба иааидихәыцлаз зегьы Анцәа ибеит, убра уи дызԥышәырччазгьы умыццаклан ҳәа акәзаап!
(Дааҭгылоит.) Аԥеҳамбарцәа Реиҳабы Шьеварднаӡе ихы
наиқәикын, амаалықьхәцәеи аҩсҭәахәцәеи ртәы абыржә
ишуасҳәаз еиԥш инаиеиҳәан, шьҭарнахыс умаалықьхә
дуцрыҵит, мап уцәкны Арӡынба иахь диасит, уиоуп ус
зыҟаиҵа, Адгьыл ашҟа шәанылбаалак, Арӡынба иаҩс­
ҭаахә­гьы уара дузацлоит, умаалықьхә иҭыԥан, уар­ӷьажә­
ҩаҿ днеин дықәтәоит, ҩыџьа аҩсҭаахәцәа уоуеит, агәамсамҭрақәа крыфарҭоушәа убо убас уҟалоит. (Иҩа­ҳаракны.)
Иахьарнахыс ухшыҩ умаҳхуеит ҳәа даацәа­жәеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (деигәырӷьан.) Аиаша ыҟазаап убама!!!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Аиаша ыҟамкәа, Џьгәаҭхеит, ишԥаҟам!
Иццакӡом, мцахәмыцәа, хәыҷык иагхошәа унарбоит,
акәымзар...
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ҳаи, иххь згааит Анцәа!!! Нас, нас?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Абригь иаҳаит, Шьеварднаӡе дҩаҭрысын
днеин имаалықьхә инапы днамҵасын ажәырқьҳәа длаихеит, аха егьи иҽааимижәан, акәукәуҳәа дыҳәҳәаны,
Арӡынба икәымжә аԥшь даалаҳәны икит. Уиакәхеит.
(Дааҭ­гылоит.) Ара ус ишамуаз аниба, Шьеварднаӡе дҩа­
шьам­хнышлан дрыҳәеит, иҟалозар, сыгха сыриашоит,
Аԥс­ны саргьы салҵуеит, сыргьы алзгоит, сыхшыҩ сым­
шәымхын, сымаалықьхәгьы дшәыргьежь ҳәа. (Дааҭ­
гылоит.)
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уажә дрыҳәоит!..
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Аиеи. (Дааҭгылоит). «Зышҟа амаалықьхә
диасыз уажә ииҳәо ҳаҳароуп, уи даақәшаҳаҭымхакәа иҟа­
лаӡом, дақәшаҳаҭхар – уажәазы уеиқәхеит, акәымзар
– уеилагоит!..» – иҳәеит Аԥеҳамбарцәа Реиҳабы. (Дааҭ­
гы­лоит.) Нас. (Иҩаҳаракны.) «Аԥсҳа, уара иуҳәозеи?!»
– иҳәан, Арӡынба днаиазҵааит. (Дааҭгылоит). «Шәара

ишақә­шәҵо иҟазааит!..» – иҳәеит Арӡынба. Аԥеҳам­бар­
цәа Реиҳабы Анцәа иахь дынхьаԥшит. Анцәа Ҳазшаз иар­
ӷьанап иаԥхьаҟа инеиҵыхны маҷк дааҩахан, иаалеирҟәит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уи иаанагозеи, Чагә?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Краадыруама!.. (Дааҭгылоит.)«Арӡынба
уоуп аус злоу,уара уахьоуп амаалықьхәдахьиас,уара ишуҳәо
иҟалароуп, Шьеварднаӡе деиқәурхоу деиқәумырхоу рыҩ­
багь азин умоуп!» – иҳәеит Аԥеҳамбарцәа Реиҳабы.
(Дааҭ­­гылоит.) «Уажәазы деиқәырхазааит, аха нас, иажәа
неимыгӡар, ихәҭоу акәхааит», – иҳәеит Арӡынба. (Дааҭ­
гылоит.) Абриала рҩыџьагьы аалбаарган, рҭыԥқәа рахь
ицеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (игәы иалсны). Деиқәирхеит!.. (Дааҭ­
гылоит.) Ус ҟаимҵар акәын... (Дааҭгылоит.) Уара, уқәз­
хырц иуқәлаз уаӷа уимеигӡар акәӡами?!.
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Анцәа иишаз иҟаиҵо Анцәа ибоит, досу
ихәҭала дақәиршәоит... (Дааҭгылоит.) Аԥсҳа – дыԥсҳауп,
уареи сареи иаҳзымдыруа идыруеит, иаҳамбо ибоит.
(Дааҭгылоит.) Анцәа иҟны ҳаԥсуара ааирԥшит, умбо. Уи
Иаҳхылаԥшхәу игәаԥхо ауп...
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Азныказ саауршәан, аха ассир соу­
ҳәеит, Чагә, Анцәа уиныҳәааит! (Дҩагылан хыхь дыԥ­шуа,
инапқәа иваԥсан.) Анцәа Ҳазшаз, улԥха ҳамаз, даара ҳа­
ҟьахьеит, ҳагәнаҳауп!..
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Анцәа иуциҳәааит! (Дҩагылан, убригь
убас.) Анцәа, ҳаумырӡын! Инатәоит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Убра акы сазҵаашан, Чагә.
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Ыы?
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Шьаварднаӡе изымдырӡоз уара Ан­
цәа иҟны амц уҳәар шыҟамло, иааухәыцуа зегь шидыруа?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Иаҩсҭаахә дизыӡырҩит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уи шԥа?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Ани зегь сара иабаздыруеи, аха Аԥсны
ҳа­ра иаагароуп, аԥсуаа маҷуп, иҳалаҳарӡыроуп, мап зҳәо
ныхтәуп, иқәцатәуп, рыхьӡ ахьаҳәо еицактәуп ҳәа, абас
иеиҳәозаарын.

Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ауп, аха иара иҩсҭаахә Анцәа иҟны
амцҳәара шамуаз изымдырӡеитеи?!. Уи шԥаҟалеи?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Иҟалаз уиоуп, Шьеварднаӡе иаҩсҭаахә
идыруазаарын Аԥеҳамбар дшаауаз, Анцәа иахь ишыргоз, роуԥсҵәқәа рыла рус шырӡбоз. Абасгьы-абасгьы ауп
ҳәа иеиҳәеит. (Дааҭгылоит.) Шьеварднаӡе шьҭа ишԥас­
ԥсыхәо аниҳәа, Аԥеҳамбар шәиман дышнеиуа, ахалара
шәалагаанӡа убра асабара шәаҿықәсуеит, ҿыцха унапқәа
рҟьаҟьаны иуҵарсны уҽылажь, нас аҽыҵга ҟаҵа ҳәа,
иеиҳәазаап. (Дааҭгылоит.) Арӡынба маӡала шьапҿаршә
сзуны сылаижьт ҳәа убасгьы ҳәа, иҳәеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ыы, уи Аԥеҳамбар имбаӡоз?!
Чаҵә Чагә. Имырбакәа уҽылажь, Арӡынба уи дазгәаан
дузыҵҟьар, еиҳагьы еиӷьхоит, иҳәеит.
Џьнеи Џьгәаҭ. Ҳыҳ!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Шьеварднаӡе абақҳәа ани ишиеиҳәаз
иҽкаижьын, Арӡынба, иҟоуҵаз закәызеи, уажә ара сануба усақәԥома, сышьҭахь ала шьапҿаршә сзуны асаба сылоужьт ҳәа ҿааиҭит. (Дааҭгылоит.) Уара макьана уҿоуп,
сара шьҭа сықәрагьы ыҟоуп, ҳааидысларгьы саҵахоит,
ушәа­­ӡом, уиоуп ус зыҟауҵо, уԥхамшьаӡои, иҳәеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Арӡынба ииҳәеи, уара, иамеимкӡеи?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Иамеимкӡеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Избан уара?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Ак ааигымхеит, аха иҽникылт. (Дааҭ­
гылоит.) Ана ани имакра далагозма, уи акәын егьыгь
ииҭахыз, иҟазҵаз Анцәа дибааит, иҳәеит, уаҳа алаҿимҭит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (ааҭгылара ашьҭахь). Уи уиоуп, аха
иара абригь нас уашьҭан ишрыҵыҵуаз аҩсҭаахә ихаҭа
изымдырӡеи?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Уи Анцәа диеисоит, Џьгәаҭ, дызжьап
иҳәеит. (Дааҭгылоит.) Уи аума, арахь ианылбаа ашьҭахь,
ԥыҭк ааҵхьан, даҽа џьашьатәык ҟалеит, уажә ицәырызгар,
иоуцәахар ҳәа сшәоит акәымзар.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Иоуцәахаӡом, иацҵа! Аџьашьахәтә
аума имҳәакәа инужьуа?!

Ч а ҵ ә Ч а г ә (ааҭгылара ашьҭахь). Ԥыҭк ааҵхьан
еиԥш, Шьеварднаӡе иаҩсҭаахә дылкылахәаша дыӡит, иб­
жьык ҳәа имаҳауа абас иааҟалеит, арахь иара иоуп дыз­
зыӡырҩуа. (Дааҭгылоит.) Ари – мышкы, ари – ҩымш,
хым­шгьы, мчыбжьык... аха – дыҟам. Аҩны хәыц-хәыц деимдеит, иусураҿ деимдеит, уахь сцаны саныҟаз дынхазар
ҳәа, Ланчҳәыҭ дцаны ажәытә ҳаԥшьақәагьы дырҭаԥшит,
аха – ҟаҳ – дыҟаӡам.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ауаџьаҟ дҭамԥшӡеи, уара, Ланчҳәыҭ
дахьцаз? Аҩсҭаа убраҟагь аҽыҵәахра идыруеит, аҷышә
данагалак, деиқәаҵәаӡа зынӡаск дубаӡом, акыс дҩаскьаны
дҭагылоит, наҟ-ааҟ аҩнуҵҟа ишьапқәа кыдырбаӷьаланы.
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Дышԥаҭамԥши. Иланарԥшыга аҭан, ита­
панчагьы харшалан икны, алҩақ иҿатата...
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Иазиуаз, уара, уа итапанча?! (Дааҭ­
гылоит.) Ҟоҳ, цәгьак игәы иҭакны аӡә иҽӡаны дҩас­кьаны
дҭагылазар ҳәоу?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Уиазы мацарагьы акәӡам…
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уаҳа иззы нас?
Чаҵә Чагә. Звиад Гамсахәырдиагьы дицәымшәози. Изиухьаз имдыруаз. Дишьырц дааны маӡала ауаџьаҟ дҭа­
гылазҭгьы иалудыраауазеи?!.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уара, Звиад Гамсахәырдиа ана дцаны ауаџьаҟ дышԥаҭагылоз?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Иара ихаҭа дымцаргьы, иаҩсҭаахә дишь­­
ҭыр амуаз, акьарахә иҭаны?! Уигьы аҩсҭаахә димамыз!
Шьеварднаӡе убригьы дацәшәон... (Дааҭгылоит.) Ус акәу
арс акәу, уажә уа иара дзышьҭаз иаҩсҭаахә данимба, Шье­
варднаӡе шьҭахьҟа дхынҳәын, шьҭа ишԥасыԥсыхәо, сыз­
зыӡырҩуада, бжьгаҩ-советникс ҳәа дсымамкәа сыш­ԥанхеи
ҳәа даара илахь еиқәны ауха дышьҭалеит. (Дааҭ­гылоит.)
Дҩамгылартә! (Дааҭгылоит.) Иалудыраауеи иҟа­­лаз: Анцәа
гызмалрала дахьизымиааиз акәу, ма зарма жәҩа­хыр џаџа
дықәтәаз иԥшәма ду Шьеварднаӡе анс иа­ҳәан­гьы асаба
дахьылаижьыз, акгьы ахьалымҵыз акәу, аа­хьымӡӷшьаны
иаҩсҭаахә зынӡа дықәҵны дцазар крудыруама.

Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ус ҟаларгьы алшон, аиеи. (Дааҭ­
гылеит.) Аха Шьеварднаӡе имаалықьхә дизым­ҵааӡеи, уа­
ра, ара наҟ-ааҟ сыжәҩахырқәа шәрықәтәоуп, саҩсҭаахә
дахьцаз удыруазар ҳәа?
Ч а ҵ ә Ч а г ә (иҭырҟьаны). Диацәажәаӡом! (Дааҭ­гы­
лоит.) Дизгәаан дыҟоуп! (Дааҭгылоит. Нас иҩаҳаракны.)
Имаалықьхә дизыӡырҩуазҭгьы деиӷьымхоз!.. Дҳабашь­
уазма Аԥсны дақәлан?! (Дааҭгылоит.) Шьеварднаӡе дхын­­­­
ҳәны даан убра ауха иҩны дахьышьҭаз: «Уара, аи­башь­раҿ,
ҳанаҵаха, ухынҳәны уҩны уанцоз, Дранда аҳаи­р­баӷәазаҿ
уԥсраны уҟан, уаџьал уахзырԥаз дудыруама?!» – ҳәа имаа­
лықьхә ибжьы аагеит. (Дааҭгылоит.) Шье­варднаӡе иш­
ԥеизымдыруаз, аха ақәҿимҭит. (Дааҭ­гылоит.) Убра аҳаир­
баӷәазаҿ уҩызцәагьы уаргьы аҳаир­план шәҭеибаҳәан
Қарҭ­ҟа шәыԥрырц анышәҭахыз, абаақәа, шәыццакы, аԥс­
уа ар ргәы еибакны иҟоуп, арахь амҩа иқәуп, Арӡынба уи
шәи­ламкьысын, дахьааз наҟ дықәҵны дцааит, ишьамхы
иҽаиргаат иҳәеит, аха аӡә машәырк иамхаҟаҵар ауеит ҳәа,
са сакәын иҳәҳәоз, зыбжьы уаҳауаз, уаҩсҭаахә дшәаны
ужәҩахыр дықәҵны заа дыбналан, дыҩны Қарҭҟа дцахьан,
ибжьы ҳәа, кыр уа­ҳа­уазма џьаракыр, иҳәеит амаалықьхә.
(Дааҭгылоит.) Шьеварднаӡе еиҭа ҿимҭит. Аха иаҩсҭаахә
ибжьы усҟан Дран­да ишымгоз анааигәалашәа, дизгәаан
даахшәааит, даа­хиқәаҵәаахеит, аха еиҭах имаалықьхә
иахьиаҳауаз ак­гьы имҳәеит. (Дааҭгылеит.) Аҳаирплан
шәҭалан, иҩы­ҵ­ԥраан Ашәы Мшын агаҿа аҟәара иаваршәны
аҿа­ны­­нанаха, шьҭа шәеиқәхеит, абаақәа, ари зџьушьаша
Арӡынба иоуп – уара душьуан, аха иара дуламкьыст, уеи­
қәирхеит, шәеиқәхеит ҳәа сымҳәаӡеи, уара, усҟан, иҳәеит
амаалықьхә. (Дааҭгылоит.) Абас, имаалықьхә дыш­цәа­
жәоз, Шьеварднаӡе игәы ҩарха дахьықәиаз ххыҳәа ихәда
абжьы аагеит – дылҭаҳәахаа дыцәеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ашәы Мшын ҳәа узҿу Амшын Еиқәа
ами, мшәан?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Аиоу. Ашәы Мшын – абазақәа, ашәқәа
ма аубыхқәа, аӷәыблақәа рымшын ҳәа ицәажәоит, еиқәа­

ҵәоу ма аԥша ӷәӷәаны изху ҳәа усала ицәажәаргьы алшоит. Ашәшәы, ашәшәи ҳәа ҩ-шәык рыла ирҳәозаргьы ауан
– усҟан афҩы змоу, зыфҩы гоу амшын акәхоит, ашәшәы,
ма ашәшәи, жәытәла, тыҩшажәлазаргь, шаҟәажәлазаргь
ҟалон. (Дааҭгылоит.) Ари Шьеварднаӡе игәышԥы харша­
ла ххыҳәа дшыцәаз, еицәҳабжьык даанарԥшит. Иҟалаз
уиоуп, иаҩсҭаахә аҩы даганы дхынҳәызаап, имаалықьхәи
иареи ҷан-ҷаны аибафара иаҿуп. Иаргьы ақьқьаӷь фҩы –
ажьаӷь фҩы агәырқьҳәа иҩеиҿаҳаит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уара, Чагә, аҩсҭаахәгьы амаалықь­
хәгьы иржәыр ҟалаӡом рҳәоитеи, ус шԥаҟалеи?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Иҟалаӡом, аха иара ус ҟаиҵеит, ицәа
аз­на ыжәны дааит, идыржәит, хара аҩысҭаацәа дуқәак
рҟны дыҟазаарын... (Дааҭгылоит.) Аққаӷьа фҩы данықә­
намыргыла, Шьеварднаӡе имаалықьхә дгәаан ижәҩахыр
дахьықәтәаз даақәҵын, анаӡаратәи аԥенџьыр аартын,
ишоуран, аланда аҵгәыҷ дҟәыҟәӡа днеин днықәтәеит, нас
дындәылԥрааит, уаҳагьы дыхнымҳәырц игәы иҭеикызу
сеидру. (Дааҭгылоит.) А-ат, Дранда аҳаирбаӷәазаҿ аҳаир­
план ҳадеизалан санҭалозгьы уара скажьны убналан
уқәҵны уцахьан, уажәгьы убналан уҟан, уахьыҟазгьы сеидроу, ухынҳәны уанаахгьы, уҽаршьны аӷьфҩы уҿҟьо уааит
акәу, у-ут, ы-ыит, иҳәан, Шьеварднаӡегьы дыҩхықәтәалеит.
(Дааҭгылоит.) Иаԥхьан амаалықьхә ишиаҳауаз исҳәарц
сҭахымызт, ҵыԥх 1992 шықәса нанҳәамза 14 рзыҳәангьы
схы уҭалан, сеилаганы агха сурҟаҵахьан, уара уҵыхәала
Аԥсны сақәлеит, радгьыл ҳа иаҳтәуп уҳәан сужьеит, ирымаскит, ҳагьаҵахеит ҳәагьы ус нациҵеит. (Дааҭгылоит.)
Ишьапы дзықәымгыло ижәны дшыҟазгьы ас еиԥш за­
ҳаз аҩсҭаахә сс... ирхәыҷны иаҳҳәалап, амаалықьхә иа­
ҳауазар иудыруеи ҳәа Шьеварднаӡе илақәа ҟәбархан дахь­
хықәтәалаз ашьшьыҳәа илымҳа ҽадӷьарқәа руак дын­ҭа­
хәыҭхәыҭын, узеигәырӷьаша акы узаазгеит, иуасҳәоит,
уазхәыцроуп ҳәа наиеиҳәеит. (Дааҭгылоит.) Закәызеи
аниҳәа, закәу уиоуп, Аԥсны Ахада Арӡынба ҳихәом, да­
ҳиааиуеит, Анцәа иара дидгылт, аԥеҳамбарцәа иара ид-

гылт, амаалықьцәагьы ус ҟарҵеит, Аԥсны ахақәиҭра
ҳцәеи­­ҭоит, абра Қарҭ дааганы атыҩ дарктәуп ҳәа азыр­
ӡбит, иҳәеит. (Дааҭгылоит.)
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Атыҩқәа ҩба-хԥаны иҟоуп, ак ҳәа­
тыжәлоуп, руа иарбану, уара, дыздыркуа?!.
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Алакәаба дганы дыздыркыз аҩыза.
(Дааҭ­гылоит) Иуҳәаз саҳаит, ишьахәуп, аха Лакәаба иеиԥш
уи арахь ҳазиԥхьом, даҳзаагом... насгьы иҳаҵырдыраар
ҟалоит, сара уи сзадгылом, иҳәеит Шьеварднаӡе. (Дааҭ­
гылоит.) Иаҩсҭаахә дгьыл харак ахьӡ иҳәан, сзықәгәыӷуа
сҩызцәа убра иҟоуп, иагьҳгәыцхәцәоуп, абригь-абригьабригь ҳәа изусҭцәаз ааиқәиԥхьаӡан, Примаҟәиԥа иаҩс­
ҭаахә, Иуаниԥа Хыкәымпыл иаҩсҭаахә уҳәа рыхьӡқәа
наиеиҳәеит. Иуаниԥа Хыкәымпыл иаҩсҭаахәы зынӡа
ҳа даҳтәуп, Абласаркьа ҳәа изышьҭаз иаҩҭаахә иԥа
иакә­­заап, Ԥынкы аԥсҭа диит, дҩеидасаанӡа уа дыҟан,
аӡәы-ҩыџьа роуп уи амаӡагьы здыруа ҳәа усгьы наци­
ҵеит. (Дааҭгылоит.) Урҭ аԥсҳа Арӡынба арахь Қарҭ­ҟа
аиҿ­­цәажәарахь ҳәа даартә иҟарҵоит. Умцар – ушәаз­
шәа ҟалоит ҳәа иарҳәоит. Аԥсынгьы уи зҭахқәо акыла­
тәаҩ­цәа шьоукгьы ҳамами, уа иҟоуп, иҳәазаап аҩсҭаахә
ԥсцәеирымга гызмал. (Дааҭгылоит.) Знык Қарҭҟа даҳ­
заагар, иҳәеит, нас ахшыбаҩ кылблаага атыҩ-тыԥ ате­
ле­камера иҩҭаҵаны, иахьеицәажәо, ателебаразы иаҳ­
ҭахушәа ҟаҵаны, ихы инақәкны ҳҩаҵхар – уаҳа аҭах­ӡам,
шаҟа аамҭа уҭаху иақәкны икылблаала, иубом-иуа­ҳауам.
(Дааҭгылоит.) Нас, даныхынҳәлак, хәыҷы-хәыҷ­ла ихы
ахьаа азцәырҵны иаҳа-иаҳа ихьуа иалагоит, ишьапқәа
иҵнахуа, дзымцәажәо, иҿы акуа дҟалоит. Иусурахь,
ижәлар рахь дызҭымҵуа дҟаҵаны, иблақәа ишырбо ашь­
шьыҳәа дыҵшәаауа дашьуеит. Ари ас мызкы, ҩымз, шықә­
сык, ҩышықәса иусурахь, ижәлар рахь дызҭымҵуа даны­
ҟанаҵалак, дызҭахымгьы гылап иҟаиҵо закәызеи ҳәа, урҭ
зыргыло, ҳашҟа ицәыҵааԥшуа шьоукгьы уа иҟами. Ибзиан деибашьит, дҳаԥхьагылан, даҳԥызан, аха уи ашьҭахь
ҳиаҭәеимшьо егьиуа далаго, иҵалах закәу ҳаздырам,

аха ариаҟара аамҭа ижәлар рахь, иусурахь дызҭымҵуа
закәызеи, ма телебарала дзаҳмацәажәозеи ҳәа, уатәи
ҳҵәы­лаҵаҩцәа, ҳҽадақәтәаҩцәа уҳәа... ирҳәаша роуеит. Аус изымуазар, иҭыԥ нижьааитгьы рҳәап. Ихьҵәҟьаз
ажәлар иалырдыраауазеи. Нас аԥсуаа: абжьуаа – бзыԥаа,
лада-ҩада ҳәа еиванагалап, дара-дара еиҿанагалап, ани
– ани итәы, ари – ари итәы, егьи – егьи итәы ҳәа, иаргьы ус-ус ихы ахьаа хәыҷы-хәыҷла иацло, иӷәӷәахо мацара ԥсышьацәгьа инаҭап имҳәеи, уара, иҭарблыша Шье­
варднаӡе иаҩсҭаахә хышәшәаах қаҷаа аҩы дашьны, иҿы
еилымгартә дшыҟазгьы, ижәҩахыр дахьықәтәаз. (Дааҭ­
гылоит.)
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (игәы иааҵаххны). Алакәабагьы убас
Қарҭҟа аизарахь ҳәа днаԥхьан иаразнак илгеит. Аха уажәы
ас иаҳа имодахеит – хәыҷы-хәыҷы ихы дамыхәо дҟа­­
ҵаны, изыхҟьаз рзымдырӡо... (Иҩақәырццакны.) Нас Шье­
варднаӡе иахиҳәааи, уара, уи?!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Уи са сус алам, сыхьӡ ашәмырбан, аха
шәара ҳаҩсҭаахәцәа ишышәҭаху иҟашәҵа, иҳәеит.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (игәы иҵаххны). Уԥши уара! (Дааҭгы­
лоит.) Нас. Уи ус иагьыҟарымҵаӡеи, Чагә? Руеи­ԥсхь алеиаҳәеи иҵырхааит!..
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Уиоупеи... (Дааҭгылоит.) Ажәытәан
иум­­дыруеи, злаԥш ӷьыз, злаԥш цәгьаз ауаа ыҟан. Аҩын­
хыбра дҩахәаԥшыр, ҟауарзар, ма еисырзар, амца ҩал­
ҟьон; ацәаӷәацә ахьҵаҳәаз длахәаԥшыр – икаижьуан, аӷьатамақәа (ауӷә амаақәа) ԥиҵәон, аҵла нырҳа ду
дна­хәаԥшыр, ирҩон ма еилирҩаауан... Убас иҟан… Уи
иҩы­за агәыла ҳаӷӷоу-ԥсаӷӷоу иоуша иакәын... (Дааҭ­
гы­­лоит.) Ани ателекамера иҭадыргыло атыҩгьы убас
лаԥш­­ӷьык, каамеҭк амазар акәхап. (Дааҭгылоит.) Уиаҟа­
ра ирҳәақәом, аха «Ламп» ҳәа акәу «Лампа» ҳәа акәу
иркьаҿны ахьӡ ршьоит, алазертә кьарахә хәыҷ, алазертә
мыдшәақь хәыҷ ауп иҳәон исазҳәоз. Атыҩ ҳәа дахлафаауан, тыԥк аҟароуп иахьышәпо, карандашьк аҟароуп иахьоуугьы, аха каамеҭ ҟанаҵоит ҳәа ус иҳәон.

Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Амыдшәақь уи закәи?
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Ажәытәӡан ԥсуа бзарбзан хәыҷ жәлоуп,
амыдшәшәақьа акәын; амыдфақь ҳәа зҳәоз аԥс­уа-ашә­
уақәагьы ыҟан. Ажәытәан уи Араԥсҭангьы иалеи­башь­
уан. Мыдихәыц, мыдеихәыц ҳәа иахьа иаҳҳәо аԥсуа-шәуа
ажәоуп; мыдеиҳәыц, амдеиҳәыц акәын ԥсуа­ла, амыд­
шәшәақьа иҭарҵоз хызаҵә дуун, ҭаҷкәымк иаа­дым­ҩыло
иҟан, еиҳазгьы убарын...
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Ҽакала иуҳәозар, аиаӷьа, аиаӷаӷьа,
– (иа-ра-ӷьа) – иадро…
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Аиоу, усоуп.
Асцена даақәлан даарыдгылоит К ь ы ш ь м а р ы и Н а р ы қ ь. Аԥс­
шәа ааибырҳәоит. Убри аамҭазы ҷкәына хәыҷык асцена днадгылан, ма дыҩхацалан, конвертк Чагә инеииркуеит, иаргьы уа даа­
ным­­гылакәа иҭыԥ ахь даахынҳәуеит.

Ч а ҵ ә Ч а г ә (аконверт бӷьыцк ааҭыган, днахәаԥшны,
нас Нарықь инаииркуеит). Нарықь, уара уажәоуп уанҳахьӡа,
уԥсшьаны уҟоуп. Уаҳзаԥхьи!
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Уара, Нарықь, аԥхьашьа абоуҵеи?
Узылгеи?
К ь ы ш ь м а р ы и Н а р ы қ ь. Рекатәии, Беды-ҩажәа(н)
тәии, Патрахәыҵатәии алықьбезқәа. Жәытәан Пат-ра­хәы­
ҵыҵ акәын, ашьҭахьтәи ҵаӡоит – иҵыҵӡа иҟоу хәуп.
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Саргьы Рыҩҭатәии Аҷандаратәии
акәалааџьқәа срылгахьеит, иахьатәиала иуҳәозар... Уаԥхьи!
К ь ы ш ь м а р ы и Н а р ы қ ь (абӷьыц днахәаԥшны, нас
азал ахь, даԥхьоит.)
Аԥснытәи Алафҳәацәа Рыҩны ахь,
Уа еиҿкаау Чаҵә Чагә итеатр ахь,
Алафҳәацәа Рабжьгаҩ ушҟа
АР3АҲАЛ

Ҳара, аԥсҳа Ԥс ихьӡ зху Рысҭажәтәи абжьаратә школ
иҭоу аҵаҩцәа, забацәа 1992-1993 шықәсақәа рыз­тәи аи­

башь­раан иҭахаз, аҳәара ҟаҳҵоит ԥаса иааган иҳа­лан­­
дыр­хахьаз, Шьеварднаӡе данҳақәла уи идгылаз, дҳақә­
лаанӡагьы Ҳаԥсадгьыл ҳамакны рыҽкажьны ика­был­
гьо, иқәбылгьо, иқәматанеиуа, иқәымлагошәа ҟа­ҵаны
икаиоз Қарҭынтә, Қырҭтәылантә иаангьы ирыцхраауа
егьиуа, аччархәқәа ҟазҵоз рыҟаҵашьа ҟашәҵоит рҳәеит,
ррольқәа нагӡаны ишыҟарҵоз ҳшәырбаразы!
Ҳшәыҳәоит телехәаԥшралагьы иддырбартә иҟашә­
ҵарц! Ҳара ҳрацәаҩуп, ҳнапқәа абӷьыц иазкуам, аха ҳа­
зегь ҳахьӡала абри арзаҳал шәнапы аркра идаҳҵоит заб
фыр­хаҵарала Аԥсадгьыл зхы ақәызҵаз Ланча Быҭәба
иԥа Гәдиса. (Дааҭгылоит.) Нас. Жәаҩаҩык ахәыҷқәа рнапы аҵаҩуп. (Дааҭгылоит.) Иахышәҳәаауеи? (Дааҭгылан.)
Ари иахьа ҳамч ақәхарашәа жәбома?
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Арҭ иҳаҳәаз ахәыҷқәа мап рыцә­
кышьа ҳамаӡам. (Дааҭгылоит.) Иахьаҵәҟьа иаҳза­лаг­ӡо
уи сеидрума, аха...
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Ыы, иахьа ҳамч зақәымхари, акабылгьара краҭахума?!. Уааины асцена уқәбылгьала!..
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (инацҵан). Уҽкажьны!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Аиеи!
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (иазырхәмарны). Ҳамаҭәақәа мҟьа­
шь­ӡои, уара?!.
К ь ы ш ь м а р ы и Н а р ы қ ь. Дара икабылгьоз шеи­ла­
ҳәаз еиԥш ҳҽеилаҳҳәап!
Ч а ҵ ә Ч а г ә. Ишәҳәаз саҳаит, сақәшаҳаҭуп. Ҳаԥ­
суа ма­ҭәа акабылгьара, амҵабылгьара анаалаӡом, иад­
накы­лом. (Дааҭгыланы.) Шәаалеишь нас, ус акәзар,
еиҭах Алаф­ҳәаҩцәа Ҳабжьгаҩ икабинет ашҟа, абригьы игәы ины­қәҳшьып, иахиҳәаауагьы ҳаҳап. Иахьа
иахышәамган иҳәар, лассы ҳааины ҳалагап, араҟагьы
ауаа ԥшуп.
Ицоит.

Ахԥатәи ақәгылара
Рацәак мырҵыкәа рыхҩыкгьы хынҳәны иааиуеит. Раԥсуамаҭәакәа
рҭыԥан ҳадгьыл зҽықәыжьны икабылгьоз иреиԥшны баша
маҭәала еилаҳәоуп, ргәабанқәеи рыхчқәеи рхарззала. Ашьаҟәада
аԥшшәы змоу рбираҟ, аваҵкьыс шәпа заҵә ҭышкәакәааӡа, Џьгәаҭ
ихашыгә иқәыргылан ицнапык ала икуп. Асцена агәҭан агәаԥсаԥҳәа ргәабанқәа нкажьны, иқәырҵәиаа-ықәырҳәазан инары­
хан рыхқәа асцена аҭӡы инадҵан, ԥыҭк-ԥыҭкгьы нарыбжьа­ҵаны,
дара анрықәиалак ршьапқәа азал ахь ихартә еиԥш, иҩышь­ҭар­
ҵоит. Рыхчқәагьы аҭӡывараҿ иҩкыдҵашәа ргәабан ахқәа инры­
қәырҵоит. Рбираҟ рыгәҭан аҭӡы инадыргылан, аҭарчеи (аба)
ааи­ҵыхны кацхәла (кнопкала) иҩкыдырҵоит. Абри ашьҭахь
атыҟ-сыҟҳәа инеины аҭӡы рыбӷа кыдҵаны, ршьапқәа рыҵҳәа,
рҭыԥқәа рҟны иҩтәоит. Чагә рыгәҭа дыҟоуп. Ус итәаны рылақәа
ҭырҟыҟ, рыхқәа азырнаан, рбираҟ ашҟа иԥшуеит. Ааҭгылара. Нас
ахьшәҭ-сышәҭҳәа иҩаҵирбаҟьан уахь рбираҟ ашҟа инеин рнап­
қәа нахьшьны, иааиԥхьышьшьаан, иааин ргәабанқәа инархагылоит. Абри анаҩс иҵдырҟааз аҵлақәа реиԥш абық-сықҳәа ҿыцха
рыҽҩықәрыжьуеит. Рыхқәа наган рыхчқәа иҩарықәҵан, ихәхәахәхәаӡа қәацара рымаӡамкәа, ршьацәкьарақәа хаххала (ршьапықәа
хтызар), рҽааиҵырхуеит. Ааҭгылара. Нас иҭрысны иаазбылгьан,
рыгәқәа ҩарха иааҳәуеит, иԥсызшәа рнапқәа ргәы иқәырҵоит.
Ааҭгылара. Абри ашьҭахь Чагә ихы атах-атахҳәа ахчы алакшара далагоит, Џьгәаҭ ҭаҷкәымла аҟәак-аҟәақҳәа ихашыгә дасуеит, Нарықь ицнапык раҵәан атаз-атазҳәа игәы дҭасуеит. Абас
хрыжь-хрыжь ишеицыҟарҵо идырццакуеит. Нас иалашыҩкны
иацҟьан иҩаҵибарҟьан, ргәабанқәа ирықәҵны азал ашҟа асцена ахыӷәрахьы инаскьаны, азал ахь рыҿқәа рҳәны, ахџыџқәа
реиԥш иқәацә-қәацәӡа мартаӷа иааиваххуеит. Шьҭарнахыс асцена ахыгәраҿоуп ррольқәа ахьынарыгӡо, ргәабанқәа ирықәиаӡом.
Ишааи­ваххлак еиԥш, еимбӷьыжәаан, ирласны:

Ч а ҵ ә Ч а г ә (иҵдырҟааз ҵла дук еиԥш абақҳәа ҿыцха
иҽкаижьуеит, нас ихы дҩахан илахь шьҭакшо, инапқәагьы

раҵәан ивара иацшьҭакшо, убас ҟаиҵацыԥхьаӡа даҵаҳә­
ҳәан, зны). Деда-миҵа! (аԥсадгьыл). (Зны.) Чвени миҵа!..
(ҳад­гьыл).
Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ (агәаԥҳәа ишьамхқәа иҽынарықәыжь­
ны дшьамхнышлоит, инапқәа раҳан ирџаџан, иҭаҷкәым­қәа
раҵәан икны, убас дшыҟо дышьҭыԥа-шьҭыԥо, дкәашошәа,
дықәгьежьаауеит. Дышьҭыԥацыҵхьаӡа даҵаҳәҳәан, их­жәа­
ны, (зны.). Деда-миҿа! (Зны.) чвени миҿа!..
К ь ы ш ь м а р ы и Н а р ы қ ь (ԥшьынаԥха дгылоит, ихы
шьҭацалан дышьҭаԥшуа, ԥхьала-шьҭахьла аҽырзазара далагоит. Убас знык иҽирзазацԥхьаӡа илымҳа ицәҭалаз аӡы
ҭихырц иҭахушәа авиҳәа ихы аазыкьан, даԥаҳәҳәан, зны).
Деда-миҵа! (Зны.) Чвени миҵа!.. (Нас, ала аҵыхәа акырц
иқәгьежьаауа ианашьҭало ыҟами, убас еиԥш ԥшьынаԥха
дахьгыло вара дхьаԥшны, дыҭрыс-ҭрысны ақәгьежьаара
далагоит, дықәгьежьаацԥхьаӡа даҵаҳәҳәон, зны.) Деда ми­
ҵа! (Зны.)Чвени миҵа!..
Абас рызегь ҩбаҟа минуҭ ианеицыҟарҵалак, гәаранла иҟарҵаргь
ауеит, егьырҭ уи ишаҿу, Чагә дааҟәыҵны дыҩхықәтәалоит.

Ч а ҵ ә Ч а г ә (иџьыба дыҩҭалан целофан пакетк еи­
кәар­ҵәин иааҭигоит, аха ак шҭаркьышәу убартә иҟоуп.
Инапсыргәыҵақәа ааихьшьны, иаартлан наша рҵәы хәахәа
пеиџьк ааҭганы апырҿҳәа длацҳан, дҿаԥуа дазыласны ифоит. Импыҵахаз ахы азашара хҵәаха ихы илакәхшан, азал
ахь ауаа ахьтәо шыҟоу иршәуеит. Инапқәа еиҭааихьшьны,
ицелофан пакет еилаџьгәаны иџьыба инҭаҵаны, иқьышә
инапы нықәшьны агәаԥҳәа иҽхыршәҭны игәы ҩарха длаиоит. Дыхәхәаӡа дахьио дласны дазбылгьо, аха зынӡа
дымкәымпылкәа, дыҭрыс-ҭрысны зны иарӷьжәҩа дықәио,
зны иарма жәҩа дықәио, ижәҩа иԥсахцԥхьаӡа даҵаҳәҳәон.
(Зны.) Деда-миҵа! (Зны.) Чвени миҵа!..
Иаақәлоит Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а ц ә а а х ҩ е и ҳ ә ш ь ц ә а, уажә урҭгьы
ақырҭ ҳәсақәа рроль нарыгӡоит. Аиҳабы лнапсыргәыҵа саанк
ықәгылоуп, чашәк (хачапырк) ануп. Агәабжьанытәгьы саанк, ааз­
ҭа­гәаҩан лнапсыргәыҵ иқәгылоуп, азна акапусҭа рҵәы хыхны
еи­қәыцә иануп. Аиҵбы блиудак, ма саан ҟьаԥс дук, аграфинеи

хаҵәцаки аныргылан лнапы иқәгылоуп. Аграфинка аршы (ауатка)
ҭоуп, литрак аҟара ыҟоуп.

Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А и ҳ а б ы (иқәбылгьо рахь, иҩаҳа­
рак­ны). Ҳашьцәа хазынақәа! Шәхәы ҳнапы иқәыргылан
ҳашәзааит! (Дааҭгылоит. Нас даҵаҳәҳәан.) Убас, убас
шәықә­­ԥала, ақырҭуа ӷламқәа! Ари Аԥсноуп, аха Қырҭтәы­
лоуп, изҭахым, уи иақәшаҳаҭым аԥсуаа наҟ иқәҵны ицалааит, Урыстәылаҟа!..
Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А г ә ы б ж ь а н ы т ә (иаалымдан, ирдуны). Уахь рҭахымзар, Гәдоуҭаҟа ииасааит, дара усгьы
имаҷуп, рызегь уа иакуеит, уиоуп ирықәнаго!..
Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А и ҵ б ы (иаалымдан, иҩаҳаракны).
Мам­зар ҳара ақырҭцәа иаҳҳәо аҟны ашьшьыҳәа иҟазааит,
иаҳа ирзеиӷьуп, рыԥсы еиқәдырхарц рҭахызар!..
Р ы х ҩ ы к г ь ы (иҵегь иҳаракны, иаҵаҳәҳәан). Ари, Қырҭ­­
тәылоуп! Ари Қырҭтәылоуп! Ари Қырҭтәылоуп!..
Чагә дыҩхықәтәалоит, Џьгәаҭи Нарықьи изҿыз иаҟәыҵны иахьы­
ҟац рҽааныркылоит, иааиз инарзынаԥшуеит. Аиҵбы аҵәцақәа
рыхԥагьы аарҭәны акака наган инадлыркуеит. Џьгәаҭи Нарықьи
шьамхынгәыгәлан иныҟәан иааин Чагә иааидгылан «Гаумарџьос
Сақарҭвелос!» (нагӡара ақәзааит Қырҭтәыла) ҳәа илеинҟьаны
иржәуеит. Чагә цас «ҵәызз-ҵәызз...» ҳәа иахьижәуа абжьы раҳартә
иргоит; Нарықь иаҵәца анааҭаирцә, аҵа аҟәақҳәа илахь иадкшалан иналиркуеит; Џьгәаҭ ианижә, иаарҳәны аҵа «ҿак-ҿак» ҳәа
ихаԥыц ианҟьаны илиҭоит. Рнацәкьар аларҵан арҵәы анырхуеит.
Чагә иаҿа азна ҟаҵаны иҿеигәоит; Нарықь аҭуан даҵаԥшуашәа
инапы ҳаракны иҿы раҳан нас инапы лашьҭны иҭеигәоит; Џьгәаҭ
инапсыргәыҵ ианҵаны, ихы лашьҭны иқьышә аларшьшь «ҿаԥҿаԥ» ҳәа ифоит. Даҽа акака леинҟьаны «Гаумарџьос Шьевард­на­
ӡес!» (нагӡара иқәзааит Шьеварднаӡе) ҳәа иржәуеит. Ианыслан
ачашә аныхны еимыжәжәа ирфоит. Даҽа акакагь убас иржәуеит,
«Гаумарџьос карҭвел Аԥхазеҭс!» (нагӡара амаз ақырҭуа Ԥсны)
ҳәа, рыфашьала арҵәы рфоит. Џьгәаҭ днапырџаџан, дара усҟан
ишыҟарҵалоз еиԥш, руаӡәк лтәарҭа ачыра днамҵасуеит, лара, дна­
зы­ҵәаашәа, днаскьашәа ааҟалҵоит, иагьааибарччоит; рграфинкагь ҭацәуеит, даргьы цоит. Рцамҭаз:

Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А и ҳ а б ы. Ҳара шәхәы ҳаман ҳаи­
ҭаах­уеит!
Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А г ә ы б ж ь а н ы т ә. Қарҭынтә иҟаз­
гьы усоуп ишиҳәаз!..
Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А и ҵ б ы. Уи имҳәаргьы ҳара ишә­
заагон!
Иааиз рыхҩыкгьы цоит. Арҭ инхаз уаанӡа ирымаз апозақәа рыла
изҿыз ишаҿыц еиҭаналагоит. Омак мырҵыкәа даацәырҵуеит
Алафҳәаҩцәа Рабжьгаҩ. Аха уажәы шәануа хылԥа кәаҟьак ихоуп,
игалстук ҟьаҟьаӡа игьало иҩызӡа ихәда ихшьуп ибласаркьақәа амоуп Лаврент Бериа итәы иеиԥшны, иазыкәымпылны, адаҷҵаӷа гьало иацраҳәаны; портфелкгьы ыргьало икуп. Днарыдгылоит. Дара,
ԥыҭк аныржә акәхап, иалашыҩкны изҿыц иаҿуп.

А л а ф ҳ ә а ҩ ц ә а Р а б ж ь г а ҩ (Қарҭынтә иаарышь­
ҭыз иакәушәа, – иҩаҳаракны). А-ат, Қырҭтәыла афырха­
цәа! (Дааҭгылоит.) Абра Аԥсны еиҳәҭахәхәа иааган ин­
ҳар­хаз ҳашьцәа ақырҭцәа, агырцәеи ашәанцәеи урҭгьы
қырҭцәоуп, убас шәықәԥала! (Дааҭгылоит.) Мамзар аԥс­
уаа Аԥсны ҳцәыргоит!
Чагәи, Џьгәаҭи, Нарықьи изҿыз иааҟәыҵны рыхқәа ырнаан иааиз инаизыԥшуеит. Чагә дыҩхықәтәалоит, Нарықь иԥшьынапха
даҟәыҵын даашьамхнышгылоит, Џьгәаҭ дшьамхнышлан днапыр­
џаџо дышьҭыԥо дахьгылаз инапқәа аалеишьуеит.

А л а ф ҳ ә а ҩ ц ә а Р а б ж ь г а ҩ (наҟынтә даазшәа,
иҩа­­ҳа­ракны). Аԥсуаа ччиақәа русс иалоузеи, Аԥсны зтәу
ҳа ҳауп! Ма дара-дара зеидгылахуандаз, иҳамаркуеит...
(Иҵегь иаарӷәӷәаны.) Дара шыцәаз ҳара ара шәычкәынцәа
ма­ӡала абџьар рзааганы ишаны, ираҳҭахьеит, акы шәа­
цәым­шәан! (Дааҭгылоит.) Аԥсуаа дара усгьы аибашьра иазхиам, ишымгәыгӡо танкла, ҳаирпланла ҳаараны
ҳа­ҟоуп! Шьеварднаӡе абахҭа иҭакызгьы ҳзоушьҭны аб­
џьар диркит, аԥсуаа абџьар змазгьы ирылызгахьеит
иҳәеит, уажәыҵәҟьа ара ҳажәбап! (Дааҭгылоит.) Аԥсуаа
қырҭҳтәуеит, мамзар ихҵәаны, иқәҵны ицааит иахьыр­
ҭаху, изымуа ықәҳхуеит ма иқәаҳцоит! (Дааҭгылоит. Ари

зеиҳәаз рнапқәа еинырҟьоит. Нас иаргьы рнапқәа аарымихуеит.) Шәыҳәсақәа, шәаҳәшьцәа, шәыӡӷабцәа ҳхәы рнапы икәыргылан шәҭы-какаҷла иаҳԥылааит! Ара абџьар
ааган маӡала изаҳҭаз усҟан иҟарҵаша раҳҳәахьеит!
(Ипортфел ааргылан, еилаҳәарак ааҭганы, ақьаад аамхны иаахиртлан, днахаланы иҿыц-ҿыцӡа, иаахыршәшәаны
ԥарак-ԥарак надиркуеит.) Абра ишәасҳәахьаз шәзаазгеит,
ԥаса еиԥш, шәкы-шәкы дольльар ыҟоуп, гьенацвале (сыԥ­
сақәара), егьырҭ шәҩызцәа, шәа шәеиԥш ара иқәԥо­гьы,
ирызшо срылоуп!.. (Дааҭгылоит.) Сара ҷыдала Қар­ҭынтә
сшәыдҵоуп, Шьеварднаӡе иштаб аҟынтә, ара ацхырааҩ­
цәагьы маҷҩымкәа исымоуп! (Дааҭгылоит. Нас иҵегь
иҩа­ҳаракны.) Ақырҭцәа ҳаамҭа ааит, ижәдыруаз! Иззым­
дыруагьы абри рашәҳәала! (Иҩақәырццакны.) Уажә шәыз­
ҿу амца ашәыркӡа! (Дааҭгылан.) Нас ҳаиҭеибабоит, абзиараз! (Даақәҵәиаауеит дцарц, аха деиҭанарзыԥшны.)
Гена­цвалеби! (ахазынақәа). (Асцена ааихцәаны, дшааз ала
акәымкәа ипортфели игалстуки ыргьало, дыбӷьаауа дцоит.)
Чагәи, Џьгәаҭи, Нарықьи рԥарақәа иреигәырӷьаҵәа инарҳәыаарҳәуа, нас иароумашь ҳәа алашарахь ирханы инарыхәаԥшны,
дар­гьы ааихәаԥшны, рнапқәа рӷаӷан иаарҩахан, азал ахь рхы
рха­­ны афырҳәа ҿыцха инаиоит, Чагә рыгәҭа дыҟоуп. Нас рхқәа
ҩыҵырз­зан, рылахьқәа ирықәшәартә еиԥш рдолларқәа раԥхьа
инышь­­ҭаҵан, рхқәа ықәкшо, иқәрыкшацыԥхьаӡа «деда-мица!»
«чвени мица!» ҳәа иаҵаҳәҳәан еицырҳәоит. Рылахьқәа заахо рдол­
ларқәа ахьышьҭоу акәзароуп. Џьгәаҭгьы ишиҳәац ҵ аҭыцан ҿ
и­ҳәоит. Ари – раԥхьа аӡә далаган нас гәаранла еикәшо иҟарҵаргьы
ауеит. Хәынтә-хәынтә абас аныҟарҵалак нас рнапқәа рганқәа
рахь иааиҵыхны инықәҵан, рӡамҩақәа рдолларқәа инарықәҵан,
иԥсыз­шәа, қәацара рымаӡамкәа рҽааныркылоит. Минуҭк аҟара
анааҵлакь, ашыр-сырҳәа иҩхықәтәалоит. Рдолларқәа аашьҭкәы­
цәаан (иқәсны ишьҭырхуеит) рнапқәа ҩаҳаракны иркқәоу ырԥа­
џь­ԥа­џьуа азал ахь «ижәбо-о...» ҳәа аанарган идырбо, тактла ар­
ԥаџьԥаџьра (арҵысра) иақәыршәан «Са-қа-рҭве-ло» (Қырҭ­тәыла)
ҳәа иаҵаҳәҳәан иазаахрыжь-хрыжьны хәынтә еицырҳәоит. Нас
иааҭгылоит. Џьгәаҭи Нарықьи рдолларқәа рырԥаџьԥаџьра иа­
ҟәыҵ­ны рнапқәа ларышьҭуеит. Чагә идоллар шыдирбац идырбо,

инапы арҵысра тактла иақәыршәан «Са-са-ди-ло!», «са-са-дило!» (акрыфарҭа) ҳәа ҩынтә иацҵан иҳәаны дааҭгылоит, инапгьы
лаишьҭуеит. Абри ашьҭахь рԥарақәа аҟыԥы-сыԥыҳәа рџьыбақәа
инарҭаҵаны, иахьҭарҵаз рнапқәа рҟьаҟьаны илас-ҩасны, рызқәа­
қәа, рыбӷақәа неидҵаны, ршьапқәа рыҵҳәан, «круговаиа аборона»
ҳәа изышьҭо ҟарҵошәа, иаатәоит, ихҵаны «де-е-да-а-ми-ҵа!» ҳәа,
ирдуны, еиҵыхны еицырҳәоит. Абри аамҭаз асцена даақәххуеит
Ҳаџьым-ԥҳа Аи-ҳабы.

Ҳ а џ ь ы м - ԥ ҳ а А и ҳ а б ы (аиқәаҵәа лшәуп, лабак
ыр­ҟымҟымуа илкуп. Дшаарыдыххылалак, Чагә дисырц иҩа­
лырх­хоит, аха илзымгәаӷьыкәа агәабан аҟәақҳәа дласны
дҩарықәҳәҳәоит, даӷьноуп дышцәажәогьы). А-аат, шәара
алах­шақәа, дызусҭада иаха сызфаз?!.
Рыхҩыкгьы рыбӷақәа ааидыхны лышҟа рҿы рханы иааиватәоит,
ршьапқәа ҩыз-ҩызӡа усгьы ирыцхуп. Дџьашьо илзыԥшуеит.

Џ ь н е и Џ ь г ә а ҭ. Бара бызусҭада, бара, аԥҳәыс, иб­
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 24
  • Büleklär
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3514
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2310
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3570
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2348
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3537
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2167
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3570
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2425
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3581
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2351
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3467
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2265
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3458
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2227
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3603
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2417
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3680
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2380
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3633
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2283
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3667
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2424
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3669
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2384
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3616
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2515
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3655
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2355
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3674
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2359
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3741
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2306
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3786
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2433
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 4948
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1744
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 5218
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1647
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 4455
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1777
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 4447
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1888
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 4875
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1959
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 4193
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2153
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 4311
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2116
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3254
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2426
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3288
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2203
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3277
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2267
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Иҩымҭақәа - Заур Быҭәба. Актәи атом - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 2526
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1762
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.