Latin

Иалкаау. Ажәеинраалақәа. Апоемақәа. Ажәабжьқәа - 08

Süzlärneñ gomumi sanı 3199
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2162
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
Афото ргәылшәан инкашәеит.
Дҩышьҭиԥааит еразнак Лиуба,
Иҩызцәагь рыблақәа назцеит.
– Амцаԥшь ԥҳәызба, амцаԥшь ԥҳәызба!
Аколлектор иааҭирҟьоит.
– Ҳашьцәа рыԥсы ԥшәымас дамоуп, –
Ахьыӡәӡәаҩы ирӷәӷәаӡоит.
Едгьы ицуп уи афото,
Иԥсы иалихшам бзанҵгьы,
Шана мчык изаанагазшәа
Ус иагьиԥхьаӡоит иаргьы.
Ак хьаагауа даназхәыцуа,
Иаахтны днахәаԥшлоит иара,
Имчлаҵаган иааизыҟалоит »
Аӡӷаб лгәымшәара, лгәыкра, –
Инаӡоит игәахәтәхьӡара.
Ус уажәгьы инеиныԥшны дҩаҵҟьеит.
– Ҳдәықәшәҵа шьҭа! – неиҳәеит Едгьы.
Ахьыӡәӡәаҩгьы аколлекторгьы
Иҩыҵибарҟьеит уа даргьы.
Хыхь акәара аԥшаҳәала
Инеит ахыҵхырҭахь дара,
Акаҵәара нас инхыҵын,
Ианылт ҽа кәарак аԥшаҳәа.
Акәарақәа, акәарақәа
Убасҟак ирацәахеит,
Ишьха дуқәаз, ахәқәа ракәыз –
Зегьынџьара еиҩдырффеит.
Ицқьакәакәараӡа инеиуеит,
Иуҭахӡамзаргьы – иужәит.
Убарҭ рахьтә акы иазааҭгыл,
Ана, ара анышә наржит.
Уи акәара егьырҭ раасҭа
Иаднацалеит ауаа:
Анышә иалаз ахьы-ԥсаҟьа
Иаҳа имарамыз, иаҳа.
Сишь, абар, зынӡа агәырӷьахәгьы!
Ахьыӡәӡәага гәыблаак аҟны
Хьырҵәаҵәакгьы ҩанымшәалеи,
Раса бзиак иаҟараны.
Иуарлашәарламхеит анаҩсгьы –
Ианыԥсало «расақәоуп»...
Ари?.. зынӡаск ишьҭнарԥеит:
Какан ҟәазкгьы иаҟароуп.
Аус руан зегь ажәжәа-ԥԥыҳәа,
Ргәалаҟара шьтыҵт иаҳа,
Ахьхьа-хьхьаҳәа инеиуа акәара,
Иамԥсахи зынӡа рҟазшьа.
Анышә кылжаа-кылжаа игәаҭо,
Ихалеит хыхь акыр хара,
Зехьынџьара ахьы рԥылон,
Даара ибеиан аԥшаҳәа.
– Ҳанасыԥ иакит, аҩызцәа! –
Ҿааиҭит Едгьы дгәырӷьаҵәа, –
Ихаҳтит архатәи ахьы-цқьа,
Шьҭа ҳҽырзаҳкып акыӡӷқәа.
Урҭгьы злаҟақәоу еилаҳкаап...
Аха имч илӡаа, дааԥсаха,
Уаҟа днеизҟәаҿит еразнак.
Иҩызцәагь, уаҳа жәа мҳәаӡа,
Иҩылаҳаит ашысламшә тата,
Даргьы рааԥсара рыхьӡа.
Икарахеит, иааԥсеит усҟак урҭ,
Акгьы рылшаӡом ожәшьҭа...
Аҵх акырӡа ицахьан еиԥш,
Рыц еихамгыло, ихьҭакуа,
Ашыр-сырҳәа иҩеибаргылеит.
Иҟарҵоз? Шьҭа изцом шьҭахьҟа.
Ар рымца захьӡу неиқәырҵан,
Иалагеит аҽырԥхара.
Аԥса махәҭақәа неизырган,
Ирылырхт итатаӡа ацәарҭа.
Ишаанӡа ицәан, риарҭа –
Абамбыл ззырҳәо ахаҭа.
Ачеи аџьыкеи усгьы ирыман.
Ԥҟарас аԥшааҩцәа ирзыԥҵәоуп:
Таига ицо агәыхә ауп ииго,
Ацыфа – уаҟа ирацәоуп.
Аԥсыӡкра аџьабаа ацмызт:
Унапы нҭшьы, иааҭых аӡы,
(Ипылыпылуа акәара иҭажьыз,
Ианыруаз изыхҟьашоз аԥсыӡ),
Аԥшааҩцәа еснагь ирыцыз
Рчуан иҭаҵа иржәит.
Аҩбатәис, убригь цыфа бзиан, –
Хԥа-ԥшьба кәата Едгьы ишьит,
Зынзаҵәык иааҭирҟьаз ала,
Убригь рыжәпараҵәҟьа иамырбо:
Аганахьшәа аӡы ихтәалан
Инеилыс-ҩеилысуа, иҽырбо.
Аԥсаатәқәа... урҭгьы абраҟа,
Аԥсыӡқәа реиԥш, рыҭра ԥжәаӡеит.
Аԥшааҩцәа шьыжьхьа ыфан иалган,
Иаразнак русурахь еихеит.
Ашьха наара, ахаҳә рддыра
Иҩаҿалеит иԥшаауа,
Тах-сах, тах-сах ҳәа жьаҳәала
Ахаҳәқәа ԥыххаа иԥҽуа.
Еилырԥшаауан урҭ ахаҳәқәа,
Ишазгәеиҭаз еиԥш Едгьы,
Ахьы зласоу шьанҵа хаҳәуп,
Ицәиаҵәоу акоуп иаргьы,
Геологиа бызшәала
Хлорит шьанца ҳәа иԥхьаӡоу,
Аԥшааҩцәа рхы-рыԥсы зегь аҭан,
Уи ахаҳәоуп зыԥшаара иаҿӡоу.
Коллектори апрораби
Уажәы-уажә рыбжьқәа гон:
Ахьы зласоу адаш-хаҳәқәа
Еиҟәжәжәа еибадырбон.
Архатәи ахьы иазҟазаз
Ахьыӡәӡәаҩ ҷкәынгьы ус
Амаден-хьы далашыҩкит –
Иҟаиҵон убригь џьашьахәыс.
Зны-зынла убасҟак игәырӷьон –
Ашьхақәа ирхҟьон рыбжьқәа,
Хаҳәкаҿ еидҵәаҵәала ианырбоз
Ахьы аҟәарҷахақәа.
Убасҟак рус рҽадырцалеит,
Убасҟак аԥскы иркит,
Рааигәа инеины игылаз Мышәгьы,
Урҭ зынӡаск агәхьаа рымкит.
Иашоуп, ирбахьеит урҭ амшәқәа.
Дара рзын иџьашьатәым,
Аха Мышә уаҩ дзымбаӡац ауп –
Игачамкны ирзыԥшын.
Ахы наҭааҭо игылан.
Игылан краамҭаӡа иара.
«Ишәарҭаӡам уаламкьысыр», –
Ргәы инҭырҳәаауан ауаа.
Иатәамбашәа Мышә нарԥырҵит:
Игаӡоуп урҭ, игаӡа –
Иԥшаауеит, ахахәқәа ԥырҽуеит,
Урҭ ацха рылоушәа иԥхьаӡа.
Ашәақь еимҿаԥа уи азыҳәан
Иагьимырҵысит Едгьы:
Убасҟак таига ҭбаа-тыцәуп –
Ирызхоит иаргьы даргьы.
Аԥшааҩцәа, иԥсаҟьаз ахьы еиԥшҵәҟьа
Ахаҳә иалазгьы иатәнатәӡеит:
Ишашьҭазаҩыз ирзгәамҭаӡакәа,
Аҵх дырҩегьых илашьцеит.
Иаарцәымыӷхеит, рҩызцәа абазаҿ
Рыҟамзаара хьаас иҟарҵоит,
Уахыктәи усс ирымкыргьы,
Адырҩаухантәи иаршәоит.
Уи егьиашан: урҭ егьшаҵәҟьеит...
Аха арҭ зыҿхәараз
Иадымхалеи амш аанҵәаанӡа,
Акаӡӷы ҳаракқәа ишырҿаз.
Рыгәқәа ҭыҵ ицоит, игәырӷьоит.
Иара ахала аус иагоит.
Шамба Едгьы, иҽыҩеиҵых,
Агәаҩахь иблақәа ирхоит.
«Ари – хьыла иҭәу шәындәыҟәроуп,
Аха ашәындыҟәра еиҩышьшьеит,
Ахьы кылҩрны меигӡарахда
Зегьынџьара икаԥсеит».
– Ҳарҭгьы уама ҳарҿиеит, – ахьыӡәӡәаҩ
Иџьеишьеит. – Ус ҳамуц бзанҵык:
Х-ҩык ахацәа ҩымш иҳалшаз,
Хәмш ирылшарым жәа-ҩык.
– Ус ауп, – иԥимкааит аколлектор,
Мап узацәкуама, иҳамбо;
Ҳарҭ ҳахҩыкым,
Аӡә духашҭит...
Милованова Лиубов? –
Иааҭирҟьеит Едгьы убраҵәҟьа.
Дацԥыҳәаӡан бзиа ибо:
– Иахьӡыз иахьарнахыс ҳкәара
Милованова Лиубов.
Илашьцеит, шьҭа рхы здыргәаҟри,
Аҵх нархыргап, шьыжьӡа ицап.
Ача рымҵәазаргь иусым,
Ԥсыӡлеи ԥсаатә-жьылеи ичалап.
Ашацкыраз ацәа иалнахт
Ахысбжьқәа, ауаа рбжьқәа.
«Ҳа ҳтәқәа рами! Ҳа ҳтәқәа рами!» –
Игәырӷьеит, иагьшәеит абраагь ҿыҭуа.
Аԥшааҩцәа рхада, аначальник
Власов Иури Иури-иԥа
Ҩызцәак иман таига дылан
Аухантәарак, дыԥшаауа.
Ихыжжит ичҳара ҳначальник,
Иҟьалаз дрыҵаҳәҳәеит цәгьаӡа...
Баша ус уазхәыцит аԥхьаҩ,
Еиԥшу ҟамлаӡеит зынӡа.
Едгьы иҟьаҟьаӡа иаахитит
Ахсаала, иҩымҭақәа зынҵаз,
Инышьҭеиҵеит Власов иҿаԥхьа
Хаҳәи ԥслымӡи хьыла ибеиаз,
Ашьхеи археи рахьтә иаагаз.
– Ҳаи! – ааиҿыҵҟьеит аначальник,
Уи зынӡа, зынӡа дшанхеит. –
Ҳдәықәшәҵа, ҳдәықәшәҵа
Архахь,
Ашьхахь! –
Иҳәан, ашырҳәа днеихеит.
Ахԥатәи ахы
Аԥшааҩцәа еиҭаргеит рбаза,
Милованова аҟәара
Рымшьамба шкәакәа неиҵыхны
Инықәдыргылеит, еиваӷӷа.
Ус иахәҭаноуп, аԥшаарақәа
Уи аганахь рхы дырхеит,
«Ашәыта шкәакәақәа» макьаназ
Уаҟа иаман, иҭҵаатәхеит.
Шьҭа абрантәи рымҩа иқәлон,
Аԥшааҩцәа гәыԥ-гәыԥ рыҽша,
Урҭ «лахьеимарҭ ахәы» еимырдон,
Ишыҟарҵац еиԥш, есымша.
Шамба игәыԥ акыр ҳахцәажәеит,
Егьырҭ рзыҳәа жәак мҳәаӡа.
Русушьа акоуп агәыԥқәа,
Изҳәатәузеи нас мыцхәӡа.
Рҭагылазаашьагьы аками,
Таига – ибнаку таигоуп:
Еиԥшуп иара зегьынџьара,
Ҿымҭӡо еиқәшьшьы еиқәтәоуп.
Уаҩ ихәаша адгьыл иҵоу,
Иашоуп, зегьынџьара еиԥшым.
Егьырҭ агәыԥқәагь ирԥшааз ыҟоуп,
Даара ихәарҭоу мап зыцәктәым.
Аха алыԥшаах захьӡу ҳәа ыҟоуп.
Уи ҽакхеит, зынӡа иразҟхеит.
Едгьы игәыԥ, агәыԥқәа раасҭа,
Алыԥшаах зыхьӡу абеит.
Шаҟа кәара еимырдазеи –
Ма ишԥарацәоу дара –
Аха ас ибеиоу кәарак,
Мап, ирԥыхьамшәац џьара.
Ус ауп апоетцәагь шыҟоу,
Шәкы-зықьыла ирацәоуп,
Аха ирылыҷҷо ихьӡырҳәагоу –
Урҭ аӡәи-ҩыџьеи роуп.
– Ҳа ҳлыԥшаах аус ахылҿиааит, –
Апартиа иалахәыз неизга,
Дцәажәон уаҟа аначальник
Власов Иури Иури-иԥа. –
Ҳусура убас аҽеиҵнахт,
Иҟалеит ҩынтәгьы инареиҳаны:
Аԥшаара ҳазҿу анаҩсангь,
Иҳаут аԥшыхәрагь наԥшны.
Ус ҟашәҵа ҳәа аӡәгьы иҳаимҳәеит,
Иаабаз здыруада мамзар.
Иҳалшарыма, исҭахын
Иахышәҳәаауа саҳар?
Аԥшәааҩцәа зегь бжьык нархыҩит:
– Еилаҳагӡап урҭ ҩбагьы!
Власов Иури уа иаахиркәшеит:
– Аҩыза Шамба Едгьы,
Иудысҵоит аԥшыхәра усқәа,
Уалага иахьа инаркны.
Аԥшаара – са исыдуп,
Салгоит,
Инхаз аамҭа инҭагӡаны!
Априказ иахухәаауазеи?
Акызаҵәык – инагӡатәуп...
Џьушьҭ, уи амацара аума –
Дасу русқәа ихҭакны иркуп.
Ԥшьҩык аусуцәеи аколлектори
Иман хәк днаҿалт Едгьы.
Аҭакԥхықәра злоу аусутә
Иҽазикит аҽынгьы.
Ахьы зласоу аԥҽыхақәа
Иаҳа иахьырацәоу ирхык,
Даара ишәа-иза дазхәыцны,
Иназгәеиҭеит жрак аҭыԥ.
Аусуцәа надыргылан,
Аколлекторгь урҭ дынрыҭ,
Дцеит иара исыԥшаауеит ҳәа
Насҭхашәа ҽа жрак аҭыԥ.
Август, абар аҽеиҩнашеит.
Ҽынла ԥхарран икашьшьы,
Аха аҵх, агәы анҵкапуаз,
Игәааны инықәнаҟьон асы.
Аамҭа ццакуан, ҳгеологцәагь
Ццакуан, усҵәҟьа хацәнмырха,
Урҭ дасу иқәашьыз иман:
Аӡә – ашьха,
Егьи – аԥшахәа.
Шамба дласны, аԥслаҳә деиԥшын,
Дыҩуан, ахәқәа еимдауа.
Страуск деиԥшны дныҟәон Власов,
Ишьаҿа дуқәа еихҳәауа.
Ҩымш ааҵуан еиԥш ажра наган
Ацаҟьа инахадыртәеит.
Уа иааныркылт. Изаҭахузеи
Арҵаулара – мыцхәхеит:
Акгьы рнамҭеит, дашкгьы азхымтит,
Едгьы игәыӷрақәа ԥхасҭоуп.
Игәрага дҵа дус уи ирҭаз,
Изыҟамҵа инхаз акоуп.
Власов, аҷкәын ихьыз дырны,
Ашьха дицхалеит зынгьы,
Иаҳа игәы ахьҩоз аҭыԥан
Иназгәеиҭеит жрак иаргьы.
Убригь хьӡырҳәагахеит убасҵәҟьа –
Шамба ижра ахаҭа.
Власов аџықәџықә дычча-ччо
Дынҭаԥшит Едгьы илакҭа:
– Ҳаиҭоуп! – иҳәеит аначальник. –
Ихьаазгаӡом, изхьааугари уара.
Иқәыԥшӡоу ҷкәынак уоуп макьана,
Уқәра аус зухьеит сара.
Иубоит исзақәмыршәеит ацәҟьара,
Уара утәы еиԥш, ибрит сыхгьы.
Ус адыруеит, ҳус иадыруеит.
Ихьааумгароуп уи, Едгьы.
Аха угәы иҭаз есқьынагь
Иара иазшоу аҟазшьа:
Ас хьысса-мысса ахьыҟоу,
Ишыҟало ахьыҵхырҭагь џьара.
Ахьы-хыҵхырҭа шыҟоу идыруан
Даара ибзиаӡан Едгьы,
Жра мацаракгь ала ихыстып ҳәа
Дагьақәгәыӷуан ус иаргьы...
Аҽанаруадаҩ (ижра адагь,
Иамыхәеит иеиҳаб итәгьы),
Дадҳәаҵалеит, дадхьмыӡӷкылеит
Уаанӡа аасҭа иаҳагьы.
Ажра кьаҿқәа даарҟәаҵны,
Иаирбеит иауз акы,
Ԥыхьатәиқәа инрхыкны
Иаҳа инариашашәа иаргьы.
Уи лассы узылгаша акәмызт,
Ажра изхырҵаз «инапыршьшьуа».
Апрорабгьы аколлекторгь
Инеилырхит рмахәҿақәа.
Бзиарас уи ажра иамаз,
Иҵаулам, иҭбааӡам,
Иаҳа иахьхылаӷьараз
Дилиуви ус ижәпаӡам.
Ашәарах ацәаара гәазҭаз,
Ашәарыцаҩ иҽкынҵа,
Иԥсы ихәлахо, уи деиҩаӡоит,
Сахьӡароуп ҳәа игәы иҭакӡа.
Ус ауп ҳа ҳаԥшыхәцәагь шыҟоу.
Урҭгьы шәарыцацәан убра:
Ажра ржуан, идрыцқьон аҵа,
Блаҭырхахала ишьҭаԥшуа.
Зцәаара рбаз адаш иазҿлымҳан –
Шәарахк еиԥш еиҩаӡон дара.
Ишьақәырцалт даара ажра,
Ишзахәозгьы еиҵҳәа иргеит...
Шамба уахык дахьышьҭалаз,
Иааџьоушьаша ԥхыӡк ибеит.
Иҿаԥхьа иаалырҟьан даацәырҵит
Биатриче, Едгьы итәы.
Уи уажәык зынӡаскгьы дшаноуп,
Лсахьа, лҟазшьа, лышәҵатәы.
Агәил ҟаԥшьқәа лыҵкы иақәыҳәҳә,
Лхаҿгьы гәил ҟаԥшьха ишәҭуа,
Дгәырӷьаҵәа деихытар днеиуеит,
Акыркырҳәа дыччауа.
Адауаԥшь иаҩызоу ахацәа
Иаалыкәрша ирацәаҩуп.
Урҭ афронтаҿ еиқәлырхаз роуп –
Еилымшәаӡо зегь еицуп.
Аиааира мшы иаԥылоит,
Уи насыԥс иба зегьы.
Адауаԥшьқәа рыгәҭа дгылоуп,
Дгылоуп Едгьы иашьагьы...
Дгәырӷьацәан ибжьы анҭига,
Аҭҳарцәҳәа ацәа дналҵит Едгьы.
Ишшара ишахьан, усураҳәа
Ицахьан ауаа зегьы.
Игәы архыҭхыҭӡан аԥхыӡ иибаз,
Афото нцәыримгеи иара.
Уи мчлаҵаган иааизыҟалеит,
Аӡӷаб лгәымшәара, лгәыкра:
Инаӡоит игәахәтәхьӡара.
Ԥслаҳәҵас акыӡӷра днаҿалеит –
Дцоит уи ажрахь дкәалаауа.
Убри аамҭаз илымҳа инҭасуеит
Ауаа рыҳәҳәабжь, рҿыҭыбжьқәа.
Ихьӡ ҳәаны, аԥшыхәцәа ҿырҭуеит
Ажраҿ, хыхь ахәадаҟны.
Машәырк рыхьт ҳәа дыҩуеит аҷкәын,
Аԥслаҳә аҵкысгьы дласны.
Ахаҳә дукәа уа еиқәжьуп,
Иԥнаҵәазар аӡәы инапы?
Даҵахазар, анаџьалбеит,
Инаиқәҳаны акы!
Ажра дагьынҭаԥалт Шамба,
Убригь дыҳәҳәеит ибжьы нҭганы:
Ажра аҵа еиҩжәа инеиуан
Даш дук хьыла еимҽхакны.
Иамыржәаз аԥҽыха-хаҳәқәа,
Икаԥсоуп ана-ара.
Абар, иамырхуеит дырҩегьых
Иара аҟәырҷахақәа.
– Аҩыза Шамба, ари убома, –
Аколлектор хаҳәк икуп,
Ахьы алыҷҷо, ицырцыруа. –
Абри еиԥшу рацәаӡоуп.
Избахьада ас адаш ду?
Метрк аҿыгҳара наӡоит.
– Еиҩышьшьаз шәындыҟәрами, мшәан,
Апрораб, иҽынеизааигәатәшәа,
Ахьыӡәӡәаҩ дихыхәмар дыччоит.
Ахаҳә рддыраҿ ианыԥшаауаз,
Ишазгәеиҭаз еиԥш Едгьы,
Ахьы зласоу шьанҵа хаҳәуп,
Ицәиаҵәоу акоуп иаргьы.
– Ахаҭоуп, уи ахаҭаҵәҟьа. –
Едгьы ибжьы ирӷәӷәаӡоит.
Дгәырӷьацәан ииуша дақәымшәакәа,
Ишәақь даахан, ажәҩан ашҟа
Аҟәҟәаҳәа аҩбагьы нҭирҟьоит.
Абри ашьҭахь ҳа ҳаԥшыхәцәа
Бзиа иҭырҵааит, ишәа-изаны,
Иаадырԥшыз адаш ацашьа-аашьа,
Ахынаашьа, компасла ишәаны.
Шьҭа аура заҟароу адырроуп.
Ҩажәа-ҩажәа метр рыбжьаны
Наҟ-ааҟ ажра ҿыцқәа нарҭоит,
Ажра ԥыхьатәи инаркны.
Далгеит аԥшаара шьҭа Власов.
Дныҟәеит уи шьапыла акыр.
Араион ду ахсаалаҟны
Иаирбеит ишаҭахыз.
Милованова лкәараҷҷа
Иазикт ижәлар неизганы,
Ихаҭаҵәҟьагьы баҳак шьҭихит,
Адаш ду аиҵыхра иҭахны.
Шьҭа аус ду злаз уи акәын:
Адаш шаҟа ирызго еиҵҳәа.
Ҩынҩажәа метра ианнарга,
Ирҭаххеит урҭ хынҩажәа.
Хынҩажәа рҿгьы иаанымҿасит,
Инарыгӡеит ԥшьынҩажәа... шәкы...
Убас есааира иацырҵон урҭ,
Сума, ҵааума – ихьаарымго акы,
Асы уажәшьҭа иаамҭан усгьы,
Ишьҭан, абар, шьамхахьы.
Рус иаҿын, иаҿын аԥшыхәцәа –
Ахыԥхьаӡара харгалон ахьы.
«Ишәыта шкәакәан» иҟаз адгьыл,
Шьҭа ихьҩежьымхеи иара...
Закә разҟузеи Власов ипартиа,
Ипартиа иазыԥшыз абра!
Ирыӡбит адаш аанҵәаанӡа,
Ижуа иҭырҵаалар дара..
Аха иналырҟьаны Кирик
Ирԥырхагамхеи иаара.
Асы анкаҳа, аџьанахқәа
Иаамҭан рныҟәара уажәшьҭа.
Зажәа ҩбам саауеит аниҳәа,
Иахирԥозма, мшәан, иара. –
Собираися, дорогая,
Ты моя возьмет домой, –
Океан таигатәи дхыӡысало,
Урҭ аусбарҭахь имгои.
Адаш аура рзеилымкаазаргь...
Ҳаи, џьушьҭ, иаҵам уи цәгьара.
Аус дуӡӡа иҟарҵазоуп –
Ахьхыҵхырҭа рбеит дара.
Шамба таига днылҵны дшааиуазҵәҟьа,
Иҩыза Мышьа иахь деихеит,
Иԥсгьы мшьакәа, аҩнгьы дымнеикәа –
Убасҟак уи диҭаххеит.
Диҭахымкәа, еибамбеижьҭеи
Шьҭа шықәсыбжак инеиҳауп.
Цәгьа дыгәхьааигоит.
Егьа игәырӷьап,
Егьа жәабжь ссирқәа нарҳәап.
Зегь раԥхьаӡа Едгьы идырып
Иашьа дшыҟалаз атәы.
Издыруада аӡәы илҩымҭан
Шәҟәк изаазаргь харантәы?
Димбеит аҩны иҩыза бзиа.
Ицынхәрас агәыла иҳәоит:
«Кулу» аԥшыхәырҭахь уи ддәықәҵоуп,
Мызк аҟара уа даанхоит».
Дааилашәан, Едгьы дагьыцәҳаит.
«Зегь еилагьежьуеит, еимдоит.
Абухгалтергь ҭаха имам –
Убригь аԥшыхәцәа реиԥш дшаҟьоит.»
Агәыла иажәа ҟамч ԥҵаҵак еиԥш,
Иҿацаӡа ихҟьеит Едгьы:
Мызк аԥшра уи изычҳауама!
Уахь уаҵәыҵәҟьа дцоит иаргьы!
Агеологиатә усбарҭаҿ
Иҟан аԥшыхәцәа еизаны,
Есышықәса ишыҟарҵац еиԥш,
Иахцәажәон иҭаргалаз «амхы»:
Еилдыргон ирыдыркылон
Таигатә апартиақәа иааргаз.
Власов ипартиа иоуз ақәҿиара,
Зегь ирыман џьашьахәӡас.
Капсулла иааигаз, ахьы-цқьа,
Ицыҩ-цыҩуа ирҿаҷҷон,
Хьыла иҭәыз ахаҳә-ԥҽыхақәа
Уажәы-уажә еибадырбон.
Апартиа аначальник Власов
Ипрораб дирҽхәеит убас,
Аусбарҭаҿ ус игәныркылт:
Шамба иакәзаап зегь зырҿиаз.
Аполковник ихаҭаҵәҟьагь
Данықәгылоз ус иҳәеит:
«Абри аҷкәын таига ицамҭазгь,
Ак иалаҟаз шиакәыз збеит».
Иҟалеит изгәалашәозгьы.
Дахыхәмаршәа ииҳәоз уа:
«Ашьха дуқәа ирышьцылоу,
Ихәы ҭахома нас абра!»
Апартиақәа ирықәнагоз
Ахәшьарақәа уа иҟарҵеит.
Власов ипартиа... Зегьы ирылкаан...
Насыԥ змоу ҳәа ирыԥхьаӡеит.
Уи иалахәыз аҳамҭақәа
Раҭәашьан акыр зегьы,
Уимоу, иақәдыргәӷит насгьы
Еиҳау шырзыԥшу акгьы.
Ҷыдала дазгәаҭан Шамба.
Аԥшааҩ еиҿамс ҳәа дыԥхьаӡа,
Урҭ зегь рнаҩсан аҷкәын иҭан
Фымз аԥсшьарагь – хараӡа.
– Уца шәыҩныҟа, – иҳәеит аполковник. –
Ужәлар унарылаԥшып, иубап.
Шәырк уфап, маҷарк унаҿыхәап,
Узхара уԥсгьы наушьап.
Едгьы имаршрут иԥсахит:
Иаԥсам «Кулу» ацара,
Иабадгьылу, уа унаӡаанӡа –
Хынтә Москва уцан-уаала.
Насгьы цәгьа дманшәалахеит шьҭа,
Абилеҭҵәҟьагь изырхиоуп,
Адырҩаҽны ҳаирпланла
Уи Москваҟа дцартә деиқәшәоуп.
Аҳҭны-қалақь аибашьра ашьҭахь
Илахҿыхын убасҟак,
Аҩнқәа гәырӷьон, абаҳча гәырӷьон,
Асфальтҵәҟьа гәырӷьон иахьабалак.
Аиааира амҵәыжәҩа рнаҭон,
Хыхь ишьҭнахуан ауаа,
Хәыҷгьы дугьы ирҿықәҳәҳәа иҟан:
Инаӡеит ҳа ҳагәҭакқәа.
Усда-ҳәысда, иаахәлаанӡа
Ныҟәаран дызҿыз Едгьы,
Ауаа дрылагәырӷьо дрылан,
Ихы-иԥсы рызкын зегьы.
Изымдырӡоз аԥсшәа реиҳәон,
Ирымихуан урҭ рнапқәа...
Ишԥассирыз аҳҭны-қалақь,
Ишԥассирыз, мшәан, ауаа!
Ашьыжь шаанӡа дангылагьы,
Москва изымбо изхара,
«Москва» ҳаракӡа аҟынтәи
Деиҭаналаԥшит иара.
Москва! Москва! Абраатәыми
Игәы инҭымҵәаӡо иҭоу
Аԥҳәызба Милованова
Лиубов ҳәа изышьҭоу.
Лиуба!.. Ицәа дынҭаӡыӡеит Шамба.
Днеилнашьааит иара азҵаара:
Аибашьра-мца иалагылаз,
Дебганы дааушь лара?
Лиуба! Игәы дныҵалаӡан,
Афото нцәыримгеи иара,
Уи мчлаҵаган иааизыҟалеит,
Аӡӷаб лгәымшәара, лгәыкра –
Инаӡоит игәахәтәхьӡара.
Иуада ашырҳәа дындәылҟьан,
Иҿыҩеихеит дкәалаауа...
Минуҭқәак рышьҭахь, машьына ласык
Дама инеиуан иԥыруа.
Абар, иааиҩнаҵәеит мҩақәак уи.
Анаҩс Броннаиа иҩанылт.
Абар, хан дук азааигәара
(Мышьа иеимҳәахьаз уи адрес),
Инықәчараз иара аангылт.
Ахԥатәи аетаж дынхалеит.
Акнопка ианақәирӷәӷәа инацәа,
Ашә аатит. Едгьы иҿаԥхьа
Дцәырҵит анцәахша, Анцәа!
Лхы-лҿы мраҵас ишеишеиуа,
Лыбла ҭшаша ҭыԥхаауа,
Афото аҟны ишибахьоу еиԥш,
Шьанак лӡамҩаҿы иааԥшуа.
– Сааит Ихараӡоу Ҩадантәи.
Шамба сыжәлоуп, сыхьӡ Едгьы.
– Едик! – нақәҿылҭит аԥҳәыс қәыԥш,
Иҟаԥшьӡа инеицрашәеит лхы-лҿгьы. –
Гәырӷьаҿҳәашак сызшәырхиеит ауп:
Имҳәа-мырза, рҭак ҟамҵа
Ашәҟәқәа идәықәысҵаз шәа шәышҟа,
Шәааит иналырҟьан маӡа.
– Шәҟәкгьы смоуит шәара шәҟынтәи.
– Ҳаи, ишԥашәҳәо, мшәан, ишԥа!
Инеишьҭарххы сара ишәзызҩит
Урҭ акымкәа, ҩбамкәа – хԥа.
Аҷкәын иҵегь даалахҿыххеит.
Игәыӷра нышьҭымҵи Едгьы:
Иус маншәалахеит абраҟа –
Ашәҟәқәа изылымҩи хԥагьы.
– Урҭ неиаанӡа сзычҳауазма,
Сааит сырԥыҩлан заанаҵы, –
Ҿааиҭит аҷкәын, нас убраҵәҟьа
Инациҵеит дгәырӷьаҵәа,
Еилыхха, иаҳа еилылкаартә: –
Ашәҟәқәеи сареи ҳаиҩнагеит.
Хара сыҟан, знапы ианысҵазгь,
Саанӡа ахара дагеит.
Уи дхынҳәаанӡа ҳәа сызтәозма...
Саргәаҟуан сашьа иразҟгьы...
Уи Варшава азааигәара
Шәарҭ деиқәшәырхахьан зынгьы...
– Мап, исзеилкаауам, исзеилкаа,
Мшәан, шәҟәыкгьы шәмоухьану шәара?
– Мап, мап, шәара шәымсит, акгьы смоуит.
– Нас шәышԥаанагеи абра?
– Мышьа Новиков исеиҳәеит.
Уа еицаауан ҳарҭ аус.
– Ус аума! Новиков! – ҿаалҭит Лиуба,
Иҟаҵо уи џьашьахәыс. –
Шәашьа итәы ҳәа акгьы шәыздырӡом?
– Мап... иахьагьы дысгәырҩоит.
– Ус анакәха, шәааԥшы, уажәыҵәҟьа
Схаҵа сиԥхьан даазгоит:
Уи ибзианы дидыруан,
Аиаша шәазҳәаша аӡә иоуп.
Цәажәара ҳәа ҳгәыла иҿы днеит.
Шәаатәа. Шәаатәа. Иааигәаӡоуп.
Ихьшәашәаӡа ак наилсын,
Едгьы еразнак дааимнадеит:
Баша дгәыӷуазаарын, баша –
Аԥҳәыс ԥшӡа хаҵа дцахьеит.
Дагьшәан ицәа дааҭаӡыӡеит:
Уамас иаҳарызеишь шьҭа?
Аха ахәыцха иамраӡакәа,
Ҩыџьа ааҩнашылеит уа...
Лиуба адунеи зегь лтәушәа
Ишԥашьҭыҵуаз лгәазҳара,
Лнапкәа рыкәршан дахьгылаз
Аишьцәа гәакьақәа убра.
1979

ТА И ГАТ Ә И А Б Ж Ь Қ Ә А
Еизароуп, зеиԥш рымбац еизароуп,
Аклуб шьҭа уаҳа уаҩ дазкӡом.
Ус рҽеидырӷәӷәал еидгыл, еидтәалоуп,
Нацәкьыскгьы уаҟа ирыбжьаӡом.
Усҟак аклуб аҩныҵҟа иҭынчроуп,
Рыԥсеивгара иацәшәоит ауаа.
Загьы аӡәызаҵәык изҿлымҳауп –
Уи ишҟа рыхқәа рха иӡырҩуа.
Ӡыршык нарықәҭәазшәа иареиџьит,
Еиҵанацалт зынӡаск ауаа
Изымҳәо, ихәлахо иреиҳәаз:
«Аӷа дазааигәахоит Москва».
Закәызеи? Рхаан ираҳахьоума!
Ираҳахьоума – ираҳа!
Мшәан, адунеи мамзар данума
Москва иазааигәахо аӷа?
Ари Хатана иҟалеитоуп,
Идуӡӡаз хьыҵхырҭак аҟны.
Хатана Колыма иҽԥынгылоуп,
Километрла Москва иаҟәгоуп,
Жәанызқьгьы инреиҳаны. –
Дазааигәахазар, иаанагоума
Игеит ҳәа ҳгәеисырҭа, ҳаҳҭны? –
Хатана ахьыҵхырҭа аиҳабы
Убраҟа зҽаанызкыло иоума. –
Аӷа игәы иҭеикыз зынаӡашам.
Москва, ԥгара зықәӡам цаҟьоуп.
Уи алакьысхагь иадраӡашам:
Инадԥыххаал ицо иа иоуп,
Аҩызцәа! – иажәа мыцхәмтәыкәа,
Иаахиркәшеит аиҳабы убра. –
Иахьа мыцхәы усгьы иҳәатәума,
Аусура иатәуп иахьа.
Атәылаҿы иахьабалакгьы
Зегь зҿу, изызхәыцуа уи ауп,
Ҳарҭ, аҩадауаа, иаҳаракгьы,
Избанзар – иҳалшо рацәаӡоуп.
Ахьы, аӷа ҳаииааирц азыҳәан,
Иахьа ибџьареибагоу акоуп.
Ҳаплан аҟны ҳмаангыла
Акыр инацҵа инагӡатәуп.
Аиҳабы Ивангулов инаҩсгьы
Хатанаа аӡәырҩ ықәгылт уа,
Зынӡаск ахьыҵхра иалахәӡамгьы,
Зегьы ишьҭырхит рхатә дҵақәа.
Валери Силин дышьха ҟазоуп,
Хатана ахьыҵхырҭаҿ дынхоит.
Ибригада абзиақәа иреиуоуп –
Хьӡи-ԥшеи змоу ҳәа ирыԥхьаӡоит.
Ибзианы идыруан аҷкәын
Ахьы змоу кәарақәак шыхтым.
– Аҩызцәа! – аизараҿгьы уи акәын
Иара дзыргәаҟуаз, игәы иҭакыз. –
Абригадақәа абра иҟоу,
Са стәадагьы иахьӡоит аус.
Са саҳәоит: абна иҵәахны иамоу
Исышәҭарц кәарақәак хыттәыс.
Ихтым акәарақәа иреиуоуп,
Акәараҷҷа «Таига» зыхьӡу –
Аӡиас Колыма иаҟәыҵәоуп.
Ахьыԥшааҩцәа ус ахьӡырҵеитоуп
Иахьыхароу, наҟ иахьҵәахӡоу.
Акәара ахьы шамоу рдыруан,
Егьырҭ раҵкысгьы инеиҳаны.
Иахьыхароу иахырҟьаны,
Есышықәса игәыгәҭарыжьуан,
Ааигәатәиқәа нап дыркны.
Хатана аиҳабы, аҳаҷаҳәа,
«Таига» игәаламшәеи убра:
– Ишԥажәбари, ахьыҟәшәацәа ҳәа
Шәбригада дәықәаҳҵар хара?
– Ишышәҭаху, ҳахиоуп иахьаҵәҟьа,
Ус ҿааиҭит ашьха ҟаза уа.
Аус ӡбахеит иара убраҵәҟьа:
Идәықәҵан ҩымш рыла ауаа.
Аӡә днымхеит абригада иалаз,
Ицеит иалаӡамызгь, ирҭаххан.
Ишьҭкәыцә иагеит зегь рлымҳа иҭасыз:
«Москва дазааигәахеит аӷа».
Убас дышьҭнахит Мариагьы,
Валери ашьха ҟаза иԥҳәыс:
Инлыжьит луада ԥхагьы, лусгьы,
Агәыблаа шьҭылхт, зегьы ирыцкыз.
Хатана ахаҭа ибеиоу,
Атехникагь змоу наплакуп.
Уа кәареи ӡиаси иреиуоу
Рхьы рацәоуп, аусурагь еиқәшәоуп.
Убриазы иааныжь гәырҭынчла...
Ааи, ааи, иахәҭоуп ҳәа иҳаԥхьаӡап,
«Таигаҟа» идәықәлаз рышьҭа ҳхыла,
Иҿыцӡоу ахьыҵхырҭахь ҳаихап.
Аусуцәа мчыбжьыкгьы ахдмырҵит,
«Таига» рыҽнамардеит дара.
Рпалатка шкәакәақәа неиҵырхит,
Ахьыҵхрагь иалагеит убра.
Мап, аиҳабы имҳәеит ус баша
Ахьыҟәшәацәа ҳәа: урҭ иртәуп,
Иаармарианы ахьы зыӡәӡәаша,
Ахарџь ҟамҵакәа, дара роуп.
Ахарџь абарымоу, згәыблаақәа
Шьҭых, усура ҳәа иццакуа,
Техникеи ргылареи зҭахӡамкәа,
Ахьыцқьа ыҵызхуа ауаа.
«Таига» бригадак амацара
Мшәан, иҟалозма иазынхарц,
Ауаа ҵысит рхатәгәаԥхарала
Убрахь – ахьыҟәшәара зҭаххаз.
Абра еизеит агәаҟра зхызгаз
Ауаа, ҩышәҩык инреиҳаны.
Алагери абахҭеи ԥызшәаз,
Аԥсра збахьаз абла иҭаԥшны.
Абра имаҷмызт зықәра аҵкыс
Ҭакрыла зыҿҳәара еиҳаз.
Рецидивистыз, ӷьычҩыз, брагьҩыз –
Акыр цәгьаусқәа зырҿиахьаз.
Ҩынтә Колыма насыԥс измазгьы
Унрықәшәалон убра зынгьы.
Хьыӡшьарала хәба иреиҳазгьы,
Уа иџьеишьо дыҟамызт аӡәгьы.
Нас ҳтәыла инахыҳәҳәахьазгьы
Иубон «хьӡи-ԥшеи змақәаз» џьоукгьы:
Парижи, Лондони збахьазгьы,
Иӷьычхьаз Харбин ицангьы.
Ианышьҭыҵ ауаа рхыԥхьаӡара,
Иҟалеит аусурҭа ишахәҭаз:
Артель ҽыц нылиааит абна-ккара,
Валери Силин дызхадаз,
Шьҭа хантәаҩыс ҳәа иԥхьаӡаз.
Ахьыҵхра плангьы шьақәдыргылеит,
(Ҩажәа грамм аӡә изы иҟаҵа).
Уи бзиа иҭырҵаахьан, ишьҭырхит,
Зегьы ирылшоит ҳәа иԥхьаӡа.
Ахьыҵхырҭа – аҽҟьарҭа ахьуоуша:
Акәара аԥшаҳәа ҭбааҭыцә
Уаа ҩышәҩыкмоу, зықьҩык зҭаӡаша,
Ахьы акәзар – зегьы ирызхаша,
Иахьуҭаху – аарцә, нырцә.
О, Колыма, иахьабалакгьы,
Уара ухьршәыгәми унеизакны.
Убри азами изухьӡырҵазгьы,
Ҳсовет Еидгыла ахьтәы ҩны.
Иаарласӡаны рыԥсы рылалт,
Артель аусуцәа зегьы...
Ишырҳәо еиԥш, махәк азылаҟәт
Имԥсыша аџьма Колымагьы.
Ааи, «ауаа нагақәак» уа иҟан,
Аҩныҵҟатәи аусқәа зкыз.
Урҭ «аламыс змоу» аӷьычцәа иреиуан,
Зыхьӡи зуси акыр зҵакыз.
Ибзиаӡан дара ирдыруан
Ирылаҩыз иуамаха,
Даргьы лакьакьа дуны ирныруан:
Москва дазааигәахеит аӷа.
Урҭ рахьтә џьоукгьы нықәгылт – хҩыкны.
Зуаҩыбжарахь инеихьаз уаан.
Хьыӡшьарақәас дара ирыман...
Зегь абаадыруеи, ирацәан:
Доус зегь реиҳа бзиа иибоз,
Дахьыманшәалахаз иаҳа,
Қалақь дук ахьӡ хьыӡшьарас иман.
Уи рдыруан, ираҳахьан убра.
Аурҭ, Харбин, Абга еидтәалан,
Ибригадирцәан урҭ уажәшьҭа.
Рқьафқәагьы ӷәӷәала иҭарҵан,
Иаҿын урҭ рҽақәырԥс акы аҩра.
Имыцәа аҵх хгатәыс ианрымаз,
Уи еиԥш лассы-ласс иҟамлоз.
Џьбарак инаханы ианыржәлак,
«Лацәеихьшь ҟамҵа аус рмулоз».
Абра «Чифир» – џьбарас ирыхәоит:
Ргәалаҟара иазнарҳауеит.
Цәаҳәак анырҩлак, рқьаад ааимырдоит,
Ак нагдырхоит, ак нарыҩуеит.
Аха абас шьҭа еиқәшаҳаҭны,
Иҩны иаалгеит ргәаҭахы,
«Таига» аусуцәа еицҿакны,
Иҭаркша ргәы, иҭырмыжьша рхы:
Азакәан ҭоуба
«Уца ахьырҳәо, са сцалароуп,
Инагӡа ҳәа зсарҳәо –насыгӡоит!
Маӡоуп ҳәа исарҳәаз маӡахароуп,
Сгәаҵа иҭакны иҵәаххоит!
Ахьы анбџьарха ҳазну аамҭаз,
Исымоу сымч зегь уи иазкхоит,
Егьа иуадаҩзааит, ихьанҭазааит,
Адҵа ҳәа исыду насыгӡоит!
Аҩыза иԥсахра бзанҵыкгьы
Изуам мацарам – сгәы иҭакхом,
Џьара цәгьарак уи изҵысыргьы,
Сымч идысҵоит, акы сацәшәом.
Имчыдоу, аҳәсақәа иаҳарак,
Ирысҭоит цхыраара, исыхьчоит.
Арҭ руак анеилага, исхаран,
Убасҟан, хымԥада, сышьтәхоит!»
Аӷьычцәа «ацқьақәа» азхәыцны,
Абарҭ ажәақәа еиқәдыршәеит.
«Таига» мышкала уи ахыҵәеит,
Ҿырҳәала уи зегьы ирҵеит.
Иҟалеит закәанс, ҭоубас зегь рзыҳәан.
Иӷьычцәамгьы аҵанакт иара:
Аӷьычцәа аԥыжәара ахьрымаз,
Ирылшеит иӷьычцәамгьы рхьыгӡара.
Иагьиашоуп, уск ианеиднакыла,
Изеикануама еимырхха...
Мшәан, иабатәи еиканроу – джәылан,
Москва дазааигәахозар аӷа!
Убраҟа, ҩыџьа заҵәык ракәын –
Валери нас иара иԥҳәыс,
Абахҭа захьӡу зымбаӡакәа,
«Таига» аусура иаҿыз.
«Иԥыхьатәиз», иҿарақәоуп ҳәа
Иаҿын еснагь урҭ рмаршәкра,
Зегь зылшарц, зегь ҟазҵарц зҭаху ҳәа
Ирызгәдуха бзиа ибо дара.
Дара аҿарақәагь, урҭ рзыҳәан,
Ишырҳәо, рыԥсы ҭых иркуп.
Урҭ «рԥыхьатәира» уссгьы ирымам;
Иахьазы – ирҩызцәоу уаауп.
Ишырҭаху, урҭ зышьцылаз ала,
Аус иазеиӷьу ҟарҵалааит,
Таига инылиааз «аҳәынҭқарра»,
«Аконституциа» аус аулааит.
Аурҭ, акы дацәымшәаӡакәа,
Ус дқәылон, акырзмаз ирҳәлон.
Егьараан ишьҭаз дырзымкӡакәа,
Џьара ԥсҭбарак ҟамҵаӡакәа,
Иҽаҭа аҵх лашә, дрыцәцалон.
Аурҭ аҩызцәа бзиа иман,
Аҳас, нцәас уа дрыԥхьаӡон.
Иҳәатәы есқьынгьы иазҿлымҳан,
Есқьынгьы инарыгӡон.
Иаҳаракгьы дара рызгаган
Адәыӷбақәа амал згалоз,
Идырҳәуан, еимырҵәон урҭ ирҭалан,
Иҟалон вагонқәакгьы анхдырбыкьлоз.
Аурҭ бџьарҭыхлеи даушлеи джәылон,
Итәитәуан ауаа ргәы ҭҟьаны.
Ихьӡ убасҟак зегьы арӡыӡон –
Иагон, иагон ауаа ҭҟәаны.
Шаҟа шықәса ҭакра уи иқәыз,
Анцәа идырп, игәалашәом иаргьы.
Хьӡи жәлеи иԥсахлон иацлон ишықәс,
Убас дааилон есқьынгьы.
Ихы дақәиҭны аус аниуаз
Хатана – пату зқәыз – аӡәын:
Дахьқьиаз, иуаҩышьа ахьбзиаз,
Аҩызаразы игәы аартын.
Харбин иҟаиҵомызт уск ӷьалпалла:
Ашьшьыҳәа имырзаӡакәа ус.
Сеифк ҭәызаргь ипеипеиуа, малла,
Иԥиҽуамызт, иаатуан ахала,
Инапы «ҟәымшәышәқәа» анакьыс.
Изтәызаалакгьы: ҳа иаҳтәума,
Манчжуртәи аума, зегь акоуп,
Иахьабалак иманшәало иоуми –
Инапқәа зегьынџьара иазхиоуп.
Абаак, кьанҿаак иааиуа, ззырҳәо, иоуп.
Униҭәхәар, дынкашәап угәахәп,
Арахь Харбин дцаны уи дӷьычуан,
Убри азы Харбин ҳәа хьӡыс ихын.
Абга ауадақәа дрызҟазан,
Маҭәак-ҩыҭәак – инапы иҟьашьуам.
Акыр иаԥсоу амал уи дашьҭан,
Иара изқәымҿиалозгьы уаҩӡам.
Аҩнқәа дрыҩналон иара ихала,
Дахьнеиша идыруан, иаҳахьан.
Имыцәац дыҟазаргь, даныҩнала,
Лаԥшыла уаҟа дирҩышьуан.
Ианаму – дилгон уи ҳәызбала –
Уи икәанызануа уаҩӡам.
Ахьи, абырлаши, ақаруеи
Абарҭ дрызгаган, бзиа ибон.
Егьараан игәалаҟан, дыхәмаруа,
Ихылԥа аҵыс ҭаны дхынҳәлон.
Арҭ ахҩыкгьы, зегьы зыххәыцны,
Пату ду зқәырҵоз ауаа,
«Ишминистрцәазгьы», дара
Ес-шьыжьы,
Ргәаблаа дуқәа шьҭыхны,
Инықәлон хьыӡәӡәара аԥшаҳәа.
Убас еиҿкаан аусқәа уаҟа:
Ахьыдкылаҩ, ахантәаҩы,
Абарҭ аҩыџьа заҵәык ракәын
Уа иҟаз азеиԥш ус зымуаны.
Егьырҭ зегьы, «аминистрцәа» рзааргӡа,
Апланқәа рыдын, инарыгӡон:
Ахьы ҩажәа грамм аамгаӡакәа,
Аӡәы дышьҭалт ҳәа уаҳаӡом.
Ҭенгиз Кавказтәи – усгьы дыҟан.
Зыӡбахә ҳҳәаз иреиуаӡам аӡәын.
Змариа ибаз аԥхәыс – лцәа ԥиҽуан,
Дыԥҳәыс наӡаз, ӡӷабыз – зегь акын.
Егьарааны ашьацма иҟәаҟәа
Иаладырпыҟҟахьан иара.
Даҽа џьоукгьы дымшаҭаӡакәа
Иниқәырҵахьан уи ҭакра...
Игәы «ндырхомызт» дара урҭгьы,
Данаҳәа, ус ианигәаԥха:
Аӡә лзы хәба,
Жәаба ҽаӡә лзы ирҭон.
Абас дааиуан дмыждаха.
Абраҟа зҟазшьа казыжьуа иакәӡам,
Шьҭа Силина Мариа лакәӡан
Длаԥшықәҵа, дзышьклаԥшуаз иара.
Иахьыманшәалаз ҭыԥкгьы дашьҭан –
Усҟак деицралон дымцаха.
Зны ҩыџьа ахьеивысуаз аарла,
Дыԥшын мҩахәасҭакаҿ иара.
Убри ихы иархәан дигәдиҳәҳәаларц,
Иауазар... иагьылашьцароуп уа.
Иагьааиԥылеит амҩаҿ аҩыџьагь,
Аԥҳәыс дшьақәылкт ахаҵа ус:
«Сгәы иаанагоит сара, аҩыза,
Илуҭап амҩа ҳәа аԥҳәыс».
Зных, мардак лара данхалоз,
Длыхьӡан, иааникылт лыжәҩахыр.
Изгәаҭозма, данханагала,
Иҽлыдирӷәӷәалацәеит акыр.
Аԥҳәыс қәыԥш уссгьы илымкит,
Лҽынеиҟәҭха, лнапы ааимхны,
Ихааӡа ԥсышәак аакарҵәаны,
Лгәаблаа хьанҭа наилыркит.
Ҭенгиз, Кавказтәи арԥыс, уаҟагь
Аԥҳәыс ԥшӡа дышиааиз ибеит:
Агәаблаа даҵазза хыхь дыхәнеит.
Мчыбжьык игәнига-хьааигон цәгьаҵәҟьа,
Иԥсахы зынӡа еиҟәнарҷҷеит.
Ҩымш ааҵуан еиԥш иҩызцәа дрылҵын,
Ҵла хаџьаџьак еилаџыхк дазнеит,
Еразнак иҩнапык ааиҵихын,
Иааигәыдкыл инеиҟьа-ҩеиҟьеит.
Ахаҵа – зымч агарҭа змам иоуп,
Махәқәакгьы иаарылиргеит аҿҿа:
«Ааи, абас снапаҿы бҟалароуп.
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Иалкаау. Ажәеинраалақәа. Апоемақәа. Ажәабжьқәа - 09