Latin

Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 03

Süzlärneñ gomumi sanı 3319
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2075
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
Сара усҟан «Аҿатә уаа» ҩны салгахьан, аҩны ишьҭан.
Уи рдыруан сҩызцәа, иара Артиом дналаҵан, аус анадзулоз хқәак иасырԥхьахьан, ргәаанагара здыруан, аха
уажәтәи сҭагылазаашьа зеиԥшраз ала са истәыз цәаҳәак,
сыжәла аҵаргылан ишызҭымҵуаз здыруан азы аӡәгьы
идызгаломызт.
– Сара издыруеит уроман ҩны ушалгаз, – ҿааиҭит
ҩаԥхьа Артиом. – Хык ҳазнаугар, агазеҭ ианаҳҵап, – уаҳа
днахыкәша-аахыкәшо акәымкәа, ус ззин иман, дызқәиҭу
акы еиԥш иҳәеит.
– Ҟалашьас иамоузеи?! – сҳәеит сара, – иануҵаӡаргьы
убас уахьдырхәып… – наиаҭаскаанӡа, иара: – Инаги-инаги, настәи сара исусуп, – иҳәеит. Ажәакала, ҳаицәажәеит.
Уаҵәы захьӡыз, иара ишиҳәаз еиԥш, ароман цыԥҵәахак
аредакциа аҟны исыман снеит…
Ҩымшҟа ааҵуаны, агазеҭ ҭыҵзаргьы збап, изан­
ҵазаргьы ҳәа, даараӡакгьы сақәымгәыӷӡо аредакциа
сныдҵаалеит. Иашаҵәҟьаны, ацыԥҵәаха исҭаз агазеҭ
иануп, санынҩнала, иаасхаҵгылан иаасыдрныҳәалеит.
Сара, Артиом дабаҟоу ҳәа санразҵаа, обком ахь иԥхьан
дцеит рҳәеит. Мдыршьас иамааз изиԥхьаз. Аредакциа саадәылҵын сҿынасхеит, усҟан обком, уажәы
«Аусутә центр» ахьыҟоу акәын иахьы­ҟаз. Сара абанк
снаҩсын, апальма ашьапы сыҽнадыс­ҵан, сааԥшит,
Артиом дандәылҵуа дысба­ратәы. Ԥыҭрак­гьы аамҭа
цеит. Ус обком ашә даахыҵит. Атратуар ала аредакциахь иҿынаихеит, саргьы иаа­сырц­цакын снаихьӡеит.
Санынаихьӡа, – уабаҟаз? – даас­­ҿаԥшит, нас ԥыҭрак ҿымҭ
иԥсы ааивиган – уроман аҩ­батәи ахәҭа сықәшәартә
иҟаҵа, – иҳәеит. Сара иџьа­шьаны снаихәаԥшит, – иуар­
ҳәаз анаҩсану? Иара сзыз­ҵааз имаҳаӡазшәа, – уара
иџьоумшьаӡо нас, аԥ­хьаҩ уроман афырхаҵа дзыниаз
еилимкааӡакәа да­хьаанхо? – иҳәеит уаҳа иарҳәаз ҳәа
днала­нам­гала­кәа иаар­кьаҿны.
Ишиҳәаз еиԥш, ароман даҽа цыԥҵәахак назгеит, уигьы рацәак хара имгакәаны икьыԥхьит…
Баграт Уасил-иԥа уаҳа ацимҵеит, иҵегьы акыр
дтәан, ҳаргьы ҳҩагылан аџьабараҿы ҳнагылеит».
Баграт Шьынқәба иажәеинраалоу ироман «Аҿатә
уаа» раԥхьаӡа ацыԥҵәахақәа аныркьыԥхьыз аахыс акыр
шықәса цахьан, аполитикатә ҳауа иаҳа иҭышәынтәалан,
Хрушьчов «иԥсасирагьы» ииасхьан. Зны Артиом Аџыриԥа изааигәаз, аредакциа аҟны аус ицызуаз гәыԥҩык
налаҵаны акаҳуа инаҿыхәо, агаԥша нархьырсуа
«Нарҭаа» итәан. Ажәеи-ажәеи шеихырҳәаалоз, урҭ аамҭа
хьанҭақәа ргәаларшәо, аӡәи-аӡәи ирҳәоз хеибарҭәаауа
еицәажәон. Иара дрылаӡырҩуан, ажәа бжьамгала­
кәан амшын ахь ԥшырҭас икны, нас, ицәажәоз ихы на­
рықәикын ацәажәара даналага, итәаз ааизыӡырҩит:
– Ароман аҩбатәи ацыԥҵәаха агазеҭ иананыла, – дахымццакӡо, дааҭгыло итәаз даарылаԥшит. –
Сыздырам уи машәыршәа иақәшәоу, аха ахҭысқәа ус
иҟалеит. Ажәа шәзасыршьуазеи, обком ахь исыԥхьеит.
Ҵыхәтәантәизар ҟалап арахь сшьапы еихгара, уигьы сақәиҭны сыздәылҵыр ҳәа сгәы иаанагеит, амҩа
санықәлоз. Обком амаӡаныҟәгаҩ икабинет сныҩналеит,
иаргьы дҩагылан дысхаҵгылеит, нас иаахмырҟьакәан
зҵаарақәак сиҭеит, аредакциа иазкны, саргьы рҭак
ҟасҵеит. Ус, – Артиом, – ҿааиҭит аԥсышәала Тускаӡе,
(обком амаӡаныҟәгаҩс иҟаз) аԥсшәа цәгьамкәа иҳәон,
нас даҽазныкгьы сыхьӡ ааиҳәан, ус нациҵеит: – Иумуит аҩымҭа даҽа цыԥҵәахак анумҵар. Иарбан ҳәа
сызҵаауамызт, еилкаан, арахь иҳәашьа гәамҵрак адызбаломызт, иагьааџьасшьеит гәаныла, ас ихымҩаԥгашьа,
аха иаҵаз сзеилкаауамызт. – Иуҳәар, мап уцәаҳкыр ҳәа
уацәшәазар акәхап, – иааудырыртә ирониала иҳәаз
иажәақәа зызкыз зҵааразу, ҽԥныҳәазу, хьырхәразу дыршьа амамызт… Ажәак ала, уаҳа иаҳкьыԥхьыз аӡбахә
цәыримгеит, аамҭа игарц иҭахызшәа, ҩаԥхьа аредакциа ԥсҭазаара дназҵааит ауп – иаабжьаршәны телефонла дцәажәеит иааркьаҿӡаны, нас дҩагылеит. Саргьы
сыззыԥшыхуааз, – «бзиала» ҳәа наиаҳәан сындәылҵит
акабинет. Аха аиаша шәасҳәап, дызсыԥхьаз иаанагоз, иахыз-иаҵыхәаз сзеилкаауамызт, ас ирԥсыҽны
дахьсацәажәаз, – изакәхарызеишь ҳәа – схәыцуа гаҿала
сҿынасхеит. Ус, атипографиа снадгылеит. Иҟоу збап,
аномер ахьынӡанарцахьо, аԥхьатә ыҟазаргьы сҳәан,
сныҩналеит. Ашә сынхыҵуан еиԥш, дысзыԥшызшәа
анбанҟәшәаҩы днасԥылеит – абар иҳәан, – бӷьыцк насиркит. Сара – иааџьашьаны снаиҿаԥшит, иара ихы гәыбӷан
аиҭозшәа, ус иҳәеит: – Абыржәы дындәылҵны дцеит обком аҟнытәи иааз ауаҩы – уи анбанқәа ахьысыҟәшәоз
днасхагылан, сызҿыз сааҟәихын, абас исирҟәшәеит, –
иҳәеит. Сара ақьаад исиркыз, ианыз уажәоуп санаԥхьа:
«Аҭакзыԥхықәу аредактор иусқәа назыгӡо А. Миквабиа». – Абас ианиҵалааит агазеҭ, – ҳәа ажәа нижьит
обком аҟынтәи иааз, – иҳәан, анбанҟәшәаҩгьы иус ахь
дцеит. Ишԥашәасҳәари сшыҟалаз, нас усҟан ауп схаҿы
ианааи, обком амаӡаныҟәгаҩ, «хаала» дгәыбзыӷӡан
дысзацәажәоз иаанагоз…
…Ужәлаҵәҟьа,
уара
уақәиҭны,
ишуҭахыз
ианыузымыҩуаз аамҭа…
…Ар ирнымиац дхаҵа ӷәӷәоуп...
...Аԥсуа жәлар рдоуҳа ӡышон, ишабон…. Иреиӷьыз
рҵеицәа рлахьынҵа бааԥсы ишаниаз рдыруан, рнышә
напы ахьыҟаз рыздыруамызт. Амилаҭ культура
хәаҽын, уарла-шәарла акьыԥхь збоз шәҟәқәак, урҭгьы
аидеологиатә дамыӷ иарганы, алаԥш «ҵары» иҵыргон.
Аҿар, ҩба-хԥа абиԥара, рхатәы бызшәала изыҩуамызт,
изаԥхьомызт, изыԥхьаӡомызт.
Абас аԥсуа милаҭ аԥылеит 1953 ашықәс ааԥынра.

Амилаҭ хәышҭаара – арадио
Ишаабоз амилаҭ культура хәышҭаара арԥсаҳәеит
иара убри ашықәсазы аусура иалагаз Аԥсуа радио аԥсуа
редакциа. Ҩаԥхьа Аԥсны иналаҩит: «Ицәажәоит Аҟәа!»
Абриаҟара шықәса (15 шықәса агьаагымхо) Аԥсуа радио,
аԥсуа бызшәада ицәажәон.
Аԥсуа радио ашықәс ԥхьаӡара ҿыц изнылаз, уи
зшьаҿа ацеихызгаз, иара Артиом Аџыр-иԥа аԥхьа днаргылан русура ҳалацәажәаанӡа, маҷӡак иааркьаҿӡаны
акәзаргьы, сазааҭгыларц сҭахуп амассатә информациа
ахархәагақәа ируакны, арадио аиҿкаара аҭоурыхи урҭ
рыбжьара уи иааннакыло аҭыԥи.
…Анаукеи атехникеи рҽеиласарҭа иахылҿиаауа
иџьашьахәу, иршанхагоу аартрақәа ируакуп арадио.
А-20-тәи ашәышықәса ахи-аҵыхәеи рыҩныҵҟала аинформациа аихшареи, аҭыԥан «анагареи», атехникатә
ҩаӡара ахархәарала, зегьы реиҳа изырласуа амассатә
информациа ахархәагақәа иаараԥхьагылеит иара. Иахьа
макьанагьы, уи иамоу аԥыжәара шамац иааиуеит.
Амассатә информациа ахархәага ҿыц – арадиоҭара
ашьақәгылара, иара иазалхыз аҭоурых ҭыԥ иаԥсаҵәҟьан
иааннакыларац азы аамҭа аҭахын, арҿиаратәи
атехникатәи усеилагӡатәқәа рацәаны имҩаԥгатәын.
Нас уи алҵшәа, аефир ажәа ашьақәгылашьа ианыԥшыр
акәын, аҳәашьа, акьыԥхь ажәа еиԥшымкәа, аха мыцхәык
иацәыхарамкәа, ишьақәыргылазар акәын. Урҭ ралыршаразы акьыԥхь иԥнашәахьаз, аԥхьаҩцәа ирылаҵәахьаз
ажурналистика ажанрқәа «абжьы рхалар» акәын, арадио
«ахыц иҵгатәын», урҭ инарыцлар акәын иара «иатәыз»,
иӡырызгоз, «ҭынхара» азызуаз арадиожанрқәа.
Урҭи егьырҭ азҵаара рацәа ицәырҵуази рызегьы
рҭышәныртәаларанӡа иҟан иуадаҩыз аԥшаара, аимакаиҿак зхылҵуаз аилибамкаарақәа, аиҿыхарақәа. Аха урҭ
зегьы Асовет Еидгылаҿы иааиқәнартәеит 1933 шықәса
азы ирыдкылаз Жәлар Ркомиссариат Асовет ақәҵара. Уи
аҟны иаахҵәаны иазгәаҭан: «Зегьеидгылоутәи арадиокомитет анапаҵаҟа еизакхарц арадиоҭара амҩаԥгара
иадҳәалоу арҿиаратәи атехникатәи хархәагақәа зегьы».
Реидҵара, иаку напхгарак ахь риагара иалнаршеит арадиокомитет арҿиаратәи атехникатәи мчхара ашьҭыхра,
иара убасгьы уи анапхгара.
Еиқәаҳаԥхьаӡаз ауадаҩрақәа зегьы аныԥшит Аԥсуа
радиогьы.
Аԥсуа радио аусура иалагеит ҳәа иԥхьаӡоуп 30тәи ашықәсқәа рылагамҭаз. ЦИК Аԥсны Апрезидиум
ақәҵарала, 1932 шықәса апрель 30 рзы еиҿкаан Арадиокомитет. Уи ақәҵарала ареспублика ахи-аҵыхәеи
арадиоҭара иадҳәалаз азҵаарақәа зегьы рыӡбара
арадио­комитет анапхгара рнапы ианҵан. Аха иара убри
ақәҵара аҟны аҩбатәи пунктны иарбан: «Аԥснытәи акомитет Қырҭтәылатәи арадиокомитет анапаҵаҟа иҟоуп,
аусуратә планқәа, афинансқәа аҭыԥантәи абиу­џьет
аҟнытәи ишазоушьҭхогьы, Қырҭрадиокомитет ишьақә­
нарӷәӷәоит». Абасала, «Аԥсуа радио», ишырҳәо еиԥш,
«амгәарҭа ишҭаз», аиха амраӡакәан адыԥшылара ала­
хьынҵахеит, уи ақәҵара аҩбатәи апункт ала. Нас, уи
шықәсык акәым, хәба ракәым, жәаба ракәым ус иааиуан Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра (1992–1993 шш.)
иалагаанӡа.
Амилаҭ арҿиаратә хәышҭаара аҽеиҿкааны аусура,
амалахазгьы хықәкыс ирымамызт Қырҭрадиокомитет
анапхгареи, урҭ ирыҵазҳәози.
Иџьашьатәума, нас, 1937 шықәса алагамҭазы Аԥсны
аиҳабыра Қарҭнтәи адҵа нагӡо Аԥсны арадиокомитет аԥыхразы ақәҵара ирыдыркылаз. Аха иџьашьатәу,
изыхдырҟьаз ауп: «Аԥсны арадиостанциа ргылам».
Арадиоҭара Аԥсны аҿиара иалагаанӡа иазхәыцны, Аԥсны
аиҳабыра, хаҭала Нестор Лакоба, Москвеи Қарҭи официалла уи аргылара знапы ианыз, рышә «ҵихаахьан».
Аха изаҟаразаалак уи аӡбара нақәацарак амауит.
Уи азҵаара зырцыхцыхуаз рыцхраара ацымхәрас,
уи аԥшьызгаз Нестор Лакоба «ажәлар драӷоуп» ҳәа
анрыларҳәа, данҭадырха, дзыхӡыӡаауаз, дызхылаԥшуаз
арадиокомитет аркра, уажәшьҭа уадаҩрак аламызт. Уи
ақәҵара инақәыршәаны, Аԥсны арадиоҭара Қарҭынтәи
ахылаԥшраз Аҟәа днадыртәеит уи ахаҭарнак.
Уигьы азмырхакәа, Аџьынџьтәылатә еибашьра
ду ианалага, Аԥсуа радиокомитет аусура ааныркылеит. Аха араҟагьы иџьоушьаша, иара убри ақәҵара
инашьҭарххны Қарҭынтәи иаарыцҳауеит арадиоҭарақәа
қырҭшәалеи урысбызшәалеи ирылагатәуп ҳәа. Ишаабо
еиԥш, аԥсышәала ишалагатәыз «рхашҭит».
Абасала, аибашьра аилашымҭаз, аӷа хәымга
иҿагылан еибашьуаз ирывагылаз аԥсуаа рҵеицәа,
атәыла дуӡӡа зыхьчоз, зхы ақәызҵоз рбызшәа рҿырхит,
рбызшәа аефир иаҭәарымшьеит. Қарҭаа, аибашьра аилашыкьымҭазгьы, ирхашҭуамызт аԥсуа бызшәа
ишашьклаԥштәыз, ишаԥырхагахатәыз…
1954 шықәса март мзазы Артиом Аџыр-иԥа Аԥсуа
радио дазыхынҳәит. Уаанӡа, аамҭала амаҵ азызуаз Иван
Амҷба ҩаԥхьа «Аԥсны ҟаԥшь» аредакциахь дгьежьит,
иара, ишаҳҳәаз еиԥш – арадио ахь.
Артиом Аџыр-иԥа, усҟан иҭәымҭа дҭагылан, инагаз жур­налистны дыԥхьаӡан, ихьӡ-иԥша ыҟан. Иара
ибзиаӡан идыруан ишьаҿа ахьеихигаз арадио зҭагылаз,
дызҵалоз аидара шаҟа иуадаҩыз, ихьанҭаз. Нас, аамҭа
анца, зны-зынла игәаларшәо, дахыхәмаруашәа иҳәалон:
«Аамҭала ҳәа сахьааиз…» Аха уи ус ишиҳәаҵәҟьоз
еилкаатәымызт, избанзар, арадио ааныжьны дышзымцоз, ус иара ишицәаҩамыз, иаргьы изаиҳәозгьы
ибзиаӡан ирдыруан.
Абас иалагеит Артиом Аџыр-иԥа изы даараӡа
ихьанҭаз, иԥышәа, идырра, иуаҩра, игәыбылра зегьы
здиҵаз, иааиԥмырҟьаӡакәан 30 шықәса инареиҳаны
ихатәы ԥсҭазаара изаҩызахаз «Аԥсуа радио» амаҵзура.
Аусураҿы зегьы ирзыԥштәын. Иашоуп, аполитикатә
ҳауа «аҟәандара» унарбон абарометр, аха уи иахьа, нас – уаҵәы, маҷӡак аԥша аақәацар, ҩаԥхьа амш
«аҽеи­ҭанакыр» алшон. Аполитикатә хынҭа-ҩынҭара
ааиқә­тәар, ҩаԥхьа, Қарҭ, Кремльтәи акабинетқәа
рҟны изықәгәыӷуаз «бла хаак» инҭаԥшыр, Қарҭнтәи
«ацәқәырԥа» ҿыцқәа неишьҭала-неишьҭало Аԥсныҟа
рҿаархо иалагон.
…Аха макьаназ, ҩаԥхьа аԥсы ахалон милаҭ рҿиа­
ратә хәышҭаарак – ҩаԥхьа Аԥсны иалҩуан «Ицәажәоит
Аҟәа!» Ажәытәӡа, анкьаӡа зны «Иахәалак, иахәалак!» ҳәа,
ажәлар еизызгоз абжьы еиԥшха инацлон Смыр Гәдиса
ифырхаҵара ашәа, амелодиа-хыртыга.
Абар, урҭ амышқәа шигәалашәо апоет Терент Ҷаниа:
«Усҟан, сара Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә
арҵаҩратә институт аҩбатәи акурс аҟны аҵара сҵон.
Усҟантәи ашықәсқәа рзы «Аԥсуа радио» ацәырҵра
ныҳәа дук еиԥш иазыԥшын ҳара ҳажәлар. Ашьыжь асааҭ
жәеиза рзы минуҭқәак шагыз, иара убас, ахәылԥазы
асааҭ фба рзы Кремльтәи акурантқәа реиԥш игон
жәлар рашәа Гәдиса амелодиа. Ҳара, астудентцәа,
ҳахьыҟазаалак џьарак ҳаиқәшәон, ма Аҟәатәи ақалақьтә
Совет аԥхьа игылаз ашьаҟа ахаҿы, ма астудентцәа
рзеиԥшнхарҭа ашҭаҿы, уаҟагьы ааигәа уи аҩыза ара­
дио­хылԥа кнарҳаит. Уамашәа иубаша, шамахамзар
«Аԥсуа радио» адырраҭарақәа зегьы ирылагон наплакык – ацәаҟаҵареи ашьаҵаӡахырҭеи Аҟәатәи ркомбинат аҟнытәи иаагаз аинформациа ала. Уи иаҳаракгьы
изыхҟьоз, аҳҭнықалақь аҿы иҟаз ааглыхратә наплакқәа
иара ахьреиҳаз акәзаарын».
Адырраҭарақәа аформаз аԥсышәала ирылагон.
Жәа-минуҭк рышьҭахь ақырҭшәахь ииасуан. Убри ала
иҳарҳәарц рҭахын аԥсшәа аԥыжәара арҭозшәа. Аха уи
еижьаган, аидара ӷәӷәа иаҵаз ауаҩы маҷк ԥсааивгарак
иааиуаз иаҩызан. Ааигәаӡа ауп «Аԥсуа радио» аԥсы­
шәала ацәажәара ианалагаз, уаанӡа, Қарҭтәи адырра­
ҭарақәа азханы ирыԥхьаӡон. Сталин иԥсра Қырҭтәыла
ашәы ашәнаҵеит, Аԥсны аԥсгара аамҭа аиоуит.
Аидара иаҵоу… ԥсеивгарак анаиоуа...
Нас, уи аԥсеивгара ахы ишԥархәатәыз? Нас иааивагылада уи аԥсеивгара аамҭа еиҿкаарала ахархәаразы?
Иара Артиом Аџыр-иԥа уаанӡагьы радио­ԥы­шәакгьы
иман. Убри азы акәзаргьы ҟалап редактор еиҳабыс
инаԥхьатәу ҳәа азҵаара анцәырҵ – аԥыжәара зарҭаз
икандидатура.
30-тәи ашықәсқәа, Москваҟа аҵарахьы дцаанӡа,
уахьнтәи даныхнҳәгьы, иналаршә-ааларшәны арадио
ахь днарԥхьон, усҟан ишырҳәоз еиԥш, «арадио­лек­
циақәа» рыԥхьараз. Ус еиԥш анапынҵа аԥсахара зыӡ­
боз апартиа абком акәын. Ажәакала, арадио аусура
далаԥшхьан.
Аибашьра ашьҭахь аԥсуа ефир раԥхьаӡа имҩаԥигеит
апоет, ажурналист Алықьса Џьонуа «аи­башьҩы – апартизан». Агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» аҟны аус еицызуаз Артиом Аџыр-иԥеи иареи арадио аҿгьы инеивагылеит.
Урҭ дрывагылан Елена Гәынба, «Аԥсны ҟаԥшь» аҟны
лжурналисттә ԥышәа арадио ус адҵара дазхиан.
Аҭыԥан изҿыԥшышаз, ԥышәак зҿырҵаашаз дыҟа­
мызт. Зегьеидгылоутәи арадиокомитети уи еидна­
кылоз ареспубликақәа ркомитетқәеи русура уи аамҭаз
«ҽаԥарак» ҟарҵахьан. Аха урҭ русушьа, рԥышәа аҭ­
ҵааразы ацара-аара, ма, рхаҭарнакцәа рааԥхьара, аима­
дарақәа рыбжьаҵара иашьҭаӡамызт аҭакзыԥхы­қәыз
аофициал уаа. Арахь, дара аҭакзыԥхықәыз аҩыз­цәа
инақәырӷәӷәаны – арадио иааннакыло ароль, аидеиатә
ҵакы ҳәа – иаарыдгылеит.
Елена Владимир-иԥҳа Гәынба илгәа­ла­ларшәон
иуадаҩыз, аха агәыӷра зцыз урҭ амшқәа.
– Раԥхьатәи ҳдырраҭарақәа… – акы ахылҳәаарц
шылҭаху ҩашьом, илныԥшуеит, аха агәалашәара дыхнахуеит, дшалагаша лханаршҭуеит – иахьа амикрофон
иашьцылеит аҿар, аус шыруагьы сгәаԥхоит, гәахәарыла
сырзыӡырҩуеит, амала маҷк амикрофон иацәшәозар,
рҭакԥхықәра иаҳа ишьҭнахрашәа сгәахәуеит аха, ных,
уажәтәи аҿар рус рдыруеит, – ҩаԥхьа лажәа ааҿахылҵәеит
уаҳа ахылымҳәаарц акәхап, даақәԥсычҳаит – аха ҳара,
ҳара, амикрофон ҳацәшәон. Амикрофон аартуп! ҳәа –
аоператор ибжьы анаагалак, зны-зынла сзыҿцәажәоз
сызиазҵаауаз азҵаарақәа схашҭуан.
Иуадаҩын, аха иҿыцын Аԥсуа радио азы астудиа нҭыҵтәи раԥхьатәи анҵамҭақәа рыҟаҵара, –
илгәалалыршәоит Елена Владимир-иԥҳа, – ихьанҭаз, аӡә
ихала измырқәацоз амагнитофон иацзар акәын аоператор, акорреспондент акьыԥхьга машьынка иман. Аԥсуа
нбан анырԥсах, аԥхьара рцәыуадаҩын анапылаҩыра,
амикрофон аҟны иқәгылоз итекст кьыԥхьтәхон шамахак акәымзар. Абас, амашьына ныҟәцаҩы дналаҵаны,
хҩы-ԥшьҩы иреиҵамзар акәын араион ахь еиццоз.
Агәыԥ дацын, напхгара азиуан, акы дахнамгозар Артиом
Аџыр-иԥа. Уи ҳусура зегьы дахылаԥшуан. Исгәалашәоит,
иқәсхьаз ҳтехника заҟантә «мап» аҳәахьаз! Заҟантә, ҳхы46

ҳгәы ҳахаԥжәо, ҳзызцаз ҳус ҳзыҟамҵакәан ҳхынҳәхьаз…
Маҷ-маҷ аԥышәа, аицнагара аус ҭнагон. Арадио­
ҭара­қәа рыкәша-мыкәша азыӡырҩцәа ргәаа­нага­рақәа,
рзеиӷьашьарақәа ԥхьаҟа изызхәыцтәыз рҳәон. Асту­
диаҿы ражәеинраалақәа ирыԥхьон апоетцәа, ашәҟәыҩ­
ҩцәа, апублицистцәа – ранҵамҭақәа.
Апоет Терент Ҷаниа раԥхьа арадио ахь дшааиз абас
игәалашәоит: «Зны, еицырдыруаз аԥсуа публицист
Гьаргь Жанаа сицны арадио аҿы снеит. Х-редакциак
еидызкылоз ауада ҳныҩналеит. Ари ахыбра гылоуп иахьа Аиааира ахьӡ зху амҩаҿы. Уаҟа, арадио редакциақәа
ирҷыдангьы иҟан аимадара, ақалақьтә ҳа. Артиом Аџыриԥа наԥшыхақә дыздыруан. Ауада арыӷьарахь дтәан
аиҳабыра рҳәатәхымԥа Владимир Панов (аурыс редакциа аредактор), анаҩсан дтәан (ақырҭуа редакциа) аредактор Адам ҳәа зегьы изарҳәоз Адамиа. Уи икьыԥхьҩи
иареи аус аныруаз, даара инахаран угылазаргьы рыбжьы
уаҳауан. Аха урҭ ирыҵахомызт Амқәаб ибжьгьы.
Гьаргь сара сеиҳа дырдыруан, шықәсык аҟара ҵуан
уахь аинформациақәа неигозижьҭеи, днареихырхәан,
аԥсшәа реиҳәеит ауада иҩнатәаз зегьы. Абласаркьақәа
зман агәҭа итәаз ахаҵа днаҳхаҵгылеит. Уи Артиом Аџыриԥа иакәын. Гьаргь инаигаз аинформациа уи иаԥхьа
инықәиҵан, сара сахь даахьаԥшит. «Артиом Аџыр-иԥа,
абри аҷкәыни сареи курск аҿы ҳаидтәалоуп, аинститут
алитературатә ҭӡыгазеҭ редакторс дамоуп, акружок аусура иазкны информациак шәиҭар иҭахуп» – иҳәеит.
Артиом Аџыр-иԥа ибласаркьақәа аамихын, ичабра
нархьшьны, иблақәа инариҭан, днасҿаԥшит, нас астол
даахыҵын, дааскьаны снапы аасымихит.
– Ҳкорреспондентцәа рхыԥхьаӡара иацлеит! –
лыбла­қәа алахҿыхра рхубаало дааҳалаԥшит зхы пату
ақә­ҵо итәаз ԥҳәыс еинаалак. Уи Фениа Мад-иԥҳа Оҭырба
лакәын. Аиашаз, усҟан уахь, арадио ахь, аинфор­мациа
назгоз ҳҩызцәа – астудентцәа маҷ­ҩы­мызт: Владимир
Анқәаб, Анатоли Возба, Шьоҭа Адлеиба, Мақс Барганџьиа
уҳәа аӡәырҩы ыҟан. Уажәы урҭ снарыцлеит саргьы».

Арҿиара амҩа
– Адырраҭарақәа иаҳа арадио «фҩы» рхыло иала­
геит. Зны, иҭшәаҟаҟараӡа иҟаз астудиаҿы рацәак сыҽ­
ӡырымгацәакәа атексти амузыкеи «еилаӡҩо», инеи­
ҿыбаауа амонтаж саҿын, – игәалаиршәоит 50-тәи ашықәс­
қәа рзы абжьы операторс аус зуаз Гоги Канделаки, – ус
Артиом Аџыр-иԥа даасыдгылт, уи ҿымҭ сызҿыз амонтаж
дахәаԥшуан. Сара иагьаасцәымӷхеит, избанзар, анапхгара гәыҩбарала иахәаԥшуан усҟан, иаҳарак аестрадатә музыка, ицәыргатәым, ауаа идырҳатәым маӡак аҵамзааит
ҳәа иҭырԥшыхәаауан, гәрамгарҭас икны.
Сара усҟан Артиом Аџыр-иԥа ашьҭахь дшыздырыз
еиԥш, иааигәаны дсыздыруамызт азы иааџьасшьеит,
– иҟоу удыруоу, узҿу, алаҳәарақәа дырлахҿыхуеит
сгәахәуеит ҳәа, – дагьсазҵаазшәа ианиҳәа.
Исыздырам, иахьа уажәшьҭа, урҭ арадио алаҳәарақәа
згәалашәо, аха усҟан иҿыцын, иргәаԥхон азыӡырҩцәа.
Ақалақь акинотеатрқәа рҟны акиносахьақәа рсеансқәа,
афилармониа аҟны аконцертқәа, атеатр аспектакльқәа
ианрылагоз рылаҳәара иахырҟьамыз амузыка ласы
наҵа­ҵаны, иахьала уахәаԥшуазар, иџьаумшьо, усҟан
азы ихҭысын.
Гоги Канделаки 50-тәи ашықәсқәа рзы Аԥсуа радио атехникатә маҵзура иаҵагылаз дыруаӡәкуп, акыр
шықәса инеиԥынкылан операторс аус иуан, ира­цәа­
ӡаны абжьы «рхаиҵеит» адырраҭарақәа, аконцерт про­
граммақәа, раԥхьатәи арадиоспектакльқәа.
Аԥышәа змази, иазыҟаҵази ажурналистцәа рҽеи­
дыр­кылон арадио акәша-мыкәша. Терент Ҷаниа аԥхьа­
гьы, ишаҳҳәахьоу еиԥш, «аԥшәмара» никылахьан, нас
еицырдыруа публицистны иҟалаз, агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь»
иаҳа ихадаз аҟәша иахагылаз, зуаҩышьа хааз, зажәа
еиҿартәышьала, аҳәашьала даҽаӡәы иламҩашьоз Гьаргь
Жанаа. Сгәанала, Артиом Аџыр-иԥа иаамышьҭахь
«Аԥсуа радио» аҿы, иахьа ишырҳәо еиԥш, уи раԥхьатәи
«аеҵәақәа» дреиуан, зхатәы радиозыӡырҩцәа змаз
журналистын. Уи рҿиарала иалаирҵәаз, итрадицианы «Аԥсуа радио» иазынхаз адырраҭарақәа рацәоуп.
Акы заҵәык – «Аԥсны апионер» – ахәыҷқәа ирызку
адырраҭара аиҿкаареи амҩаԥгареи ахьаԥшьигаз мацара
азгьы ҳаԥсуа журналистика аҭоурых дазынхоит.
Акыр шықәса «Аԥсуа радио» дадҳәалан рҿиарала
иахьа еицырдыруа апоет, ашәҟәыҩҩы Гьаргь Гублиа.
– Қарҭ ауниверситет салган санаа, Аҟәатәи апеда­
гогтә ин­ститут аҿы аусура салагеит, игәалашәоит
Гьаргь Константин-иԥа. – Артиом усҟан Аԥснытәи
АССР арадиодырраҭара комитет ахь диаргахьан. 1955
шықә­сазы дсыԥхьан сиган, дикторс сҟаиҵеит. Уи сусура хадаҿы исԥырхагаӡамызт – шьыжьи хәылбыҽхеи
ракәын уахь санныҟәоз. Артиом дазыҳаҵҳаҵо адырра­
ҭара аматериалқәа еиқәиршәон, ихаҭа ианҵагатә аппарат аашьҭыхны ақыҭақәа рахь дныҟәон, дырҭаауан
аколнхарақәа, анаплакқәа, аҵараиурҭақәа. Еиҿикаауан
ауаа рықәгыларақәа. Адырраҭарақәа рҿы ҷыдала
хшыҩзышьҭра риҭон алитература, аҟазара. Лассылассы ашәҟәыҩҩцәа арадиокомитет иаҭаауан, иани­
ҵон рҩымҭақәа. Апропаганда рзиуан, ишысҳәаз еиԥш,
алитературатә хәылԥазқәа Гәдоуҭа, Очамчыра, Тҟәар­
чал уҳәа ашәҟәыҩҩцәа дрыцны дцон, ианиҵон, арадио­
зыӡырҩцәа идирҳауан урҭ рықәгыларақәа.
Исгәалашәоит, Лыхны, Тамшь, Аӡҩыбжьа уҳәа ашә­
ҟәы­ҭирақәа зыцны имҩаԥысуаз ахәылԥазқәа. Артиом
Аџыр-иԥа ашәҟәыҩҩцәа ирзааигәаз интеллигентын.
Игәалашәара ҳаҭырқәҵарала иазныҟәатәуп, зырҿиаратә
ҭынха ырӡтәым, изхаҵгылатәу аҵеицәа дреиуан. Уи
хәашь­ра змамыз уаҩны наӡаӡа даанхоит изааигәаны
дыз­дыруаз ауаа ргәаҿы.
Астудиа аҩныҵҟатәи аусура аҩаӡара ахьынӡа­шьҭы­
ҵыз зныԥшуа акәны иҟалеит алитература-музы­катә
дырраҭарақәа реиҿкаара. Терент Ҷаниа 50-тәи ашықәс­
қәа рынҵәамҭа инаркны акыр шықәса «Аԥсуа радио»
амаҵ азызуаз, ажанр рацәа (ҳрадио азыҳәан) иалазгалаз
авторуп.
«Ибзиаӡан исгәалашәоит, 60-тәи ашықәсқәа рыла­
гамҭаз, сара «Аԥсуа радио» иазсырхиаз амузыкатә
дырраҭара. Уи атекст ҟаҳҵеит аԥсуа жәлар рмузыка
абзиабаҩы Иван Кортуеи сареи. Раԥхьа ҳаалаган иаҳҵеит
ажәлар рашәақәа: «Ахра ашәа», «Аиба иашәа», «Озбақь»,
«Ахәра ашәа» уҳәа рҭоурых, ақьаад ианаҳҵеит. Нас
ашәа аҭоурых ҳәаны ашәа нацҵо мацара алитературамузыкатә дырраҭара еиҿаҳкааит.
Ари раԥхьатәи музыкатә дырраҭаран «Аԥсуа радио» аҿы, 30 минуҭ ицон. Азыӡырҩцәа ргәы иахьахәоз
лассы-лассы аефир ахь амҩа арҭон. Сара усҟан жур­
налист қәыԥшын, раԥхьатәи алитературатә-музы­
катә дырраҭара иарҭаз ахәшьара сыхнахзар акәхап,
Артиом Аџыр-иԥа иабжьгарала салагеит даҽа дыр­
раҭарак аҟаҵара. Уи иахьӡын «Баграт Шьынқәба
иажәеинраалақәа рлирика». Уаҟа ахархәара рызун
«Кофҭа шкәакәа», «Сыԥшалас», «Амҳаџьыраа ргарашәа»
уҳәа ажәеинраалақәа, ашәақәа, акомпозиторцәа Иван
Лакрба, Ражден Гәымба иаԥырҵаз, ишаԥырҵаз зҳәоз
рықәгыларақәа ацҵаны. Ари адырраҭара згәаԥхоз
даараӡа ирацәаҩын».
60-тәи ашықәсқәа рылагамҭаз Аԥсуа ефир
арлахҿыхит аҿар ирызкны излагаз адырраҭарақәа. Уи
еиҿыркаауан иахьа еицырдыруа апоет Борис Гәыргәлиеи
ашәҟәыҩҩ Џьума Аҳәбеи.
– Ауниверситет ажурналистика афакультет салган
«Амцабз» аҟны аусура саналагаз ауп, – игәалаиршәон
Борис Гәыргәлиа. – Ажурнал ахәыҷқәа иахьыртәызи
аҿар иаҳа иахьырзааигәази акәу, ҳредактор Мушьни
Аҳашбеи Артиом Аџыр-иԥеи рбзоурала арадио ахь снеира ҟалеит. Ажәакала, Џьумеи сареи ҳнапы ианырҵеит
аҿар ирызку адырраҭарақәа реиҿкаара. Усҟан арадио
алшарақәа маҷын, ҳԥышәагьы – иара убас. Аха аҿареи
агәаҳәареи неицылан напы аҳаркит. Џьумеи сареи акыр
иқәаҳҵеит иқәаҳхит – иҟаҵатәу, иутәу, иҳәатәу, аҿар
ирзааигәахаратәы еиԥш адырраҭара. Ҳәара аҭахума,
Артиом ицхыраара ҳнымԥшыр ҟаломызт. Иара иоуп
амузыка шәхы иашәырхәа ҳәа ҳабжьазгаз, уи иаҳа
иарлахҿыхуеит, азыӡырҩра аруадаҩуам иҳәеит. Акыр
аамҭа иаҳзыԥшаауамызт адырраҭара ахыртыга амелодиа афонограма, иаахҵәаны иуҳәозар, арадиокомитет афонограма амаӡамызт, нас акомпозитор Ражден
Гәымба ҳиҳәан, Смыр Гәдиса иашәа анотахь ииаганы
астудиаҿы иаҳзаниҵеит. Абас, 1961 шықәса азы напы
аҳаркит аҿар рзы адырраҭара.
– Иара убри амелодиа – ацәажәара инациҵоит
Џьума Аҳәба, – нас «Аԥсуа радио» азы ихыртыган акыр
шықәса. Адырраҭара зызкыз аудиториа аҿар реиԥш,
ҳаргьы, урҭ ирхаҭарнакыз, ҳакәын. Сара, Москва
алитературатә институт салган санааз акәын, ажурналистикахьгьы сыҽԥысшәон аҟнытә иансыдыргала, мап
ацәысымкит. Аԥхьа Борисгьы саргьы еицазҳархион
адырраҭара, мҽышала ицон. Нас Артиом Аџыр-иԥа
иҳабжьигеит Бориси сареи мчыбжьыла инеимда-ааимдо
еицазҳархиаларц.
Аҿар абас иҳаҵҳаҵо иваӷӷа ишгыло ибо даналага,
арадио алшарақәа азгәаҭаны, уи «агыдра» шьҭихуа далагеит Артиом Аџыр-иԥа.
Аҳәаанырцәтәи адырраҭарақәа
– Аԥсшәа, маҷ-саҷк ада усҟан ишысзымдыруазгьы, атекст исаҳауаз аинтонациала, издыруаз ажәақәа
сыцырхыраан исыриашон, – игәалашәоит Гоги Канделаки, – сусушьа игәаԥхазар акәхап, Артиом Аџыр-иԥа,
сгәысҽанӡамкәа, – иаарласны, аҳәаанырцәтәи ҳашьцәа
рзы адырраҭара ҳалагоит, – иҳәеит ҽнак.
1957 шықәса иахыгам, сгәанала, раԥхьаӡа уи азырхиара ҳаналагаз. Ақыҭақәа рахь ҳцаны, ҷыдала Артиом Аџыр-иԥа исценариа ала, аҳәаанырцәтәи ҳашьцәа
рзы адырраҭара иалахәыз рҿцәажәарақәа анаҳҵон.
Усҟан адунеи аҟны аидеологиатә еиҿыхарақәа иҟаз
ирызхәыцны, адырраҭара нырымкылартә, хҭынҟьак
ахылымҵыртә еиҿкаатәын. Уи ибзианы идыруан Артиом Аџыр-иԥа, ԥсыхәа ахьынӡамаз ираӡаны, абырҵкал
икылхны, «иахьнеиуазгьы» иргәаԥхартәы арҿиаратә
ҟазара шаарԥштәыз…
Атехникатә нҵашьа иацклаԥшны, урысбызшәала
(ус иаҭахын) атекст аиҭага нацҵаны Қарҭҟа ирышьҭуан
мызкахьы знык.
Ашәарҭадара амаҵзурауаа атекст ма ари, ма ани
иаҳәо иаанагои ҳәа иҭырҵаауан, иара ирнычҳауа (уаҳа­
гьы ԥсыхәас иҟааз) ажәа-ажәала, ҳәоула ирҵабыргуан
ргәы еихьызшьуаз.
Аха зегьы реиҳа иуадаҩыз, аефир ахь ицоу имцоу аилкаара акәын. Арадиоцәқәырԥа анцо аамҭа
шдырызгьы, радиодкылагак ала узазыӡырҩуамызт
(ус еиԥш техникатә еихәлапашьрак ыҟан). Изызкыз аҳәаанырцәтәи ҳџьынџьуааи ҳареи уажәы еиԥш
аиҭанеиааира ҳабжьамызт, ираҳауоу-ирмаҳауоу дырмызт, зны-зынла шәҟәы «ҟьалак» ма ҿык иҭыҵуа ҿык
инҭало «иҳаҳауеит»… ҳәа жәабжьны имааҩуазар.
Адырраҭара иалахьынҵаз, аефир ахь ицама-имцама аилкаара акыр дашьҭаҵааит Артиом Аџыр-иԥа,
аҵыхәтәаны дахылаԥшыртә аҭагылазаашьа аҟаҵара
илиршеит. Уи ишилшаз амаӡа иаҵоугьы, ус иаанхеит еилкааӡамкәа ҳара ҳзы. Идыру, урҭ ашықәсқәа рзы
Бақәантәи Амрагылара Наскьа атәылақәа рзы бызшәа
рацәала аҳәаанырцәтәи адырраҭарақәа зышьҭуаз,
зымҽхак дууз арадиостанциа аус ауан. Нас Қарҭынтәи
иаарыцҳауа иалагеит телефонла, – Артиом Аџыр-иԥа,
ицоит адырраҭара… ицоит… ҳәа – иргәамԥхаӡо. Иара
аҭакс, уи даарак ихьааӡамзшәа, дара абзиара дырго
драцәажәон.
Абасала, иахьагьы зусура еиԥҟьам аҳәаанырцәтәи
ҳашьцәа рзы адырраҭара иалаган. Иара ишиҟазшьаз
еиԥш, иҿыцыз ԥышәарак аҳасабала, аус адуланы, иагызиабзаз рҽеины, иҭышәынтәалеит анааигәахәуаз, ацҵара
зылшашаз надгалан рнапы ианиҵон иара дшахылаԥшыц
дахылаԥшуан.

Маҷӡак аҭоурых
1960 шықәса, маи 7, Асовет арадио амш иазкны
агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» ианиҵаз истатиаҟны Артиом
Аџыр-иԥа абас иҩуан:
«Абар уажәшьҭа х-шықәса ҵуеит Аҟәатәи арадиостанциа аусура иалагеижьҭеи. Иахьа уажәшьҭа ҳрадио
иазыӡырҩуеит Аԥсны араионқәа зегьы рҟны еиԥш,
ҳреспублика анҭыҵтәи ақалақьқәеи ақыҭақәеи рыҟны.»
Агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» 1957 шықәса ноиабр 5 азы
абас еиԥш алаҳәара анылеит:
Арадиозыӡырҩцәа дырдырразы!
«Ҳазну ашықәс ноиабр 6 инаркны Аҟәатәи арадио­
стан­циа аҭыԥантәи арадиоҭара иалагоит 50,7 метр
арадиоцәқәырԥала».
Анаҩсан алаҳәара аҟны иарбан адырраҭарақәа
бызшәала еихшаны рефир аамҭа.
Иара убри ашықәс (1957 шықәса, ноиабр 7) агазеҭ
«Советскаиа Абхазиа» абас еиԥш аинформациа аны­леит:
«Вчера в городах и селах Абхазии, а также далеко за ее
пределами тысячи радиослушателей впервые услышали
голос новой радиовещательной станции. «Внимание, говорит радиостанция Сухуми!
Открытие Сухумской радиостанции замечательный
подарок трудящихся Абхазии к 40-летию Великой Октябрьскои социалистической революции. По радио выступили Председатель Президиума Верховного Со­вета
Абхазской АССР А. М. Чочуа, заместитель Предсе­дателя
Президиума Верховного Совета Абхазской АССР Г. А.
Дзидзария.
Поэты А. Ласуриа, Ш. Акобия прочли стихот­во­рения,
посвященные 40-летию Великой Октябрьской социалистической революции».
Абриаҟара шықәса аԥсуа дырраҭарақәа азыркуаз
ирымпыҵкәкәааны аусура иалагеит Аԥсны анҭыҵгьы
азыӡырҩра алзыршоз арадиостанциа…
Ицеит 21 шықәса уи ашьҭахь. 1978 шықәса ноиабр 6, ахәылбыҽха асааҭ 7 рзы аефир ахь иҭыҵит Аԥсуа
телехәаԥшра ахыртыга мелодиа «Шәнеибац!» Иалагеит
«Аԥсуа телехәаԥшра» аусура.
Абасала, ноиабр 6 аԥсуа ефир азы имшуп.

***
Арадио апроблемақәа ирыцымлозар ирыгхомызт.
Иара злеибаркыз ала, иақәнагаз радиотехникада, аефир
ажәа «иахьнеиша» инеины аус «азуамызт».
Уи бзиахәӡа ирдыруан Қарҭтәи анапхгара (арадиокомитет знапаҵаҟа иҟаз). Хырқьиагасгьы «Арадио ҩны»
шәыздыргылааит ҳәа, Аԥсны аиҳабыра рахь аҽԥныҳәа
ҟарҵон, техникала аиқәршәараз шәеи­ҵаҳархом, нацыр­
ҵон. Аха урҭ ибзиаӡаны ирдыруан, ари азҵаара аӡбара
акәым, ҳалацәажәарагь шзалымшоз. Абас, «Аԥсуа ра­
дио» алахьынҵа инагӡаны иӡбымкәа, аентузиазми
апатриоттә цәанырреи рымчала иааиуан.
60-тәи ашықәсқәа рзы Аԥсны ателехәаԥшра аартра
убриаҟара проблема ирыдырҳәалон, убри аҟнытә, аинтеллигенциа шьардаӡак игәцараркит арадио. Артиом
Аџыр-иԥа иҟаиҵоз ааԥхьара ақәҿырҭуан, арӷьажәҩара
изыруан. Арадио ахь инеит аԥсуа сцена аеҵәақәа реиԥш
изыршеишеиуаз: Леуа Касланӡиа, Минадора Зыхәба,
Анна Аргәын-Конашок, Аазиз Агрба, Шәарах Ԥачалиа,
урҭ ирышьҭанеиуаз абиԥара рахьынтә: Софа Агәмаа,
Алықьса Ермолов, Амиран Ҭаниа, Уанчка Царгәыш, Олег
Лагәлаа, Вика Маан. Ианырҵеит аԥсуа театр аспектакль
хазынахәқәа: «Отелло», «Медеиа», «Аҳәынҭқар ҟьантаз»
рцыԥҵәахақәа, арадио сценариқәа рҩуан, иара Артиом Аџыр-иԥа иеиԥш Гьаргь Жанаа, Никәала Кәыҵниа.
Иқәиргылон арежесиор Дмитри Кәартаа. Урҭ зегьы иахьа «Аԥсуа радио» «Ахьтә фонд» иазынхеит.
Ашьапы иқәгылон амузыкатә концерт программа­
қәа, Хьыкәыр Палбеи Аниа Аҩӡба ихацдыркыз. Иахьагьы
гәахәарыла уазыӡырҩуеит Иван Кортуа усҟантәи ирадиокомпозициа «Амҳаџьыр», акомпозитор Кәасҭа Ченгелиеи апоет Терент Ҷаниеи агитараҿы еицынаргӡоз:
«Сылашара», «Абаҳча сыҵан» уҳәа, ирацәаны аестрада
шәақәа. Зыӡбахә ҳҳәаз рнаҩсан арадио аҟны аус руан
Анатоли Зыхәба, Џьулетта Коӷониа.
Иахьа еицырдыруа апоет, ашәҟәыҩҩ, акыр шықәса
ажурнал «Алашара» аредакторра азызуаз Никәала
Кәыҵ­­­ниа, урҭ ашықәсқәа игәаларшәо иҩуеит: «Дикторк
иаҳасабала, «Аԥсуа радио» аҟны аусура саналага, ис­
гәалашәоит, даараӡа исзааигәаз аӡәы иеиԥш сидикылеит
Артиом Аџыр-иԥа, иаразнакгьы уи иуаҩра, игәыразра
снырит. Усҟан иахьеиԥш «Аԥсуа радио» амаҵ азызуаз
ауаа рацәамызт. Зны-зынла Артиом Аџыр-иԥа иқәшәон
еиуеиԥшым аусқәа реилагӡара. Зны – дкорреспондентын,
зны – джурналистын, зных – ддикторын. Аҵыхәтәантәи,
иара зынӡаскгьы иусмызт, аха еиԥҟьарак ҟалар, адиктор џьара дахнагар, амикрофон инадтәалан аԥсышәала
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 04
  • Büleklär
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3291
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2311
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3332
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2263
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3319
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2075
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3284
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2224
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3369
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2329
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 4211
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2100
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3601
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2091
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3419
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2091
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3454
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2165
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3504
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2152
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3485
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2150
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3443
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2128
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3494
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2271
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3581
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2026
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3485
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1980
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3513
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1998
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1980
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3509
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1961
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3570
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2092
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Артиом Амқәаб: иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 656
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 488
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.