Latin

Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 28

Süzlärneñ gomumi sanı 3287
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2155
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
ааҭызгеит. Саԥхьа инықәҵаны иаахсыртызар, инықәсхьаз
напхазқәан илаҳәаз.
— Ашьхарԥатә улица ахьынҵәо ааигәара ажра ишҭажьыз
аучасткатә инспектор ибеит.
— Анапхазкәа аунҵәаху?
Акы аарылхны иааныскылан, сарӷьа напы инахасҵеит. Аханы иԥжәан, снацәкьыс ааԥшуа. Уи иахьааԥшуаз Витиа инеисырбеит.
— Абри унацәкьыс аҭыԥоуп аҭаҳмада иаандаҿы ашьҭа
анзырҵа.

— Анацәкьысқәа еиԥшу маҷума? — иахьцалак, ишакәзаалак
дсықәшаҳаҭхомызт.
— Иеиԥшу ыҟаӡам. Аҩыга иусҭази ианызи еиԥшхеит. Сгәы
иаанагоит ҳаԥхьаҟа апрокуратура аусеилыргаҩ иҿы уаннеилак, аҿырԥштәы ҟаиҵар, агәра унаргап. Уи анацәаҭыԥқәа
рыдагьы, аанда схыҵып ҳәа анугәиҭаз, аулицаҿы ҷкәынаки
ӡӷабки игәыдибакыланы ишгылаз ануба, ухынҳәит. Усҟан аӡӷаб
улбеит. Уара ауҭраҿы уԥшын дара рҿынархаанӡа. Архәара
ианаавала ауп, аанда уанхыҵ. Аҷкәын иӡӷаб днаскьаганы
даныхынҳә, аулица анҵәамҭаҿы ушнеиуаз днаушьклаԥшит.
— Ахарантә?!
— Ииашаны, акыр бжьан.
— Усҟак шыбжьаз уи сара шсакәыз идырт?
— Автобус ушақәтәаз ибеит. Уи ныҟәызцоз дҳаԥшааит.
Упатреҭ аниҳарба, уидырит.
— Ҵаара ԥхашьарам, спатреҭ абаажәга?
— Аус ахьыууаз, акадрқәа рыҟәшаҿы.
Асҵәҟьа дазыԥшымызт. Еиҭа акы сҳәоит ҳәа далаган, сара
изымуит.
— Уҿы иааҭашәо ала ухы узҿыхӡом. Афакткәа иаагоу азхоуп уаанкыларазы. Ус анакәха, ҳара ҳус нагӡоуп. Уажәшьҭантәи
аус апрокуратура иртәуп. Уа ируалуп шәҟәыла ишьҭыхны
ахара удҵара. Усҟан иуҭаху ҳәала. Идыр, амҵ ашьапы кьаҿуп.
Иуҳәалак, аусеилыргаҩ ииашоу ииашаму зынӡа изымариаӡоуп.
Уи ала ухатә ус ухала еиҳагьы иурцәгьоит. Сара ус сҭахымызт.
Уда ус ҳамамкәа ҳаҟам. Аамҭа рацәа ҳцәумгакәа, ухала зегь
уҳәар, уашьҭан аӡбырҭаҿы уус ианахәаԥшуа еиҳа иузеиӷьын
сгәахән ауп сзуҿу. Акәымзар суҟәаҵуеит. Иуасҳәаз азхәыцха
хә-минуҭк усҭоит.
Инҭырҳәыцааны исҳәаз Витиа ҿымҭ дааиԥхьнархәыцт.
Илахь инапы наԥыреикит. Аха лассаамҭа ҭынч дзымтәеит.
Уажәы-уажәы днаҳәы-ааҳәуан, зынӡа амаҭ еиԥш акәын
дахьтәаз дшыҳәыҵәыҳәыҵәуаз. Иубарҭан дшылакҩакуаз. Хә-

минуҭк ракәым, иҵегь инахыст аамҭа. Зынӡа дсырццакуамызт.
Саԥхьа агазеҭ иқәыз аанкылан саԥхьошәа саҿын, аха Витиа
сылаԥш игсыжьуамызт. Уажәшьҭа иазхоуп анысгәахә, агазеҭ
нықәҵаны снаихәаԥшит:
— Сузыԥшуп.
— Ишәҳәаз иашоуп. Аҭаҳмада дсырҳәырц снеит, аха дысшьырц сгәы иҭамызт.
— Уара иушьуа анцәа дишьуам ҳәа, аԥсразы акгьы имыхьит.
— Иԥсы ҭоума? — уамашәа ибеит.
— Ааи.
— Аиаша шәҳәону? — исҳәаз иахьцалак агәра игомызт.
— Ишубо, сыхәмаруам.
Иԥсы ааивигеит. Ихы иҩнапык рыла иааникылт.
— Сара дысшьыз џьысшьан.
— Ишԥаҟалеи? Зегь аханытә иаҳзеиҭаҳәа.
— Исҳәоит, исҳәоит, ишԥасымҳәахуеи, — иҟаиҵаз аиҭаҳәара
дахыццакуа дналагеит. — Уи ирҳәра ҵыԥх аахыс сгәы иҭан.
Иҩны ашьҭахьала аимадаратә кабель шьҭаҳҵон. Убасҟан
аҭаҳмада сааишьклаԥшит. Аҩны даҿушәа анызба, аԥара
ҵәахны ишԥаимам сгәахәит. Зны асԥычка сҭахушәа, даҽазны
ӡык злаажәша аҵәца уҳәа снеиуан. Иара снеира шиҭахымыз
збон. Снеира зиҭахымхо аԥара иҵәахны имоу дахьацәшәо
ауп ҳәа сгәы иаанагеит. Даҽазных, х-мааҭк уаҵәынӡа
аԥсахра сҭахуп ҳәа иасҳәеит. Акрыфара даҿын. Бзиала уаабеит ыҟам, акы унацҳа ыҟам, ҿымҭ дҩагылан, дахьышьҭалоз
егьи ауадаҿы длыҩнашылт. Аха ашә цқьа иаркымызт азы,
избарҭан аԥара ицәарҭа ишаҵихуаз... Усҟан сгәы иҭаскыз
анагӡашьа ыҟамызт. Жәаха ҽнак, аусура ашьхахь адәыӷба
сақәтәаны сааит. Асааҭ 12 рышҟа аусура ианалага, игәашә
снадгылт. Аҩнуҵҟала асаԥаҭ ҿан. Слаԥшы-ҩаԥшит. Аулица
ауразоуроу иҭацәын. Аанда снахыҵт. Амаҵурҭа ашә ааҩсан
ахышә хәыҷы иамаз ашьшьыҳәа снадгылан, сынкылԥшит.
Иара дтәаны ателевизор дахәаԥшуан. Нас аҩны саавагьежьит.

Дахьышьҭало ауада аԥенџьыр снадгылт. Иаркын. Сџьыба иҭаз
ачақы ааҭыганы, абз аҵаҵаны санҩаха, иаатит. Аҩнуҵҟала
азарза аҿаршәымызт. Сныҩнаԥалт. Алашара наркны, акаруаҭ
ианыз ацәарҭа ҩышьҭыхны снаҵаԥшит. Акгьы аҵамызт. Издыруада аҩнуҵҟа иҭаӡахызар сгәахәын, арҟәыҷра салагеит.
Алгаха смоуит. Амаҵурҭаҿы астол аҿынтә чхьыԥк каҳаит. Уи
абжьы иахылҵыз, сус сааҟәыганы саарӡырҩит. Ателевизор
абжьы гомызт, иаҟәихзар акәхарын. Иеимаажәқәа ишьхарԥаз
шьҭарҳәазо дааиуазшәа анызба, снеиҭаԥан, ашә ааҩсан ашифонер игылаз снавагылт. Алашара арцәаха сахьымӡеит. Ԥха
кьаҿк ижәҩахыр иҭарԥаны, ашьшьыҳәа дааҩнашылт. Алашара азыркыда ҳәа игәгьы иаанамгеит. Икаруаҭ данахагыла ауп,
ииарҭа еилажәжәа ишышьҭаз аниба. Дааҭгылт уамашәа ибаны. «Изакәи, мшәан?!» — иҳәан, даахьаҳәуашәа анызба, ацәа
саланы салҵызшәа, сааҩсан аҟәардә иқәыз ателевизор ашьапы ҩышьҭыхны ихы сасит. Акәымзар, дааҳәыр сибон. Акгьы
изымҳәо длеиқәаҳаит. Снеихаххын, иԥсыԥ леигаҩеиго анызымба, дысшьит сгәахәын, сшәаны аԥенџьыр ахь снеихеит...

ЗГӘЫ ИААНАГОДАЗ?!..

Жәахаҽнак апрокурор «Ацхыраара ласы» аҿы ашәҟәҭаҩра
гәеиҭон. Убра илаԥш ааизникылт март 16 ауыха, 23 сааҭи 56
минуҭи рзы ахәшәтәырҭахь зхы ԥҽны инагаз ауаҩы Ладикәа
Леиба. Уи излеиҳәаз ала ианҵан, ижәны дшаауаз дкаҳаит.
Ихәра злаҟаз ала, иаразнак ахәшәтәырҭа аҭалара идҵан.
Аха иара имукәа аҩныҟа дцеит. Ладикәа ахәшәтәырҭаҿы
ишьҭамлара акәхап, апрокурор иавибеит, аӡәы дипҟазар, нас
дыршәаны мап идыркызар ҳәа. Игәаанагара ашәҟәы ианҵаны
амилициа рахь иаашьҭан.
Уажәы ашәҟәы саԥхьа иқәын. Аханы Ардашьыл
Хәаҭхәаҭ-иԥа фломастерла инапы ақәҩын: «аҩ. Ш. Амԥар.
Ишьақәырӷәӷәатәуп.» Гәаныла апрокурор сизаӷьуан сахьтәаз.
Аус мыцхә? Иабаҭаху шәҟәыла ашьақәырӷәӷәара Ладикәа Леиба аӡәы димпҟакәа, дкаҳаны ихы шыԥҽыз. Уи ада даҽа уск
ҳамамызшәа.
Сгәынамӡара сгәынамӡара акәын. Адҵа исоуз, исҭахы
исҭахым, инагӡатәын. Ардашьыл Хәаҭхәаҭ-иԥа ари аматериал
ансиҭоз иҳәеит: «Иаарласны уалга». Зегьы имариоушәа рбоит.
Рызынтәыкгьы ԥшаатәуп, рҿахәқәа рҿыхтәуп. Иеизгахо аматериал ала ацәгьара шыҟамлаз анеилкааха, аус хҩатәхоит.
Апрокуроргьы еиликаарын, иҟалаз аҿы цәгьара шаҵамыз, аус
архив ашҟа ицарын, баша аамҭа рацәеи ҳџьабааи аманы.
Раԥхьа иргыланы, Ладикәа дбатәын. Аус ахьиуаз аучасткатә
инспектор ила еилыскаахьан. Аҭел санизас, шьыбжьышьҭахь
аусураҿы иҽрымхны дааит. Иҷкәынра дааҭысуама уҳәаратәы
дыҟоуп. Игылара рацәак иҟамкәа, дыҭҭәаауп. Деилаҳәоуп
деиҿкааӡа. Ихахәы еиқәаҵәа ганха иҳәоуп. Цқьа уахәаԥшыр
иаргәҵысҭақәа рҿы ашлара ахьаланаԥсо убоит. Иаԥхьа
иԥаҵақәа иҵаӷаӡа иамоуп. Уажәыгьы ихы абинт акәыршоуп.

— Сызхаашәыԥхьаз сзеилымкааит, аҩыза акапитан? —
дшааҩналаз еиԥш дҵааит.
— Абри шәхы иахьыз еилыскаар сҭахын.
Исҳәаз уамашәа ибеит.
— Схы иахьыз, саҭамзааит, шәзазҵаауеи?
— Иумбои, ухәра злаҟаз ала, иаразнак иудҵан ахәшә­
тәырҭаҿы ашьҭалара, аха уара мап укит. Иауеи?
Дааччеит.
— Уамак сыхьызшәа.
— Аҳақьымцәа еиҳа ирдыруеит.
— Ирдыруа акгьы ыҟам, — инапы ааиҟьеит.
— Нас иухьыз шухьыз ҳзеиҭоуҳәандаз?
— Азамана. Уи аҽны аус зуан. Аусура ашьҭахь ауалафахәы
аиура иахҟьаны сҩызаки сареи акакалкырҭа № 3 аҿы ҳнеит.
— Шәҩыза дарбан?
— Хәшьыҭ Гәазаа… Ҳахьнеиз ҳлатәан, ҳқьафқәа ҟаҵаны
ҳҩагылт. Аҩны санааи, сабхәында ҷкәын дысҭазаарын.
Аԥшәмаԥҳәыс ҳхәы лырхиахьан. Ҳлатәан, еиҭа асас ҵәыца­
қәак идызжәылт. Уиакәхеит, исылшози- зышәгәахәуа, сашьит.
Ҳангыла, днаскьазымгар зымуит..
— Саҭамыз шәажәа сахьаԥыло, аха дызусҭада шәабхәында?
— Диуан Ҭранџь иоуп.
— Дабанӡатәиу?
— Бзыԥҭатәи аҩныргыларатә комбинат аҿы аус иуеит.
Уа дагьынхоит. Ишысҳәахьоу еиԥш, днаскьазымгар зымуит. Иара, иаҭахым иҳәеит, аха... Иҟалаша акәзаарын. Автобус
днақәыртәаны сшаауаз ауп, шьапы сыҵамызшәа, сышьҭҟьаны
шьҭахьла сышкаҳаз.
— Уабакаҳа?
— Оҭар Демырџь-иԥа иулица, ахԥатәи абжьаларҭаҿы. Амала, ирласны сгылт. Метрақәакгьы снеит. Уаҳа сгәалашәом. Схы
здыруа саныҟала, амилициа аусзуҩцәеи, аҳақьымцәеи схагылан. Нас соушәышьҭ, сҳәан, аха ирымукәа ахәшәтәырҭахь сыргеит. Сыхәра рыцқьаны иҿарҳәеит, агәыр сыларҵеит.

— Издыруада, укамҳакәан, ухы аӡәыр дасзар?
Иара дааԥышәырччеит:
— Аҩыза акапитан, сара уажәшьҭа ҩажәи жәаба шықәса
срықәуп, схәыҷума?
— Исҳәаз уамак аҵам. Ижәны уҟан, иугәаламшәар алшоит.
— Ижәны сыҟан, аха сыхшыҩ ыжәмызт.
Ииҳәаз шиҳәаз еиԥш зегьы ашәҟәы ианҵаны иаԥхьа
инықәсҵеит.
— Изакәи? — изеилымкааит.
— Иуҳәаз шуҳәаз ианысҵама?
Иаасымхны днаԥхьеит.
— Ааи, аҩыза акапитан.
Ус анакәха, ухала ианҵа: сҿахәы сажәақәа рыла ианҵоуп,
сарԥхьоуп, зегьы ииашаны иануп, снапгьы аҵазҩуеит...
Ладикәа дышдәылҵыз еиԥш, сҩагылт. Уаҳа ԥшра ҟамҵакәа
Бзыԥҟа илықәсыршәит. Аҩныргыларатә комбинат аҿы ирласны слеит, аха исҭахыз иԥшаара сааҭк инеиҳаны садхалеит.
Ҷкәынцәақәак сыцхрааит акәымзар, иԥшаара акыр садхалон.
Аихатә цех аҿы ҳаиқәшәеит. Аҩнуҵҟа уцәажәаратәы иҟамызт.
Аусуратә шыкьыбжьы улымҳақәа ҵырхуан. Аиҳабы дахьтәаз
ҳлыҩнашылеит. Итәаз ҩагылан, аамҭак ҳхала ҳаанрыжьит.
Сҽанисырдыр ашьҭахь, иазҵаара ашҟа сиасит.
— Шәарҭ жәаха март 16 азы шәымаҳә Ладикәа иҿы шәыҟан.
— Ааи. Ааигәа исымбацызт, избаразы снеин. Шәызхазҵааи?
— Шәнаскьаган даныхынҳәуаз ишакәым дкаҳан.
— Ус шихьуаз сцәа иалашәон. Ауыха иқьаф ҭаны ауп аҩны
дшааиз. Саҳәшьа ҳхәы анлырхиа, мчылаҵәҟьа ишызымуаз
ҵәыцақәак сыдижәылт. Уи азмырхакәа, снаскьеимгар имуит.
Иӷәӷәаны дкаҳама?
— Иуадаҩцәамкәа ихы кыдҟьеит. Автобус шәанақәтәоз,
шәыда аӡәыр гылазу?
— Мап.
— Аулица шәаныланы шәахьаауаз уаҩгьы амҩаҿы дгыламызт, аӡәгьы дышәԥымлеит?

— Мшәан, усҟан ауаа рышьҭалара иахыԥахьан, иуԥылодаз?!
— Шәымаҳә ижәны даныҟоу, агәаара иманы жәдыруама?
— Идсымбалацт.
Ахәшәтәырҭа мрагыларахьтәи аган аҿы хазы иҟоуп «Ацхыраара ласы». Адкыларҭаҿы дтәан издыруаз амедицинатә
еиҳәшьа.
— Стелла, март 16 ауыха Ладикәа Леиба дахьҭаҩу збар
сҭахын.
Лаԥхьа ашәҟәы ҟьаҟьаӡа иқәыз абӷьыцқәа ааихлыр­
шәшәеит. Ианылыԥшаа, лнацәа нақәылкит. Ирацәаны иҩын,
насгьы, еилкааны аԥхьара уадаҩын.
— Иара даазгаз роуп еилыскаарц исҭаху? Шәарҭ аԥшаара
еиҳа ишәзымариоуп.
Уи дазыԥшызшәа днаԥхьеит:
«Оҭар Демырџь-иԥа иулица ахԥатәи абжьаларҭа аҿынтә
«Ацхыраара ласы» № 5 даанагеит.
— Иақәтәаз?..
— Аҳақьым Света Ҳалуашьԥҳа, амашьынаныҟәцаҩ Ашот
Мартиросиан... Ахәра аус адиулеит аԥҟаҩы Арушьан Ҵәыӡба».
— Аус анбаруа, ианбазбари?
— Иахьа аус руеит.
— Уажә иабаҟоу?
— Уажәыҵәҟьа, – лаԥхьа иқәыз даҽа шәҟәык днахәаԥшит, —
Шәлиман Ажәанба иулица аҩны № 29 ахь ицеит. Сааҭк аҟара
иаанхар ҟалап.
Аамҭа ҭацәы исоуз схы иархәаны аԥҟаҩы Арушьан ишҟа сҩыхәнеит. Уигьы дҷаԥшьаҩын. Иареи сареи
ҳаибадыруеижьҭеи акыр ҵуан, ҳагьеиҩызцәан.
— Жәаха, март 16 ауыха аус ууан? Иугәалашәозар асааҭ 23
рзы «Ацхыраара ласы» аҿы днаган зхы ԥҽыз Ладикәа Леиба.
— Ааи, ааи, ишԥасгәаламшәо. Ихәрагьы мариамызт. Сааҭк
инеиҳаны садхалт. Саналга, ҳара ҳҿы ушьҭалароуп анысҳәа,

акыр сыхьызшәа иҳәан, имуит. Мчыла дызлашьҭоуҵои. Иижәыз
инаруазар акәхарын. Нас ишьҭамлара изеицәахар, иалҵуаз
азы иӷәӷәаны игәшиҽанҵаз ашәҟәы ианысҵеит.
— Ихәра иаҳәеи?
— Ҩ-гәаанагарак. Дкаҳаит, ма иӷәӷәаны акы ала ихы иасит.
— Ухаҭа уазааҭгылоу?
— Дкаҳазар ҟалап, ихәра злаҟьашьыз ала...
«Ацхыраара ласы» аҿы саннеи избарц исҭахыз ааихьан.
Аҳақьым ачымазаҩ иаалгаз агәырқәа илалҵон. Далгаанӡа
амашьынаныҟәцаҩ иҿы снеит. Имашьына амотор ахьҭагылаз
дҭыхо дҭан. Санидгыла, дызҿыз дааҟәыҵын, ахәша наганы
иҟаз инапы акасыжә ала иааирыцқьеит.
— Шәызхаҳашьҭоу здыруеит, — иҳәеит иара. — Ашьхарԥатә
улица аҿынтә ҳаауан ҳара. Оҭар Демерџь-иԥа иулицаҿы амилициа аусзуҩы дгылан. Инапы данҩаха, аанымгылашьас исымааз. Иаԥхьаҵәҟьа саанҿаст.
— Шәышҟа аҭел ҳасхьан, — иҳәеит иара.
— Иҟалеи? — днаиазҵааит аҳақьым.
— Ахԥатәи абжьаларҭаҿы ауаҩы ижәны дышьҭоуп. Шәы­
меида ҳамамкәа ишьҭыхра ҟалом.
— Даабап, нас, — анылҳәа, амашьына аԥсҟы аарҵәины,
абжьаларҭа ҳныбжьалеит. Харагьы ҳамнеит. Гәашәк ааҩсан
амедицинатә рыжәтәхыԥсаарҭа рмашьына ахьгылаз ҳнадгылт.
Ааҩсан ихы иқәыжь, ибӷа аанда икыдҵаны аӡәы дадтәалан.
Аҳақьым днеит, сара смашьына слымбааит. Дхәызаарын,
раԥхьатәи ацхыраара наиҭаны, амашьына днақәырҵан,
дааҳгеит. Уаҳа акгьы сыздыруам.
— Амҩаҿ шәаанызкылаз амедицинатә рыжәтәхырԥсаарҭа
аусзуҩцәа роума?
— Ааи...
Аҳақьым Света Ҳалуашьԥҳа санлазҵаагьы ари ауп
илҳәаӡаз:
— Раԥхьа ҳанихагыла, ижәны дыҟаз џьаҳшьеит. Нас цқьа
санихәаԥш, ихы ашьҭахь шцәаакыз збеит. Иаразнакала уа

иаҭахыз ацхыраара аниҭаха, далҵит. Аҩныҟа соушәышьҭ,
иҳәан, аха амилициа аусзуҩцәа аниба, уаҳа ажәак мҳәакәа
ҳнаицхрааны амашьына днақәҳартәеит.
— Иабоухь ҳәа шәимазҵааӡеи?
— Сышԥеимазҵаа, скаҳаит ҳәа ауп ииҳәаз...
Сынтәа ӡынра ыҟамызт. Уи иахҟьеит, хымԥада, ааԥын
заанаҵы ааира. Аԥхара иҟалаз, ашьац иаҵәа агәырқьҳәа
иҵысит, ашәырҵлақәагьы ибыбышӡа ишәҭит. Аха мчыбжьык
аахыс амш еиласны иҟан. Иацы ашьыжь ақәа аахыкәкәеит,
аԥша иаҿазгьы ааиқәтәеит. Шьыбжьон еиԥш, ақалақь иахажьыз аԥҭа жәпақәа рҽышьҭырхуа иалагеит. Ажәҩан ахаҿы
анхты, амрагьы аацәырҵит. Иахьа шьыжь аахыс амра кажжы
иԥхон, аха ашәахәақәа ԥсадан. Макьана ахьҭа хәыҷык иҟаз
аҳра ааннакылон.
Аусураҿы сшааиз еиԥш, амедицинатә рыжәтәхырԥсаарҭахь
аҭел саст. Избарц исҭахыз, уаҵәы акәын аус аныруаз, уаанӡа
сааԥшыр акәхеит. Ари аус аамҭала наҟ инышьҭаҵаны,
уанӡатәи аусқәа исымаз снапы насыркит. Адырҩаҽны асааҭ
жәаба инархысхьан еиԥш, амедицинатә рыжәтәхырԥсаарҭа
ашҟа сҿынасхеит. Уи амилициа ашьҭахь ҩны лаҟәык аҿы
акәын иахьыҟаз. Ус адәахьала уахьагәыдԥшыло ԥшра амамызт. Аҩнуҵҟа даҽакӡан. Ауадақәа ҭбаан, акабинетқәа рҿы
иҩнагылаз зегь ҿыцын.
Аҷаԥшьаҩ иҭыԥ аҿы дтәан. Кьаҿк, иаԥхьа иԥаҵақәа
еиԥынчыла иҿан. Уи ааигәа акәын аусура даналагаз, рацәакгьы
дсыздыруамызт. Амала, сара сшыҩналаз еиԥш, аҷаԥшьаҩ
ашырҳәа иҽааиқәԥсаны днагылт.
— Сышәзыӡырҩуеит, аҩыза акапитан!..
— Шәара шәоума март 16 азы иҷаԥшьаҩыз?
— Ааи, аҩыза акапитан.
— Асааҭ 23 рзы амашьына Оҭар Демырџь-иԥа иулица
ахԥатәи абжьаларҭаҿы ишьҭызма?

Илахь ааимаирццеит.
— Уажә цқьа исгәалашәом.
— Џьаргьы ианышәымҵаӡои?
— Ишԥанаҳамҵо?
Иаԥхьа ижәпаӡа иқәыз ашәҟәы ҟьаҟьа аахиртит.
— Абар иахьану. Сара соуп изышьҭы.
— Изхышьҭыз?
— Ижәны иҟаз аӡәы дкажьын.
— Иуазҳәада?
— Аҭел иасит.
— Иасыда?
— Дыԥҳәысуп.
— Лыхьӡ, лыжәла, дахьынхо?
— Ус акгьы лымҳәаӡеит. Аҭел данас, атрубка шьҭысхит.
Ԥҳәыск илҳәеит Демерџь-иԥа аулица ахԥатәи абжьаларҭаҿы
аӡәы ижәны дышкажьыз. «Шәаангыл», — сҳәеит, илҳәаз
ашәҟәы ианысҵарц. Ашәҟәы аахыртны аҩыга анааныскыла
слазҵааит: «Аҭел иасуада?» Лара инсҿалырхьит. «Аҭел иасуа
илашәхи, ахьҭаха дышьҭаԥсыр аҵкьыс дыжәгар еиҳа еиӷьуп».
Атрубка нықәылҵеит. Аҭел иасуа дызусҭоу анысҵар шахәҭоу
уҳәа лаҳәаха сылымҭеит.
— Нас, ишԥанышәҵа?
Ианыз днаԥхьеит:
«Оҭар Демерџь-иԥа иулица ахԥатәи абжьаларҭаҿы ижәны
иҟоу дкажьуп ҳәа ԥҳәыск аҭел дасит. Уахь идәықәҵан амилициа асержантцәа Гәынбеи Мықәбеи. Ижәны ишьҭаз ихы
ԥҽын азы, уантә «Ацхыраара ласы» дақәҵаны ахәшәтәырҭахь
ддәықәҵан»...
— Ишәышьҭыз шәаарыԥхьеи.
— Уажәыҵәҟьа.
Егьи ауада аҿынтә рҩыџьагьы ааҩнашылеит. Сара
аҷаԥшьа­ҩы ицхырааҩы Мықәба Кан снаиазҵааит:
— Ихы шыԥҽыз иалудырааи?

— Ҳарҭ икажьу ишьҭыхра азин ҳамам. «Ацхыраара ласы»
ашҟа аҭел ҳасроуп.
Усҟан аҷаԥшьаҩ иҳабжьеигеит:
— Избанзар, икажьу ижәны дыҟамзар ҟалоит, иҟалоит иԥсы
маҷханы дыҟазар. Ус иҟоу амашьынаҿы акы ихьыр? Нас ҳара
даҳшьу, ихала дыԥсу зоуҳәода? Угәра згода? Убри азын ауп
икажьу ишьҭыхра азин зҳамам. Амала, «Ацхыраара ласы»
ааиаанӡа иԥштәуп.
Ианааилак, ацхыраара иҭатәызар, уа ирҭоит, деицәазар
дара дыргоит, баша иӷәӷәаны ижәҵәҟьаны дкажьзар, ҳара
даагаратәы дҳарҭаит.
Асержант ишҟа снаҳәит:
— Абжьаларҭа ырлашазма?
— Абжьаларҭаҿы идуцәамкәан хыџьара иаркын, аха ауразоуроу цқьа иазырлашомызт.
— Иара дахьышьҭаз?
— Ҳарҭ алашарақәа ҳаман. Цқьа иниқәырԥханы ҳанихәаԥш,
ихы ашьҭахь ашьа иаганы ишыҟаз иауҳамбахуаз. Иаразнак
ахәшәтәырҭахь аҭел ҳасырц хаӡбит. Амашьына иҭагылаз арациа аус ауамызт. Нас амашьынаныҟәцаҩ,-милиционер амҩаду
ашҟа дсышьҭит, имҩасуа машьынак аанкыланы ахәшәтәырҭахь
ицҳарц.
– Ааигәасигәа инхоз ателефон рымаӡамзи?
— Алашарақәа ырцәан.
— Икажьыз изы аӡәгьы шәимазҵааит?
— Мап.
— Абжьаларҭаҿы аӡәгьы дшәықәымшәеит, аӡәгьы дшәым­
беит.
— Мап, мап.
— Иара дахьышьҭаз арбара шәылшо?
— Иҳалшоит.
Абжьаларҭа кьаҿын. Акаҭран ықәырҭәан. Ҩымсагла
иԥссазшәа ицқьан. Наҟ-ааҟ ҩажәаҟа ҭӡы иреиҳамкәа ибжьан-

хауан. Ҳарҭ ҩын дук аԥхьа ҳааҭгылт. Аихатә гәашә ԥшӡа аҿы
«27» ҳәа ианын. Аанда зегьы шәыга шкәакәала ишәын.
— Абра ибӷа кыдҵакы дтәан. Аҷаԥшьаҩ ицхырааҩы агәашә
ааҩысҵәҟьа аанда инашьҭыз инацәа нақәикит. Цқьа снаԥшыааԥшит. Аха ибӷа ахькыдыз ада акгьы сылаԥш иҵамшәеит.
Ибӷа ахькыдыз џьарак ашьа кыдҩаланы иҟан, ус ахара
уахәаԥшуазар, иузгәамҭауа. «Данкаҳауаз ихы ахькыдҟьаз
акәхап», — аасгәахәт. Аха иҟалаҵәҟьаз здыруаз амилициахь
аҭел иасыз аԥҳәыс лакәын, хымԥада.
Аԥошьҭа аиҳабы дысзыԥшны дыҟан. Уанӡа аҭел сасны исҭахыз иасҳәахьан, абри аамҭаз уааи аниҳәа, шәымҭак
иахмырԥакәа икабинет ашә аартны слыҩнашылеит. Ҳарҭ
рацәак ҳаизааигәацәамызт, аха ҳаибадыруеижьхеи акыр
ҵуан, ҳахьеиқәшәозаалак аԥсшәа ҳабжьан. Сзызиҳәаз азы
иаразнак иҽазыҟаиҵеит.
Иаԥхьа абӷьыц иқәыз аашьҭыхны днахәаԥшит:
— Уи абжьаларҭаҿы инхо рахьтә ԥшьҩык роуп ателефонқәа
змоу.
— Иахьынхогьы анышәҵеит.
— Ҳәарас иаҭахузеи?
Асиа сыманы сышиашаз ахԥатәи абжьаларҭахь инықә­
сыршәит. Ладикәа дахьышьҭаз снадгылан, снаԥшы-ааԥшит.
Абра дахьышьҭаз избаз лоуп аҭел иасыз. Нас дызлалбеи? Заанда дадтәалаз дырбарҭам. Ус анакәха, рҿаԥхьа инхо роуп
дызба. Асиа снахәаԥшит. Абар аҭел иасыз дахьеилкааха. Асиа
аҵыхәан ианыз Кәакәа Нарҭԥҳа лакәын. Лыҩны аномер 10
акәын. Уи ҳаԥхьа игылан. Амҩа ааԥҵәаны агәашә снадгылт.
Уажәоуп агәашә аҿы аҩыра ианыз ангәасҭа. Ҳгәаҳҽаннаҵон
алацәгьа шрымаз. Аԥшәмацәа ҳазларыԥхьаша аҵәҵәа
џьаракыр иамазар сгәахәын, акгьы сымбеит. Аҿыҭра
иаԥсамызт, аҩны инахараны игылан, насгьы аҿгьы мрагыларахь ихан. Ус сышгылаз ауп ргәылаҷкәын агәашә дшааҭыҵыз.

— Арԥыс, ара инхо Кәакәа Нарҭԥҳа лоума?
— Ааи, — иҳәан, дааҭгылт.
— Уахь снеир сҭахын, алацәгьа сацәшәоит акәымзар.
— Сара адырра лысҭоит, — иҳәан, днагьежьит.
Дымнеицызт сгәахәуаны еиԥш, аҩны ашә аартны
даадәылҵит ԥҳәыс ҳаракык. Уахьыналыхәаԥшуа ҩынҩажәаҟа
шықәса дырҭагылазар ҟалап. Лхахәы рҳәуп. Лхы-лҿы пашәӡа,
лқььшәқәа аҵәахҵәаԥшь ижәпаӡа иқәжьуп. Ишьҭаҳәазома
уҳәаратәы, аԥхьа рҟьаны аҩнытә халаҭ илшәу, ашәҭ
ҟаԥшьқәа агәылаԥсоуп. Лнацәкьарақәа рҿы акака, ҩба-ҩба
ахьымацәазқәа рхоуп. Данааигәаха ауп даныздыр. Акрыфарҭа
№ ӡ аҿы абуфеҭ дықәгылоуп. Ларгьы сылдырт.
— Бзиала шәаабеит, шәааи арахь!
Ҩынтә илысмырҳәеит. Аҩныҟа ҳнеит. Асасааирҭатә уада
цәгьала ибзианы еилыргоуп. Аҩнымаҭәақәа ицырцыруа
иуҿаҷҷоит. Адашьма иқәыршәу игәаӷьны уаӷрагыларатәы
иҟам. Агазеҭи ажурнали зқәыз астол хыгьежь лаҟәы снадтәалт.
Лара иаразнак иқәыз аақәыхны ашәыр зныз ахрустальтә ваза
аақәлыргылт. Ак сҳәаанӡа акониак «Ахтамар» аақәлыргылт,
ари азы сааизшәа. Аха изыжәратәы сыҟазма.
Сшыҟалаз лцәа иалашәазар акәхап, раԥхьа дынсазҵааит:
— Шәаазгаз бзиароу?
— Жәаха аҭел шәыззасыз иус азауп сзааз.
— Аҭел сыззасда? — исҳәаз уамашәа илбеит.
Азныказы агха сыхьма аасгәахәит. Аха уажәшьҭа
хынҳәышьа ыҟамызт.
— Март 16 ауха, шәҿаԥхьа инхо раанда иаджьылаз иоуп
зыӡбахә сымоу?
— Аа... уажәоуп иансгәалашәа. Аҭел сахьасыз ииашаны
иҟасымҵаӡеи?
— Ишԥаиашам, аха дшыжәбаз атәы инеиҵыхны исаҳар
сҭахын.
— Ишԥашәасҳәара? Аамҭа ашьҭаларахь инеихьан. Саргьы
уахь схы сырхахьан. Уанӡа агәашә асапат аҿасҵарц сдәылҵит.
Агәашә аҿы снаԥшызар, хаҵак дзазо амҩа даныланы дааиуе-

ит. Цәгьалаҵәҟьа ижәны дшыҟоу убарҭоуп. Ииулак, дшааиуаз,
Мишараа раанда днадҳалан, ирыӷәӷәаны иааникылт.
— Миша дарбан? — лажәа снаԥыҩлеит.
— Ҳҿаԥхьа инхо.
— Дкамҳаӡеит?
— Мап. Аанда кны дзазо дгылан. Уаҳа дышзымцоз ҩашьо­
мызт. Сышихәаԥшуаз сылаԥш дакызшәа агәараҳәа длеизҟәҿит.
Нас сгылоит ҳәа далагеит, дзымгылт. Данзымгыла, иҽыриашан,
ибӷа нкыдҵаны днатәеит.
Еиҭа лажәа снаԥылт:
— Длеизҟәҿу дкаҳау?
— Ашьшьыҳәа дтәаҵәҟьар иҭахызшәа...
— Иара дшәыздыруам, дагьышәымбацызт:
— Ибжьоу ижәдыруа ауп, аха сыла ҵаруп. Џьаргьы дагьысымбацызт. Иахьцалак дуаҩыми сгәахәын, дрыцҳашьаны
амедицинатә рыжәтәхырԥсаарҭахь аҭел сасит. Иагьа умҳәан,
ауыха цәгьала ихьҭан, дышьҭаԥсы дцар алшон...
— Ижәны дабантәаауаз?
— Марушьа лҿынтә акәхап.
— Марушьа дарбан?
— Ҳгәылаԥҳәыс. Аҩны № 13 аҿы дынхоит.
— Аус абалуа?
— Дтәанчаҩуп.
— Нас, уи лҿынтә даауан?
— Ус сызҳәом.
— Нас шәгәы изхаанагеи?
— Лыда ауаткаршыра аӡәгьы иҭиӡом.
— Илыршратәы илымои?
— Акыр лымахума?! Аҭитә шьоукы илзааргоит. Аҩыжәцәа
неины иаархәоит, алитрабжа хԥа ма ԥшьмааҭк ҳәа.
— Идлыржәуама аҩнгьы?
— Акгьы агәхьаа лкым. Арахь илҭиуа иужәратәы иҟандаз.
— Аучасткатә инспектор идыруоу?

— Иазҳәахьада?
—Иаҳәазар акәын.Шәарҭ агәылацәа акгьы лашәымҳәаӡаци?
— Ишԥалаҳамҳәац. Знык, ҩынтә аума? Агәхьаа лкым. Знызынлагьы ҳарҭгьы хдырҿыхоит, алитра ҭацәқәа кны аҩыжәцәа.
Еиҳарак шьыжьымҭанла.
— Избан?
— Марушьа лыҩны акәу џьышьа. Иацы исзымычҳакәа
ажәақәак ласҳәан, ибзиашәа агәылацәа сыдгылеит акәымзар,
хаҵаҵас дсеисуан.
— Уи еиԥш иҟамларазы амилициахь адырра ҟаҵатәын.
Уажәшьҭа еиҭа сызхааиз ашҟа ҳаиасып. Иара данаауаз
џьаракыр дкаҳаны жәбама?
– Мап.
– Амҩа аӡәгьы данӡамзи?
— Уаҩы дсымбеит. Саҭамыз, аха иҟалеи?
— Ижәбаз ихы ԥҽын. Ҳарҭ иаҳуалуп исыз дыԥшааны
иқәнага иақәыршәара.
Уамашәагьы ибатәым. Марушьа аҩны иандлыржәлак,
агәашә иҭыҵаанӡагьы ианеисуа ыҟоуп...
— Амилициа аусзуҩцәа анааи жәбеит?
— Урҭ ирласны иааит.
— Уанӡа аӡәгьы иҿы дымнеит.
— Уаҩгьы дымҩамсит...
Акоридор аҿы аучасткатә инспектор даасҿаҳаит.
— Мшыбзиа, Шараҭ! — имҩатәны инапы иааишьҭыз
иоусмышьҭкәа иааныскылт.
— Бзиа збаша. Ушысҭахыҵәҟьаз усықәшәеит, — макьана
инапы искыз аусышьҭуамызт.
— Саҭамыз, даҽазны! Сагхоит!
— Унсырхом.
Ииулак инапы аасымхны исааҭ днахәаԥшит.
— Сагхоит.
— Узыгхо арбан?

— Аҳаирплан.. Карагандаҟа сцоит.
— Бзиароу?
— Ибналан иҟоу Кәыҷка иҽыҵәахны дахьыҟаз еилкаахеит. Мышьа Гаруаԥшьи сареи ҳцаны даанаҳкыларц азы, ишубо,
амҩа ҳақәгылоуп. Акыр ҳауҭома?
Сџьыба сынҭалан, еилаз ҩажәи хәба мааҭ наисҭеит.
— Иҭабуп, — иџьыба инҭеиҵеит. Идәықәламҭаз даадгылт: —
Акыр уҭахызма?
— Уахьахылаԥшуа аҿы инхо Марушьа лзы снуацәажәар
сҭахын.
— Еиҭа атуристцәа ашәҟәы иҭаҩымкәа аҩны иҩналҵеит?!
— Уи акәым. Ауаткаршыра лҭилоит.
— Даҟәыҵхьеит, мшәан?
— Уаанӡа даҿызма?
— Даҿызма ҳәа ауп иуҳәо. Лзанааҭ акәымзи, хаала ҳҳәатәы
анхалымҵа, лыкт ҟасҵеит. Аха лықәра ахьааихьоу ала, ашьаус
дақәуршәап ҳәа уҟоу? Административтә комиссиаҿы днаган,
аштраф лыршәаны дҳаршәеит. Уиаахыс илыдбалам.
— Акыр ҵуоу?
— Уажәшьҭа ҩышыкәса ирықәуп, аҩыза акапитан. Далагахма?
— Лгәылаԥҳәыс илҳәеит.
— Илзааҳцаз лхашҭит убо?! Уи ишәақәо дреиуам. Иԥхамшьо,
еиҿамск лоуп, акгьы лыдбаламкәа ус ахаха улыднагалт ҳәа
акгьы уллыршом...
Убасҵәҟьа агәылаԥҳәысгьы илҳәахьан. Нас ҳаицәажәара
иманшәаланы имҩаԥасыр, ауаткаршыра шылҭиуа дақәктәын.
Уигьы аҟаҵара мариамызт. Марушьа илдыруа ракәымзар, илзымдыруа аӡәгьы иаалырхәом. Иахьцалак, ианақәыск, иалҵуа
ҳбарын. Арыжәтәхырԥсаарҭа аҿы снеит. Аҽнышьыбжьон
ижәны иҟаз ҩыџьа ҭакын. Аӡәы ааигәа акәын данаагаз, егьи
акыр ҵуан, хар имамкәа иижәхьаз ихыԥсаахьан. Аҷаԥшьаҩы
сызхааиз аниасҳәа, изхыԥсаашәа иҟаз дааҩнеигалт. Иқәра

ииашаны иузымдыруазар, ԥшрала ҩынҩажәаҟа шықәса
дреиҳам уҳәарын. Убас арыжәтә мыцхәы ажәра заанаҵшәа
даражәхьан. Ҩажәи ааба шықәса ракәын дызҭагылаз. Ихахәы
еилажәжәа, ихиҿы рыцқьамкәа. Икьаҿ ахәда маҿак алымт
ақәын. Уанҭа зымбацкәа аиқәа ишьаз, ишьҭахь, аҳәынҵәа
дахьылаҳаз акәхап, иӷьашӡа иадҩаланы иҟан. Арыжәтә
иарчыз илақәа ҟаԥшьын. Инапқәа ҵыс-ҵысуан. Уи сылаԥш
аазныскылошәа аниба, зны ишьҭахьҟа иҵәахуан, даҽазны
иџьыба иҭеиҵон, аха аҵысра изынкыломызт. Аҵыхәтәан, ихы
инапаҿы иааганы, илақәа ҭырхаха аҷаԥшьаҩы днеиҿаԥшын,
иҳәара далагеит.
— Аҩыза алеитенант, сыгәра жәга, уаха ҵәыцак аҩы
шысымжәуала. Иҟалозар соушәышьҭ!
— Шаҟантәы изжәуам ҳәа ҳауҳәахьеи?
— Иагьарааны исҳәахьазаргьы, уажәшьҭанахыс ажәра
саҟәыҵуеит. Соушәышьҭ. Ижәбап. Шәҭахызар ашәҟәы снапы анҵаны ишәзаансыжьуеит. Уи ашьҭахь знык иадамхаргьы ижәны сыжәбар, ажәакгьы сҳәом, иаразнак аҩыжәцәа
ахьырхәшәтәуа сдәықәышәҵа.
— Угәрагара уадаҩуп.
— Даҽазнызаҵәык сыгәра ганы соушәышьҭ.
— Ибзиоуп, нас, даҽазны уҳәатәы хаҵаны уоусышьҭуеит,
аха уаанӡа абри амилициа акапитан ииҳәаз ҟаҵатәуп...
Сара исҭахыз иааркьаҿны изеиҭаҳәара сналагон еиԥш,
сааҟәихит.
— Иҟаҵоуп ҳәа ишәыԥхьаӡа.
Даҽа ҩыџьа ашаҳаҭцәа аашьҭыхны Марушьа лгәашә
азааигәара ҳнагылт. Аҩншәҩы иҭацәыз алитрабжеи х-мааҭки
наисҭан, агәашә дынҭалт. Ишаабоз аԥшәмаԥҳәысгьы дааиԥылт.
Шәымҭакгьы иадымхалт. Иикыз ааимхны аҩны иаавагьежьит.
Ҳарҭгьы амашьына ҳааҭыҵын, ҳнарышьҭалт. Аҩнашьҭахь асоура иаҿакыз лаадәылҵымҭеи ҳнеиреи еиқәшәеит. Аха лышьҭахь
ҳаиархан азы ҳалбарҭамызт. Раԥхьа аԥара имымхкәа, ауатка

илымҭеит. Убасҟан ауп ҳалбаратәы ҳанцәырҵ. Сара амилициа
маҭәа шысшәызгьы, ҳагәхьаа лымкит.
Сара иара снаидгылан, иикыз имхны снаиазҵааит:
— Ари закәи?
— Изакәи, изакәи, ижьаӷь уаткоуп! Сҭынхак исҭар ҟамлаӡои?
— дынсҿаԥалеит Марушьа.
— Дышәҭынхаҵәҟьоу? — сналазҵааит.
— Ааи, сан лаҳәшьа лыҷкәын иоуп. Усоуми? — дыԥхамшьакәа
иаргьы днаиазҵааит.
Иара анҿимҭ, ҳарҭ ҳшеицыз иаулзымдырхуаз. Лылақәа
ҵархәыланы дагьынаихәаԥшит. Амамиқәара налҿатәеит, аха
ус имарианы лыҽҳалҭап ҳәа лгәы иҭамызт.
— Аҭира шыҟамло шәзымдырӡои?
— Дрыцҳасшьеит, исмоур ҟалом аниҳәа. Ҳуаами, мшәан?
— Излыхи?
— Ашәыр.
— Уажәаану?!
– Ианаамҭаз иршын.
— Мшәан, шәуҭра шәыр ҭагыланы избомеи?
— Саб иҩны аҿынтә иаагоуп.
— Ицегь акыр шәымоу?
— Имаҷуп. Схазы ауп изсымоу, исҭиӡом.
— Иара ҳбап.
Илҭахымхеит,
аха
сандәықәла
акгьы
мҳәакәа
днасышьҭалеит. Ҳахьыҩнашылаз, акакалкырҭа еиԥш иҟан.
Астол ацынхәрас ауалыр аарҳәны игылан. Аханы иқәгылан
чанахк азна апомидоррҵәи ча кьакьақәаки. Ахыжәла иавагылан афырџьан жыцәқәа. Шьоукы адгыланы ишыржәуаз
ҩашьомызт.
— Ари закәи? — саахьаҳәны сналазҵааит. — Ара иааганы
идшәыржәуеит.
— Иахьа шьоук ааин, агьама рбон, — лҳәеит ашьҭахь.
Апапка искыз аартны, бӷьыцқәак ааҭызгеит. Акт зыҩуазшәа
анылба ауп, дыҳәҵәымыҵәуа даналага.

— Иҟалозар, ишәымҩын, — дсыҳәеит.
— Уаанӡа ауаткаршыра шәымҭирцаз шәгәышәҽанҵамзи?
— Исхароуп.
— Ишыжәдыруа иҟашәҵазар, шәызхасыҳәои?
— Уаҳа иҟасҵом.
— Усҟангьы уи акәын ишәҳәоз.
— Ииашоуп, аха...
— Идәылганы аҭира адагьы, ара ихәыҵаргыланы
идшәыржәлоит. Ианыржәлак, еисуеит, жәаха ишыҟалаз еиԥш.
— Жәаха аӡәгьы дмеисит.
— Ара сымҳәеит. Шәгәашә аԥхьа.
— Мап, мап!
– Нас, шәааҩсан инхо Миша Чыгәба иаанда зхы ԥҽны иаважьыз иабаихь?
— Уиу?
— Ааи.
— Ара зынӡа имжәӡеит.
— Иабеижәи?
— Сыздыруам. Алтениараа ргәашә дҭыҵит.
— Ижәбама?
— Избеит.
— Уа ижәит ауп?
— Уа ижәу имжәу сәра исыздыруам, аха, амала, сыла иабеит
дзазо ргәашә дышҭыҵыз. Иагьшԥеидыржәи, аӡәгьы дааскьеигом ҳәагьы аасгәахәит. Нас дшааиуаз ауп Мишараа раанда
дшадҳалаз.
— Шәыла иабеит.
— Ааи, мшәан.
— Аамҭа акыр инеихьазу?
— Ҳәарас иаҭахузеи. Саҳәшьаԥҳа сыҟны дыҟоуп. Уи аамҭаз
аусура аҿынтә дхынҳәлоит. Агәашә аҿы сылзыԥшын.
— Аӡәгьы дышьҭимхит?
— Дышьҭызхуада, уаҩы дмиасӡеит...
Уи акәын еиҳарак еилыскаарц исҭахыз. Апротокол изыҩ­
хьаз даԥхьарц лаԥхьа инықәсҵеит. Лџьыба иҭаз абласаркьа

ааҭылган, лыла инаҭаны ҿымҭ даԥхьеит. Сандәықәлоз еиҭа
лгәылҽанысҵеит, уажә иааиуа ахаша асааҭ 17 рзы аџьажәлар
рдепутатцәа Ақалақьтә Совет аҿы иҟоу адмимистративтә
еилатәарахь днеирц...
Марушьа лҿынтә сандәылҵ, иаразнак ахаха Алтениа
лышҟа сымнеит. Исыцыз ацхыраара исырҭаз азы иҭабуп ҳәа
нараҳәаны иноусышьҭит. Нас сара акы сҭахушәа, Алтениа
лгәылара џьара снеит. Уа ауп Алтениа данҭысҵаа. Аԥсшьарҭа
ҩны «Аҷныш» аҿы абиблиотека деиҳабуп. Лхаҵа Махаз
адәыӷба «Аҟәа–Москва» аҿы авагон-ресторан аҿы абуфеҭ
дықәгылоуп. Мызкала аҩны ԥшьымш-хәымш роуп даныҟоу.
Ԥазаҵәык дрымоуп. Беслан 12 шықәса ихыҵуеит, илеишәа
бзиоуп, аҵарагьы ибзианы иҵоит. Аҷкәын иаб иакәзар, иҭынчу
аӡә иоуп. Уахи-ҽни аус иуеит, сҭаацәа акы рыгымхандаз ҳәа.
Алтениа лакәзаргьы, зхы пату ақәызҵо аӡә лоуп. Цәгьара лыдбалам.
Абарҭкәа зегьы анеилыскаа ауп лышҟа саннеи. Алацәгьа
шрымаз здыруеит. Ҩны лаҟәык, иҩышьҭыхшәа, ашьҭахь агәашә
ахь ирханы игылоуп. Иакәыршаны, амандарина еиԥынчыла
еиҭаҳауп. Аҩны абарҵаҿы Беслан дтәаны ашәҟәы даԥхьоит.
— Мшыбзиа, Беслан!
Игәахьиҽанымыз акәхап, дшәаны дҩаҵҟьеит. Аха ирласны
ихы инапаҿы иааигеит.
— Бзиа жәбааит.
— Алтениа дыҟаӡами?
— Ауҭра дҭоуп.
— Усызлыԥхьандаз.
— Мама! Амилициа дбыԥхьоит! — Абарҵа дныҵымҵыкәа
дахьгылаз ибжьы ҿацаӡа инаиргеит.
Аԥшәмаԥҳәысгьы дааит. Ԥҳәыс ҳаракык, мыцхәы
илыцымкәа. Ҩнымаҭәала дшеилаҳәоугьы, дыԥшӡоуп. Асас­
ааир­ҭатә уада, иҷыгәӡа, гьамала еилыргоуп. Еиҳа сылаԥш
зыдхалаз, аҭӡамц иадгылаз ашәҟәҭрақәа ҩба роуп. Шама-

хамзар иҭагылаз зԥыхьашәара уадаҩыз шәҟәқәан. Аха цқьа
ахәаԥшыха сылымҭеит аԥшәмаԥҳәыс, сызханеиз аилкаара
дахыццакуа. Саргьы сызхааиз аартны салацәажәеит.
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 29
  • Büleklär
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3263
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1963
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3331
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2012
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3378
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2228
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3336
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2163
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3286
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2195
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3436
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2185
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3451
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2174
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3309
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2161
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3384
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2086
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3364
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2137
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3391
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2138
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3339
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2162
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3277
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2069
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3397
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1975
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3386
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2056
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3250
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2038
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3286
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2124
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3363
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2209
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3392
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2188
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3311
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2193
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3284
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2077
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3292
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2129
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3376
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2265
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3374
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2102
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3299
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2172
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3288
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2153
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3332
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2149
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3287
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2155
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3266
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2173
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 1809
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1311
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.